Programma Centrum gemeente Papendrecht

Groen, Blauw & Recreatie

De ligging aan het water en de aanwezigheid van groen bieden kansen voor verblijf, recreatie en klimaatadaptatie. Vergroening en betere toegankelijkheid versterken het centrum als aantrekkelijk verblijfsgebied, passend bij duurzaam ruimtegebruik en veranderend klimaat.

Sociaal & Wonen

Het centrum speelt een rol in ontmoeting, inclusie en wonen. De sociale kwaliteit, veiligheid en de mate van levendigheid bepalen hoe mensen het centrum ervaren. Demografische trends en woonopgaven vragen om toekomstgerichte keuzes.

Verbinding

Verbindingen spelen op meerdere schaalniveaus een sleutelrol: tussen centrum en wijken, Papendrecht en de regio, én tussen deelgebieden zoals de waterkant, de Markt en Winkelpark de Meent. Heldere routes en oriëntatie dragen bij aan een toegankelijk centrum.

Economie & Centrale Functies

Het centrum bundelt functies zoals winkels, horeca en publieke voorzieningen. Veranderend consumentengedrag, leegstand en concurrentie uit de regio maken herpositionering noodzakelijk. Nieuwe functies kunnen bijdragen aan toekomstbestendige economische dynamiek.

Introductie

Groen, blauw en recreatie zijn essentieel voor een leefbaar en toekomstbestendig centrum. Ze dragen bij aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en welzijn. 

In Papendrecht, waar verstedelijking en klimaatverandering druk zetten op de openbare ruimte, groeit de noodzaak om te investeren in groene en blauwe structuren. Goed ontworpen groenzones en waterverbindingen versterken niet alleen het ecosysteem, maar ook de economische en sociale vitaliteit van het centrumgebied.

Centrum

Het centrum van Papendrecht kent duidelijke uitdagingen op het gebied van groen, blauw en recreatie. Er is weinig groen aanwezig; bestaande bomen zijn jong en bieden nauwelijks schaduw, wat leidt tot hittestress, vooral op de versteende Markt en Veerweg. 

Belangrijke knelpunten zijn het gebrek aan volwassen groen, waardoor natuurlijke koeling ontbreekt, en de matige toegankelijkheid van groene plekken, wat verblijfminder aantrekkelijk maakt. De verbinding tussen centrum en rivier is zwak: het water is zichtbaar, maar nauwelijks voelbaar als recreatieve ruimte. Daarnaast is de biodiversiteit laag door schaarse en eenzijdige beplanting. 

Verbetering vraagt om vergroening van pleinen en straten, inrichting van aantrekkelijke verblijfsplekken, groene daken/gevels, en beter contact met de rivier. Daarmee wordt het centrum koeler, aantrekkelijker en ecologisch veerkrachtiger.

Participatie

Inwoners ervaren het centrum als kaal en stenig. Tijdens participatiemomenten gaven velen aan behoefte te hebben aan meer groen, bomen en natuurlijke elementen. De waterkant wordt gewaardeerd, maar kan aantrekkelijker en toegankelijker worden ingericht. Vergroening wordt gezien als belangrijk voor verblijfskwaliteit, gezondheid en identiteit van het centrum. Daarnaast is er vraag naar meer voorzieningen in de openbare ruimte, zoals “bankjes, kleine parkjes, en schaduwplekken”, om het verblijfscomfort te vergroten.

Internationale Trends

Wereldwijd vergroenen steden hun openbare ruimte om hitte en wateroverlast tegen te gaan. Groen en blauw worden gezien als onmisbaar voor gezondheid, klimaatadaptatie en stedelijke aantrekkelijkheid. Ook waterrecreatie en natuur in het dorp winnen terrein. Duurzame, groene centra trekken bewoners en bezoekers aan. Voor Papendrecht is investeren in groen en water een kans om zowel veerkracht als aantrekkingskracht te vergroten.

Dorp

Het centrum van Papendrecht is sterk versteend en kent weinig groene ruimte. De Markt en Veerweg behoren tot de warmste plekken van het dorp. Kleine groene zones zijn onvoldoende verbonden met de bredere groene structuur. Bomen bieden nog weinig schaduw en de biodiversiteit is laag. 

Ook de relatie met het water is zwak: de rivier vormt wel een grens, maar geen uitnodigende verblijfsplek. Verbetering vraagt om vergroening van pleinen, betere toegang tot het water, en het doortrekken van het stedelijk groen netwerk tot in het centrum. Groene gevels en daken kunnen helpen tegen hittestress en zorgen voor een aangenamere, aantrekkelijkere leefomgeving voor mens en natuur.

Regionaal

Papendrecht ligt tussen rivier, polder en natuurgebieden. De ligging biedt kansen voor recreatie en ecologie, maar verbindingen met het omliggende landschap zijn niet optimaal. Fysieke barrières en verstedelijking zetten druk op de kwaliteit. Door routes, ecologische netwerken en duurzame mobiliteit te verbeteren, kan Papendrecht zich versterken als groene schakel in de regio Drechtsteden.

BELANGRIJKSTE LESSEN

1. Maak de Papendrechtse Markt aantrekkelijker, levendiger en inclusiever 

Verbeter de verblijfskwaliteit en de sociale betrokkenheid op de Markt, door het verkeer in goede banen te leiden en de open ruimte groen, blauw en interactief in te richten. 

2. Verbeter de toegankelijkheid en beleefbaarheid van de waterkant 

Revitaliseer de waterkant de Merwede door de waterbushalte te positioneren als een uitnodigend toegangspunt, en de waterkant te transformeren in een levendige promenade en de jachthaven te markeren als een belangrijk focuspunt langs het water. Ontwikkel inclusieve buitenruimtes waar iedereen alle voorzieningen goed kan bereiken, ook inwoners met een beperking. 

3. Verbind groene en blauwe corridors voor positief effect op het klimaat 

Versterk de integratie van groene en blauwe buffers in het centrum, creëer doorlopende ecologische en recreatieve corridors en pak verkeersknooppunten aan. Richt je op het creëren van een groene corridor die het waterfront, de Markt en de Veerweg naadloos met elkaar verbindt. 

