Protocol Tijdelijke verplaatsing woonboten Londensekaai en Bierkaai

Dit protocol beschrijft de gedragslijn die de gemeente Middelburg hanteert bij het tijdelijk verplaatsen van woonboten bij het project “Restauratie kademuur Londensekaai”, onderdeel verplaatsen woonboten. Het protocol beschrijft de uitgangspunten, werkwijze en te volgen stappen. Dit protocol is het kader waarbinnen de gemeente Middelburg en elke individuele woonbooteigenaar afspraken maken over de tijdelijke verplaatsing.

Dit protocol geldt voor de woonboten binnen het projectgebied die tijdelijk1 moeten worden verplaatst ten behoeve van het project (in opdracht) van de gemeente. Zoals hierna verder wordt toegelicht geldt daarbij de opmerking dat het protocol in beginsel leidend is, maar dat er in voorkomende gevallen van kan worden afgeweken, bijvoorbeeld bij calamiteiten. Algemene beginselen, zoals zorgvuldig handelen, duidelijke communicatie en afspraken maken met de woonbooteigenaar gelden uiteraard ook in die gevallen.

Met het verplaatsen van woonboten wordt iemands woonsituatie beïnvloed. De gemeente realiseert zich dat dit een ingrijpende gebeurtenis is voor bewoners. Met dit protocol wordt beoogd op gepaste wijze met de woonsituatie om te gaan.

Afbeelding afbakening projectgebied “Restauratie kademuur Londensekaai”

2.1 Bestuurlijk kader

Het protocol tijdelijke verplaatsing woonboten is van toepassing zodra het bevoegd bestuursorgaan van de gemeente Middelburg (in dit geval college B&W) een besluit neemt waaruit naar voren komt dat woonboten tijdelijk moeten verplaatsen.

De kademuur bij de Hout- Londense- en Bierkaai is in slechte staat van onderhoud. De gemeente is van plan om de kademuur te restaureren. Tijdens de initiatieffase van het project “Restauratie kademuur Londensekaai” is duidelijk geworden dat de woonboten tijdelijk verplaatst moeten worden. De verplaatsing van de woonboten wordt onderdeel van dit project. Het project wordt uitgevoerd in opdracht van de gemeente Middelburg. Door middel van een uitvoering- en kredietbesluit dienen college en de gemeenteraad in te stemmen met de uitvoering van het project.

De gemeente heeft het concept protocol aan alle betrokken woonbooteigenaren voorgelegd voor zienswijze. De zienswijze zijn verwerkt in het definitieve protocol.

Beleidskaders beheer en onderhoud civieltechnische kunstwerken 2025-2034

De gemeente Middelburg heeft 223 grotere en kleinere civieltechnische kunstwerken in beheer. De samenstelling van het areaal bestaat uit verschillend types, zoals: bruggen, tunnels, glooiingen, steigers en kademuren. Civieltechnische kunstwerken zijn belangrijke onderdelen van de infrastructuur. Het zijn verbindingen, waterwegen en overgangen van land en water. Ze zijn belangrijk voor mobiliteit en verkeersveiligheid, waterafvoer en waterveiligheid en economische functies. In het centrum zijn de civieltechnische kunstwerken een belangrijk onderdeel voor onze historische binnenstad. Bruggen en kademuren bepalen mede het beeld.

De komende decennia heeft gemeente Middelburg een opgave om de achterstanden in het beheer en onderhoud van de civieltechnische kunstwerken weg te werken. De gemeenteraad heeft in december 2024 de beleidskaders voor het beheer en onderhoud van civiele kunstwerken voor de periode 2025-2034 vastgesteld. Een onderdeel van deze beleidskaders is het Meerjareninvesteringsplan (MJIP). Op deze investeringsplan staan de vervanging- en renovatieopgaven opgenomen. De restauratie van de kademuren bij de Hout- Londense- en Bierkaai (afgekort “Restauratie kademuur Londensekaai”) is een renovatie opgave.

