Omgevingsprogramma water en riolering gemeente Goirle

5.2.1 Spelregels

In het verleden hebben de gemeenten en waterschappen strategieën opgesteld om meer duurzaam om te gaan met afval- en hemelwater. Deze strategieën zijn inmiddels gemeengoed geworden en worden dan ook beschouwd als spelregels voor de komende jaren.

5.2.2 Doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater

De gemeente heeft een taak voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater ter bescherming van de volksgezondheid, natuur en milieu. Stedelijk afvalwater is huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater.

Het primaire doel van riolering is het beschermen van de volksgezondheid, natuur en het milieu. Het verontreinigde stadswater met daarin ontlasting en huishoudelijk afval bleek in de 19e eeuw de bron van veel ziekten als cholera en dysenterie. Om dit tegen te gaan, werd ontlasting huis aan huis ingezameld in poepemmers en kregen grote steden gesloten rioolkanalen. In de tweede helft van de twintigste eeuw kregen ook achterbuurten, kleinere steden en dorpen riolering. Riolering heeft een grote bijdrage geleverd aan de stijging van onze gemiddelde levensverwachting door het verminderde contact met afvalwater.

Om deze taak uit te voeren, hanteert de gemeente Goirle het in deze paragraaf beschreven beleid.

Inzameling van stedelijk afvalwater

Binnen de bebouwde kom dienen alle percelen waar stedelijk afvalwater vrijkomt op het openbaar vuilwaterriool aangesloten te zijn. Het riool voert het afvalwater af naar de RWZI of een overnamepunt van het waterschap, waar een gemaal het afvalwater afvoert naar de RWZI. Ook buiten de bebouwde kom wordt dit zoveel mogelijk getracht, uitgezonderd specifieke situaties waar lokale behandeling doelmatiger en geoorloofd is. In het Omgevingsplan staat in regels binnen welke afstand een lozing aangesloten moet worden op het riool. Deze afstandsregels zijn als bruidsschat overgekomen uit landelijke regelgeving. De gemeente kan deze regels wijzigen in het Omgevingsplan.

Indien aanleg van riolering in het buitengebied niet doelmatig is, dient de lozer zelf een adequate voorziening aan te leggen en te beheren, bijvoorbeeld een zogenaamde IBA (Individuele Behandeling Afvalwater). De gemeente faciliteert niet in de aanleg en/of het beheer van dergelijke systemen. De waterschappen zijn bevoegd gezag voor het lozen op oppervlaktewater via een voorziening.

Voor nieuwe lozingen van stedelijk afvalwater zijn de kosten voor aanleg en aansluiting, ongeacht de oplossing, altijd volledig voor de initiatiefnemer. Dit geldt ook voor eventueel benodigde aanpassingen aan het bestaande gemeentelijk riool. Aanleg van nieuwe gemeentelijke riolering moet voldoen aan daaraan door de gemeente te stellen eisen.

Landelijk worden op kleine schaal nieuwe sanitatievormen uitgeprobeerd, bijvoorbeeld een aparte inzameling van urine en decentrale zuivering. Dit zijn interessante ontwikkelingen, die binnen het samenwerkingsverband worden gevolgd. Uitgangspunt van de gemeente is dat rioolvoorzieningen robuust dienen te zijn. Grootschalige alternatieven worden pas toegepast als ze voldoende hun werking hebben bewezen. Pilots mogen binnen de geldende wet- en regelgeving.

Inzameling van afvalwater dat niet overeenkomt met huishoudelijk afvalwater

Voor afvalwater van bedrijfsmatige activiteiten, dat qua samenstelling niet overeenkomt met huishoudelijk afvalwater, en voor “schoon” afvalwater hebben gemeenten geen zorgplicht. Voorbeelden hiervan zijn lozingen van grondwater en bronneringen, WKO’s, koelwater en afvalwater vanuit bodemsaneringen. Alleen als de lozer dit water niet redelijkerwijs zelf kan zuiveren en terug kan brengen in het milieu staat de gemeente lozing op het gemeentelijk vuilwaterriool toe, maar dan onder voorwaarden en mits het ontvangend systeem het afvalwater kan verwerken. Voorwaarden worden opgenomen in het Omgevingsplan en/of maatwerkvoorschriften.

Bij een bronnering wordt tijdelijk grondwater aan de bodem onttrokken om de grondwaterstand te verlagen. Zo kunnen werkzaamheden, zoals de aanleg van bouwwerken en kabels en leidingen, droog worden uitgevoerd. Voor zowel het onttrekken van grondwater als het lozen van het opgepompte grondwater op oppervlaktewater zijn de waterschappen het bevoegd gezag. Voor de lozing van bronneringswater op de riolering is de gemeente het bevoegd gezag. Uitgangspunt is schoon bronneringswater terug te brengen in de bodem of af te voeren naar oppervlaktewater. In de praktijk is dit niet altijd mogelijk. In dat geval kan de gemeente onder voorwaarden toestemming verlenen om op het riool te lozen. Hierover vindt afstemming plaats met de waterschappen, de Omgevingsdienst en/of Rijkswaterstaat.

Beperken van de hoeveelheid stedelijk afvalwater

De hoeveelheid stedelijk afvalwater neemt toe door de lozing van hemelwater en/of grondwater in het riool. Hemel- en grondwater niet lozen op een gemengd of vuilwaterriool heeft een aantal voordelen:

• Hemelwater in de bodem infiltreren of lozen op oppervlaktewater helpt om verdroging te gaan;

• De kans op overbelasting van de riolering wordt verkleind, waardoor het risico op wateroverlast afneemt;

• Gemengde riolering stort minder vaak een mengsel van afval- en hemelwater over op het oppervlaktewater. Bij flinke regenbuien kan het rioolsysteem niet alle afvalwater en hemelwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) transporteren. Om overlast te voorkomen, loost een gemengd rioolsysteem dan via overstorten (zie bijlage 2) het overtollige water over op het oppervlaktewater. Dit kan leiden tot (tijdelijke) waterkwaliteitsproblemen;

• Verhoging van het zuiveringsrendement van de RWZI. Door het hemelwater af te koppelen wordt meer geconcentreerd afvalwater afgevoerd naar de zuivering en wordt het schone hemelwater lokaal afgevoerd naar oppervlaktewater;

• Lagere kosten voor transport en zuivering van afvalwater.

Hemelwater en grondwater moet dus zo min mogelijk via het gemengd of vuilwaterriool en/of verbeterd gescheiden riool afgevoerd worden. Dit gebeurt bijvoorbeeld door te vergroenen, af te koppelen en lekke riolen te repareren of vervangen.