4. Creëer groene, veilige entrees met prioriteit voor voetgangers en fietsers 

Verminder de autodominantie door groene entrees te ontwerpen, zoals langs de Veerweg, en richt je op het creëren van ruimtes die prioriteit geven aan langzaam verkeer. Gebruik de regionale fietsroute langs de Veerweg als een aantrekkelijke, groene verbinding voor voetgangers en fietsers. 

5. Verbeter buitenvoorzieningen voor gezinnen en jeugd 

Creëer levendige, gezinsvriendelijke buitenruimtes met zitplekken, sportfaciliteiten en speeltuinen, vooral rond de Markt en de waterkant, om de aantrekkingskracht en bruikbaarheid van de openbare ruimte te vergroten.

SWOT: GROEN, BLAUW & RECREATIE

Introductie

Wonen, ontmoeten en recreëren spelen een belangrijke rol in de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van een gebied. Papendrecht heeft een sterke sociale basis, met een actief verenigingsleven en betrokken inwoners. Het centrum vervult hierin een belangrijke functie, maar moet blijven inspelen op veranderende woonwensen en de behoefte aan voorzieningen. Een mix van woningen zorgt ervoor dat verschillende doelgroepen – van starters en jonge gezinnen tot senioren – hier prettig kunnen wonen. Daarnaast spelen ontmoetingsplekken, culturele activiteiten en recreatieve voorzieningen een grote rol in hoe mensen het centrum ervaren en gebruiken. Door een goede balans tussen wonen, voorzieningen en sociale interactie blijft het centrum aantrekkelijk en verbindend voor alle generaties.

Centrum

Het centrum van Papendrecht kent sociale dynamiek via de weekmarkt, ijsbaan, Sinterklaas en enkele andere evenementen, maar het jaarlijkse aanbod is beperkt. De bibliotheek vervult een sleutelrol als ontmoetingsplek en platform voor maatschappelijke initiatieven.

Hoewel er een bibliotheek, een museum en een kunstcollectie in het gemeentehuis zijn, ontbreekt het verder aan culturele voorzieningen en toegankelijke activiteiten voor jongeren en gezinnen. Ook is er op de Markt weinig horeca aanwezig, wat ten koste gaat van de levendigheid. Daarnaast bestaat de bewonersgroep grotendeels uit 65-plussers; jonge mensen en gezinnen vestigen zich er zelden.

Dit beïnvloedt de economische dynamiek. Kansen liggen in meer divers woningaanbod, extra ontmoetingsplekken, horeca, vergroening, speelplekken en recreatieve functies, om zo een centrum te creëren waar alle generaties zich thuis voelen.

Participatie

Uit het participatie onderzoek blijkt behoefte aan meer evenementen en een beter benut marktplein. Veel respondenten ervaren het plein als leeg en zien kansen voor horeca, terrassen en activiteiten. Ook het cultuuraanbod wordt als beperkt ervaren; de bibliotheek wordt gewaardeerd, maar andere voorzieningen zoals een bioscoop of broedplaats ontbreken. Over het woningaanbod zijn de meningen verdeeld: sommigen pleiten voor uitbreiding, anderen vinden dat het centrum al voldoende bebouwd is.

Globale Trends

Papendrecht staat, net als veel andere dorpen, voor trends als vergrijzing, woningnood, afnemende sociale samenhang en duurzaamheid. De groei van het aantal ouderen en de blijvende vraag van jonge huishoudens vragen om slimme verdichting en toekomstbestendige woningen.

Tegelijkertijd biedt het sterke verenigingsleven kansen om het gemeenschapsgevoel te behouden. Ook worden energiezuinige bouw en klimaatadaptatie steeds belangrijker binnen de veranderende woonwensen.

Dorp

Papendrecht is gegroeid naar ruim 32.000 inwoners en kent aantrekkelijke, ruim opgezette woonwijken met een actieve gemeenschap. Er is een goede spreiding van scholen en voorzieningen, en het rijke verenigingsleven draagt bij aan sociale samenhang en een levendig dorpsklimaat. Tegelijk staat het dorp onder druk door vergrijzing, beperkte woningvoorraad en een grote groep forenzen.

Jongeren trekken weg voor studie of werk, wat kan leiden tot een afname van vitaliteit en vernieuwing. Veel woningen uit de jaren 60-80 bereiken het einde van hun levensduur. Tegelijk bieden demografische verschuivingen ook kansen: door te investeren in intergenerationele woonvormen, passende woon-zorgconcepten en aantrekkelijke banen of opleidingen, kan Papendrecht een dorp blijven waar generaties samenleven en jong talent behouden blijft.

Regionaal

Papendrecht is een licht groeiende woongemeente binnen de populaire regio Drechtsteden en nabij Rotterdam. De combinatie van stedelijke voorzieningen en groene omgeving maakt het aantrekkelijk voor gezinnen. De gemeente speelt regionaal een belangrijke rol dankzij het sterke aanbod in voortgezet onderwijs. Tegelijkertijd zorgt de toenemende woningvraag voor druk op betaalbaarheid. Regionale samenwerking biedt kansen voor duurzame verdichting, innovatieve woonvormen en een betere spreiding van woningaanbod binnen de regio.

BELANGRIJKSTE LESSEN

1. Verdicht het centrum in samenwerking met lokale investeerders

Door te profiteren van de bestaande investeringsbereidheid, kan de woningdichtheid in het dorpscentrum worden verhoogd, wat leidt tot een dynamischer en meer benutte stedelijke ruimte.

2. Creëer levendige ontmoetingsplekken voor jong en oud

Ontwikkel veelzijdige openbare ruimtes die interactie stimuleren, waardoor de sociale cohesie tussen inwoners van alle leeftijden in Papendrecht wordt bevorderd.

3. Verhoog de culturele dynamiek in het dorpscentrum

Culturele en recreatieve activiteiten toevoegen of verplaatsen naar het dorpscentrum, zoals seizoensgebonden evenementen (Sinterklaas, Kerstmis, lentefeest enz.). De bibliotheek biedt de kans om haar sociale functie uit te bouwen en zich te ontwikkelen tot een ‘third place’: een laagdrempelige ontmoetingsplek naast huis en werk.