2.2 Juridisch kader

Bij de tijdelijke verplaatsing wordt gehandeld op basis van de geldende wet- en regelgeving. De juridische kaders die direct betrekking hebben op woonboten zijn onder andere:

• -

  de Omgevingswet;

• -

  de Haven- en Woonschepenverordening Middelburg;

• -

  Burgerlijk wetboek.

Bij het vaststellen van dit protocol zijn een aantal algemene uitgangspunten in acht genomen. Ook bij het – in eventueel voorkomende gevallen - afwijken van het protocol blijven de volgende uitgangspunten van kracht.

3.1 Rechten, plichten en afspraken

Het is belangrijk dat de reden en de grondslag voor de verplaatsing duidelijk zijn. Verder moeten duidelijke afspraken worden gemaakt over terugkeer. Rechten en plichten worden gerespecteerd en afspraken over diverse onderwerpen moeten helder zijn voor alle betrokkenen. Ook daarin helpt dit protocol.

Alle afspraken tussen de woonbooteigenaar en gemeente worden schriftelijk vastgelegd en over en weer bevestigd.

Het (tijdelijk) verplaatsen van woonboten bestaat op hoofdlijnen uit de volgende vijf stappen. Onderdelen uit deze stappen worden verder toegelicht in hoofdstuk 5.

4.1 Stap 1: Het traject tot en met de besluitvorming

Er is sprake van een voornemen om werkzaamheden uit te voeren waarbij één of meer woonboten tijdelijk moeten worden verplaatst. Het bevoegd bestuursorgaan neemt hiertoe een besluit de werkzaamheden uit te voeren.

In deze fase zorgt de gemeente Middelburg ervoor dat:

• -

  duidelijk is welke woonboten tijdelijk moeten worden verplaatst;

• -

  duidelijk is of een geldige ligplaatsvergunning is verleend;

• -

  duidelijk is wie blijkens rechtmatig bewijs de eigenaren zijn;

• -

  de eigenaren (tevens bewoner(s)) worden ingelicht over de voorgenomen plannen en besluitvorming en de mogelijkheden hierop hun mening kenbaar te maken;

• -

  de eigenaren (tevens bewoner(s)) worden ingelicht over het verplaatsingsprotocol;

• -

  voor zover mogelijk een tijdspad wordt gegeven;

• -

  in het geval de woonboot wordt verhuurd, ook de huurder geïnformeerd wordt. Afspraken over de verplaatsing maakt de gemeente met de eigenaar. De eigenaar zorgt bij verhuur ervoor dat de zij afspraken maakt met de huurder.

4.2 Stap 2: Het maken van afspraken en doorlopen van benodigde procedures

Deze fase kan al tijdens stap 1 opstarten. Er wordt een begin gemaakt met het delen van informatie en overleg. De belangen en wensen van de woonbooteigenaren c.q. bewoners worden geïnventariseerd, het voorstel voor de tijdelijke locatie wordt bekend gemaakt en initiële afspraken komen tot stand. Voorafgaand aan de verplaatsing is een aantal inspecties en onderzoeken nodig. Dit traject geeft een nauwkeuriger inzicht in de kosten die gepaard gaan met de tijdelijke verplaatsing.

Aan de hand van deze eerste gesprekken en inventarisatie gaat de contactpersoon van de gemeente gesprekken aan met de woonbooteigenaren over het vastleggen van afspraken over de tijdelijke verplaatsing. De afspraken worden schriftelijk over en weer bevestigd. Alle betrokkenen krijgen zo een goed overzicht van de rechten en plichten, kansen en (on)mogelijkheden binnen het traject. Ook worden de benodigde vergunningen aangevraagd. Aan belanghebbenden wordt een voornemen aanwijzingsbesluit verstuurd. De gemaakte afspraken maken daar onderdeel van uit. Belanghebbenden (eigenaar/ huurder) kan op het voornemen reageren en in de besluitvorming kan met de zienswijze rekening worden gehouden.

4.3 Stap 3: De tijdelijke verplaatsing van de woonboot

De tijdelijke ligplaats is zodanig ingericht dat een veilige toegangsvoorziening, afmeervoorzieningen en benodigde (nuts)voorzieningen aanwezig zijn (zie ook 5.5). Direct voorafgaand aan de verplaatsing worden de voorzieningen gezamenlijk gecontroleerd (zie 5.7).

