Beheerprogramma verhardingen 2026 - 2029

4.1.1 Wegenwet

De Wegenwet eist van de beheerder ‘goed rentmeesterschap’. Dit betekent dat hij ervoor moet zorgen dat het kapitaal dat in de wegen is geïnvesteerd in stand blijft door het tijdig uitvoeren van onderhoud. Het betreft hierbij voornamelijk technisch beheer.

4.1.2 Wegenverkeerswet

De Wegenverkeerswet verwacht dat de wegbeheerder streeft naar maatregelen die de veiligheid van de weggebruiker en de functionaliteit van de wegen waarborgen. De wet doet een beroep op de publiekrechtelijke zorg van de wegbeheerder voor de veiligheid van de weggebruiker, maar schrijft geen maatregelen voor. Het gaat hierbij voornamelijk om functioneel beheer.

4.1.3 Nieuw burgerlijk wetboek

Met de inwerkingtreding van het nieuw Burgerlijk Wetboek (BW) is ten opzichte van het oude BW de bewijslast omgedraaid. De beheerder kan nu aansprakelijk worden gesteld voor schade die iemand lijdt als gevolg van gebreken aan de weg. Dit betekent dat een preventief onderhoudsbeleid, een goede klachtenregistratie, regelmatige inspecties volgens de landelijk geaccepteerde (CROW) methode en een goed werkend systeem van rationeel wegbeheer onontbeerlijk zijn.

4.1.4 Wettelijke aansprakelijkheid

De wettelijke aansprakelijkheid kan worden onderverdeeld in twee hoofdvormen: risicoaansprakelijkheid en schuldaansprakelijkheid.

Risicoaansprakelijkheid

Artikel 6:174 BW regelt de risicoaansprakelijkheid van de wegbeheerder indien de schade het gevolg is van een gebrek aan de openbare weg. Er is sprake van een gebrek aan de weg indien de weg niet voldoet aan de eisen die men er onder de gegeven omstandigheden aan mag stellen en hierdoor een gevaarlijke situatie ontstaat. Dit houdt in dat de wegbeheerder aansprakelijk is voor schade als gevolg van een gebrek, ook al was hij niet op de hoogte van het gebrek. Aansprakelijkheid treedt in, onafhankelijk van de vraag of de wegbeheerder het gebrek kende of behoorde te kennen. Ook wordt voorbijgegaan aan de vraag of de wegbeheerder een verwijt valt te maken ten aanzien van de aanwezigheid van een gebrek. Is eenmaal vastgesteld dat schade is ontstaan als gevolg van een gebrek, dan is de enige mogelijkheid voor de wegbeheerder om onder de aansprakelijkheid uit te komen een beroep op de ‘tenzij clausule’. De tenzij clausule houdt onder meer in dat de wegbeheerder niet aansprakelijk is, als een zeer korte periode ligt tussen het ontstaan van het gebrek en het ontstaan van de schade. Een beroep op deze clausule dient goed te worden onderbouwd.

Schuldaansprakelijkheid

Indien de schade niet het gevolg is van een gebrek aan de weg zelf, maar van de aanwezigheid van losse voorwerpen of substanties op de weg (die geen deel uitmaken van de weg) kan als praktische vuistregel gesteld worden dat artikel 6:174 BW niet van toepassing is. In dergelijke gevallen dient de aansprakelijkheid te worden beoordeeld op grond van artikel 6:162 BW. Toerekenbaar tekortschieten van de wegbeheerder in zijn zorgplicht om de onder zijn beheer vallende wegen naar behoren te onderhouden is een noodzakelijke voorwaarde voor aansprakelijkheid. Dit moet door de gedupeerde worden aangetoond. In tegenstelling tot artikel 6:174 BW, geldt voor artikel 6:162 BW dat de wegbeheerder aan de aansprakelijkheid kan ontkomen door aan te tonen dat hij niet op de hoogte was (of had kunnen zijn) van de betreffende situatie.

