Gemeentelijk beleid bluswater en bereikbaarheid

1.1 Aanleiding

In opdracht van het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Limburg-Noord is het gemeentelijk beleid bluswater en bereikbaarheid opgesteld. De volgende ontwikkelingen waren aanleiding om te komen tot dit beleid:

Behoefte aan regionaal uniforme uitgangspunten

Op basis van de Wet veiligheidsregio’s zijn gemeenten primair verantwoordelijk voor voldoende bluswater en een goede bereikbaarheid. Enkele gemeenten hebben hier in het verleden beleid voor geformuleerd, andere gemeenten volgen de landelijke handreiking van Brandweer Nederland1. Deze handleiding sluit echter niet volledig aan op de repressieve en ruimtelijke situatie in Limburg-Noord. Mede door de regionalisering van de brandweerzorg, de saneringen van het drinkwaternet en de komst van de Omgevingswet is behoefte ontstaan aan regionaal uniforme uitgangspunten. Bluswaterbehoefte en bereikbaarheid zijn immers niet gemeente specifiek. In vergelijkbare situaties zal de brandweer op een gelijke wijze optreden.

Saneringen waterleidingnet

Voor bluswater wordt in het algemeen gebruik gemaakt van brandkranen die zijn aangesloten op het drinkwaternet, aangevuld met geboorde putten en/of open water. In de komende decennia wordt het bestaande drinkwaternet vervangen door Waterleiding Maatschappij Limburg. Daarbij wordt binnen ca. 30% van het leidingnet gebruik gemaakt van dunnere en meer vertakte leidingen. Het drinkwaternet is én blijft geschikt voor de levering van voldoende bluswater. Er is daarmee géén noodzaak om in zijn geheel over te stappen op waterwagens, zoals eerder in de visie op repressie2 werd beschreven. Wel zijn de saneringen hét moment om na te denken over de toekomstige bluswaterbehoefte: welke voorzieningen hebben we op welke afstand van een gebouw nodig? Het gemeentelijk beleid bluswater en bereikbaarheid geeft hier invulling aan.

Het beleid is 2017 ontwikkeld binnen een projectgroep met daarin ambtelijke vertegenwoordiging van verschillende gemeenten in Limburg-Noord, Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) en de Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN), onderdeel brandweer. In 2026 is het beleid geüpdatet.

1.2 Wettelijk kader

Huidig wettelijk kader

Volgens de Wet veiligheidsregio’s zijn burgemeester en wethouders belast met de organisatie van brandweerzorg. De zorg voor bereikbaarheid van een incidentlocatie en de aanwezigheid van (openbare) bluswatervoorzieningen ligt daarmee hoofdzakelijk bij de gemeenten. Ten aanzien van bluswatervoorzieningen en bereikbaarheid waren voorheen in de bouwregelgeving generieke eisen opgenomen. Tegenwoordig liggen deze eisen (al dan niet via de bruidsschat) verankerd in het omgevingsplan van iedere gemeente. Een verwijzing vanuit het omgevingsplan naar het gemeentelijk beleid zorgt voor een uniforme werkwijze voor alle gemeenten binnen de veiligheidsregio.

Een gemeente heeft de zorg voor een openbare bluswatervoorziening. Via het omgevingsplan en via de Omgevingswet kan de realisatie van aanvullende voorzieningen afgedwongen worden bij de initiatiefnemer. Dit kan wanneer het gebruik van een object een verhoogd risico oplevert ten opzichte van het gemiddelde van een gebied en daarop afgestemde openbare bluswatervoorziening.

Andere voorzieningen aan te leggen door initiatiefnemer (zoals een geboorde put) kunnen geborgd worden in het exploitatieplan en/of de omgevingsvergunning vanuit het aspect bouw en/of milieu. Dit kan door de bluswatervoorzieningen onderdeel te laten zijn van de aanvraag en/of deze voorzieningen op te nemen als vergunningsvoorschrift.

In bijlage 1 is een nadere uitwerking van wet- en regelgeving opgenomen.

