Beleidsregel veilige jaarwisseling gemeente Oudewater

1. Inleiding

In 2025 hebben de Eerste en de Tweede Kamer ingestemd met de Wet veilige jaarwisseling. Met deze wet wordt in de Wet milieubeheer een algeheel vuurwerkverbod opgenomen. Gelijktijdig is bepaald dat de burgemeester ontheffing kan verlenen van dit verbod en dat de voorwaarden waaronder een aanvraag tot ontheffing kan worden verleend, geregeld worden in een algemene maatregel van bestuur (AMvB).

De AMvB waarin de voorwaarden en voorschriften voor een ontheffing zijn geregeld, is het Besluit veilige jaarwisseling. Met deze AMvB wordt het Vuurwerkbesluit uitgebreid met regels voor het verlenen van ontheffingen. Uit de Nota van toelichting bij het Besluit veilige jaarwisseling blijkt dat de burgemeester beleidsvrijheid heeft bij het al dan niet verlenen van ontheffingen: “Hij kan daartoe zelf beleid opstellen in een beleidsregel. De burgemeester kan beslissen in overleg met de lokale driehoek om geen, of een maximumaantal, ontheffingen te verlenen in zijn gemeente.” 1

Bij Koninklijk Besluit van 1 juli 2026 is bepaald dat de Wet veilige jaarwisseling en het Besluit veilige jaarwisseling in werking zullen treden op 1 augustus 2026. Met deze beleidsregel wordt in een vroeg stadium duidelijkheid verschaft over het al dan niet verlenen van ontheffingen.

2. Geen ontheffingen in de gemeente Oudewater

De burgemeester van gemeente Oudewater zal voorafgaand aan de jaarwisseling van 20262027 geen ontheffing als bedoeld in artikel 9.2.2.1a, vierde lid, van de Wet milieubeheer verlenen.

Dit betekent dat in gemeente Oudewater geen ontheffing zal worden verleend voor het tot ontbranding brengen van F2-vuurwerk tussen 31 december 2026 18.00 uur en 1 januari 2027 02.00 uur. Eventuele ontheffingsaanvragen die toch bij de gemeente Oudewater worden ingediend, zullen worden afgewezen onder verwijzing naar deze beleidsregel.2

Uit de afstemming met de lokale driehoek blijkt dat het Openbaar Ministerie en de politie zich kunnen vinden in een besluit om voor de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk te verlenen. Ook de brandweer onderschrijft het nut van de beperking om vuurwerk af te steken en de voordelen die dat voor de veiligheid van de hulpverleners kan hebben.

3. Overwegingen om geen ontheffingen te verlenen

Aan het besluit om tijdens de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk te verlenen, liggen de volgende overwegingen, zoals de situatie die we nu hebben (transitie t.a.v. vuurwerk, aansprakelijkheid etc.) ten grondslag:

• a.

  Onvoldoende capaciteit en kennis om aanvragen tijdig te beoordelen

  Het beoordelen en verlenen van ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk is een nieuwe taak, waar de gemeentelijke organisatie nog niet op is ingericht. Het Besluit veilige jaarwisseling is op 1 augustus 2026 in werking getreden. Vanaf dat moment is het mogelijk om een aanvraag voor een ontheffing in te dienen.

  Om aanvragen voor ontheffingen in behandeling te kunnen nemen en te kunnen beoordelen, dient de gemeente een aanvraagprocedure en -proces in te richten. Er dient voldoende menskracht beschikbaar te zijn (of te worden aangenomen), die beschikt over de juiste kennis. Bovendien zal een deel van de beoordeling door de ketenpartners van de gemeente moeten worden gedaan, zoals de politie, de Omgevingsdienst Utrecht en mogelijk de veiligheidsregio. Het is de vraag of zij voldoende capaciteit en kennis in huis hebben om de gemeente hierover te kunnen adviseren, zodat er tijdig een deugdelijk proces kan worden doorlopen om ontheffingen te kunnen verlenen.

  Ook voor de aanvragers van een ontheffing is het nieuw. Het kost tijd en geld om een vereniging of stichting op te richten, supervisors en ontbranders te vinden, een geschikt afsteekterrein te vinden, een veiligheidsplan op te stellen en om aan alle andere wettelijke eisen voor een ontheffing te voldoen. Het ligt daarom niet voor de hand dat er vanaf 1 augustus 2026 direct complete en ontvankelijke aanvragen zullen worden ingediend. Het is waarschijnlijk dat de aanvragen pas later in het najaar zullen worden ingediend en dat deze niet in één keer compleet zullen zijn.

