Participatieverordening gemeente Oldambt 2026

Artikel 1. Definities

Deze verordening verstaat onder:

• a.

  beleid: gedragslijn, project, programma of plan van de gemeente om een bepaald doel te realiseren;

• b.

  bestuursorgaan: het bestuursorgaan dat bevoegd is; afhankelijk van de inhoud van het beleid of de taak is dat de gemeenteraad, het college of de burgemeester;

• c.

  college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Oldambt;

• d.

  inspraak: de mogelijkheid die een bestuursorgaan inwoners en belanghebbenden biedt om hun mening over beleid te geven als bedoeld in artikel 150, tweede lid, van de Gemeentewet;

• e.

  inwoners: ingezetenen als bedoeld in artikel 2 van de Gemeentewet;

• f.

  inwonersparticipatie: op initiatief van de gemeente betrekken van inwoners, ondernemers, maatschappelijke partijen en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid;

• g.

  maatschappelijke partijen: verenigingen, stichtingen, buurtcomités, dorpsbelangen, wijkplatforms, huurdersorganisaties, sociale ondernemingen en andere organisaties die tot doel hebben een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving binnen de gemeente Oldambt;

• h.

  ondernemers: bedrijven en instellingen die statutair binnen de gemeente Oldambt zijn gevestigd of in hoofdzaak binnen de gemeente hun activiteiten verrichten;

• i.

  overheidsparticipatie: op initiatief van inwoners en/of maatschappelijke partijen betrekken van de gemeente bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid, daaronder ook het uitdaagrecht begrepen;

• j.

  participatie: de samenwerking tussen een bestuursorgaan en inwoners, ondernemers of maatschappelijke partijen, in welke vorm dan ook, daaronder zowel inwonersparticipatie als overheidsparticipatie begrepen;

• k.

  participatiebeleid: het door de gemeenteraad vastgestelde Participatiebeleid gemeente Oldambt 2026–2030, met daarin de visie, uitgangspunten, doelgroepenaanpak en processtappen voor participatie in de gemeente Oldambt;

• l.

  uitdaagrecht: het recht van inwoners en maatschappelijke partijen om de feitelijke uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen als bedoeld in artikel 150, derde lid, van de Gemeentewet.

Artikel 2. Doelstelling

Het doel van deze verordening is:

• a.

  duidelijkheid te geven over het proces van participatie en de voorwaarden waaronder toepassing van het uitdaagrecht mogelijk is;

• b.

  de samenwerking tussen een bestuursorgaan enerzijds en inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen anderzijds te versterken;

• c.

  de kwaliteit en het draagvlak van besluitvorming in de gemeente Oldambt te vergroten;

• d.

  het vertrouwen tussen inwoners en gemeente te versterken en de lokale democratie te vitaliseren;

• e.

  de sociale samenhang en veerkracht binnen de gemeente Oldambt te versterken.

Artikel 3. Reikwijdte

• 1.

  Elk bestuursorgaan besluit ten aanzien van zijn eigen beleid, taken en bevoegdheden of participatie wordt toegepast, met inachtneming van het participatiebeleid.

• 2.

  Het bestuursorgaan past bij participatie bij het vaststellen of wijzigen van de omgevingsvisie als bedoeld in artikel 3.1 van de Omgevingswet, het omgevingsplan als bedoeld in artikel 2.4 van de Omgevingswet of een programma als bedoeld in artikel 3.4 van de Omgevingswet, zoveel mogelijk deze verordening toe. Daarbij neemt het bestuursorgaan de motiveringsplicht als bedoeld in de artikelen 10.7, 10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit in acht.

• 3.