1.3 Doelstelling gemeentelijk beleid

Doelstelling van het gemeentelijk beleid bluswater en bereikbaarheid is:

• •

  Een praktische en inhoudelijke invulling geven aan de eisen die er gelden ten aanzien van bluswater en bereikbaarheid.

• •

  Hanteren van uniforme uitgangspunten ten aanzien van bluswater en bereikbaarheid welke aansluiten op de repressieve mogelijkheden van Brandweer Limburg-Noord.

• •

  Het zorgen van voorspelbaarheid en rechtszekerheid bij initiatiefnemers: welke voorzieningen moet ik bij welke ontwikkelingen realiseren?

• •

  Het vinden van een juiste balans tussen kwalitatief goed drinkwater en voldoende bluswater tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

Lokale verankering

Er is er voor gekozen om het beleid eerst regionaal vast te stellen door de bestuurscommissie Veiligheid van de VRLN. Zij zijn namelijk verantwoordelijk voor de invulling van de repressieve brandweerzorg en de preventieve advisering bij ontwikkelingen. De Veiligheidsregio Limburg-Noord zal haar adviezen richting gemeenten baseren op de uitgangspunten in dit beleid. Vervolgens wordt het beleid ter vaststelling aangeboden aan de colleges van individuele gemeenten. Gemeentes zijn namelijk verantwoordelijk voor de levering van bluswater en een goede bereikbaarheid.

1.4 Scope en afbakening

Het gemeentelijk beleid is uitsluitend van toepassing op de volgende nieuwe situaties:

• •

  Saneringen van waterleidingen;

• •

  Nieuwe ontwikkelingen en initiatieven, ongeacht of deze in bestaand gebied of nieuw te ontwikkelen gebied plaatsvinden, met uitzondering van de realisatie van een enkele eengezinswoning binnen de bebouwde kom;

• •

  Revitaliseringprojecten;

• •

  Herinrichtingprojecten;

• •

  Nieuw te formuleren gemeentelijk beleid met betrekking tot ruimtelijke ordening en herziening van omgevingsplannen;

• •

  Verkeersbesluiten.

Natuurgebieden (natuurbrandbestrijding)

De voorzieningen die noodzakelijk zijn voor natuurbrandbestrijding vragen maatwerk en zijn niet te vangen in generiek beleid. In het kader van het (inter)regionaal project Natuurbrand wordt voor de verschillende natuurgebieden binnen de VRLN een integrale afweging gemaakt tussen vegetatie, bereikbaarheid en benodigd bluswater en afgestemd met de verschillende stakeholders.

Maatwerk

Er is sprake van generieke beleidsregels. Dat wil zeggen dat deze van toepassing zijn op de meest voorkomende situaties (ca. 95%). Het ondervangen van specifieke situaties in generiek beleid zou leiden tot een onleesbaar beleidsstuk. Daar waar sprake is van bijzondere situaties of objecten geldt maatwerk. Denk hierbij bijvoorbeeld aan gelijkwaardige voorzieningen zoals bedoeld in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de opslag van (brand)gevaarlijke stoffen, omgevingsveiligheid (voorheen externe veiligheid), etc. In deze gevallen zal - in overleg tussen initiatiefnemer, bevoegd gezag en Brandweer Limburg-Noord - de bluswaterbehoefte bepaald worden aan de hand van realistische scenario’s. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van landelijke richtlijnen en hulpmiddelen.

Het kan zijn dat bij nieuwe ontwikkelingen in bestaande gebieden de uitgangspunten en beleidsregels ten aanzien van bluswater en bereikbaarheid niet allemaal gerealiseerd kunnen worden. In deze gevallen zal in gezamenlijkheid de best passende oplossing gezocht worden.

1.5 Financiering

Gemeentelijke initiatieven

Bij uitbreiding-, inbreiding-, herontwikkeling- of revitaliseringsprojecten op initiatief van de gemeente zal de gemeente zélf zorgdragen voor de realisatie van een adequate voorziening. Deze voorzieningen zullen in overeenstemming zijn met het “generieke brandrisico” in het betreffende gebied (zie paragraaf 2.6). Om dit te realiseren, worden in de begrotingen en bestekken van deze projecten een paragraaf “bereikbaarheid en bluswatervoorzieningen” opgenomen.