Zowel bij de risicoaansprakelijkheid als schuldaansprakelijkheid kan eigen schuld van de weggebruiker de schadevergoedingsplicht van de wegbeheerder verminderen. Geconcludeerd wordt dat de bepalingen uit het Nieuw Burgerlijk Wetboek over de aansprakelijkheid van de wegbeheerder niet zijn toegespitst op specifieke gevallen. In de rechtspraak wordt nader bepaald op welke wijze de wettelijke bepalingen worden toegepast. De wegbeheerder kan de kans op claims verkleinen door een goed functionerend onderhouds-, meldingen- en inspectie-proces en de nadelige gevolgen van claims verminderen door een goed functionerend klachtenbehandelingsproces.

4.1.5 Besluit bodemkwaliteit

Een voor de wegbeheerder ingrijpende wettelijke regeling is het Besluit bodemkwaliteit (BBK). Het BBK heeft als doel vervuiling van de bodem en het oppervlaktewater te voorkomen. Een van de bepalingen in het BBK waarmee de wegbeheerder direct te maken krijgt, is dat teerhoudend asfalt sinds 1 januari 2001 onder hetzelfde regime valt als alle andere bouwstoffen. Indien bij het reconstrueren van wegen teerhoudend asfalt vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat dit asfalt moet worden aangeboden aan een erkende verwerker van teerhoudend asfalt.

4.1.6 Code milieuverantwoord wegbeheer

De Code Milieu Verantwoord Wegbeheer (MVW) is primair een code van en voor wegbeheerders: Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten en waterschappen. Met het ondertekenen van de Code MVW verklaren de wegbeheerders zich in te zetten voor het uit de keten verwijderen van alle teer die vrijkomt bij het opbreken van asfaltlagen in een weg.

De voormalige gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik (nu Vijfheerenlanden) hebben de code MVW in 2009 ondertekend.

4.2.1 Visie Openbare Ruimte

De inrichting van de openbare ruimte wordt beïnvloedt door verschillende belanghebbenden. Naast het beheer van de gemeentelijke taken (wegen, riolering, groen, verlichting, afvalinzameling, civieltechnische kunstwerken), hebben thema’s als klimaat adaptatie, duurzaam veilig en de energietransitie een belangrijke invloed op de inrichting van de openbare ruimte. Van belang is met deze thema’s rekening te houden bij het inrichten van de openbare ruimte. Bij een herinrichting/reconstructie van een weg of fietspad wordt in beeld gebracht of de verkeersveiligheid verbeterd/geoptimaliseerd kan worden.

Het veilig inrichten van wegen en fietspaden staat voorop.

Ten aanzien van het klimaat zijn extreme droogte en hevige neerslag belangrijke onderwerpen die steeds meer toenemen. Om maatregelen te treffen zijn waterdoorlatende en infiltrerende wegen voor de toekomst niet meer weg te denken. Daarnaast dient er bij de aanleg van de weg ook meer rekening te worden gehouden met de mogelijkheid tot bovengronds afvoeren van het regenwater. Dit kan een oplossing zijn om te voorkomen dat bij hevige buien locaties onderstromen. Ook het aanbrengen van meer groen langs wegen, heeft niet alleen een esthetisch en recreatieve waarde, maar zorgt ook voor vermindering van hitte in de dorpen en steden en kan toegepast worden om regenwater te laten infiltreren of tijdelijk op te slaan (wadi’s).

De afgelopen planperiode zijn er in verschillende straten ‘groene’ parkeerplaatsen aangelegd. Daarnaast is er afgelopen jaren kritisch gekeken naar het nut en noodzaak van aanwezige verhardingen. Waar mogelijk werden overbodige verhardingen verwijderd brede voetpaden versmald en de vrijgekomen ruimte toegevoegd aan naastgelegen groenstroken of gazon. In de stedelijke gebieden zijn al verschillende geveltuintjes aangelegd.

De volgende paragrafen 4.2.2. t/m 4.2.6 beschrijven de uitgangspunten die de leidraad vormen voor dit beheerplan.