Ten aanzien van de inzameling van stedelijk afvalwater en het beperken van overstortgebeurtenissen wordt de implementatie van de Europese richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater van belang.

Beperken van de verontreiniging van stedelijk afvalwater

Het is belangrijk dat geen ongewenste lozingen plaatsvinden, zoals chemische stoffen, vet of lozingen met een te grote hoeveelheid of vervuilingswaarde. Het riool kan hierdoor verstopt raken en/of overbelast raken. Daarnaast kan het de werking van de rioolwaterzuivering van het waterschap nadelig beïnvloeden en kunnen niet alle stoffen uit het afvalwater verwijderd worden op de zuivering. Vooral doekjes in de riolering is een groot probleem waarvoor onze inwoners veel onderhoudskosten moeten betalen via de heffing. Landelijk is ook gesproken over het instellen van een verbod voor deze doekjes, maar vooralsnog wordt dit niet ingesteld.

Regels over lozingen op het riool staan in landelijke besluiten, zoals het Besluit Activiteiten Leefomgeving, en in het Omgevingsplan van de gemeente. De gemeente volgt de voorkeursvolgorde voor omgang met afvalwater uit de Wet Milieubeheer, die ook ten grondslag ligt aan het Besluit Activiteiten Leefomgeving onder de Omgevingswet.

Kwaliteit van het riool

Het is belangrijk dat het riool het ingezamelde afvalwater goed kan verwerken om problemen in de afvoer of overstortingen naar oppervlaktewater te voorkomen. De capaciteit en kwalitatieve toestand van de verschillende onderdelen van het rioolstelsel moet voldoende op orde zijn. Er dient inzicht te bestaan in de toestand en het functioneren van de riolering.

Door uit te gaan van een risicogestuurde/gedifferentieerde benadering kunnen mogelijk kosten worden bespaard en/of knelpuntlocaties intensiever worden onderhouden. Op basis van inspectieresultaten, klachten en verbeteringsopgaven stelt de gemeente een investeringsprogramma voor het vervangen en renoveren van de bestaande riolering op. Hiermee kunnen werkzaamheden in de openbare ruimte integraal afgestemd en gecombineerd worden. Op deze manier worden kosten en hinder tot een minimum beperkt. Per project maakt de gemeente een afweging tussen vervangen en renoveren van het riool. Factoren die daarbij een rol spelen zijn onder andere de planning van andere werkzaamheden in de openbare ruimte, het al dan niet moeten vervangen van huisaansluitingen, kosten van de maatregelen en de verwachte restlevensduur van de riolering.

De gemeente dient in het beheersysteem te beschikken over betrouwbare en voldoende actuele gegevens van het stedelijk watersysteem. De maximale termijn ter verwerking van een wijziging in de ligging van het riool bedraagt 30 dagen volgens de wet WIBON (Informatie boven- en ondergrondse netwerken). Vanwege de combinatie- en uitwisselingsmogelijkheden en daaruit te herleiden nieuwe inzichten is de gemeente voorstander van open data op basis van het GegevensWoordenboek Stedelijk Water (GWSW). Onbetrouwbare data kunnen leiden tot bijvoorbeeld foute beslissingen of verkeerde investeringen. Ook kan door bepaalde openbare data de veiligheid in het geding komen. Om deze reden hanteren we het principe ‘ja, mits veilig en betrouwbaar’.

Calamiteiten

Onder extreme omstandigheden of bij incidenten/calamiteiten is er een groter risico op contact als gevolg van uittredend afvalwater. Denk hierbij aan rioolwater dat bij hevige regenval vanuit de riolering op straat stroomt, een leidingbreuk, een brand of een incident waarbij gevaarlijke stoffen vrijkomen. De spreiding van een mogelijk incident of calamiteit in ruimte en tijd is dermate groot dat het voeren van preventief beleid niet (kosten)effectief is. Wel is het streven zo efficiënt mogelijk te kunnen handelen op het moment dat er zich iets voordoet door afspraken binnen de Veiligheidsregio en het ter beschikking hebben van materialen.

Verstopping in de rioolaansluiting

Bij een verstopte huisaansluiting dient de perceeleigenaar op de perceelgrens te controleren of er sprake is van een verstopping op gemeentegrond of op particuliere grond. Indien aanwezig kan hiervoor gebruik gemaakt worden van de erfscheidingsput. Als de verstopping zich op gemeentegrond bevindt, dan betaalt de gemeente de kosten van het oplossen van de verstopping. Als de verstopping zich op particuliere grond bevindt, dient de perceeleigenaar deze zelf op te (laten) lossen. Dit geldt ook voor een defecte aansluiting op particuliere grond. Bij een drukrioleringspompput beheert de gemeente de pompput en is de perceeleigenaar verantwoordelijk voor het beheer van de huisaansluiting tot de pompput, of de perceelgrens indien de pompput op gemeentegrond staat.

5.2.3 Voorkomen van structurele grondwateroverlast en -onderlast

Een te hoge grondwaterstand kan onder andere gevolgen hebben voor de volksgezondheid (te vochtige verblijfsruimten), maar ook leiden tot te natte tuinen, groenvoorzieningen en wegfunderingen. Een te lage grondwaterstand kan ook leiden tot schade aan groen, infrastructuur en gebouwen.

Taak gemeente

Inwoners kunnen een melding doen van grondwateroverlast bij de gemeente (grondwaterloket). De gemeentelijke taak begint als er sprake is van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand. Bij tijdelijke en kortdurende problemen (zoals na extreme regenval) heeft de gemeente geen taak. Ook het waterschap speelt een rol, als peilbeheerder van het oppervlaktewater.

De gemeente draagt zorg voor het in stand houden van de ontwateringsfunctie van drainage voor zover deze aanwezig is. In nieuwbouw gebieden zijn daarbij de ontwateringsdiepten uit tabel 5-1 het te eisen minimum. In bestaand gebied zijn deze een streefwaarde. De ontwateringsdiepte wordt bepaald op basis van de gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG).

De ontwateringsdiepten gelden als een inspanningsverplichting. De gemeente kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor het handhaven van de genoemde waarden. In nieuwbouwsituaties en bij inbreidingen beperken (extra) hoge peilhoogten het risico op grondwateroverlast. Dit moet uiteraard wel mogelijk zijn gelet op de omliggende percelen en aangrenzend openbaar gebied. Op basis van het principe water en bodem sturend is aanleg van drainage alleen toegestaan indien een andere oplossing, zoals ophogen, niet mogelijk is.