Particuliere initiatieven

Op het moment dat particulieren en ondernemers willen bouwen en/of activiteiten ontplooien, waarvoor bluswater vereist is, komt de vraag aan de orde of dit publiek (dus vanuit de gemeente) voorzien kan worden, óf dat dit door de ondernemer/burger zelf geregeld moet worden. In veel gevallen is helder dat er geen noodzaak is voor aanleg van eigen bluswatervoorzieningen. Zo is het bijvoorbeeld moeilijk vol te houden dat voor de bouw van een dakkapel iemand een eigen bluswatervoorziening moet aanleggen.

Een particulier initiatief kan een “bijzonder risico” veroorzaken ten opzichte van het generieke brandrisico in het gebied (zie paragraaf 2.6). Ook komt het voor dat vanwege de omvang van een ontwikkeling de lokaal aanwezige bluswatercapaciteit onvoldoende is, óf dat afstand van een bij het pand behorende opstelplaats tot een bluswatervoorziening groter is dan vereist. In die gevallen zal de initiatiefnemer zélf de voorzieningen moeten treffen. Dit kan door deze voorzieningen op te nemen in de omgevingsvergunning. Ook is het mogelijk dat de voorzieningen gerealiseerd worden door de gemeente, maar dat de kosten verhaald worden op de initiatiefnemer.

1.6 Rol en verantwoordelijkheid van WML

De Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) levert drinkwater en geen bluswater. Desondanks spant WML zich in om waar mogelijk bij te dragen aan een adequate primaire bluswatervoorziening.

Voor de secundaire bluswatervoorziening kan ook gebruik worden gemaakt van openbare brandkranen. Dit zal vooral van toepassing en mogelijk zijn in de bebouwde kom en minder of niet in het buitengebied.

WML conformeert zich waar mogelijk aan de uitgangspunten van het gemeentelijk beleid bluswater en bereikbaarheid. De leidingnetten worden ontworpen voor een betrouwbaar drinkwatersysteem en afgestemd op de drinkwatervraag en de bijbehorende waterkwaliteitseisen. Binnen deze randvoorwaarden geldt:

• •

  WML dimensioneert haar leidingnet en stemt haar bedrijfsvoering af om in de meeste gevallen een capaciteit van 60 m3/uur op lussen en 30 m3/uur op aftakkingen te leveren;

• •

  In sommige gebieden wordt deze capaciteit in de huidige situatie niet gehaald en zal dit in de nabije toekomst mogelijk ook niet overal realiseerbaar zijn. WML streeft ernaar dat de situatie gelijk blijft of verbeterd ten opzichte van de huidige situatie (met name in de buitengebieden).

• •

  Binnen de bebouwde kom tracht WML – waar technisch en hydraulisch mogelijk – ook te voorzien in de secundaire bluswatervoorziening;

• •

  Buiten de bebouwde kom mag voor de secundaire voorziening gebruik worden gemaakt van brandkranen, maar het leidingnet wordt hier niet specifiek op ontworpen;

• •

  In het buitengebied wordt een maximale leidingdiameter van Ø110 mm toegepast, wanneer dit toereikend is voor de drinkwatervoorziening;

• •

  Het leidingnet wordt niet verzwaard enkel ten behoeve van bluswatercapaciteit;

• •

  Transportleidingen hebben de functie om grote hoeveelheden water snel en zonder onderbreking te transporteren, brandkranen én aansluitingen worden derhalve niet op transportleidingen geplaatst. Voor aansluitingen worden separate leidingen of aftakkingen gerealiseerd, inclusief brandkranen.

• •

  Brandkranen worden niet geplaatst op particulier terrein, met uitzondering van brandkranen bij brandweerkazernes;

• •

  WML beoordeeld bij saneringen of door herstructurering van het leidingnet een gebied beter kan worden ontsloten (bijv. omleggen lus). Drinkwaterlevering heeft hierbij voorrang op bluswater, maar normaliter zal een verbetering in de drinkwaterlevering ook een verbetering in bluswatercapaciteit opleveren.