4.2.2 Functiegebieden

De openbare ruimte van Vijfheerenlanden is in verschillende gebieden ingedeeld zoals; centra ’s, historische- en moderne verblijfsgebieden, hoofdwegen, bedrijventerreinen, woongebieden, groengebieden en parken. Hierdoor is het mogelijk om het beheer goed af te stemmen op de functie van het gebied. Zo wordt een doorgaande weg intensiever gebruikt dan een woonstraat. Om beide wegen op hetzelfde kwaliteitsniveau te onderhouden, moet aan de doorgaande weg vaker onderhoud uitgevoerd worden dan aan een weg in het woongebied.

Door onderscheid te maken in de functiegebieden is het mogelijk te differentiëren in kwaliteit. De eisen die de gemeente Vijfheerenlanden aan de openbare ruimte stelt zijn niet in alle functiegebieden gelijk. De centra, de historische- en moderne verblijfsgebieden hebben doorgaans een hogere beeldkwaliteit. Door de representatieve uitstraling zijn zij het visitekaartje van de gemeente Vijfheerenlanden. Om deze gebieden op een hoger kwaliteitsniveau te behouden worden deze gebieden intensiever onderhouden.

4.2.3 Duurzaam beheer

Onder duurzaam beheer wordt verstaan dat verhardingen gedurende hun levensduur op het door de Raad vastgestelde kwaliteitsniveau in stand worden gehouden tegen de laagst mogelijke exploitatiekosten. Om te kunnen werken conform duurzaam wegbeheer wordt onderstaande strategie ingezet.

Duurzame materialen (circulaire toepassing van materialen)

Bij onderhoud en aanleg van wegen worden van oudsher bouwstoffen toegepast uit recyclingprocessen. Als fundering van de weg wordt gebroken puin gebruikt. Naast het toepassen van oude grondstoffen wordt de hoeveelheid aanwezig teerhoudend materiaal verminderd door deze bij onderhoudswerkzaamheden af te voeren. Verder worden, indien mogelijk, oude bestratingsmaterialen hergebruikt en worden de plaatsen waar onkruid kan groeien beperkt zodat minder onderhoud noodzakelijk is. Het aantal voegen en voegwijdte tussen de elementen zijn van invloed op de groeimogelijkheden van onkruid.

Duurzaam beheer is ook van toepassing op de arbeidsomstandigheden. Straatwerkzaamheden vinden dan ook zoveel mogelijk met elektrisch materieel plaats. Dit is een van de gunningcriteria bij een aanbesteding.

4.2.4 Toekomstbestendig beheer

In het uitvoeringsprogramma verhardingen 2026-2029 wordt aan de hand van de visie en missie voorstellen gedaan voor planmatig en effectief beheer van de verhardingen. Dit beheerplan is de uitwerking daarvan. Daarnaast is voor dit wegenbeheerplan aansluiting gezocht bij de eerder door Raad vastgestelde kwaliteitsniveaus. Het grootste gedeelte van het areaal wordt op B-niveau onderhouden wat staat voor een goed en evenwichtig onderhouden wegennet.

Het Handboek inrichting openbare ruimte (HIOR) bevat kaders voor inrichtingsprofielen, materialen klimaat adaptieve oplossingen en duurzaamheid. Het HIOR is in eerste instantie opgesteld voor nieuwbouw locaties maar is ook het uitgangspunt voor herinrichtingen en reconstructies.

4.2.5 Bezuinigingen 2025 en verder

De landelijke overheid heeft aangekondigd dat de uitkering aan de gemeenten verlaagd wordt. Als gevolg daarvan was 2026 als ravijnjaar aangemerkt. Om de gemeentelijke begroting toch sluitend te krijgen is er een ombuigingsronde geweest.

Wegbeheer heeft aangegeven dat in de periode 2026-2029 het kwaliteitsniveau van de verhardingen in de werkgebieden/ bedrijfsterreinen tijdelijk verlaagd kan worden van B-, naar C-niveau. Dat betekent dat het exploitatiebudget in die periode met € 150.000-, verlaagd kan worden.

4.2.6 Programmabegroting

Artikel 18 van de programmabegroting stelt dat kapitaalgoederen worden onderhouden volgens artikel 212 van de Gemeentewet.