4. Initiatieven voor jongeren lanceren om de stedelijke vitaliteit te bevorderen en problemen te beperken

Ontwikkel gerichte faciliteiten en activiteiten voor jongeren om hun betrokkenheid te vergroten, wat bijdraagt aan de veiligheid en sociale levendigheid van het centrum. Bovendien zorgt het dat jongeren langer in Papendrecht blijven wonen / werken.

5. Prioriteer de ontwikkeling van woningen voor starters en projecten met gecombineerde functies

Bevorder de ontwikkeling van betaalbare woonopties voor jongeren en stimuleer gemengde projecten die zowel residentiële als commerciële functies integreren, om zo een levendige en functionele stedelijke omgeving te creëren.

SWOT: SOCIAAL & WONEN

Introductie

Een goed functionerend netwerk van verbindingen is cruciaal voor de bereikbaarheid en leefbaarheid van Papendrecht. Dit geldt voor regionaal verkeer richting Dordrecht, Rotterdam, Gorinchem en Utrecht, maar ook voor scholieren en bezoekers die het centrum of de scholen in Papendrecht aandoen.

Goede bereikbaarheid is randvoorwaardelijk voor het functioneren van het centrum als winkelgebied. Papendrecht vervult hierin een bovenlokale functie, waarbij ook inwoners uit omliggende gemeenten zoals Molenlanden gebruikmaken van het centrumaanbod.

Binnen het centrum vraagt de verbinding tussen de Markt, Winkelpark de Meent en de waterkant om verbetering, met focus op langzaam verkeer en een soepele ‘first and last mile'^[1] voor voetgangers en fietsers.

Centrum

Papendrecht profiteert van goede wegverbindingen en gratis parkeervoorzieningen, waardoor het centrum eenvoudig bereikbaar is. Tegelijk stimuleert dit veel autogebruik, wat leidt tot drukte en ruimtegebrek voor andere gebruikers. De entree tot het centrum is weinig herkenbaar en kent geen duidelijke scheiding tussen auto, fiets en voetganger. Ook de relatie tussen de Markt, Winkelpark de Meent en de waterkant kan aangenamer en groener worden ingericht, zodat mensen zich vanzelf tussen deze plekken bewegen.

Er is behoefte aan duidelijke routeaanduiding en prettige overgangen tussen functies. Door in te zetten op een autoluw centrum met aantrekkelijke verbindingen voor voetgangers en fietsers, en door de first and last mile vanaf Waterbus, bushalte of parkeerplek te verbeteren, wordt het centrum een fijnere plek om doorheen te bewegen en in te verblijven.

Participatie

Inwoners ervaren de bereikbaarheid van het centrum per auto als positief, mede dankzij gratis parkeergelegenheid. Ook de fietsbereikbaarheid wordt overwegend goed beoordeeld. Tegelijk worden knelpunten genoemd, zoals de doorstroming en onhandige bochten op de Veerweg, onoverzichtelijke oversteekplaatsen (zoals bij de Action en Duivenstraat) en matige looproutes. Er is behoefte aan betere inrichting voor voetgangers, met name langs de dijk, en meer gescheiden wandelpaden ten opzichte van fietsers.

Globale Trends

In heel Nederland verschuift de aandacht naar duurzame, gedeelde en efficiënte mobiliteit. Ook voor Papendrecht zijn deze ontwikkelingen relevant. Denk aan mobiliteitshubs waar OV, deelvervoer en fiets samenkomen, en de opkomst van elektrische en gedeelde voertuigen die zorgen voor minder uitstoot en beter ruimtegebruik. Tegelijk groeit de aandacht voor vervoersarmoede: niet iedereen beschikt over betaalbare of toegankelijke mobiliteitsopties, wat sociale uitsluiting in de hand kan werken.

Dorp

Binnen Papendrecht zijn de afstanden klein, maar belangrijke verkeersassen zoals de Veerweg, Burgemeester Keijzerweg en N3 vormen fysieke barrières tussen wijken. Deze wegen verstoren de continuïteit van veilige fiets- en looproutes en verminderen de aantrekkelijkheid van verplaatsing binnen het dorp.

Openbaar vervoer sluit onvoldoende aan op andere vervoersvormen: bussen rijden beperkt en ‘eerste en laatste kilometer opties’ ontbreken. Tegelijk ligt er een kans om de Veerweg te ontwikkelen tot groene mobiliteits-as die centrum en Waterbus verbindt. Door barrières te verzachten, oversteken te verbeteren en multimodale verbindingen te versterken, ontstaat een fijnmaziger en duurzamer netwerk tussen de Papendrechtse woonwijken.

Regionaal

Papendrecht ligt gunstig binnen de Drechtsteden en heeft goede verbindingen via de A15, fietspaden en de Waterbus. De busverbinding richting Dordrecht is traag door veel tussenstops en snelle alternatieven ontbreken. De auto is vaak het meest praktische vervoermiddel, met toenemende congestie tot gevolg. Papendrecht beschikt over drie waterbushaltes, wat een sterke basis biedt, maar de koppeling met andere vervoersvormen kan beter. Toepassing van het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteitsdiensten/deelmobiliteit en Privéauto) biedt kansen voor duurzame bereikbaarheid.

BELANGRIJKSTE LESSEN

1. Verbeter de entrees en de bereikbaarheid van de drie hoofdbestemmingen

Verbeter de aantrekkingskracht van de ingangen naar het centrum en de verbindingen naar de Markt, Winkelpark de Meent en het waterfront. Zorg voor een passende first and last mile aansluiting op regionale mobiliteitsnetwerken (Waterbus, bus, fiets).

2. Richt een centraal mobiliteitsknooppunt op

Revitaliseer het waterfront door in het centrum van Papendrecht een mobiliteitshub te creëren dat fietsen, bussen (en de Waterbus) integreert. Inclusief gedeelde mobiliteitsopties en een focus op E-mobiliteit.