WML levert hiermee een inspanningsverplichting, geen garantie. Aan openbare brandkranen kunnen geen rechten worden ontleend en staat het WML vrij om haar bedrijfsvoering aan te passen die invloed kan hebben op de capaciteiten van brandkranen.

1.7 Afstemming over toekomstige plannen en uitbreidingen waterleidingnet

Bij uitbreidingen van het leidingnet kan het voorkomen dat WML – op basis van de dan bekende bouwplannen – een leidingtak aanlegt die later te klein blijkt te zijn vanwege aanvullende woningbouw of functiewijziging. Dit kan leiden tot noodzakelijke verzwaringen van het leidingnet, met gevolgen voor zowel de drinkwater- als bluswatervoorziening.

Om onnodige investeringen of vertragingen te voorkomen, is het belangrijk dat gemeenten WML tijdig en volledig informeren over (ruimtelijke) plannen en toekomstige ontwikkelingen. Dit stelt WML in staat om in de ontwerpfase rekening te houden met de verwachte drink- en bluswatervraag.

De kosten voor uitbreidingen en eventuele verzwaringen van het leidingnet worden beoordeeld conform het dan vingerende Tarievenboekje van WML. Indien een gemeente de OGN heeft ondertekend, gelden deze afspraken tussen WML en de betreffende gemeente.

Door deze vroegtijdige afstemming kunnen desinvesteringen worden voorkomen, blijft de levering van drink- én bluswater toekomstbestendig ingericht en wordt efficiënt gebruikgemaakt van publieke middelen.

2.1 Sturingsdriehoek brandweer

De scope van dit modelbeleid betreft bluswater benodigd voor incidenten die voorspelbaar, realistisch en maatgevend zijn. Hierbij is uitgegaan van de brandweer sturingsdriehoek:

Figuur 1. Sturingsdriehoek brandweer.

Standaard inzet

Uitgangspunt is dat veruit de meeste scenario’s bestreden worden met het water dat aanwezig is in de tank van de tankautospuit. Het gaat hierbij om branden met een beperkte omvang, zoals een brandend object in een ruimte.

Standaard afwijking

Branden kunnen escaleren tot zogenaamde “compartimentsbranden”. Bijvoorbeeld een woning die geheel in brand staat. Het water in de tank is dan niet meer voldoende om de brand te kunnen bestrijden en er mag verwacht worden dat er voldoende extern bluswater beschikbaar is om uitbreiding te kunnen voorkomen. Dit is vaak een combinatie van primaire voorzieningen (zoals brandkranen) en secundaire voorzieningen (zoals geboorde putten). Voor sommige objectensoorten zijn tertiaire voorzieningen (zoals open water) nodig om een compartimentsbrand te kunnen bestrijden. Incidenten van deze grootte (of groter) komen verhoudingsgewijs veel minder vaak voor.

Escalatie

Incidenten die groter zijn dan de standaard afwijking vallen in de categorie “afwijkend” (worst-case). Dit zijn branden waar meerdere compartimenten (bijvoorbeeld meerdere huizen) bij betrokken zijn. Bij deze scenario’s wordt gesproken over “grootschalig brandweeroptreden”. Er wordt in die gevallen, naast primaire en secundaire voorzieningen, ook gebruik gemaakt van grootwatertransport en/of waterwagens (zie paragraaf 2.2) om water aan te voeren vanuit strategisch gelegen tertiaire voorzieningen.

Redding

Bij redding van mensen zal, uitzonderingen daargelaten, niet direct gebruik gemaakt worden van externe waterbronnen. Redding vindt zo snel mogelijk plaats met het water dat in de tankautospuit aanwezig is. Pas in een latere fase van het incident, als er geen leven meer te redden valt, zal extern water vereist zijn om branduitbreiding te voorkomen.