  Er vindt geen participatie plaats als:

• a.

  het om een lopend uitvoerings- of evaluatietraject of een ondergeschikte herziening van die trajecten of het beleid gaat;

• b.

  participatie bij of krachtens wettelijk voorschrift is uitgesloten;

• c.

  de uitkomst van participatie vanwege de spoedeisendheid niet kan worden afgewacht;

• d.

  de verantwoordelijkheid van het betrokken bestuursorgaan voor kwetsbare groepen in de samenleving zwaarder moet wegen;

• e.

  sprake is van uitvoering van hogere regelgeving waarbij het bestuursorgaan geen of nauwelijks beleidsvrijheid heeft;

• f.

  het om interne organisatorische aangelegenheden van de gemeente gaat;

• g.

  het om de begroting, de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening en belastingen bedoeld in hoofdstuk XV van de Gemeentewet gaat.

• 4.

  Het bestuursorgaan onderbouwt een beroep op een van de gronden in het derde lid schriftelijk en maakt deze onderbouwing openbaar.

Artikel 4. Zorgplicht bestuursorgaan

Het bestuursorgaan zorgt ervoor dat:

• a.

  inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen tijdig worden betrokken en voldoende tijd krijgen om feedback te geven, waarbij een reactietermijn van ten minste vier weken geldt; het bestuursorgaan kan hiervan gemotiveerd afwijken als de aard of de spoedeisendheid van de kwestie daartoe noodzaakt en maakt die motivering openbaar;

• b.

  inzichtelijk is hoe het proces van participatie eruitziet en welke vormen van participatie tijdens het proces mogelijk zijn;

• c.

  de voor het proces van participatie benodigde stukken openbaar en toegankelijk zijn, in begrijpelijke taal (taalniveau B1);

• d.

  tijdens het proces van participatie inzichtelijk is wat de stand van zaken is;

• e.

  het proces van participatie zorgvuldig verloopt en dat actief wordt gestreefd naar representatieve deelname, waaronder het bereiken van doelgroepen die zichzelf niet vanzelf melden;

• f.

  duidelijk is waar inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen terecht kunnen met vragen of klachten over het proces van participatie; hiervoor is binnen de gemeentelijke organisatie een programma-adviseur Participatie aangewezen als contactpersoon;

• g.

  na afloop kenbaar is hoe het proces van participatie is verlopen, wat de uitkomsten waren en hoe deze uitkomsten een plaats hebben gekregen in de besluitvorming. Terugkoppeling aan deelnemers vindt zo spoedig mogelijk plaats, doch uiterlijk binnen acht weken na afronding van het traject.

Artikel 5. Participatiejaarverslag

• 1.

  Het college neemt elk jaar een paragraaf in het jaarverslag op waarin het college verslag doet van de uitvoering van deze verordening en legt deze paragraaf ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor.

• 2.

  In de paragraaf in het jaarverslag gaat het college in op:

• a.

  de wijze waarop participatieprocessen zijn georganiseerd;

• b.

  de rolinvulling door de gemeenteraad en het college;

• c.

  de gebruikte instrumenten, resultaten en kosten van de participatieprocessen;

• d.

  de mate waarin doelgroepen zoals jongeren, het stille midden en inwoners in kwetsbare posities zijn bereikt;

• e.

  de mate waarin de terugkoppelingstermijn uit artikel 4, onderdeel g, is nagekomen;

• f.

  de belangrijkste ervaringen en de aanbevelingen die hieruit voortvloeien.

Artikel 6. Plan voor inwonersparticipatie

• 1.

  Het bestuursorgaan stelt voorafgaand aan de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid, aan de hand van het door de gemeenteraad vastgestelde Participatiebeleid gemeente Oldambt 2026–2030, een plan met het proces en de planning van de inwonersparticipatie op en maakt dit binnen twee weken na vaststelling openbaar.

• 2.