3. Verbeter de efficiëntie en multimodaliteit van openbaar vervoer

Uitbreiden en verhogen van de frequentie van buslijnen, met name naar Dordrecht. Verbeter de integratie van de Waterbus en ontwikkel eerste en laatste kilometeroplossingen om het centrum van Papendrecht te verbinden met regionale treindiensten.

4. Verbeteren van voetgangers-, fiets- en watermobiliteit

Herontwerp centrale straten om voetgangers en fietsers voorrang te geven, verbeter de fietsroute langs de Veerweg en integreer de Waterbus in het vervoersnetwerk.

5. Optimaliseer parkeren en verkeersmanagement

Focus op de parkeergarages voor de auto en zorg voor de rest voor een autoluw centrum. Combineer parkeerplaatsen om ruimte vrij te maken voor nieuwe ontwikkelingen en stimuleer E-mobiliteit door oplaadinfrastructuur en gedeelde mobiliteitsopties in te bouwen.

SWOT: VERBINDING

Introductie

Economische vitaliteit is essentieel voor een toekomst-bestendig Papendrecht. De lokale economie is ruimtelijk gescheiden: grote werkgevers zoals Fokker en Boskalis liggen op afstand van het centrumgebied, waardoor directe ruimtelijke spin-off beperkt is. Tegelijkertijd levert de nabijheid van Fokker economische waarde op voor het centrum, via lunch- en winkelbezoek door medewerkers. Het centrum met Winkelpark De Meent richt zich op detailhandel en voorzieningen. Tegelijkertijd veranderen consumentengedrag en bestedingspatronen door e-commerce, vergrijzing en digitalisering. Dit vraagt om een hernieuwde balans tussen functies en een centrum dat sterker bijdraagt aan de lokale economie.

Centrum

Het centrum van Papendrecht, met Winkelpark de Meent als belangrijkste voorziening, is goed bereikbaar en beschikt over een actieve ondernemersorganisatie via een sterke Bedrijveninvesteringszone (BIZ). Winkelpark de Meent biedt een breed winkelaanbod en vervult een belangrijke centrumfunctie.

Het aanbod bestaat deels uit filialen van landelijke ketens, die regelmatig gerund worden door lokale franchisenemers, en deels uit zelfstandige ondernemers, met name aan de randen van de Meentpassage en in de omliggende straten. Bezoekers blijven gemiddeld slechts 45 minuten, ondanks twee uur gratis parkeren.

Ook het nabijgelegen waterfront wordt economisch onvoldoende benut, mede door het ontbreken van een duidelijke verbinding met het centrum. Om leegstand te voorkomen en de verblijfsduur te verlengen, liggen er kansen in het toevoegen van horeca, kleinschalige werkplekken en culturele functies. Een aantrekkelijker verblijfsgebied en betere koppeling met de waterkant versterken het centrum als levendige plek voor ontmoeting en lokaal draagvlak.

Participatie

Veel inwoners ervaren het centrum als functioneel, maar weinig uitnodigend. Winkelpark de Meent biedt voldoende winkels, maar wordt vooral gezien als plek met voornamelijk ketens. Ruimte voor lokale ondernemers komt volgens inwoners onvoldoende aan bod.

Zij geven aan dat het voor startende ondernemers in de detailhandel lastig is om een rendabele bedrijfsvoering te realiseren binnen de huidige marktomstandigheden. Leegstand, een kaal marktplein en gebrek aan sfeer worden vaak genoemd. Inwoners zien kansen in meer horeca, kleinschalige initiatieven en plekken om te verblijven, zodat het centrum meer betekenis krijgt als ontmoetingsplek en levendige dorpskern.

Globale Trends

E-commerce en thuiswerken veranderen hoe mensen winkelen en werken. Winkelcentra staan onder druk, terwijl meer mensen overdag in hun woonomgeving blijven. Daardoor groeit de behoefte aan verblijfskwaliteit zoals koffiezaken, lunchplekken en kleinschalige werkplekken.

Tegelijk neemt de vraag naar lokaal en onderscheidend aanbod toe, terwijl hoge huren de instroom van nieuwe ondernemers bemoeilijken. Dorpscentra ontwikkelen zich steeds meer tot sociale knooppunten, waar winkelen, ontmoeten en werken samenkomen. Dit vraagt om een centrum dat economisch én sociaal aantrekkelijk is.

Dorp

Papendrecht kent een sterke werkgelegenheid op bedrijventerreinen aan de randen, maar deze zijn ruimtelijk losgekoppeld van het dorp. Door de polycentrische structuur en het ontbreken van economische functies in de kern is de dorpskern geen vanzelfsprekende ontmoetingsplek. Voor horeca, ontspanning en ontmoeting wijken bewoners vaak uit naar omliggende gemeenten. Tegelijk groeit de behoefte aan nabijheid, mede door vergrijzing en veranderend consumentengedrag. Er is online zichtbaarheid van lokale activiteiten en ondernemers via platforms als Papendrecht Verrast en Puur Papendrecht. Kansen liggen in het stimuleren van laagdrempelige horeca, ontmoetingsplekken en sociale functies binnen de dorpsstructuur. Zo kan het dorp beter inspelen op de vraag naar lokale verbondenheid, herkenbaarheid en een prettig dagelijks leefmilieu.

Regionaal

De economie van Papendrecht profiteert van de sterke economische industriële clusters die we in de regio hebben. Er is een sterke economische samenwerking op het gebied van innovatie en onderwijs & arbeidsmarkt. De in de gemeenten gevestigde bedrijven bieden werk aan een aanzienlijk deel van de inwoners uit de regio. De effecten van deze samenwerkingen en de sterke bedrijfsclusters die de regio hebben zijn alleen niet altijd zichtbaar in de lokale winkelcentra terwijl ze wel een deel van de identiteit van het dorp en de regio vormen.

BELANGRIJKSTE LESSEN

1. Versterken van Winkelpark de Meent en omgeving als regionale trekpleister

Benut de goede bereikbaarheid en centrale ligging om de commerciële en recreatieve aantrekkingskracht van het winkelgebied – inclusief omliggende straten – te versterken. Dit vergroot de verblijfsduur van bezoekers en draagt bij aan de lokale economie.