Tabel 5-1: Minimale ontwateringsdiepten bij nieuwbouw

De gemeente is het aanspeekpunt in situaties met grondwateroverlast en heeft een faciliterende rol bij het oplossen van een probleem. Door middel van het grondwatermeetnet heeft de gemeente inzicht in de grondwaterstanden en de ontwikkeling daarvan. Door middel van het analyseren van meldingen en gemeten grondwaterstanden wordt beoordeeld of de gemeente een rol heeft in het bieden van een oplossing. Bij geconstateerde overlast wordt aangegeven waar de particulier het overtollig grondwater op kan lozen, bijvoorbeeld een gemeentelijk hemelwaterriool, indien de particulier het zelf niet redelijkerwijs kan verwerken.

De gemeente treft alleen maatregelen in de openbare ruimte en alleen indien sprake is van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de functie van het gebied en indien het treffen van maatregelen doelmatig is, bijvoorbeeld in combinatie met andere werkzaamheden in de openbare ruimte.

Verantwoordelijkheden particulieren

Op particulier terrein is de eigenaar primair verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen tegen grondwateroverlast, voor zover deze problemen niet aantoonbaar worden veroorzaakt door onrechtmatig handelen of nalaten van de buur (overheid of particulier). Wanneer de overlast ontstaat door fouten in de constructie van de woning (lekke kelder, geen waterdichte vloer) is de bewoner zelf aan zet.

Soms wordt overlast veroorzaakt door schijngrondwaterspiegels. Dan is er sprake van stagnerend regenwater in de neerwaartse stroming naar het grondwater. Oplossen van dergelijke situaties is voor rekening van de grondeigenaar. De voorkeursvolgorde voor het lozen van het overtollige grondwater is: doorbreken van de storende laag, lozing op hemelwaterriolering, oppervlaktewater, vuilwater riolering.

Maatregelen en onderhoud van drainage op particulier terrein zijn niet de taak van de gemeente, de gemeente stelt geen bijdrage daarvoor beschikbaar.

5.2.4 Bijdragen aan een goede oppervlaktewaterkwaliteit

Een goede oppervlaktewaterkwaliteit valt niet onder de drie genoemde gemeentelijke taken voor de fysieke leefomgeving voor afvalwater, hemelwater en grondwater. De aanwezigheid van riolering en de zuivering van het ingezamelde afvalwater door de waterschappen heeft al wel een grote bijdrage geleverd aan de oppervlaktewaterkwaliteit. Nederland moet echter in 2027 voldoen aan de Kaderrichtlijn Water (KRW).

De gemeente is niet eindverantwoordelijk voor het behalen van de KRW-doelen. De gemeente heeft wel mede een rol in het proces. Ook de maatregelen in dit Programma dragen bij aan de doelstellingen van de KRW. Er zijn ook veel aspecten die niet onder dit Programma en niet onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen, maar wel effect hebben op de waterkwaliteit, zoals mestbeleid, stoffentoelatingsbeleid en de kwaliteit van het afstromend oppervlaktewater uit onze buurlanden.

De subdoelen in paragraaf 5.2 zijn gemeentelijke doelen die bijdragen aan het voldoen aan de KRW, zoals inzameling van afvalwater, het beperken van de hoeveelheid en verontreiniging van afvalwater en het zorgen voor een goede kwaliteit van het riool.

Daarnaast hanteert de gemeente de volgende subdoelen om bij te dragen aan een goede oppervlaktewaterkwaliteit.

Afvoer naar de rioolwaterzuivering

Het door de gemeente ingezamelde afvalwater wordt door de waterschappen bij de rioolwaterzuivering gezuiverd. De capaciteit van de zuivering moet daarom overeenkomen met het actuele afvalwateraanbod vanuit de gemeente en eventuele toekomstige ontwikkelingen. Hiertoe maken de gemeente en de waterschappen afspraken over de af te voeren hoeveelheid afvalwater en leggen dat vast in een afvalwaterakkoord.

De gemeente heeft momenteel geen zuiveringstaak, is daarvoor ook niet toegelegd en neemt deze taak bij eventuele nieuwe sanitatievormen ook niet op zich.

Beperken van het aantal overstortingen

Door eerder genomen maatregelen conform de landelijke basisinspanning voor gemengde stelsels stort de riolering niet te vaak en niet te veel over. Overstorten sluiten kan niet zomaar, omdat dit de kans op wateroverlast vergroot. Voor het openbaar gebied geldt (vrij vertaald) dat het lozen van afvalwater, afkomstig van overstortvoorzieningen, in het oppervlaktewater is toegestaan, mits de ligging van de voorzieningen bekend is, deze goed beheerd worden en hierdoor geen nieuwe problemen ontstaan. De kaart met de bestaande overstortlocaties is opgenomen in bijlage 2.

Samen met de waterschappen zorgt de gemeente ervoor dat de effecten op het (water)milieu aanvaardbaar zijn. Hiertoe wordt een emissiegerichte aanpak gevolgd met kosteneffectieve maatregelen om te kunnen gaan voldoen aan de Kaderrichtlijn Water (KRW) op basis van de zogenoemde 4M-aanpak (4M staat voor monitoren, meten, modelleren en maatregelen).

Vergroenen op openbaar en particulier terrein en afkoppelen van verharding van het rioolstelsel beperkt de kans op overstortingen. Bij rioolvervanging is het uitgangspunt de berging in het riool niet te verkleinen.

Het streven is voldoende berging te hebben in het gemengde en vuilwaterriool om bij een pompstoring tijdens droog weer 24 uur responstijd te hebben zonder risico op overstortingen of overlast. Vuilwaterstelsels (uitgezonderd drukriolering en kleinschalige stelsels) krijgen een gemaal met twee pompen en incidenteel zelfs twee persleidingen die elkaars reserve zijn en ieder voldoende capaciteit hebben voor de te verwachten maximale afvalwaterbelasting.

Foutaansluitingen beperken

In gebieden met gescheiden riolering komen soms foutieve aansluitingen voor (afvalwater op hemelwaterriolen of hemelwater op vuilwaterriolering). Dit kan leiden tot waterkwaliteitsproblemen in ontvangend oppervlaktewater of capaciteitsproblemen in het rioolstelsel. Samen met de waterschappen wordt bepaald waar daadwerkelijk sprake is van een knelpunt. Knelpunten worden aangepakt, foutieve aansluitingen zonder impact op het oppervlaktewater, rioolstelsel en/of leefomgeving worden vanuit praktische en financiële haalbaarheid in principe niet aangepakt.

Ditzelfde geldt voor rioolvreemd water. Dit is water dat in principe niet op de riolering thuishoort, bijvoorbeeld instromend oppervlaktewater en grondwater.