5.1.1 Technische kwaliteit

Voor het plannen en begroten van het noodzakelijke wegonderhoud en het vaststellen van de aanwezige kwaliteit maken wegbeheerders al sinds 1985 gebruik van de wegbeheersystematiek (CROW-publicatie 147). Hiermee kan op basis van gegevens uit inspecties het benodigde budget voor de komende vijf jaar worden bepaald en goed inzichtelijk worden gemaakt wat de effecten zijn op de kwaliteit bij een tekort aan beschikbare budgetten.

De wegbeheersystematiek heeft een relatief technische invalshoek. De kwaliteit wordt namelijk gedefinieerd per schade (zoals rafeling, scheurvorming, dwarsonvlakheid) en uitgedrukt in de classificatie die wordt gebruikt bij de globale visuele inspectie (zoals M3 of E1).

5.1.2 Beeldkwaliteit

Om ook de beeldkwaliteit van de onderhoudstoestand van de verhardingen inzichtelijk te maken, wordt gebruik gemaakt van de kwaliteitscatalogus (CROW-publicatie 323). De kwaliteitscatalogus gebruikt de beeldkwaliteitsniveaus A+, A, B, C en D, zoals toegelicht in onderstaande tabel.

Tabel 2: Beeldkwaliteitsniveaus CROW (CROW-publicatie 323)

5.1.3 Relatie technische kwaliteit - beeldkwaliteit

Door een koppeling te leggen tussen de wegbeheersystematiek en de kwaliteitscatalogus is een goede communicatie gewaarborgd en kan de wegbeheersystematiek ingezet blijven worden voor het plannen van het noodzakelijke onderhoud en het bepalen van de benodigde budgetten. In de CROW-kwaliteitscatalogus is de relatie tussen de technische kwaliteit en de kwaliteitsbeoordeling vastgelegd in onderstaande tabel.

Tabel 3: Relatie CROW-publicatie 147 en CROW-publicatie 323

5.3.1 Kwalitatief plannen

Om een accuraat beeld van de onderhoudstoestand te krijgen, is gekozen voor kwalitatief plannen.

Met behulp van het beheersysteem GBI is een berekening gemaakt van de onderhoudsbehoefte van de verhardingen voor de korte termijn (2026 t/m 2027) en middellange termijn (2028 t/m 2029). Bij de financiële analyse is uitgegaan van de zogenoemde basisplanning.

De basisplanning is gebaseerd op de actuele onderhoudstoestand (weginspectie 2024) en onderhoudsrichtlijnen, opgesteld door het CROW. In de basisplanning wordt voor de wegen waar dat nodig is een (indicatieve) onderhoudsmaatregel bepaald. In de berekeningen wordt onderscheid gemaakt tussen asfalt-, elementen- en betonverhardingen. De maatregelen die uit de korte termijnplanning komen, zijn gebaseerd op de actuele onderhoudstoestand (op basis van de weginspectie) en gericht op het oplossen van zichtbare schade.

7.1.1 Basisplanning

Voor de periode 2026 t/m 2029 is een (financiële) basisplanning opgesteld waarin de totale onderhoudsbehoefte in kaart is gebracht. Hierbij zijn onderstaande uitgangspunten gehanteerd.

• •

  De beheerstrategie volgens hoofdstuk 5;

• •

  De kwaliteitsbeoordeling van het areaal volgens paragraaf 6.2;

• •

  De maatregelkosten zijn gelijkmatig over de planjaren verdeeld.

• •

  De financiële uitgangspunten volgens paragraaf 8.1.

7.1.2 Integraal beheer

Het uitgangspunt is om werkzaamheden zoveel mogelijk integraal uit te voeren. Dit om de beschikbare middelen efficiënt in te zetten en overlast voor de inwoners en bedrijven zoveel mogelijk te beperken. Werkzaamheden worden afgestemd met de andere beheer disciplines, waarbij gekeken wordt naar onderlinge raakvlakken. Riool- en wegwerkzaamheden worden waar mogelijk op elkaar afgestemd en gelijktijdig uitgevoerd. Dit betekent dat de straat slechts eenmaal opengebroken wordt. Deze aanpak is ook kosten besparend. Daarnaast worden netbeheerders van kabel en of leidingen periodiek uitgenodigd voor afstemming van gezamenlijke en of gelijktijdig uit te voeren werkzaamheden om schade aan recent aangelegde verhardingen te voorkomen.