2. Ontwikkelen van de waterkant als levendige verblijfsplek

Transformeer de waterkant tot een aantrekkelijk gebied met ruimte voor recreatie en horeca. Daarmee ontstaat een bestemming die het sociale en economische leven van Papendrecht verrijkt. De maritieme geschiedenis vormt hierbij een krachtig aanknopingspunt.

3. Stimuleren van culturele activiteiten en lokale evenementen

Maak het centrum aantrekkelijker door te programmeren op het gebied van cultuur en recreatie. Denk aan activiteiten vanuit de bibliotheek of kleinschalige programmering op het plein, die ontmoeting stimuleren en het centrum levendiger maken.

4. Ondersteunen en stimuleren van lokale en jonge ondernemers

Creëer een stimulerend vestigingsklimaat met ondersteunende diensten en toegankelijke voorzieningen voor nieuwe en kleinere ondernemers. Dit draagt bij aan een diverser en dynamischer centrumaanbod.

5. Een toekomstbestendig en divers aanbod voor verschillende doelgroepen

Ontwikkel voorzieningen en programmering die inspelen op de behoeften van jongere gezinnen, werkenden en ouderen. Horecagelegenheden kunnen hierin een verbindende rol spelen, gericht op zowel inwoners als bezoekers, en bijdragen aan een levendige en toegankelijke dorpskern.

SWOT: GROEN, BLAUW & RECREATIE

DE GROENE LONGEN VAN PAPENDRECHT

Klimaatadaptief gezicht van Papendrecht 

Het centrum wordt de etalage voor de groenblauwe transformatie, waardoor de stedelijke biodiversiteit wordt versterkt. 

Een levendige bestemming voor recreatie en vrije tijd 

Het centrum sluit naadloos aan op zowel lokale als regionale attracties en biedt een gevarieerd aanbod aan activiteiten. 

Mensvriendelijke, groene openbare ruimte 

De Markt en boulevard worden getransformeerd groene openbare gebieden die ontmoeting stimuleren de verblijfskwaliteit van bewoners en bezoekers verhogen.

Scenario

Papendrecht krijgt een centrum dat voelt als een groen dorpsbos. Grote bomen bieden schaduw en verkoeling bij hitte, groene daken en gevels houden gebouwen koel en vangen regenwater op. Op de Markt zorgen waterelementen voor verkoeling, in buurttuinen wordt samen geteeld en ontmoet. Een robuust netwerk van groen en water maakt het centrum bestand tegen extreme weersomstandigheden, met ruimte voor mentale gezondheid, schaduw en ontmoeting.

Participatie

Vergroening van het centrum, met name rond de Markt en Veerweg, kwam vaak terug in de gekozen voorkeuren. Ideeën als groene daken, retentiebekkens en biodiversiteit werden positief ontvangen. Tegelijk klonk kritiek op het gemeentelijk groenbeleid: jarenlang verdwenen bomen en bossages ten gunste van gras en onderhoudsgemak. Deelnemers riepen op tot geloofwaardige, structurele vergroening, met aandacht voor herplanting, kwaliteit van verblijven en de verbinding tussen groen en water.

IDEEËN

Ideeën:

• ●

  Zorg voor vergroening van de Markt en de Veerweg door een verscheidenheid aan bomen en planten.

• ●

  Transformeer het waterfront tot een park door het gebruik van lokale vegetatie, zodat er ruimte ontstaat voor overstromingen, maar ook voorrecreatie en ontspanning.

• ●

  Maak een groene toegang bij de Veerweg, de Waterbus en de jachthaven met een focus op fietsers en voetgangers, waardoor men zich welkom voelt.

• ●

  Creëer een ononderbroken voetgangersroute langs de promenade richting de Markt, volop bomen, buitenmeubilair en groen.

• ●

  Verbind de Markt met het kanaal in het noorden en voeg zichtbare waterelementen toe op de Markt voor verkoeling en recreatie.

• ●

  Stimuleer het sponswerkingseffect (wateropvangcapaciteit) van het dorp door regenwater te vertragen en op te slaan met groene daken en retentiebekkens.

• ●

  Benut platte daken voor hernieuwbare energieproductie en als groene ruimte voor biodiversiteit.

• ●

  Ontwikkel gemeenschappelijke tuinen en groenplekken voor bewoners zonder eigen tuin door te onttegelen en om biodiversiteit en sociale betrokkenheid te stimuleren.

• ●

  Breid de groene infrastructuur uit naar het Slobbengors park, om sport, biodiversiteit, en dieren zoals schapen en geiten, meer ruimte te geven.

HET DORPSHART VAN PAPENDRECHT

Sociaal en cultureel hart van Papendrecht 

Door het creëren van inspirerende openbare ruimtes en het verplaatsen van culturele activiteiten naar het centrum, maken we van Papendrecht een ontmoetingsplek waar gemeenschapszin en creativiteit bloeien. Iedereen is welkom: van jong tot oud.

Een multifunctioneel en verdicht centrum 

Samen met lokale investeerders transformeren we het centrum van Papendrecht tot een levendige dorpskern, waar verhoogde woningdichtheid en multifunctionele ruimtes bijdragen aan een bruisend dorpsleven.

Investeer in een jongere doelgroep 

Met gerichte initiatieven en voorzieningen versterken we de betrokkenheid van jongeren en starters, waardoor het centrum een veilige en energieke plek wordt die jong talent aantrekt en behoudt.

Scenario

Het dorpshart van Papendrecht draait om ontmoeting. De bibliotheek is het levendige middelpunt, met taalcafés, voorleesuurtjes en ruimte voor een goed gesprek met een kop koffie. Op het marktplein spelen kinderen in de speeltuin, ouderen praten bij op comfortabele bankjes. Aan de waterkant zorgen waterpunten ervoor dat jongeren fijn kunnen sporten en even op adem komen. Verenigingen organiseren bijeenkomsten, toernooitjes en buurtfeesten - midden in het centrum, zichtbaar en voor iedereen toegankelijk.