Bij de verplaatsing is een contactpersoon van of namens de gemeente aanwezig met gedegen kennis van de werkzaamheden. Dit om er op toe te zien dat het protocol en eventuele aanvullende afspraken worden nageleefd en om in te grijpen bij calamiteiten of onverwachte gebeurtenissen.

Stap 3 wordt afgerond met een duidelijk moment waarbij de woonbooteigenaar en de contactpersoon van of namens de gemeente gezamenlijk bekijken of de verplaatsing goed en zonder schade is uitgevoerd, de ligplaats met bijbehorende voorzieningen functioneert en voldoet aan de afspraken.

De contactpersoon blijft gedurende het verblijf op de tijdelijke ligplaats aanspreekpunt voor de woonbooteigenaar. Bij eventuele vervanging van de contactpersoon wordt dit direct met benodigde contactgegevens aan de woonbooteigenaar doorgegeven.

4.4 Stap 4: De terugkeer naar de herstelde ligplaats

Het uitgangspunt is dat de woonboot terugkeert naar de oorspronkelijke ligplaats, zoals vastgelegd in de ligplaatsvergunning. Mogelijk is deze ligplaats als gevolg van de (ver)bouwwerkzaamheden in enige mate gewijzigd, zowel aan de waterzijde als op het land. Het kan gaan om kleine verschuivingen van enkele millimeters tot enkele centimeters. Dit komt bijvoorbeeld doordat de muur net iets anders is opgebouwd dan oorspronkelijk het geval was. Ook kunnen met kleine verschuivingen soms verbeteringen worden gerealiseerd of overtredingen worden beëindigd (zoals ten aanzien van brandveiligheid, de minimale afstand tussen woonboten, de ligging ten opzichte van het doorvaartprofiel of de afstand tot de oever). Om die reden wordt gesproken van de ‘herstelde’ ligplaats. Kosten die voortvloeien uit deze kleine verschuivingen komen in beginsel voor rekening van de gemeente Middelburg.

De contactpersoon van of namens de gemeente bespreekt de terugkeer naar de herstelde ligplaats met de woonbooteigenaar en inventariseert eventuele wensen en/of benodigde aanpassingen van de voorzieningen. Deze afspraken worden schriftelijk over en weer bevestigd. Indien bij stap 2 een schriftelijke (verplaatsing)overeenkomst is gemaakt, worden deze aanvullende afspraken als addendum aan deze overeenkomst toegevoegd.

De herstelde ligplaats wordt zodanig ingericht dat een veilige toegangsvoorziening, afmeervoorzieningen en benodigde (nuts)voorzieningen aanwezig zijn (zie ook 5.5). Direct voorafgaand aan de verplaatsing worden de voorzieningen gezamenlijk gecontroleerd (oplevering, zie 5.7).

Bij de verplaatsing is een contactpersoon van of namens de gemeente aanwezig met gedegen kennis van de werkzaamheden. Dit om er op toe te zien dat het protocol en eventuele aanvullende afspraken worden nageleefd en om in te grijpen bij calamiteiten of andere onverwachte gebeurtenissen.

Stap 4 wordt afgerond met een duidelijk moment waarbij de woonbooteigenaar en de contactpersoon van of namens de gemeente gezamenlijk bekijken of de ligplaats met bijbehorende voorzieningen functioneert en voldoet aan de afspraken.

4.5 Stap 5 : Afronding

De werkzaamheden zijn afgerond en het afrondingsmoment met de woonbooteigenaar heeft plaatsgevonden. De gemeente zorgt ervoor dat afspraken, relevante correspondentie en vergunningen worden gearchiveerd zodat het dossier ook in de toekomst raadpleegbaar is en blijft. Hierna is het volledige tijdelijke verplaatsingstraject afgerond.

Hieronder worden elementen uit de 5 stappen verder toegelicht en uitgewerkt.