7.2.1 Onvoorzien

Asfaltreparaties

Naast gepland onderhoud worden gemeenten ieder jaar geconfronteerd met onvoorziene schades aan asfaltverhardingen. Deze zijn vaak het gevolg van vorst of andere onvoorziene omstandigheden. Op basis van ervaringen bedragen de kosten van de asfaltreparaties gemiddeld ongeveer 10% van het totale onderhoudsbudget volgens paragraaf 7.1. Deze kosten staan opgenomen in het financieel overzicht in hoofdstuk 8.1 onder de post “Onvoorzien”.

Acceptatiekosten teerhoudend asfalt

In het Besluit Bodemkwaliteit is bepaald dat teerhoudend asfalt sinds 1 januari 2001 onder hetzelfde regime valt als alle andere bouwstoffen. Dit betekent dat dit asfalt na vrijkomen, moet worden aangeboden aan een erkende verwerker van teerhoudend asfalt. Op basis van een gemiddeld jaarlijkse te onderhouden asfaltverharding, is een inschatting gemaakt van de hoeveelheid af te voeren teerhoudend asfalt. We verwachten dat deze acceptatiekosten binnen de post “Onvoorzien”, afgedekt kan worden.

7.2.2 Herstel schade werkzaamheden Nutsbedrijven

Jaarlijks worden we geconfronteerd met schade aan verhardingen a.g.v. graafwerkzaamheden door nutsbedrijven. De nutsbedrijven hebben 1 jaar onderhoudsplicht op de opgebroken verhardingen. Daarnaast betalen ze een bedrag aan leges- en degeneratievergoeding (voor het versneld terugkeren in het onderhoud). Deze vergoedingen gaan naar de algemene middelen. Ook het herstel van de opgebroken asfaltverhardingen wordt afgekocht. Voor het herstel van de asfaltverhardingen wordt een jaarlijks een bedrag gereserveerd van € 30.000, -.

7.2.3 Wegmarkeringen op asfaltverhardingen

Op basis van de te onderhouden asfaltverharding, is een inschatting gemaakt van de hoeveelheid te onderhouden wegmarkeringen op asfaltverhardingen. Om te zorgen dat de wegmarkeringen goed zichtbaar blijven wordt jaarlijks een bedrag van € 40.000, - gereserveerd.

7.2.4 Onderhoud Half verhardingen

Naast Asfalt-, elementen- en cementbetonverhardingen heeft de gemeente Vijfheerenlanden ook half verhardingen in beheer en onderhoud, zoals in de natuurtuin op het bedrijventerrein in Meerkerk, de natuurtuin in Leerdam en de onlangs aangelegde wandelpaden in Hoef & Haag. Het spreekt voor zich dat ook deze verharding onderhoud nodig heeft bv het aanvullen van oneffenheden of het los frezen en her profileren van de verharding. Om de veiligheid van de weggebruikers op deze verhardingen te waarborgen is het noodzakelijk hiervoor jaarlijks € 30.000, - te reserveren.

7.2.5 Areaaluitbreiding (in- en uitbreidingsplannen)

In de bestuur rapportage van eind 2019 is gemeld dat de budgetten voor onderhoud van de openbare ruimte ontoereikend zijn voor de feitelijke arealen die de gemeente Vijfheerenlanden in eigendom en beheer heeft. De omvang van de arealen is de laatste jaren sterk beïnvloed door in- en uitbreidingsplannen zoals Broekgraaf en Hoef & Haag.