Participatie

Veel deelnemers zagen kansen om de Markt te versterken als sociaal en cultureel middelpunt van Papendrecht. Ideeën zoals kleinschalige evenementen, een toeristisch informatiepunt en voorzieningen voor jeugd en gezinnen werden regelmatig gekozen. Tegelijk werd gewaarschuwd voor overlast door hangplekken, vooral nabij woningen. Meerdere deelnemers betwijfelden de haalbaarheid van de voorgestelde ideeën en wezen erop dat eerdere jeugdinitiatieven, zoals verbetering van het skatepark, juist zijn afgewezen. Ook klonk de oproep om de rustige wandelkwaliteit rond de haven en de waterkant te behouden.

IDEEËN

Ideeën:

• ●

  Het versterken van de Markt als sociaal en cultureel ontmoetingspunt van Papendrecht door initiatieven te stimuleren, zoals openluchtconcerten, bioscopen, festivals en kleinschalige activiteiten.

• ●

  Meer speeltuinen en activiteiten voor jonge kinderen en hun ouders realiseren om levendigheid en gezelligheid te stimuleren in het centrum.

• ●

  Creëer ruimte voor jongeren in het centrum, zoals sportparkjes, water-punten of ontmoetingsplekken.

• ●

  Bouw voort op de sterke sociale functie van de bibliotheek door een toeristisch informatiepunt toe te voegen, waardoor bezoekers gemakkelijk toegang krijgen tot lokale informatie, evenementen en activiteiten.

• ●

  Bied diverse woningen aan om specifiek te voldoen aan de behoeften van jongeren en senioren, waardoor functiemenging gestimuleerd wordt en het centrum levendiger.

• ●

  Ontwikkel inclusieve openbare ruimten voor senioren en mindervaliden met comfortabele zitmogelijkheden.

• ●

  Faciliteer ruimte in het centrum (zoals Winkelpark de Meent of de Kazerne) om activiteiten van Papendrechters te stimuleren. Denk aan vrijwilligersinitiatieven, (sport)verenigingen en culturele organisaties.

• ●

  Zorg voor een beleefbare waterkant met een goed ontworpen openbare ruimte, zoals bankjes en ‘sunset stairs’.

• ●

  Stimuleer sport en beweging bij het waterfront door het aanleggen van outdoor sportparkjes en faciliteiten voor watersporten, vissen en varen.

• ●

  Stimuleer dat scholen, kinderopvang en verdere opleidingsprogramma’s in de buurt van het centrum hun activiteiten verrichten om levendigheid in het centrum te bevorderen.

DUURZAAM EN EFFICIENT VERBONDEN

Verbonden hart in de Drechtsteden 

Het centrum wordt een innovatief knooppunt van regionale bereikbaarheid en efficiënt vervoer, dat gebruik maakt van de waterbus en naadloze mobiliteit mogelijk maakt. 

Veilig, groen en wandelvriendelijk centrum 

Voetgangers- en fietsvriendelijkheid met efficiënt auto-beheer en een veilig straatontwerp rond Winkelpark de Meent, de Markt en de oude dijk, maakt een bruisend straatleven mogelijk. 

Aantrekkelijk onderdeel van de regionale recreatieve route 

Papendrechts centrale sleutellocaties worden ingericht als aantrekkelijke route, met aansprekende haltes en duidelijke bewegwijzering.

Scenario

Papendrecht is compact en goed bereikbaar, zowel binnen het dorp als in de regionale context. Fijne, veilige routes voor voetgangers en fietsers verbinden de Markt met de Merwede, en alles daartussen. Het centrum is autoluw, maar blijft goed bereikbaar via parkeergarages aan de randen. Op mobiliteitshubs stap je eenvoudig over tussen waterbus, deelfiets, e-auto of snelbus. De entrees en aanlooproutes naar het centrum zijn toegankelijk, groen en uitnodigend.

Participatie

De meest gewaardeerde ideeën richtten zich op een betere verbinding tussen de waterkant en het centrum. Veel gekozen voorstellen waren een directe fietsroute langs de Markt, een wandelpad met informatie over de historie van Papendrecht en het verbeteren van openbaar vervoer, met name de waterbus en busverbindingen richting Dordrecht en Rotterdam. 

In de open reacties werd het belang van goede OV-verbindingen breed onderschreven. Suggesties varieerden frequentere waterbusdiensten in de avonduren tot betere bushaltes en het aantrekkelijker maken van OV-knooppunten aan het water. 

Een groot aantal reacties kwam van mensen die zich verbonden voelen met de jachthaven of watersportvereniging. De reacties waren kritisch. Sommige spraken van “de doodsteek voor de haven” of noemden het scenario “kansloos”. Een belangrijk kritiekpunt was het idee van een brug over de haven, dat volgens meerdere deelnemers de bereikbaarheid voor boten onmogelijk zou maken. Ook klonken zorgen over overlast door nieuweontwikkelingen en het bestaansrecht van de vereniging.

IDEEËN

Ideeën:

• ●

  Ontwikkel een innovatief mobiliteitshub vlak bij het centrum waar alle vervoersmiddelen bij elkaar komen. Het toevoegen van diensten zoals pakketpunten en laadmogelijkheden zorgen voor meer reuring.

• ●

  Ontwikkel een directe fietsroute die zowel dagelijkse forenzen als recreatieve gebruikers bedient, en die de waterkant en de Markt met elkaar verbindt.

• ●

  Creëer een wandelpad van de Merwede naar het centrum inclusief bewegwijzering, informatie over de historie van Papendrecht, en bankjes.

• ●

  Prioriteer het parkeren van auto’s in de parkeergarages, waardoor er een autovrije zone komt in het historische Dorp aan de Dijk, Winkelpark de Meent en de Markt.

• ●

  Optimaliseer de locaties van bushaltes en verbeter de openbaarvervoerverbinding met Dordrecht en Rotterdam.

• ●

  Ontwikkel de haven om zeil- en motorboten uit de hele regio te ontvangen en transformeer deze tot een recreatief watersportcentrum.

• ●

  Gebruik de veelgebruikte waterbushalte aan de Veerdam als katalysator voor de levendigheid aan het water, door de halte verder te ontwikkelen tot fijne verblijfsplek.