  Het plan bevat in elk geval:

• a.

  een omschrijving van het beleid dat voorbereid, uitgevoerd of geëvalueerd wordt, met vermelding van de kwestie, de centrale vraag en de geldende kaders zoals beschreven in het participatiebeleid;

• b.

  het oogmerk van het proces waarbij het bestuursorgaan een keuze maakt uit:

• i.

  kwaliteit of effectiviteit van het beleid verbeteren;

• ii.

  draagvlak voor het beleid vergroten;

• iii.

  zorgen voor betere besluiten, vaardigheden of financiële voordelen;

• iv.

  democratische rechten en actief burgerschap bevorderen;

• v.

  zeggenschap en medeverantwoordelijkheid creëren;

• vi.

  democratische legitimiteit of overbrugging van de politieke kloof nastreven;

• vii.

  een combinatie van deze oogmerken.

• a.

  de vorm van participatie, aansluitend bij de participatieladder van ProDemos zoals verankerd in het participatiebeleid, waarbij het bestuursorgaan een keuze maakt uit:

• i.

  informeren: inwoners en maatschappelijke partijen krijgen informatie;

• ii.

  raadplegen of inspraak: inwoners en maatschappelijke partijen kunnen hun mening geven;

• iii.

  adviseren: het bestuursorgaan gaat in gesprek met inwoners en maatschappelijke partijen en betrekt hun adviezen bij het nemen van het besluit;

• iv.

  coproduceren: het bestuursorgaan maakt samen met inwoners en maatschappelijke partijen een plan en besluit daarover;

• v.

  meebeslissen: inwoners en maatschappelijke partijen nemen zelf beslissingen binnen door het bestuursorgaan gestelde kaders;

• vi.

  een combinatie van deze vormen.

• b.

  informatie over de procedure en de planning van het proces, waarbij in elk geval aandacht is voor de te betrekken doelgroepen, belangenbehartigers en samenwerkingspartners zoals beschreven in het participatiebeleid, de wijze waarop deze worden benaderd, de informatievoorziening aan die doelgroepen gedurende en na afloop van het proces, en de ambtelijke en bestuurlijke besluitvorming over het beleid;

• c.

  de wijze waarop wordt omgegaan met representativiteit en met het bereiken van doelgroepen die zichzelf niet vanzelf melden, waaronder jongeren, het stille midden, huurders en inwoners in een kwetsbare positie.

• 3.

  Als het college de besluitvorming over beleid voor de gemeenteraad voorbereidt, stelt het college het plan op en informeert de gemeenteraad over de inhoud.

• 4.

  Het bestuursorgaan stemt bij het opstellen van het plan af met de programma-adviseur Participatie, mede ter voorkoming van onevenredige stapeling van participatietrajecten in hetzelfde gebied of bij dezelfde doelgroepen.

Artikel 7. Dorp- en wijkagenda’s

• 1.

  Het college stelt, in samenwerking met dorpen en wijken, dorp- en wijkagenda’s vast. In de dorp- en wijkagenda’s worden de lokale prioriteiten vastgelegd en vertaald naar gemeentelijk beleid en uitvoering.

• 2.

  Het participatieve proces voor de totstandkoming van dorp- en wijkagenda’s verloopt overeenkomstig de bepalingen van deze verordening en het Participatiebeleid gemeente Oldambt 2026–2030. Het college zorgt daarbij voor heldere afwegingskaders en een zorgvuldige terugkoppeling aan betrokken inwoners en maatschappelijke partijen.

• 3.

  Het college draagt zorg voor de integratie van de dorp- en wijkagenda’s in de gemeentelijke planning- en controlcyclus.

Artikel 8. Inspraak

Als een bestuursorgaan in het kader van de inwonersparticipatie voor inspraak kiest of als inspraak wettelijk verplicht is, is afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing, tenzij het bestuursorgaan een ander proces vaststelt.

Artikel 9. Ondersteuning participatie

• 1.

  Het college zorgt voor ondersteuning van degene die aan een proces van participatie wil deelnemen of een verzoek om overheidsparticipatie wil indienen of heeft ingediend.

• 2.

  Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze ondersteuning kan worden gevraagd, onder meer via de gebiedsregisseurs.