2.2 Grootwatertransport en waterwagens

Grootwatertransport (WTS)

De brandweer beschikt over grootwatertransportsystemen om bluswater over grote afstanden te transporteren. Deze systemen worden met name ingezet bij “escalatie scenario’s” wanneer grotere hoeveelheden water nodig zijn uit tertiaire voorzieningen. Voor een aantal objectsoorten (grote compartimenten) worden deze systemen ingezet om bij een “standard afwijking” repressief op te kunnen treden. Er zijn 2 varianten: WTS200 en WTS1500.

Waterwagens

De brandweer beschikt over waterwagens3 die ingezet worden om bij geëscaleerde scenario’s bluswater aan te voeren vanaf grotere afstanden. Daarnaast kunnen ze ingezet worden ten behoeve van natuurbrandbestrijding. Waterwagens worden ook gealarmeerd wanneer – vanuit een historisch ontstane situatie – er geen of onvoldoende primaire en/of secundaire bluswatervoorzieningen aanwezig zijn; bijvoorbeeld in het buitengebied. Waterwagens kunnen dan de tijd overbruggen die het kost om een grootwatertransportsysteem op te bouwen.

Grootwatertransportsystemen en waterwagens zijn in nieuwe situaties uitdrukkelijk niet bedoeld als “alternatief” voor primaire of secundaire bluswatervoorzieningen.

2.3 Afstand en debiet

In het beleid is voor verschillende objectsoorten of gebiedstypen de benodigde primaire, secundaire en tertiaire bluswaterbehoefte bepaald (paragraaf 2.7). Dit is vertaald in maximale afstanden (m) van bluswatervoorzieningen en bijbehorende debieten (m3/uur). Bij het bepalen van afstand en debiet is uitgegaan van de standaard aflegsystemen welke worden toegepast (WTS200 / WTS 1500) en waarmee een compartimentsbrand bestreden kan worden. Er is aangesloten op de standaard inzetvoorstellen en opschalingsschema’s die binnen Brandweer Limburg-Noord worden toegepast.

Afstand

Algemeen uitgangspunt hierbij is, dat de maximale afstand waarop de bluswatervoorzieningen mogen liggen, wordt bepaald door de verwachte uitbreidingssnelheid van de brand, de aanwezige preparatieve voorzieningen (zoals droge blusleidingen) én de verwachte opbouwtijd van de bluswatervoorziening.

Debiet

Het benodigde debiet wordt bepaald door de gemiddelde omvang van de brandcompartimenten en de uitbreidingskansen. Hoe groter de compartimenten en/of hoe groter de kans op uitbreiding naar naastgelegen compartimenten is, hoe meer water er nodig is voor effectieve blussing.

Dit kan grafisch als volgt worden weergegeven:

Figuur 3. Debiet en afstand bluswatervoorzieningen.

2.4 Primaire, secundaire en tertiaire voorzieningen

Bij de bepaling van de totale bluswaterbehoefte wordt telkens onderscheid gemaakt tussen primaire, secundaire en tertiaire voorzieningen. De onderstaande definities zijn hierbij gehanteerd. Tevens worden beschrijvingen gegeven van veel voorkomende voorzieningen en de eisen waaraan deze moeten voldoen.

2.5 Onderhoud

2.6 Objectsoorten en gebiedsgerichte benadering

In het beleid is voor verschillende objectsoorten en gebieden de bluswaterbehoefte uitgewerkt. In beginsel wordt uitgegaan van een gebiedsgerichte benadering (buurt, wijk, straat etc.). Dit wil zeggen dat de in een gebied in hoofdzaak aanwezige objectsoorten het “generieke brandrisico” van het gebied bepalen; bijvoorbeeld woningbouw, industrie of utiliteitsbouw. De openbare bluswatervoorzieningen worden op dit generieke brandrisico afgestemd. Wanneer er in een gebied sprake is van een grote diversiteit in objectsoorten, dan is het niet altijd mogelijk om een generiek brandrisico te bepalen. In die gevallen wordt er gewerkt vanuit een objectbenadering. Per individueel object zal dan de bluswaterbehoefte en bijbehorend voorzieningenniveau bepaald worden.