• ●

  Bouw een voetgangersbrug bij de watersportvereniging zodat je zowel een ‘rondje rondom de jachthaven’ kan lopen én de promenade verlengt.

ECONOMIE MET REGIONALE BETEKENIS

Stimuleer ondernemerschap en een toekomstbestendig centrum 

De ondernemersomgeving zoals de BIZ verder versterken inzetten op innovatie. Daarbij een divers aanbod ontwikkelen dat gezinnen, bedrijven, en bezoekers aanspreekt.

Winkelpark de Meent en omgeving als levendige regionale trekpleister 

Versterk Winkelpark de Meent als het kloppende hart van Papendrecht, waar uitgebreide commerciële, recreatieve, en culturele mogelijkheden samenkomen wat de lokale economie stimuleert en verrijkt.

Een economisch waterfront waar je de Identiteit gelaagd kan beleven 

Maak van het waterfront een economische en sociaal dynamische ontmoetingsplek door maritieme geschiedenis te combineren met hedendaagse recreatie en horeca.

Scenario

Papendrecht is het economisch hart van de regio, compact, gemengd en levendig. Winkelpark de Meent biedt een mix van winkels, horeca, wonen en kleinschalige ondernemers. Werknemers van omliggende bedrijven zoals Fokker, Boskalis en IV-Groep weten het centrum goed te vinden voor hun lunch, koffie of snelle boodschap. Veel mensen blijven na hun wekelijkse boodschappen nog even hangen voor een terrasje op de Markt of een speciaalzaak in Winkelpark de Meent. Een sterke BIZ verbindt ondernemers en houdt het centrum aantrekkelijk en actief.

Participatie

De meest gekozen interventies gingen over het stimuleren van een divers winkelaanbod in Winkelpark de Meent, ruimte voor kleine ondernemers en het uitbreiden van de marktfunctie. Ook werd gekozen voor levendigheid op straatniveau met horeca en wonen in de plint. 

In de open reacties werden vraagtekens geplaatst bij de economische insteek van het scenario. Sommige deelnemers vonden de voorstellen financieel onhaalbaar of weinig realistisch. Er werd ook gewezen op bestaande leegstand in Winkelpark de Meent en zorgen geuit over mogelijke overlast door uitbreiding van horecafuncties.

IDEEËN

Ideeën:

• ●

  Maak van Winkelpark de Meent een veerkrachtig zakelijk knooppunt met gedeelde kantoren, vergaderfaciliteiten, winkels, woningen en entertainment om ondernemers en bewoners te ondersteunen.

• ●

  Stimuleer de lokale marktactiviteit door een overdekte, maar flexibele open ruimte te creëren waardoor de Markt zich kan uitbreiden.

• ●

  Zorg dat de lokale detailhandel zich concentreert in het Winkelpark de Meent en stimuleer een diverser aanbod van winkels met kleinere ondernemers en regionale producten.

• ●

  Geef prioriteit aan winkels, cafés en restaurants op de begane grond, met woon- of commerciële doeleinden op de bovenverdieping.

• ●

  Investeer in de ontwikkeling van entertainment- en culturele mogelijkheden in het centrum om het aanbod te diversifiëren en de tijdsbesteding te vergroten.

• ●

  Verbeter veilige fietspaden en voetgangersvriendelijke zones die belangrijke locaties zoals winkels, groen, de bibliotheek en horeca met elkaar verbinden.

• ●

  Ontwikkel de economische potentie van de waterkant met recreatieve gebieden en toeristische voorzieningen, zoals horeca, en watersport bij de jachthaven.

• ●

  Trek weekendbezoekers aan en creëer diverse overnachtingsmogelijkheden die aansluiten bij de wensen van zowel toeristen als zakelijke reizigers.

• ●

  Versterk samenwerkingen met bestaande bedrijven, zoals Fokker, om functies zoals kantoren, diensten of mobiliteitsopties in het centrum te realiseren.

De onderstaande interventies zijn gerangschikt op populariteit naar aanleiding van de participatie resultaten: 1 is het meest gekozen antwoord.

De Groene Longen van Papendrecht

Het Dorpshart van Papendrecht

Duurzaam en efficiënt verbonden

Economie met regionale betekenis

Op basis van het programmatische concept voor het centrum van Papendrecht, en het inzicht in hoe dit integraal ontwikkeld kan worden, presenteren we in dit hoofdstuk concrete mogelijke interventies voor vier focusgebieden: de Markt, Winkelpark de Meent, de verbindingen en de waterkant. 

Een duurzame verdichting van het centrum versterkt de levendigheid en aantrekkingskracht, door nieuwe functies en bewoners toe te voegen. Door in te zoomen op de vier gebieden met specifieke ruimtelijke kenmerken en kansen, worden verdichtingsvoorstellen getoond die passen binnen de context van Papendrecht en aansluiten bij de uitgangspunten van het programma. 

De in dit hoofdstuk opgenomen kaartbeelden zijn richtinggevend en schetsen een langetermijnperspectief. Ze laten zien welke ruimtelijke kansen en mogelijkheden er zijn, maar vormen nadrukkelijk geen vastomlijnd plan. Het Programma Centrum is een visiedocument: het legt de basis voor toekomstige keuzes en vormt het vertrekpunt voor verdere uitwerking. De concrete invulling per focusgebied, inclusief vervolgonderzoek en het verkennen van samenwerkingen en partnerschappen, wordt in de uitvoeringsprogramma’s verder uitgewerkt.

MARKT 2040

"Hoe verandert de markt in een groene, levendige plek waar mensen graag verblijven?"

Markt

• ●

  Maak het plein groener en bestand tegen hitte, met bomen, planten en schaduwplekken

• ●

  Voeg water en zitplekken toe voor een speels en uitnodigend karakter, geschikt voor jong en oud

• ●

  Ontwerp de markt als een multifunctionele plek voor cultuur, ontmoeting en dagelijks gebruik

• ●

  Bouw op kleine schaal om het plein uitnodigend en toegankelijk te maken

• ●

  Ga actief programmeren op de markt in nauwe samenwerking met stakeholders als de BIZ en Suppord. Denk aan stadscampings of jazzfestivals.