Als onderhoudsbudgetten ontoereikend zijn is het niet mogelijk om het noodzakelijke onderhoud uit te voeren en de op de afgesproken beeldkwaliteit (B niveau) te onderhouden. Hierdoor kunnen gevaarlijke situaties ontstaan met een verhoogd risico op materiële- en letselschade. Bovendien kan er kapitaalvernietiging optreden als er onvoldoende onderhoud uitgevoerd kan worden. Op basis van genoemde rapportage heeft de Raad besloten het onderhoudsbudget van 2021 structureel te verhogen met € 107.900 en dit bedrag de daarop volgende jaren te verhogen met 15%. Hieronder staat vermeld wat dit betekent voor de periode 2026-2029.

7.2.6 Beperking Boomwortelopdruk

Schade aan verhardingen als gevolg van opgroeiende boomwortels is in de gemeente Vijfheerenlanden een veel voorkomend probleem. Boomwortels veroorzaken veel schade aan verhardingen. Hierdoor kunnen onveilige situaties ontstaan. Boomwortelschade en het voorkomen daarvan vraagt aandacht vanuit wegbeheer, groenbeheer en bij ontwikkelingen van toekomstige aanleg. Bij toekomstige aanleg, herinrichting of reconstructie van de openbare ruimte voorziet het HIOR in een beperking van boomwortelschade door de boomsoort af te stemmen op de omgeving en de groeiomstandigheden. Waar nu sprake is van boomwortelschade wordt gezocht naar de best passende oplossing.

Om de problemen met boomwortelopdruk op te lossen wordt er jaarlijks een bedrag gereserveerd van € 63.450. Dit bedrag is als volgt opgebouwd.

7.2.7 Reduceren van geluid

De gemeente Vijfheerenlanden streeft naar een goede en gezonde leefomgeving. Om dit te bereiken is het op onderstaande wegen noodzakelijk om het verkeersgeluid te reduceren door een zgn. ‘stil wegdek’ aan te leggen. Binnen de gemeente Vijfheerenlanden ligt in totaal zo’n 39.000m² geluid reducerend.

Om de geluid reductie na aanleg te behouden is een intensieve en daarmee duurdere onderhoudsstrategie, zoals reiniging van het wegdek noodzakelijk. Al enige jaren na de aanleg is onderhoud nodig om de geluid reductie te handhaven. Daarnaast is de technische levensduur van dit type asfalt aanmerkelijk korter (10-15jr) dan de “standaard” asfaltmengsel (15-20jr). Om aan de wettelijke eisen die voortkomen uit de Wet Geluidhinder te blijven voldoen, dienen de deklagen tussen de 10 tot 15 jaar vervangen te worden. De extra kosten voor geluid reducerend asfalt bedragen € 89.200,- per jaar. Dit bedrag is gebaseerd op de hogere asfaltprijs en aanmerkelijk kortere levensduur van dit type verharding.

7.2.8 Effectkosten maatregelen duurzaamheid

De komende jaren zal er in toenemende mate aandacht zijn voor klimaatadaptatie en circulariteit. Het doel is om in 2050 een klimaatbestendige inrichting te hebben. Dit betekent dat nadelige effecten van klimaatverandering in voldoende mate worden geborgd. Zo kan er worden gedacht aan het zoveel mogelijk minimaliseren van de hoeveelheid verharding of het bovengronds afvoeren van regenwater naar plekken waar dit niet tot overlast leidt. Daarnaast zijn thema’s zoals uitputting en hergebruik van grondstoffen en gebruik van materialen, energieconsumptie voor productie en transport, CO2 uitstoot, kosten voor instandhouding, verwijdering- en verwerkingskosten steeds meer van belang. Als er restproducten in de nieuwe materialen verwerkt wordt dan heeft dit waarschijnlijk dit een positief effect op de luchtkwaliteit.

In het uitvoeringsprogramma verhardingen 2026-2029 is jaarlijks een bedrag van € 150.000,- opgenomen voor klimaatbestendige en circulaire toepassingen. Dit zal ingezet worden voor innovatieve technieken die het opnieuw gebruiken van grondstoffen stimuleren. Daarnaast ontwikkelt de gemeente proefprojecten met modulaire herbruikbare infraonderdelen. De gemeente monitort deze projecten om te bepalen welke oplossingen ook op andere plekken bruikbaar zijn.