In het beleid worden de volgende objectsoorten/gebiedstypen onderscheiden:

2.7 Bluswaterbehoefte per object- of gebiedstype

2.8 Werkafspraken tussen WML, Brandweer Limburg-Noord en gemeenten

Een goede samenwerking tussen Brandweer Limburg-Noord, de gemeenten en WML is essentieel voor een betrouwbare bluswatervoorziening en een efficiënt saneringsproces van de drinkwaterinfrastructuur.

Bij afwijkingen of knelpunten van het gemeentelijk beleid bluswater en bereikbaarheid bij een project van WML wordt altijd eerst overleg gevoerd tussen Brandweer Limburg-Noord en WML om te bepalen of een technische oplossing mogelijk is.

• •

  Indien een oplossing mogelijk is: WML past het ontwerp aan en legt dit opnieuw voor.

• •

  Indien een oplossing technisch niet haalbaar is: Brandweer Limburg-Noord adviseert/informeert de gemeente (zonder daarbij formeel negatief op voorliggend project van WML te adviseren) en geeft aan dat het overleg met WML heeft plaatsgevonden. In het advies wordt het restrisico benoemd, zodat de gemeente kan afwegen of aanvullende maatregelen (bijvoorbeeld het aanleggen van geboorde putten) of acceptatie van het restrisico wenselijk zijn.

• •

  Indien geen overeenstemming wordt bereikt tussen Brandweer Limburg-Noord en WML: Escalatie tussen gemeente, Brandweer Limburg-Noord en WML. Middels een overleg wordt gezocht naar een passende oplossing of alternatief.

Deze werkwijze voorkomt onnodige vertragingen bij saneringen of uitbreidingen en zorgt voor een duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling tussen partijen. Gemeenten, Brandweer Limburg-Noord en WML streven er gezamenlijk naar om reeds in de planvoorbereiding vroegtijdig informatie over toekomstige ontwikkelingen te delen, zodat technische en financiële afwegingen tijdig gemaakt kunnen worden.

3.1 Generieke uitgangspunten

Om incidenten effectief te kunnen bestrijden is het belangrijk dat een incidentlocatie goed en snel bereikbaar is voor hulpverleningsdiensten. Onder bereikbaarheid wordt zowel de route van brandweerkazerne naar incidentlocatie verstaan, alsook de ruimte die ter plaatse nodig is om het materieel op te kunnen stellen en te gebruiken voor de incidentbestrijding. De inrichting van zowel de openbare infrastructuur, als het private terrein, is hierbij belangrijk. Deze inrichting heeft invloed op de verkeersdoorstroming en daarmee de tijd die nodig is om als hulpverleningsdiensten een incidentlocatie te bereiken. Het is ook belangrijk om rekening te houden met verkeersopstoppingen, wegafsluitingen en de windrichting tijdens een incident. Generieke uitgangspunten zijn:

• 1.

  Een gebied, perceel of object is in basis vanuit twee zijden bereikbaar. Hiermee wordt gegarandeerd, dat bij wegwerkzaamheden of verkeersopstoppingen een alternatieve route beschikbaar is. Daarnaast kunnen hulpverleningsdiensten bij grote rookontwikkeling of het vrijkomen van gevaarlijke stoffen het incident – ongeacht de windrichting – altijd veilig benaderen zonder blootgesteld te worden aan deze rook of gevaarlijke stof.

• 2.

  In de directe nabijheid van een object is een opstelplaats aanwezig waar hulpverleningsvoertuigen veilig opgesteld kunnen worden. Vanuit deze opstelplaats is ieder punt binnen een object binnen 60 meter te bereiken voor een aanvalsploeg van de brandweer met een hogedruk brandslang. Afhankelijk van de grootte van een object (de inzetdiepte) kan het nodig zijn dat er meerdere opstelplaatsen bij een object zijn. Voor aanvullende opstelplaatsen geldt dat er binnen de in paragraaf 2.7 genoemde afstand een secundaire bluswatervoorziening ligt.