Het is goed om te benoemen dat dit protocol slechts ziet op het tijdelijk verplaatsen van woonboten. In overleg met de woonbooteigenaar zijn soms ook andere oplossingen denkbaar om ruimte te maken voor de werkzaamheden. Die mogelijkheden zullen in individuele gesprekken worden onderzocht. Hiervoor kunnen afzonderlijke afspraken worden gemaakt. Deze afspraken worden schriftelijk vastgelegd en over en weer bevestigd. Dit gebeurt bij voorkeur in een schriftelijke (verplaatsing)overeenkomst.

5.1 Wie zijn de betrokkenen

De gemeente Middelburg en de woonbooteigenaar zijn de direct betrokkenen. De gemeente wordt hierbij vertegenwoordigd door een (aangewezen) contactpersoon van de gemeente. Dat is tot en met de besluitvorming (stap 1) de beheer- en daarna (vanaf stap 2)de projectleider van het project. De woonbooteigenaar kan zich ter behartiging van zijn belangen laten bijstaan of door een gemachtigde laten vertegenwoordigen.

Daarnaast kunnen er ook andere (in)directe belanghebbenden zijn, zoals de huurders van de woonboot, walbewoners of ondernemers op het water of de wal. Dit protocol ziet voornamelijk op het contact tussen de gemeente en de woonbooteigenaar, als eerst direct betrokkenen. Overige partijen zullen waar nodig tijdig worden geïnformeerd en/of betrokken.

5.2 Duidelijke communicatie met voldoende continuïteit naar alle belanghebbenden

De gemeente is gedurende het hele verplaatsingstraject verantwoordelijk voor tijdige, duidelijke en onderbouwde informatievoorziening. De invulling hiervan kan per fase verschillen, maar denk hierbij aan brieven en informatiebijeenkomsten, maar ook aan individuele gesprekken met woonbooteigenaren om de individuele situatie en wensen te bespreken. Het is de eigen verantwoordelijkheid van de woonbooteigenaren om vanaf het begin gebruik te maken van de geboden informatie- en overlegmomenten en eventuele huurders en/of medebewoners te informeren.

5.3 Vaststelling actuele situatie originele ligplaats en staat woonboot

Het is belangrijk om de oorspronkelijke situatie helder te hebben, zodat voor alle partijen duidelijk is welke objecten aanwezig zijn. Daartoe vraagt de gemeente intern de al bekende gegevens op. Denk hierbij aan de ligplaatsvergunning en verleende omgevingsvergunningen. Daarbij gaat het zowel om de vergunde situatie als de feitelijke situatie, rekening houdende met overgangsrecht en uitsterfregelingen. Met de eigenaren wordt besproken of zij nog aanvullende gegevens hebben, zodat in gezamenlijkheid de bestaande situatie zo helder mogelijk wordt vastgesteld.

De gemeente kan besluiten om aanvullend onderzoek te (laten) doen, zoals een (nieuwe) in-meting of een (nieuwe) opname met duidelijke foto’s. Het doel is dat de huidige situatie voor beide partijen duidelijk is en zoveel mogelijk ook op beeld is vastgelegd. De eigenaar wordt verzocht de persoon of personen die deze onderzoeken voor de gemeente uitvoert / uitvoeren, op en in de woonboot toegang te verlenen. De uitkomst van de onderzoeken wordt met de eigenaar gedeeld en voor zover dat op schrift is gesteld, ontvangt de eigenaar een afschrift van de bevindingen.

Aan de hand van bovenstaande inventarisatie en aan de hand van de mogelijkheden op de tijdelijke locatie wordt bepaald welke (vergunde) objecten zowel op het water als op de wal fysiek mee kunnen naar de tijdelijke locatie én na terugkeer ook naar de herstelde locatie.

Soms is het fysiek onmogelijk of vanuit regelgeveling niet toegestaan objecten mee te nemen naar de tijdelijke- of locatie. Hierover worden dan afspraken gemaakt.