7.2.9 Actualiseren Beheerpakket GBI

Jaarlijks dient een bedrag van € 10.000,- gereserveerd te worden om het beheerprogramma up-to-date te houden en voor het gebruik van de CROW systematiek.

7.2.10 Verkeersvoorzieningen

Voor herstel verkeersvoorzieningen na onderhoudswerkzaamheden zoals blauwe belijning van parkeerzones, gele parkeerverboden, detectielussen van verkeersregelinstallaties (vri’s), doseerinstallaties of ontruimingslichten na vervanging van asfalt deklagen en het uitvoeren van (aanvullende) verkeersmaatregelen om de verkeersveiligheid te vergroten, wordt jaarlijks € 40.000, - gereserveerd.

7.2.11 Weginspectie

Om de actuele kwaliteit van de verhardingen inzichtelijk te maken en te houden, dient volgens de CROW-systematiek het gehele areaal verhardingen minimaal één maal per twee jaar geïnspecteerd te worden. Door de groei van het areaal is dit een oplopend bedrag, te weten € 25.000 in 2026 en € 30.000, in 2028.

7.2.12 Actualiseren Uitvoeringsprogramma verhardingen

Vanuit de Wegenwet heeft de gemeente de zorgplicht om het beheer en onderhoud van wegverhardingen op doelmatige en efficiënte wijze uit te voeren. Daarom wordt om de vijf jaar een nieuw Uitvoeringsprogramma verhardingen (Wegenbeleidsprogramma) opgesteld. Voor de actualisatie van het Uitvoeringsprogramma is in 2029 een bedrag van € 30.000 gereserveerd.

7.3.1 Voorbereiding/administratie/toezicht (VAT)

Dit betreft kosten voor aspecten als opstellen van bestekken, begrotingen en tekeningen, V&G-plannen, aanbestedingsdocumenten en toezicht en directie bij uitvoering. Doorgaans wordt in Nederland voor deze kosten 15-20% van de maatregelkosten aangehouden.

7.3.2 Wegbouwkundig onderzoek

Om de beheerkosten voor het lange termijn te kunnen bepalen is het noodzakelijk om zgn. wegbouwkundig onderzoek uit te voeren. Bij dit onderzoek wordt op basis van veld- en laboratoriumonderzoek in combinatie met valgewicht en deflectiemetingen de restlevensduur van een wegfundering berekend.

Voor dit extern advies wordt jaarlijks 5% van de maatregelkosten gereserveerd.

7.5.1 Onderhoud wegen in het buitengebied

Sinds de Wet Herverdeling Wegbeheer, zijn de wegen in het buitengebied (buiten de bebouwde kom grens) in eigendom en beheer bij Waterschap Rivierenland. In deze wet staat ook dat gemeenten financieel moeten bijdragen aan het onderhoud van de buitenwegen die binnen de gemeentegrens liggen. De hoogte van de uitkering is vastgelegd in het Besluit bijdrage vergoeding wegenzorg. De vergoeding wordt jaarlijks bijgesteld op basis van de gegevens van het Centraal Plan Bureau (CPB). In 2025 bedroeg de vergoeding € 1.367.323,98.

In dit bedrag is rekening gehouden met een verrekening van € 202.375,91 voor het beheer en onderhoud van de openbare verlichting langs de wegen in het buitengebied.

7.5.2. Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR)

Het HIOR bevat kaders voor inrichtingsprofielen, materialen klimaat adaptieve oplossingen en duurzaamheid. Het HIOR is in eerste instantie opgesteld voor nieuwbouw locaties maar zal ook bij herinrichtingen en reconstructies als uitgangspunt dienen.

7.5.3 Onkruidbeheersing op verhardingen

Onkruidbeheersing op verhardingen valt niet binnen de scope van dit beheerplan Onderhoud verhardingen, maar onder het zgn. “netheidsonderhoud”. In 2024 de heeft de Gemeenteraad de notitie ”Onkruidbeheersing op verhardingen 2024-2027” vastgesteld.