Foutaansluitingen worden beperkt door bij nieuwbouw het hemelwater zoveel mogelijk zichtbaar en schoon te houden door het bovengronds af te voeren, zowel van particuliere percelen als van openbaar gebied. Het draagvlak hiervoor, zowel in- als extern, is van belang. De onderhoudbaarheid van de voorzieningen draagt hieraan bij.

5.3.1 Spelregels

5.3.2 Doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater

Taak gemeente

Voorkeursvolgorde

De voorkeursvolgorde bij de verwerking van hemelwater is vasthouden, bergen, afvoeren om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de natuurlijke kringloop van het water. Bovendien helpt dit om de gemeente meer klimaatadaptief te maken. Extreme buien worden zo beter opgevangen en droogte wordt tegengaan.

Instromend hemelwater beperken

Het inzamelen van alle afstromend hemelwater met riolering heeft als nadeel dat dit bij hevige regen kan leiden tot overbelasting van het riool. Daarnaast wordt met riolering hemelwater versneld afgevoerd uit de omgeving waardoor in droge periodes minder hemelwater beschikbaar is om droogte tegen te gaan.

Waar mogelijk streeft de gemeente naar het vasthouden van hemelwater op groene daken, in bovengrondse voorzieningen en/of in de bodem (hydrologisch positief ontwikkelen) en ontharden (minder verhard oppervlak aanleggen).

Bij reconstructies probeert de gemeente de openbare ruimte zo in te richten dat hemelwater zoveel mogelijk wordt vastgehouden daar waar het valt (meer groen) en de bodem kan inzijgen. Het streven is bij reconstructies 15 mm hemelwaterberging te realiseren.

Met een andere manier van omgang met hemelwater in het openbare gebied geeft de gemeente een goed voorbeeld voor de inwoners.

Afkoppelen van hemelwater

Bij het lozen van hemelwater in de bodem of op oppervlaktewater houdt de gemeente Goirle zich aan de Algemene Rijksregels en onze basisprincipes. Uitgangspunt is dat de lozing van hemelwater niet mag leiden tot een ontoelaatbare verontreiniging van bodem of oppervlaktewater en de drinkwatervoorziening niet in gevaar mag brengen. In geval van een beschermingsgebied houdt de gemeente Goirle zich aan de gemaakte afspraken in het betreffende gebiedsdossier. Riel ligt in een grondwaterbeschermingsgebied.

Voor het afkoppelen van hemelwater van de gemengde riolering volgt de gemeente het beleid van de waterschappen. Het waterschap hanteert een compensatieplicht voor waterberging voor het van de gemengde riolering afkoppelen van meer dan 1 hectare verhard oppervlak.

Voor het openbaar gebied geldt (vrij vertaald) dat het lozen van afvalwater, afkomstig uit een openbaar ontwaterings- of hemelwaterstelsel op of in de bodem is toegestaan, mits de ligging van de voorzieningen bekend is, deze goed beheerd worden en hierdoor geen nieuwe problemen ontstaan.

Verantwoordelijkheden particulieren

Het vasthouden van hemelwater is niet alleen een opgave van de gemeente, maar ook van de particulier. Samen met burgers en bedrijven, maar ook o.a. ontwikkelaars en bouwondernemingen, kunnen en moeten we nu onze leefomgeving verbeteren door bijvoorbeeld hemelwater op eigen terrein te bergen, daken te vergroenen, tegels uit de tuin te halen en meer water in de wijk vast te houden.

De verantwoordelijkheid voor de verwerking van hemelwater van particuliere percelen, alsmede het voorkomen van overlast en schade ligt conform de Omgevingswet primair bij de eigenaar van het terrein waarop het hemelwater valt. Pas als deze het hemelwater niet redelijkerwijs zelf kan verwerken door infiltratie in de bodem of afvoer naar oppervlaktewater, mag het hemelwater geloosd worden op het openbare gebied of in het openbare (hemelwater)riool. De perceeleigenaar moet daarvoor zelf de benodigde voorzieningen op eigen terrein aanleggen (bijvoorbeeld een pomp indien afvoer onder vrijverval niet mogelijk is door een lage ligging van het perceel/pand). Daarnaast moeten eigenaren van lagergelegen erven volgens het Burgerlijk Wetboek het water ontvangen dat van nature van hoger gelegen erven afloopt.

Daar waar in de huidige situatie het hemelwater van particulieren ingezameld wordt, wordt dit vooralsnog gehandhaafd. De gemeente blijft wel stimuleren om hemelwater af te koppelen en/of te vergroenen.

Het hergebruiken van hemelwater stimuleert de gemeente Goirle door o.a. de afkoppelsubsidie. Het hemelwater kan benut worden om onder andere de auto te wassen, de tuin te besproeien of om de belevingswaarde van water te vergroten.

Omgang met hemelwater bij ontwikkelingen

Ontwikkelingen moeten hydrologisch neutraal uitgevoerd worden. De gemeente vereist hiervoor bij ontwikkelingen waterberging. Deze verplichting geldt alleen voor activiteiten waarvoor een Omgevingsvergunning vereist is en geldt alleen voor nieuw verhard oppervlak (daken en terreinverharding), inclusief aanleg van verharding na verwijdering van verharding. Het beleid is om 60 liter waterberging per m² verhard oppervlak of 20 l/m² bij minder dan 500 m² verhard oppervlak te realiseren. Groene daken (met planten begroeid) en bestaand verhard oppervlak in openbaar gebied zijn vrijgesteld. Waterbergingseisen zijn nu opgenomen in de hemelwaterverordening, maar moeten later onderdeel gaan uitmaken van het definitieve Omgevingsplan. Hiervoor is een vertaling nodig.

Daarnaast moet voldaan worden aan de Waterschapsverordening, bijvoorbeeld voor compensatie bij meer dan 500 m² toename verharding. In principe betekent dit dezelfde waterbergingseis bij toename van verhard oppervlak. De gemeentelijke eisen zijn strenger voor vernieuwing van bestaande verharding en plannen met minder dan 500 m² verhard oppervlak.