"Hoe zorgen we voor toegankelijke en groene mobiliteitshubs die uitnodigen om het centrum binnen te komen?"

Veerweg & Centrum Entrees

• ●

  Zorg voor herkenbare gebieden voor langzaam verkeer, met overzichtelijke en veilige overgangen naar autoverkeer

• ●

  Ontwerp een groene en veilige openbare ruimte rond de centrumentree en bij de bushaltes

• ●

  Gebruik de bushaltes als herkenbare en aantrekkelijke plekken die de route naar het centrum ondersteunen

• ●

  Zorg voor duidelijke bewegwijzering en een overzichtelijke inrichting voor een goede doorstroming

WINKELPARK DE MEENT 2040

"Hoe kunnen we nieuwe functies toevoegen, zoals aantrekkelijke woon- en werkplekken in het centrum en bij Winkelpark de Meent?"

Functiemenging in het winkelhart

• ●

  Maak gebruik van de grote platte daken om werk- en woonfuncties in het centrum te introduceren

• ●

  Houd rekening met de menselijke maat door de bouwhoogte aan te laten sluiten op de omliggende bebouwing

• ●

  Denk bijvoorbeeld aan het toevoegen van twee tot drie lagen op daken langs de Weteringsingel

• ●

  Voer een stedenbouwkundige studie uit naar de mogelijke transformatie van de route Weteringsingel naar De Overtoom

• ●

  Zet in op hergebruik en transformatie van leegstaande winkelpanden voor een mix van kantoren, winkels, woningen en vrijetijdsfuncties

• ●

  Maak entrees en doorgangen aantrekkelijker met groen, zitplekken en schaduwplekken

"Hoe benutten we de grote platte daken van Winkelpark de Meent en de omgeving om de klimaatbestendigheid en leefkwaliteit te versterken?"

Groene Daken

• ●

  Gebruik de platte daken van Winkelpark de Meent en het Marktgebied voor meer groen en duurzame energie, en verhoog zo de klimaatbestendigheid van het centrum

• ●

  Ontwerp groene daken als collectieve plekken voor bewoners en werkenden in Winkelpark de Meent

• ●

  Vergroot de wateropvangcapaciteit van het centrum met slimme regenwateropvang, waarbij water zichtbaar wordt ingezet als onderdeel van de inrichting van de openbare ruimte

VERBINDINGEN

"Hoe kan de Veerpromenade een samenhangende, gastvrije en levendige verbinding met de markt worden door bestaande gebouwen beter te benutten en vernieuwen?"

Veerpromenade

• ●

  Versterk de samenhang in de architectuur langs de Veerpromenade met gevelverbeteringen, uitbreidingen op het dak en afgestemde renovatieprogramma’s

• ●

  Zet in op het versterken van hoekgebouwen als herkenbare schakels tussen de Veerpromenade, de Pontonniersweg en het Marktgebied

• ●

  Ontwerp de straat opnieuw met prioriteit voor voetgangers en fietsers, en voeg groen, schaduwplekken en zitgelegenheden toe

• ●

  Maak de plinten van gebouwen actiever en toegankelijker als semi-openbare ruimten, zodat de straat levendiger en uitnodigender wordt

"Hoe kan de Pontonniersweg verdicht worden met aantrekkelijke woningbouw, zodat het een uitnodigend schakel wordt tussen de Veerpromenade en de waterkant?"

Pontonniersweg

• ●

  Sluit met nieuwbouw aan bij de schaal en het karakter van de oorspronkelijke dorpse bebouwing.

• ●

  Ontwikkel momenteel onbenutte achtererven aan de Pontonniersweg met kleinschalige woningen die aansluiten op de straat.

• ●

  Transformeer het grote parkeerterrein aan de waterkant tot een nieuwe woonbuurt.

• ●

  Leg een groene route aan die de waterkant, Winkelpark de Meent en de Pontonniersweg met elkaar verbindt.

WATERKANT 2040

"Wat doen we met verouderde bouwblokken die geen verbinding maken met de waterkant?"

Waterkant oud

• ●

  Zorg bij renovatie van gebouwen voor een uitnodige gevelbekleding aan de waterkant

• ●

  Gebruik platte daken voor groene infrastructuur en duurzame energieopwekking

• ●

  Verbind deze gebouwen met het langgerekte park langs de waterkant, richting jachthaven, zodat het gebied als vrijetijdslocatie kan functioneren

"Hoe kunnen we de ruime waterkant activeren met nieuwe functies en voorzieningen, zodat hier een aantrekkelijke sfeer ontstaat?"

Waterkant nieuw

• ●

  Voeg een multifunctioneel bouwblok toe bij de entree van de waterkant, dat levendigheid op straatniveau brengt en de stedelijke rand versterkt

• ●

  Vul open plekken langs de waterkant op met kleinschalige woningbouw en aanvullende voorzieningen zoals werkplekken of horeca

• ●

  Ontwerp een doorgaand park langs het water met gevarieerde landschappelijke elementen en ruimte voor recreatie

"Hoe kan de jachthaven sterker worden verbonden met het centrum om haar functie binnen het centrumgebied te versterken?"

Jachthaven

• ●

  Ecologische oeverplek met verblijfskwaliteit.
  De watersportvereniging ziet kansen voor een natuurlijke inrichting van de oever, die in de zomer nu ongebruikt blijft. Denk aan een zitplek met aandacht voor toegankelijkheid en veiligheid, gezien de nabijheid van het water.

• ●

  Haven als podium voor evenementen.
  Door de jachthaven in te zetten als decor of rand van kleinschalige culturele evenementen ontstaat er meer levendigheid, met plekken om rondom de haven te verblijven.

"Hoe kunnen we de omgeving van de waterbushalte transformeren tot een uitnodigende openbare ruimte en herkenningspunt?"

Waterbushalte

• ●

  Ontwerp de aankomstplek bij de halte als een groene en aantrekkelijke plek om te blijven

• ●

  Ontwikkel de waterbushalte als ‘landmark’ aan het water

• ●

  Vervang verharding door groen en ontspanning, eventueel met een klein paviljoen of kiosk als verblijfsplek