• 3.

  Ter uitvoering van het eerste lid zorgt het college in elk geval voor:

• a.

  een herkenbaar digitaal en fysiek aanspreekpunt voor vragen over participatie;

• b.

  communicatie in begrijpelijke taal (taalniveau B1) en waar nodig aangepaste of meertalige informatie;

• c.

  een toegankelijk stappenplan voor initiatiefnemers, zoals opgenomen in Bijlage A van het participatiebeleid;

• d.

  het vastleggen van de werkwijze uit het participatiebeleid en de participatieverordening in werkprocessen.

Artikel 10. Eindverslag inwonersparticipatie

• 1.

  Nadat inwonersparticipatie heeft plaatsgevonden stelt het bestuursorgaan een eindverslag op en maakt dit binnen een maand openbaar.

• 2.

  Het eindverslag bevat in elk geval:

• a.

  een beschrijving van het proces dat is gevolgd, waaronder de werkvormen en de groepen die zijn betrokken;

• b.

  de uitkomsten van het proces en de argumenten die naar voren zijn gebracht, waaronder nadrukkelijk minderheidsstandpunten;

• c.

  een onderbouwde reactie op die uitkomsten en argumenten waarbij is aangegeven hoe het beleid naar aanleiding daarvan is aangepast, en waarom bepaalde inbreng niet of gedeeltelijk is overgenomen;

• d.

  een evaluatie van het proces dat is gevolgd, met aandacht voor de mate waarin representativiteit is bereikt en de mate waarin de terugkoppelingstermijn van acht weken is gehaald.

• 3.

  Het bestuursorgaan informeert deelnemers zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen acht weken na afloop van het participatietraject schriftelijk over de uitkomsten en stuurt hen het eindverslag toe of wijst hen de vindplaats daarvan aan.

• 4.

  Als het college op grond van artikel 6, derde lid, het plan voor de inwonersparticipatie heeft opgesteld, stelt het college ook het eindverslag op en informeert de gemeenteraad over de inhoud.

Artikel 11. Verzoek om overheidsparticipatie

• 1.

  Inwoners en maatschappelijke partijen kunnen bij het college een verzoek om overheidsparticipatie indienen.

• 2.

  Het verzoek bevat:

• a.

  een omschrijving van de overheidsparticipatie die de indiener voor ogen heeft;

• b.

  de reden dat de indiener het verzoek indient;

• c.

  het resultaat dat de indiener beoogt.

• 3.

  De indiener van het verzoek geeft daarnaast in elk geval aan:

• a.

  wat de relevante betrokkenheid, kennis en ervaring van de indiener is;

• b.

  welke kosten of middelen er volgens de indiener aan het verzoek verbonden zijn;

• c.

  bij een verzoek om toepassing van het uitdaagrecht: hoe de indiener de kwaliteit, continuïteit en uitvoering van de taak wil waarborgen, en hoe het draagvlak in de omgeving is georganiseerd.

• 4.

  De indiener maakt voor het verzoek gebruik van het door het college vastgestelde formulier.

• 5.

  Het college kan naar aanleiding van het verzoek aanvullende informatie opvragen en gaat zo nodig met de indiener in gesprek.

Artikel 12. Ondersteuning indiener verzoek overheidsparticipatie

Het college zorgt voor ondersteuning van degene die een verzoek om overheidsparticipatie wil indienen of heeft ingediend, onder meer via de gebiedsregisseurs en de programma-adviseur Participatie.

Artikel 13. Beoordeling verzoek overheidsparticipatie

• 1.

  Het college zendt een ingediend verzoek door aan het bestuursorgaan dat bevoegd is om op het verzoek te reageren en informeert de indiener hierover.

• 2.

  Als de gemeenteraad op het verzoek moet reageren, bereidt het college de reactie op het verzoek voor.

• 3.