Voor het inrichten van nieuwbouwplannen heeft gemeente Goirle vier principes voor het benutten van hemelwater uitgewerkt (afbeelding 5-1). Deze principes helpen bij het opstellen van nieuwbouwplannen invulling te geven aan de hemelwateropgave. De principes variëren van hemelwater vasthouden tot benutten en afvoeren. Per principe is weergegeven hoe zichtbaar water is (t.b.v. de waterbewustwording), wat de verhouding van private vs. publieke rol is, de benodigde investeringskosten en een impressie van het resultaat. Bij nieuwe ontwikkelingen ligt de voorkeur op principe B. Uitgangspunt bij de ontwikkeling van nieuwe wijken is dat deze worden gerealiseerd zonder hemelwater riolen aan te leggen. Het oppervlakkig afvoeren van hemelwater zorgt voor meer infiltratie en door de zichtbaarheid is de kans op vervuiling lager en het zorgt voor stimulatie en bewustwording bij inwoners om anders om te gaan met het hemelwater.

Afbeelding 5-1: Principes benutten van hemelwater

Afvoercapaciteit watergangen

Tot de hemelwatertaak van de gemeente behoort ook het op orde houden van de afvoercapaciteit van watergangen en duikers, bijvoorbeeld door maaien en baggeren. Het waterschap controleert de watergangen door middel van de schouw. Het waterschap beheert de A-watergangen, de hoofdwatergangen. Overige watergangen welke in openbaar gebied liggen (en daarmee dus niet in handen van particulieren) vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente.

Het beleid van het waterschap ligt vast in een waterbeheerplan.

5.3.3 Klimaatadaptatie

Het klimaat verandert. Extreme droogte in 2018 en nattigheid in 2023/24 zijn hiervan beeldend.

Rijk en decentrale overheden hebben met betrekking tot klimaatadaptatie afgesproken zich tijdig aan te passen aan de (versnelde) klimaatverandering om schade te beperken en kansen te pakken. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is de ambitie opgenomen om Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te hebben ingericht.

De ambitie van de gemeente is om bij projecten naast wateroverlast en droogte ook bij te dragen aan de andere klimaatthema’s hittestress en overstroming door meekoppelkansen te benutten en belanghebbenden bij elkaar te brengen.

Klimaatbestendig inrichten openbare ruimte

Klimaatbestendig en klimaatrobuust is het leidende principe bij de (her)inrichting van de openbare ruimte, waarbij de volgende voorwaarden gelden ten aanzien van de te nemen maatregelen:

• Goed beheerbare voorzieningen (niet te kleinschalig, controleer- en onderhoudbaar, goede levensduurverwachting);

• Doelmatig;

• Volksgezondheid mag niet in het gedrang komen;

• Integraal werken.

Streven is om in combinatie met de reguliere onderhouds- en vervangingsmaatregelen het rioleringssysteem en de bijbehorende openbare ruimte zoveel mogelijk klimaatbestendig in te richten. Bij uitvoeringsprojecten werkt de gemeente omgevingsgericht en benut de meekoppelkansen. Dit betekent dat bij elke bovengrondse ingreep een integrale belangenafweging wordt gemaakt waarin water een rol van betekenis speelt en dat zowel binnen de gemeentelijke organisatie als met de waterschappen, Brabant Water, nutsbedrijven, gebouweigenaren (woningcorporaties en particulieren) intensief samengewerkt wordt. Samenwerken in de waterketen bespaart kosten, verbetert de kwaliteit, vermindert de kwetsbaarheid, en zorgt voor kennisuitwisseling en effectiever inspelen op klimaatverandering.

Het gaat dan om het zichtbaar maken van water, het verhogen van de belevingswaarde en integratie van water en groen. De reikwijdte van de zorgplicht riolering wordt benut om uren en middelen beschikbaar te stellen voor maatregelen die bijdragen aan een klimaatbestendige openbare ruimte en stedelijk watersysteem.

Waterberging op straat

Blijvend aandachtspunt is de bestaande berging op straat. Bij (her) inrichting van en/of aanpassingen in de openbare ruimte dient deze minimaal gehandhaafd te blijven. Bij (her)inrichting en aanpassingen in de openbare ruimte komt het voor dat de hoogte van het maaiveld wordt aangepast (veelal om esthetische overwegingen). Hierdoor leidt eventueel water op straat makkelijker tot schade en milieuoverlast bij hevige neerslag dan in de oorspronkelijke situatie. Dit moet voorkomen worden.

Wateroverlast door neerslag

Omdat de capaciteit van het rioleringssysteem vanuit economisch oogpunt is beperkt, kan het voorkomen dat in meer of mindere mate een vorm van overlast optreedt. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in hinder, ernstige hinder en waterschade.

Hinder moet soms geaccepteerd worden. De gemeente tracht ernstige hinder te beperken en schade te voorkomen. In 2023 heeft de Rijksoverheid de landelijke maatlat voor een groene en klimaatadaptieve gebouwde omgeving gepubliceerd als richtlijn. De klimaatmaatlat is in dit Omgevingsprogramma daarom omgezet naar gemeentelijk beleid en verder uitgewerkt in de regionale klimaatscoretool. In tabel 5-2 is opgenomen welke buien de gemeente hanteert als toetsbui.

Het risico op ernstige hinder en schade wordt getoetst door een maaiveldmodel te koppelen aan het rekenmodel van het ondergrondse rioolsysteem. Hiermee ontstaat inzicht in de verspreiding van water en de oorzaken van wateroverlast bij extreme regenbuien die eens per 100 of 250 jaar voorkomen (T=100 en T=250), een zogenoemde stresstest.

Indien een locatie voldoet aan de eisen voor 2050, is het klimaatbestendig ingericht voor het thema wateroverlast. Voor het bestaand gebied betreft het een streefbeeld om dit op langere termijn (2050) te realiseren door middel van werk met werk te maken bij rioolvervangingen en herinrichtingen. Het betreft een streefbeeld, omdat in sommige situaties risico’s niet eenvoudig te voorkomen zijn. Dit betreft bijvoorbeeld bestaande panden welke relatief laag liggen ten opzichte van de openbare ruimte. Als er water op straat ontstaat, zijn deze gevoelig voor schade. De eigenaar van het pand heeft hier ook een eigen verantwoordelijkheid.

Bij nieuwe wijken is het een ontwerpnorm waarbij niet mag worden afgewenteld naar andere/omliggende gebieden.

Tabel 5-2: Normering wateroverlast

Indien in bestaand gebied sprake is van ernstige hinder met een frequentie van optreden van ca. 1x per 2 jaar, treft de gemeente bij de uitvoering van reconstructiewerken zodanige maatregelen, dat de kans op het optreden van ernstige hinder aanmerkelijk kleiner wordt. In geval van waterschade treft de gemeente (tijdelijke) bovengrondse kostenefficiënte maatregelen om het risico op schade te beperken.