  Gelet op het bovenstaande is het niet mogelijk om voor de jaarwisseling 2026-2027 binnen een werkbare termijn ontheffingen te beoordelen en te verlenen. Door tijdig aan te geven dat deze jaarwisseling in gemeente Oudewater geen ontheffingen zullen worden verleend, wordt bovendien voorkomen dat (vuurwerk)verenigingen of -stichtingen onnodig kosten maken voor stukken, die bij de aanvraag moeten worden ingediend.

• b.

  Aansprakelijkheid

  Het ontbranden van vuurwerk kan leiden tot materiële schade en persoonlijk letsel. Iemand die schade leidt als gevolg van met een ontheffing afgestoken vuurwerk, kan een vereniging of stichting die de ontheffing heeft gekregen aansprakelijk stellen. Het is onduidelijk of er voor de jaarwisseling 2026-2027 al adequate en betaalbare aansprakelijkheidsverzekeringen voor ontheffinghouders beschikbaar zijn. Hierdoor bestaat het risico dat schade niet of slechts gedeeltelijk kan worden vergoed.

  Daarnaast kan het voor een slachtoffer moeilijk zijn om aan te tonen welk vuurwerk de schade heeft veroorzaakt en wie verantwoordelijk is. Naar verwachting zal er tijdens de jaarwisseling 2026-2027 nog een ruime hoeveelheid illegaal vuurwerk in omloop zijn. Het gelijktijdig afsteken van illegaal vuurwerk en vuurwerk waarvoor een ontheffing is verleend, kan een onoverzichtelijke situatie opleveren waarin de herkomst van de schade moeilijk vast te stellen is.

  In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij onzorgvuldig handelen, kan de gemeente aansprakelijk gesteld worden. 3 Het is niet duidelijk in hoeverre het verlenen van een ontheffing verenigbaar is met de gemeentelijke zorgplicht wanneer vooraf vaststaat dat geen toezicht aanwezig zal zijn tijdens het ontbranden van het vuurwerk. Daarmee ontstaat onzekerheid over de aansprakelijkheidspositie van de gemeente.

  Gelet op deze onzekerheden rond verzekerbaarheid, aansprakelijkheid, bewijsbaarheid en toezicht zullen binnen de gemeente Oudewater geen vuurwerkontheffingen worden verstrekt.

• c.

  Handhaving op illegaal vuurwerk mogelijk maken

  Ondanks het algehele vuurwerkverbod (met uitzondering van fop- en schertsvuurwerk), zal er naar verwachting voor en tijdens de jaarwisseling van 2026-2027 nog veel vuurwerk in omloop zijn. Dat kan F2-vuurwerk zijn dat nog over is van voorgaande jaren. Het kan ook F3 en F4 vuurwerk zijn, dat net als andere jaren in het buitenland is gekocht. In België, Duitsland en Polen gelden hiervoor andere regels en is dit type vuurwerk nog verkrijgbaar.

  Als ontheffingen worden verleend voor het afsteken van F2-vuurwerk, leidt dit tijdens de jaarwisseling tot een complexere handhavingssituatie. Hoewel ontheffingen naar verwachting locatiegebonden zullen zijn, vraagt het toezicht op de naleving van de aan een ontheffing verbonden voorschriften en voorwaarden aanvullende inzet van politie en andere handhavingspartners. Tijdens de eerste jaarwisseling onder het nieuwe wettelijke regime ligt de prioriteit bij een eenduidige en uitvoerbare handhaving van het landelijke vuurwerkverbod. Het niet verlenen van ontheffingen draagt bij aan een overzichtelijke handhavingssituatie en voorkomt extra druk op de beschikbare capaciteit tijdens de jaarwisseling.

  Wanneer bovendien onderscheid moet worden gemaakt tussen vuurwerk dat op grond van een ontheffing wordt afgestoken en vuurwerk dat in strijd met de wet wordt gebruikt, legt dit een onevenredig beslag op de beschikbare handhavingscapaciteit.

• d.