7.5.4 Vegen straten en pleinen

De formatie- en uitvoeringskosten voor het vegen van straten en pleinen valt niet binnen de scope voor het onderhoud van de wegverhardingen, maar onder het zgn. “netheidsonderhoud”.

7.5.5 Gladheidsbestrijding

Gladheidsbestrijding maakt geen onderdeel uit van dit beheerplan.

7.5.6 Algemene kosten/uitvoeringskosten/winst en risico (AK/UK/WR)

Deze kosten zijn in de maatregelkosten van de uit te voeren onderhoudsmaatregel opgenomen. De kosten worden door aannemers o.a. berekend voor aan- en afvoer materieel, inrichten werkterrein inclusief keten en wagens (en na afloop opruimen), kosten bedrijfsvoering, administratie kosten en vergunningen. In de verrekenprijzen zijn de volgende ophoogpercentages. De toegepaste ophogingspercentages zijn uitvoeringskosten 7%, algemene kosten 8% en winst en risico 4%.

7.5.7 Rehabilitaties

Dit beheerplan geeft alleen inzicht in de onderhoudsbehoefte van de verhardingen voor de periode 2026 t/m 2029. Het vervangen van de hele wegconstructie (rehabilitatie) is in dit beheerplan niet voorzien.

8.2.1 Onderhoud (exploitatiekosten in €)

Regiekosten/ formatiekosten gemeente Vijfheerenlanden.

Team WWRD (duurzaamheid, klimaat & Circulair)

0,3 fte Beleidsmedewerker;

Team Realisatie openbare ruimte

2,0 fte Wegbeheerder;

0,3 fte databeheerder;

0,2 fte Applicatiebeheerder.

Team Realisatie openbare ruimte

0,2 fte Projectleider;

1,0 fte Directievoerder;

0,5 fte Toezichthouder.

Wijkteams

0,2 fte Coördinator Wijkteams

3,0 fte Straatmakers, klein- calamiteitenonderhoud en onderhoudsmaatregelen 0–15m².

8.2.1 Bijdragen onderdeel wegen bij projecten

De gemeente Vijfheerenlanden schrijft haar wegverhardingen in 60 jaar af. Daarmee wordt dezelfde termijn gehanteerd als de riolering die er vaak onder ligt. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid voor een integrale aanpak.

8.2.2 Verbetering wegfundering bij rioolvervanging

De gemeente Vijfheerenlanden kent verschillende gebieden met slappe bodems en relatief hoge grondwaterstanden bij de hoogwater periodes (tevens één van de klimaatscenario’s “langdurig nat”). Tijdens die periodes reikt het grondwater tot aan de onderzijde van het zandbed, onderste gedeelte van de wegfundering. Door de capillaire/ zuigende werking van het zand ontstaat er verweking van het zandbed. Dit heeft gevolgen voor de stabiliteit van de wegfundering wat zich aftekent door ernstige oneffenheden en spoorvorming in de wegverhardingen.

In de voormalige gemeentes is in het verleden al besloten om bij rioolreconstructie of vervangingen een zgn. “verbeterde wegfundering” toe te passen. Bij deze verbeterde wegfundering wordt het bovenste gedeelte van de wegfundering vervangen door een 25 - 35cm dikke laag menggranulaat die op een opengewerkt kunststof wapeningsnet ligt. Hierdoor blijven de stenen van het menggranulaat in het wapeningsnet haken, waardoor er een soort plaatwerking ontstaat. Tussen het menggranulaat en de verhardingenslaag wordt een straat laag aangebracht. Met deze constructie is de verharding van zwaarbelaste verhardingen zoals rijbanen en parkeervoorzieningen beter bestand tegen schades. Deze verbeterde wegfundering is in feite dus een investering om de kosten van toekomstig wegonderhoud te vermijden.

In de BBV is bepaalt dat de vervanging van afgeschreven materialen en het aanbrengen van een de verbeterde wegfundering niet via de exploitatie afgewikkeld mogen worden.

De investeringen genereren kapitaalslasten.

U vindt deze kosten dan ook niet in het overzicht met exploitatiekosten terug.