Extreme buien worden bij voorkeur bovengronds verwerkt in plaats van ondergronds. In het streven naar een klimaatbestendige en leefbare omgeving zal het aantal bovengrondse voorzieningen voor de (tijdelijke) opslag van regenwater dan ook toenemen. Bij een eventuele introductie van water in een omgeving voert de gemeente eerst een risico-analyse uit en vindt participatie met de omgeving plaats.

Communicatie en participatie

Een groot deel van het verhard oppervlak ligt op particulier terrein en de grond is privaat eigendom. De gemeente wil meer aandacht en bewustwording voor het minder verharden van particulier en openbaar terrein. Hiermee worden piekafvoeren en schade voorkomen. De leefomgeving moet samen met burgers en bedrijven, maar ook ontwikkelaars en bouwondernemingen, verbeterd worden door bijvoorbeeld hemelwater op eigen terrein te bergen, daken te vergroenen, tegels uit de tuin te halen en meer water in de wijk vast te houden. Elke druppel telt!

Het gedrag van de gebruikers van de riolering bepaalt in grote mate de effectiviteit van de voorzieningen. Via doelgerichte actieve communicatie worden doelgroepen gestimuleerd om samen met gemeente, waterschap en andere partijen in de openbare ruimte een bijdrage te leveren aan een klimaatrobuuste omgeving. Rekening houden met verschillende doelgroepen, leefstijlen en stadia van bewustwording bij communicatie met inwoners en bedrijven verhoogt de kans op participatie.

Verantwoordelijkheid particulieren

Een perceeleigenaar is zelf ook verantwoordelijk voor het voorkomen van de schade in zijn pand bij extreme buien. Maatregelen op particulier terrein zijn de verantwoordelijkheid van de perceeleigenaar, zoals het op hoogte houden van het perceel en/of pand.

6.3.1 Planvorming en onderzoek

In tabel 6-2 staan de advies- en onderzoekskosten voor de planperiode. Deze zijn verdeeld in twee activiteiten op basis van de gemeentelijke begroting. De bedragen komen overeen met de begroting 2026. Onder de tabel is beschreven welke werkzaamheden toegerekend worden aan deze posten.

Tabel 6-2: Kosten planvorming en ondezoek (getallen x €1000)

Meten en monitoren

Uitbestede werkzaamheden betreft bijvoorbeeld de samenwerkingsovereenkomst met waterschap De Dommel op het gebied van meten en monitoren riolering en grondwater. Er zijn afspraken gemaakt waarbij het waterschap de specialistische taken uitvoert voor meerdere gemeenten in de samenwerking om de gemeenten te ontlasten. Het inzicht uit het monitoren wordt gebruikt bij het opstellen van het Systeemoverzicht Stedelijk Water om het model te valideren en inzicht te hebben in knelpuntlocaties.

Data op orde

In het begin van de planperiode is extra aandacht benodigd voor het op orde brengen van de data in het beheersysteem (zie par 3.1). Dit is onder andere nodig om een accurate herberekening (SSW) van het stedelijk watersysteem uit te kunnen voeren. Zonder actuele gegevens kan niet getoetst worden of het systeem nog voldoet aan de normen, met risico op desinvesteringen en wateroverlast tot gevolg. De data is momenteel mede niet op orde door de overgang in de afgelopen planperiode naar een ander beheersysteem. De capaciteit en kennis om de data in dit systeem te verwerken is momenteel onvoldoende. Het is nodig om iemand in te huren om de data te verwerken en de kennis intern te verhogen. Daarnaast moet in de bestekfase beter geborgd worden dat na uitvoering van rioolwerkzaamheden tijdig een betrouwbare en volledige revisietekening wordt opgeleverd.

Systeemoverzicht stedelijk water (SSW)

Het rekenmodel dat is opgesteld in het kader van het basisrioleringsplan 2019 is niet meer actueel. In de planperiode wordt een nieuwe doorrekening gemaakt met een actueel model. In een Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) wordt het gehele stedelijk watersysteem (riolering, oppervlaktewater en grondwater) beschreven en inzicht verkregen in het functioneren van het systeem als geheel.

Hiermee komt in de planperiode onder andere in beeld op welke locaties niet voldaan wordt aan de norm voor de afvoercapaciteit. De verspreiding van water op straat over het maaiveld en de gevolgen voor overlast en schade maken onderdeel uit van het SSW, een zogenaamde stresstest. Hieruit volgen daar waar nodig oplossingsrichtingen, zodat daar bij rioolvervanging rekening mee is te houden.

Met het SSW wordt ook de benodigde afvoer naar de RWZI geactualiseerd, waarbij ook naar de ontwikkelingen voor de toekomst wordt gekeken.

Inmeten overstorten

Vooruitlopend op het opstellen van een SSW worden indien nodig inmetingen uitgevoerd, bijvoorbeeld van de overstorten. Uit de nieuwe modelberekeningen volgen de overstortvolumes en frequenties van de overstorten.

Opstellen HIOR Stedelijk Water

Om standaardisatie in uitvoeringsprojecten te bereiken wordt in de planperiode een Handleiding Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) voor Stedelijk Water opgesteld. Deze gaat ook gelden voor de realisatie van uitbreidingen. Met de HIOR wordt bereikt dat aan te leggen riolering en systemen voor stedelijk water voldoen aan bepaalde minimale eisen. Onderdeel van de HIOR zijn ook eisen aan te ontwikkelen rioolgemalen.

Opstellen Groene Kansenkaart

Met input van de klimaatstresstest wordt een groene kansenkaart gemaakt. Hierop wordt in beeld gebracht waar kansen zijn om versteende plekken te vergroenen, mogelijk in combinatie met de aanleg van waterberging en infiltratie van hemelwater naar de bodem. Hierdoor wordt de leefomgeving niet alleen klimaatrobuuster, maar wordt ook de biodiversiteit en de beleving van de leefomgeving verbeterd.

Implementeren regionale klimaatscoretool

Met de Regio Hart van Brabant is gezamenlijk een regionale klimaatscoretool opgesteld. Deze klimaatscoretool wordt in de planperiode geïmplementeerd, zoals in de op te stellen HIOR, om te gebruiken bij de inrichting van nieuwe wijken.

Gebiedsgerichte Aanpak Regte Heide en Riels Laag

Regte Heide en Riels Laag liggen ten zuidwesten van Goirle in het deelgebied De Leije/Voorste Stroom. Het doel is om rondom de Regte Heide en Riels Laag het natuur- en watersysteem te optimaliseren ten behoeve van het Natura 2000-gebied en het verbeteren van de inrichting van de schil met behoud van functioneel gebruik. Met de gebiedspartijen binnen de GGA worden mogelijkheden voor het gebied verkend om tot een visie te komen. De visie wordt uitgewerkt in een plan van aanpak met concrete maatregelen.