5.4 Streven naar zo gelijkwaardig mogelijke tijdelijke locatie

De gemeente streeft ernaar een zo passend mogelijke vervangende ligplaats aan te bieden. In overleg met de woonbooteigenaar wordt gekeken naar de huidige woonomstandigheden, de tijdsduur van de verplaatsing, de specifieke behoeftes en wensen van de bewoners en de impact van de werkzaamheden.

De tijdelijke ligplaats moet in ieder geval aan de volgende voorwaarden voldoen:

• -

  juridisch planologisch inpasbaar;

• -

  fysiek inpasbaar2;

• -

  nautisch inpasbaar3;

• -

  goed bereikbaar voor eigenaar/bewoners en nood- en hulpdiensten.

Hierbij zal gebruik worden gemaakt van een tijdelijke ligplaats die speciaal voor dit project en de woonboten worden aangelegd, gebruikt en daarna worden opgeheven. In de oriëntatiefase is de kademuur bij de Korendijk-Kousteensedijk als beoogde tijdelijke ligplaats voorzien (dit is de overzijde van de huidige locatie van de woonboten).

5.5 Voorzieningen tijdelijke- en herstelde ligplaats

Partijen maken afspraken over de inrichting van zowel de tijdelijke als de herstelde ligplaats. Daarbij wordt uitgegaan van onderstaande verantwoordelijkheden. Waar noodzakelijk en mogelijk, kunnen afspraken op maat worden gemaakt (zie ook 5.10 financiële afspraken).

5.6 Vergunningen

5.7 Controle in te nemen (tijdelijke en herstelde) ligplaats

Voorafgaande aan de dag van verplaatsing wordt gezamenlijk een afspraak gemaakt om de in te nemen ligplaats te controleren. Hierbij bekijken de woonbooteigenaar en de contactpersoon van of namens de gemeente gezamenlijk of de ligplaats met bijbehorende voorzieningen functioneert en voldoet aan de afspraken en of de verplaatsing kan worden uitgevoerd. Indien de woonbooteigenaar niet bij deze controle aanwezig wil zijn of zonder bericht niet aanwezig is, dan is dat (inclusief de gevolgen daarvan) voor rekening en risico van de eigenaar.

Doel van deze controle is onder andere dat partijen in elkaars aanwezigheid beoordelen of de in te nemen ligplaats voldoet aan de gemaakte afspraken. Er wordt in ieder geval gelet op positie, grootte en functioneren van toegangs-, aanmeer- en nutsvoorzieningen.

De gemeente maakt een verslag van de bevindingen van deze controle en naar aanleiding daarvan gemaakte afspraken en stuurt deze digitaal dan wel op papier binnen een redelijke termijn naar de eigenaar.

5.8 Verplaatsing en verzekering

In onderling overleg wordt afgesproken of de gemeente de woonboot verplaatst of dat de woonbooteigenaar zelf de woonboot op de afgesproken datum verplaatst.

5.9 Oplevering van de te verlaten ligplaats

De woonbooteigenaar is verantwoordelijk voor het verwijderen van diens eigendommen op en/of nabij de te verlaten ligplaats, zowel op het water als op de kade. Dit vindt uiterlijk plaats op de dag van de verplaatsing, of een ander gezamenlijk af te spreken moment.

Dit heeft als doel dat:

• -

  wat betreft de oorspronkelijke ligplaats: de werkzaamheden op de wal en/of in het water kunnen gaan plaatsvinden;

• -

  wat betreft de tijdelijke ligplaats: deze beschikbaar is voor een nieuwe verplaatsing óf de ligplaats kan worden ontmanteld;

In voorkomende gevallen kan hiervan in overleg worden afgeweken. Partijen maken hierover afspraken op maat.

Visuele inspectie mogelijke verontreiniging

Op het moment dat volgens afspraak alle objecten verwijderd zouden moeten zijn, voert de gemeente een visuele inspectie uit van het ontruimde gebied. Hierbij wordt ook gekeken naar de aanwezigheid van (mogelijke) verontreiniging. Bij het aantreffen van (mogelijke) verontreiniging kan de gemeente nader onderzoek (laten) uitvoeren ten aanzien van de aard en omvang van een geconstateerde verontreiniging. Indien vervuiling wordt geconstateerd wordt gehandeld conform de relevante wet- en regelgeving.