  Lokale omstandigheden

  De afgelopen jaren is in gemeente Oudewater in aanloop naar de jaarwisseling illegaal en zwaar knalvuurwerk afgestoken. Uit de evaluatie van de afgelopen jaarwisselingen komt het beeld naar voren dat de jaarwisseling in de meeste wijken zonder al te veel verstoringen van de openbare orde is verlopen. Bij een aantal incidenten zijn echter ernstige verstoringen van de openbare orde geweest, waarbij hulpverleners zijn belaagd met zwaar vuurwerk. Dit is de afgelopen jaren mede aanleiding geweest voor het nemen van diverse maatregelen om verstoring van de openbare orde te voorkomen.

  De schade als gevolg van het afsteken van vuurwerk heeft de gemeente in de afgelopen twee jaren gemiddeld € 4.378,- aan schade per jaar gekost. Ook particulieren en bedrijven lijden (letsel)schade als gevolg van het afsteken van illegaal vuurwerk. De verwachting is dat het schadebedrag de komende jaren zal dalen als er een algeheel vuurwerkverbod geldt.

  Gemeente Oudewater heeft daarnaast een historische binnenstad, met veel monumentale en andere waardevolle gebouwen. Het afsteken van vuurwerk leidt tot een verhoogd risico op brand. Dit risico is niet louter theoretisch; tijdens de afgelopen jaarwisseling is bijvoorbeeld de monumentale Vondelkerk in Amsterdam grotendeels verwoest door een brand die vermoedelijk is veroorzaakt door vuurwerk.

• e.

  Alternatieven voor afsteken van vuurwerk

  De gemeente Oudewater vindt het belangrijk dat inwoners de jaarwisseling op een feestelijke wijze kunnen vieren. Daarom blijft ruimtebestaan voor kleinschalige alternatieven, bijvoorbeeld kleine evenementen voor een straat of buurt.

• f.

  Regionale afstemming

  Uit contacten met gemeenten in de regio blijkt dat meer gemeenten een nulbeleid ten aanzien van vuurwerkontheffingen overwegen. Een regionaal zoveel mogelijk uniforme benadering vergroot de duidelijkheid voor inwoners en ondersteunt een consistente handhaving van het vuurwerkverbod.

• g.

  Onvoldoende toezicht mogelijk

  Op grond van het Besluit veilige jaarwisseling dienen veel voorschriften aan een ontheffing te worden verbonden. Het gaat om veiligheidseisen aan het afsteekterrein en de veiligheidszone en om de eisen waar de ontbranders en de supervisors aan dienen te voldoen. Tevens moeten er aan de ontheffing voorschriften ten aanzien van het bezit, de wijze en het moment van het tot ontbranding brengen van vuurwerk worden verbonden.

  Een deel van het toezicht op de naleving van de ontheffingsvoorschriften kan voorafgaand aan het ontbrandingsmoment plaatsvinden, zoals controle op de inrichting van het afsteekterrein. In een belangrijk deel van het toezicht kan echter niet worden voorzien. Op het moment van het ontbranden van het vuurwerk is er namelijk geen gemeentelijk toezicht beschikbaar vanwege de veiligheidsrisico’s. De buitengewoon opsporingsambtenaren van de gemeente hebben als taak om toe te zien op de naleving van wetten en regels ten behoeve van de leefbaarheid. Zodra de openbare orde of de veiligheid in het geding komt, treden zij terug en neemt de politie het van hen over.

  Tijdens de jaarwisseling richt het politieoptreden zich voornamelijk op excessen of ernstige ordeverstoringen. De politie heeft daar tijdens de jaarwisseling de handen vol aan en heeft daarom laten weten dat zij alleen zal optreden tegen overtreding van de ontheffingsvoorschriften, als de openbare orde wordt geschonden. Gelet op de veiligheidsrisico’s als de ontheffingsvoorschriften niet worden nageleefd en het ontbreken van toezicht daarop, is het verlenen van ontheffingen in deze situatie onverantwoord.

  Bovendien is er op dit moment nog geen wetwijziging doorgevoerd die het handhaven van illegaal vuurwerk door buitengewoon opsporingsambtenaren mogelijk maakt.

4. Inwerkingtreding en citeertitel

Het besluit treedt in werking op de dag na bekendmaking.

Deze regeling wordt aangehaald als: Beleidsregel veilige jaarwisseling gemeente Oudewater.