Regels opnemen in het omgevingsplan

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de landelijke lozingsbesluiten (AMvB’s) en de aansluitregels uit het Bouwbesluit vervallen. De regels hieruit zijn als zogenaamde bruidsschat van rechtswege automatisch opgenomen in het gemeentelijke Omgevingsplan en de Waterschapsverordening. De gemeente en het waterschap kunnen vervolgens besluiten of en hoe ze deze regels willen aanpassen in het Omgevingsplan en de Waterschapsverordeningen.

De gemeente gaat met de Omgevingsdienst (OMWB) in de planperiode in overleg over de eventuele aanpassing van regels in het Omgevingsplan. Deze regels gaan niet alleen over wat aangesloten moet en mag worden op het riool (afval-, hemel- en grondwater/bronneringen) en bij welke afstand tot het bestaande riool, maar ook hoe. In 2029 vervalt binnen de Omgevingswet ook de mogelijkheid voor het hebben van een Aansluitverordening. Regels hieromtrent worden in het Omgevingsplan opgenomen.

Onderzoek foutaansluitingen

Er is momenteel geen inzicht in het aantal foutaansluitingen in de gemeente. In de planperiode wordt hier in samenwerking met het waterschap meer aandacht aan besteed na het gereedkomen van de Klimaatboog.

Op drukriolering en vuilwaterstelsels mag geen hemelwater aangesloten zijn. Indien op basis van meldingen, metingen of eigen waarnemingen een vermoeden bestaat op foutaansluitingen, wordt daar onderzoek naar uitgevoerd.

Controle door OMWB

Controle op indirecte lozingen, zoals bedrijfsmatige afvalwaterlozingen, vindt in opdracht van de gemeente plaats door de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB). In de planperiode wordt deze samenwerking geëvalueerd. Het is belangrijk om de krachten te bundelen om elkaar te versterken en samen te zorgen voor een optimaal functionerende afvalwaterketen. Waar nodig leidt de evaluatie tot een aanpassing van de bestaande afspraken en werkwijzen. Vooralsnog is geen rekening gehouden met extra benodigd budget.

Communicatie

Door voorlichting wordt ervoor gezorgd dat in het afvalwater zo min mogelijk stoffen zitten die daar niet in thuis horen. Op dit moment is er geen communicatiestrategie om hier voldoende aandacht aan te schenken, mede door capaciteitsgebrek. In de planperiode wordt hiervoor in overleg met de collega’s van Communicatie een pragmatisch communicatieplan gemaakt. Het streven is daarbij de wijze van communicatie zo doelmatig mogelijk in te vullen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van samenwerkingsverbanden en landelijke campagnes.

Evalueren afkoppelsubsidie

De afkoppelsubsidie is succesvol, maar kost wel veel administratieve handelingen waardoor de perceptiekosten hoog zijn. In de planperiode wordt de subsidieregeling geëvalueerd en wordt besloten of en hoe verder wordt gegaan met deze regeling.

Evalueren hemel- en grondwaterverordening

In 2021 is de hemel- en grondwaterverordening ingevoerd. In de planperiode wordt deze geëvalueerd. Zijn de gehanteerde eisen nog voldoende en doelmatig of is hier aanpassing op benodigd en hoe verloopt de uitvoering, toetsing en handhaving. Daarnaast wordt bekeken of de verordening al geïntegreerd kan worden in het Omgevingsplan.

6.3.2 Dagelijks beheer en onderhoud

Om het stedelijk watersysteem goed te laten functioneren wordt dagelijks beheer en onderhoud uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn het verhelpen van meldingen en storingen, reinigen en inspecteren van riolen, zuigen van kolken, reinigen en onderhoud van gemalen en het uitvoeren van reparaties naar aanleiding van inspecties. Jaarlijks worden in het openbaar gebied reparaties uitgevoerd aan kapotte huisaansluitingen, kolkaansluitingen, verstopte en vervuilde leidingen en verzakkingen in de weg door lekke riolering.

De 111 km gemengde en vuilwaterriolen worden op basis van risicogestuurd beheer gereinigd en met een videocamera geïnspecteerd. Gemiddeld betreft dit ongeveer 10% van de leidingen per jaar.

De 15 hoofdgemalen, 5 gemalen van de bergbezinkvoorzieningen en 93 drukrioolunits worden via een langjarig contract risicogestuurd gereinigd en geïnspecteerd conform de BRL. Met behulp van de inspectieresultaten wordt jaarlijks het reparatie- en vervangingsprogramma voor de gemalen bepaald.

Tabel 6-3: Dagelijks beheer en onderhoud (getallen x €1000)

Storingen aan gemalen en drukrioleringspompunits komen direct binnen op de centrale hoofdpost en deze storingen worden binnen 24 uur verholpen. Doordat de medewerkers dagelijks het functioneren van de gemalen via dit systeem beoordelen en afwijkend gedrag signaleren, worden veel problemen voorkomen. Voor storingen aan gemalen die de gemeente zelf niet op kan lossen, heeft de gemeente een meerjarig contract met een onderhoudsaannemer.

De circa 10.000 kolken worden via een risicogestuurd contract beheerd en gereinigd. Om te zorgen voor een goede doorstroming en voldoende waterdiepte worden de watergangen jaarlijks gemaaid en waar nodig gebaggerd.

In de planperiode wordt een evaluatie gedaan van de risicogestuurde aanpak om deze waar nodig te verbeteren en efficiënter te maken.

6.3.3 Facilitair/overig

Naast de andere kosten in dit hoofdstuk worden kosten gemaakt voor bijvoorbeeld electriciteitsgebruik door de gemalen of voor de inning van de rioolheffing.

In de planperiode wordt verder gegaan met acties om de bewustwording en de infiltratie van hemelwater naar de bodem door inwoners en bedrijven te vergroten, zoals de subsidieregeling voor afkoppelen.

Tabel 6-4: Facilitair/overig (getallen x €1000)

7.2.1 Investeringen en kapitaallasten

Voor de planperiode zijn de benodigde investeringen in beeld gebracht, zie paragraaf 6.2 en tabel 6-1.

Op basis van het rioolbeheerbestand en een theoretisch verwachte levensduur van 70 jaar is een raming gemaakt van de jaarlijkse vervangingskosten van de riolering op lange termijn, na 2030, zie afbeelding 7-1. Ook voor de gemalen, drainage en bergbezinkvoorzieningen zijn de verwachte vervangingsinvesteringen meegenomen. De verwachte investeringen zijn berekend op basis van eenheidsprijzen van de Kennisbank Stedelijk Water (zie bijlage 4). De eenheidsprijzen per meter riool zijn, afhankelijk van de leidingdiameter, met circa 50% gestegen ten opzichte van de gehanteerde eenheidsprijzen in het PWR2021-2025. Dit is grotendeels een gevolg van indexatie en daarnaast van een actualisatie van de eenheidsprijzen in de Kennisbank Stedelijk Water.