5.10 Financiële afspraken

Uitgangspunt is dat de onder 5.5 genoemde verantwoordelijke partij de opdracht tot uitvoering van de benoemde werkzaamheden verstrekt.

In afwijking hiervan kunnen partijen eventueel in onderling overleg afspreken dat de gemeente de woonbooteigenaar ontzorgt en namens- en in opdracht van de woonbooteigenaar diens verantwoordelijkheden uitvoert. Voor de verplaatsing met bijbehorende acties zoals benoemd onder 5.8 wordt vooraf afgesproken of de woonbooteigenaar deze zelf uitvoert of dat de gemeente deze uitvoert.

Voor de werkzaamheden waarvoor de gemeente verantwoordelijk is of voor de werkzaamheden waarvoor wordt afgesproken dat de gemeente deze uitvoert voor de eigenaar geldt dat alle kosten ten gevolge van opdrachten die direct door de gemeente worden verstrekt, direct door de gemeente worden betaald.

Indien de woonbooteigenaar deze werkzaamheden zelf uitvoert wordt hiervoor de volgende keuze gegeven:

• -

  De woonbooteigenaar vraagt een offerte op voor de werkzaamheden en legt deze vóór opdrachtverlening ter goedkeuring voor aan de gemeente. Indien de offerte vooraf schriftelijk akkoord is bevonden door de gemeente wordt deze na uitvoering van de werkzaamheden door de gemeente betaald;

• -

  De woonbooteigenaar ontvangt een vaste vergoeding. De hoogte van deze vergoeding wordt gebaseerd op de te verwachten te maken kosten uit te voeren werkzaamheden.

5.11 Planning

De gemeente stelt een planning op voor de tijdelijke verplaatsing en terugplaatsing, in overleg met de betrokken partijen.

In deze planning zal tenminste opgenomen worden:

1 Communicatie- en overlegmomenten;

2 Verwacht moment van aanvraag benodigde vergunningen inclusief procedures;

3 Verwacht moment van aanleg (tijdelijke) ligplaatsvoorzieningen;

4 De beoogde datum van de daadwerkelijke verplaatsing, de exacte datum wordt minimaal 1 maand van te voren kenbaar gemaakt. Bij voorkeur wordt in de maanden voorafgaand van de verplaatsing de planning steeds fijnmaziger;

5 Risico´s op afwijkingen van de planning;

6 (beoogde) start en einde werkzaamheden bij de locatie;

In de planning (m.u.v. een calamiteit) wordt rekening gehouden met seizoensinvloeden, zoals vorst, de waterstandverlaging van het kanaal door Walcheren (door Provincie Zeeland) feestdagen, vakantieperiodes etc.

Dit protocol, met bovenstaande werkwijze, is de standaard voor de tijdelijke verplaatsing voor de woonboten aan de Londensekaai en Bierkaai. Op individueel niveau maakt de gemeente met elke woonbooteigenaar specifieke afspraken over de tijdelijke verplaatsing. Al deze afspraken, zoals ook benoemd in voorgaande hoofdstukken van dit protocol, worden schriftelijk vastgelegd en over en weer bevestigd. Dit gebeurt bij voorkeur in een schriftelijke (verplaatsing)overeenkomst.

Dit protocol beoogt om aan de hand van de beschreven stappen en werkwijze met de woonbooteigenaar afspraken te maken over de tijdelijke verplaatsing. Mocht het onverhoopt, ondanks de inspanningen, niet lukken om tot overeenstemming te komen met de woonbooteigenaar, dan is de gemeente genoodzaakt een handhavingsprocedure te starten. De Haven- en woonschepenen verordening bevat een bepaling ten behoeve van het uitvoeren van werkzaamheden (artikel 52). In het uiterste geval kan een woonboot gedwongen worden verplaatst door het toepassen van handhavingsinstrumenten zoals bijvoorbeeld bestuursdwang. Tegen een handhavingsbesluit staan rechtsmiddelen open. We gaan uit van uw medewerking en begrip.