  Onverminderd artikel 3, derde lid, wijst het bestuursorgaan een verzoek af als:

• a.

  het verzoek ziet op een taak waarvan de aard zich tegen toepassing van overheidsparticipatie verzet; dit is in elk geval het geval bij:

• i.

  vergunningverlening, toezicht en handhaving;

• ii.

  taken in het domein van openbare orde en veiligheid;

• iii.

  belastingen en uitkeringen;

• iv.

  besluiten die een politieke afweging vragen;

• v.

  taken waarbij persoonsgegevens als bedoeld in de Algemene verordening gegevensbescherming worden verwerkt op een wijze die zich niet leent voor overdracht;

• vi.

  grootschalige infrastructurele projecten.

• b.

  het verzoek in strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid, de betreffende dorp- of wijkagenda of het Participatiebeleid gemeente Oldambt 2026–2030;

• c.

  het verzoek niet voldoet aan de in artikel 11, tweede en derde lid, gestelde eisen.

• 4.

  Het bestuursorgaan kan een verzoek om overheidsparticipatie afwijzen als:

• a.

  het bestuursorgaan van oordeel is dat de taak met de overheidsparticipatie niet beter wordt uitgevoerd of dat de kosten onevenredig hoger zijn;

• b.

  de opdrachtwaarde boven de Europese drempelwaarde als bedoeld in paragraaf 2.1.1.1 van de Aanbestedingswet 2012 uitkomt;

• c.

  de financiële of juridische risico's voor de gemeente onevenredig zijn;

• d.

  onvoldoende draagvlak in de directe omgeving aannemelijk is gemaakt.

• 5.

  Het bestuursorgaan reageert zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen acht weken op het verzoek. Het bestuursorgaan kan deze termijn met ten hoogste vier weken verdagen en stelt de indiener hiervan schriftelijk in kennis.

• 6.

  Het bestuursorgaan onderbouwt de reactie op het verzoek en maakt de reactie en de onderbouwing binnen twee weken openbaar.

Artikel 14. Uitvoering overheidsparticipatie

Als het bestuursorgaan het verzoek om overheidsparticipatie toewijst, maakt het met de indiener schriftelijke afspraken over:

• a.

  het proces, het resultaat en de looptijd van de overheidsparticipatie, daaronder bij het uitdaagrecht begrepen de uitvoering van de taak;

• b.

  het budget en de financieringswijze van de overheidsparticipatie;

• c.

  het contact met en de ondersteuning door het bestuursorgaan gedurende het proces;

• d.

  de waarborging van kwaliteit, continuïteit en toezicht, waarbij de gemeente eindverantwoordelijk blijft;

• e.

  de wijze waarop met risico's en aansprakelijkheid wordt omgegaan;

• f.

  de stappen bij het niet nakomen van de gemaakte afspraken en het tussentijds beëindigen van de overheidsparticipatie;

• g.

  de evaluatie van de overheidsparticipatie.

Artikel 15. Nadere regels college

Het college kan over inwonersparticipatie en overheidsparticipatie nadere regels vaststellen.

Artikel 16. Hardheidsclausule

Het bestuursorgaan kan in bijzondere gevallen afwijken van de bepalingen in deze verordening, voor zover toepassing daarvan zou leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard. Het bestuursorgaan onderbouwt waarom het afwijkt.

Artikel 17. Intrekking oude verordening en overgangsrecht

• 1.

  De Inspraakverordening gemeente Oldambt wordt ingetrokken.

• 2.

  De Inspraakverordening gemeente Oldambt blijft van toepassing op beleid waarvoor ten tijde van de inwerkingtreding van deze verordening reeds een inspraakprocedure op grond van die verordening was gestart.

Artikel 18. Inwerkingtreding en citeertitel

• 1.

  Deze verordening treedt in werking op 1 januari 2027.

• 2.

  Deze verordening wordt aangehaald als: Participatieverordening gemeente Oldambt 2026.