Ten behoeve van klimaatadaptatie is tot en met 2050 rekening gehouden met een bedrag van € 340,- per meter te vervangen gemengd riool. Geraamd is dat dit de meerkosten zijn om gelijktijdig met de vervanging van een gemengd riool een hemelwaterriool ø 400 mm mee te leggen. Het op deze manier bepaalde jaarlijkse budget kan ook ingezet worden voor andere klimaatadaptieve maatregelen, zoals verminderen van verharding (vergroenen) en aanleg van infiltrerende waterbergingsvoorzieningen.

De verwachte investeringen zijn per periode van 10 jaar gemiddeld om uitschieters te dempen. Op basis van de leeftijdsopbouw van de riolering wordt verwacht dat de vervangingsopgave na 2030 fors gaat toenemen. De totale vervangingswaarde over de periode 2031-2040 is zo verdeeld dat de jaarlijkse opgave geleidelijk oploopt naar de jaarlijkse vervangingsopgave voor de periode 2041-2050.

Op basis van rioolinspecties wordt bekeken of een riool aan vervanging toe is, waarbij dit zoveel mogelijk tegelijk met herinrichtingswerkzaamheden gepland wordt.

Afbeelding 7-1: Investeringen planperiode en lange termijn

Investeringen worden niet direct afgeboekt uit de egalisatievoorziening, maar omgezet naar een boekwaarde op de balans. Over de boekwaarde wordt jaarlijks rente betaald en een deel afgeschreven. De optelling van afschrijving en rente zijn de kapitaallasten.

De meeste riolen zijn bij aanleg betaald uit de grondexploitatie en veroorzaken daarom nog geen kapitaallasten voor de rioolheffing. In het verleden, tot en met 2024, zijn echter wel investeringen uitgevoerd die tot kapitaallasten leiden, zoals het vervangen van riolering, het verbeteren van het systeem, de aanleg van drukriolering in het buitengebied en aanleg van bergbezinkbassins. Deze investeringen hebben een restant boekwaarde op de balans en de jaarlijkse kapitaallasten komen ten laste van de voorziening riolering. In afbeelding 7-2 zijn deze weergegeven. De boekwaarde hiervan is in 2026 circa € 23 miljoen. Deze loopt ten gevolge van de afschrijvingen terug naar 0 rond 2075. Het rentepercentage over de bestaande boekwaarde is 0,5%.

De boekwaarde van nog uit te voeren investeringen voor vervanging van riolering loopt op van 0 naar ruim € 80 miljoen rond 2070. Voor de rente over nieuwe investeringen wordt tot en met 2030 gerekend met 1,0%, daarna met 2,0% in verband met de verwachte stijging van de rente.

Het feit dat de meeste riolen betaald zijn uit de grondexploitatie en pas na vervanging tot kapitaallasten leiden, zorgt voor een forse toename van de kapitaallasten in de toekomst, zoals te zien is in afbeelding 7-2. Dit is de belangrijkste oorzaak van de benodigde stijging van de rioolheffing zoals beschreven wordt in paragraaf 7.3.

De bedragen in de afbeeldingen 7-1 en 7-2 zijn exclusief inflatie.

Afbeelding 7-2: Boekwaarde en kapitaallasten

7.2.2 Exploitatiekosten

De exploitatiekosten voor het dagelijks beheer en onderhoud van het systeem in 2026 en volgende jaren zijn weergegeven in hoofdstuk 6.

7.3.1 Huidige rioolheffing

De rioolheffing wordt zowel van eigenaren als gebruikers geheven, van woningen en niet-woningen, zie tabel 7-2. De meeste huishoudens vallen qua gebruikerstarief in de klasse tot en met 130 m³. De raad heeft met de begrotingsbehandeling eind 2025 reeds vastgesteld dat het tarief in 2026 met 2,5% stijgt ten opzichte van 2025.

Tabel 7-2: Rioolheffing 2026

7.3.2 Benodigde rioolheffing

De kostendekkingsberekeningen plus de overige gehanteeerde uitgangspunten zijn opgenomen in bijlage 3.

In de egalisatievoorziening is per 1 januari 2025 € 2,1 miljoen aanwezig. Zonder stijging van de heffing is de egalisatievoorziening aan het eind van de planperiode, eind 2030, € 0,5 miljoen negatief. Hierbij is aan de kostenkant rekening gehouden met een jaarlijkse inflatie van circa 2,2%. Aan de batenkant, de rioolheffing, is hierbij nog geen indexatie doorgevoerd.

De rioolheffing dient in de planperiode dus te stijgen om te voorkomen dat de voorziening negatief wordt. Bij een jaarlijkse stijging ingaande 2027 gelijk aan de inflatie van 2,2% is de egalisatievoorziening eind 2030 nog circa € 0,2 miljoen positief, maar wordt deze een jaar later alsnog negatief. Om op langere termijn een positieve egalisatievoorziening te behouden is een jaarlijkse stijging van de heffing met 4,2% benodigd. Dit is inclusief indexatie.

In tabel 7-3 is het verloop van het tarief met en zonder inflatie weergegeven voor een huishouden dat een aanslag krijgt voor eigenaar plus gebruiker bij een waterverbruik van minder dan 130 m³/jaar. De meeste huishoudens behoren tot deze tariefsklasse. Het tarief in 2026 is gelijk gehouden aan het tarief in 2025. Als geen rekening wordt gehouden met inflatie, is de komende jaren een jaarlijkse stijging van de rioolheffing van 2,5% benodigd.

Tabel 7-3: Totaal tarief eigenaar+gebruiker tot 130 m³

Na 2049 wordt een lagere stijging van de rioolheffing verwacht, welke dan in lijn is met de verwachte inflatie.

De landelijk gemiddelde rioolheffing was in 2025 € 246,44. Het tarief van de gemeente Goirle stijgt in 2030 naar verwachting naar € 256,62. Het is te verwachten dat de landelijk gemiddelde rioolheffing ook zal stijgen in de planperiode.

In afbeelding 7-3 zijn het verwachte tarief van de rioolheffing en het verloop van de voorziening riolering tot en met 2035 weergegeven.

Afbeelding 7-3: Verloop tarief rioolheffing (eigenaar+gebruiker woning) en voorziening