In de volgende paragrafen worden de generieke uitgangspunten nader gespecificeerd in beleidsregels, welke van toepassing zijn op nieuwe situaties zoals genoemd in paragraaf 1.4. Hierbij worden vier niveaus onderscheiden:

• •

  Bereikbaarheid van gebieden (bijvoorbeeld woonwijk, winkelcentrum, bedrijventerrein).

• •

  Inrichting van gebieden en erftoegangswegen (bereikbaarheid erven en percelen).

• •

  Bereikbaarheid van objecten (bereikbaarheid van gebouw, tent, installatie, etc. gelegen op een perceel).

• •

  Technische uitvoeringseisen voor wegen en opstelplaatsen.

3.2 Bereikbaarheid van gebieden

Bereikbaarheid van gebieden en inrichting van stroomwegen en gebiedsontsluitingswegen.

3.2.1 Een gebied is vanuit minimaal twee onafhankelijke toegangswegen bereikbaar. Het gebied is daarmee bij iedere windrichting bovenwinds benaderbaar voor hulpverleners.

3.2.2 (Hoofd)verkeersaders naar een gebied toe bieden hulpverleningsvoertuigen in beginsel een onbelemmerde en betrouwbare doorgang.

3.2.3 (Hoofd)verkeersaders zijn altijd bruikbaar, of er wordt minimaal een alternatief gezocht (bijvoorbeeld bij wegwerkzaamheden).

3.2.4 Hulpverleningsdiensten hebben de ruimte om het verkeer op dezelfde baan te kunnen passeren en eventueel tegemoetkomend verkeer te kunnen ontwijken.

3.2.5 Verkeersregelinstallaties op (hoofd)verkeersaders zijn voorzien van een KAR-systeem12 of zijn uitgevoerd als iVRI - ofwel intelligente verkeersregelinstallatie, waarmee een onbelemmerde doorgang wordt bevorderd.

3.2.6 Afsluitingen in de (hoofd)verkeersaders mogen uitsluitend d.m.v. een te openen voorziening worden gerealiseerd, zoals afgesproken in de regionale intentieverklaring gebiedsafsluitingen13.

3.2.7 Snelheidremmende en verkeerwerende elementen (zoals drempels en wegversmallingen) op (hoofd)verkeersaders worden in overleg met Brandweer Limburg-Noord geplaatst om te voorkomen dat de opkomsttijd onevenredig lang wordt.

3.3 Inrichting van gebieden

Inrichting van gebieden en erftoegangswegen.

3.3.1 Een willekeurig erf of perceel in een gebied is over de weg via twee onafhankelijke routes bereikbaar (primaire of secundaire toegangsweg). Dit is noodzakelijk omdat niet altijd gegarandeerd kan worden dat de voor de hand liggende route bruikbaar is.

3.3.2 De secundaire toegangsweg hoeft geen “openbare weg” te zijn, conform CROW-richtlijnen, maar kan worden uitgevoerd door middel van grasbestrating of halfverharding, mits wordt voldaan aan de gestelde afmetingen uit paragraaf 3.6.

3.3.2 Afsluitingen in de primaire toegangsweg mogen uitsluitend d.m.v. een te openen voorziening worden gerealiseerd, zoals afgesproken in de regionale intentieverklaring gebiedsafsluitingen.

3.3.3 Afsluitingen in secundaire de toegangsweg mogen d.m.v. een verwijderbare/bedienbare afsluiting worden gerealiseerd. Deze voorziening dient te voldoen aan de eisen uit de regionale intentieverklaring gebiedsafsluitingen.

3.3.4 Daar waar de mogelijkheid bestaat dat bij een calamiteit grote groepen mensen het gebied moeten ontvluchten, dient de ontvluchtingsroute gescheiden te zijn van de route die gebruikt wordt voor aanrijdende hulpverleningsdiensten.

3.4 Bereikbaarheid van objecten

Aansluiting erftoegangswegen op privaat terrein en bereikbaarheid van objecten op erven en percelen.

3.4.1 Bij een object zijn een of meerdere opstelplaatsen aanwezig. Een opstelplaats is een veilige, doelmatige en goed bereikbare plaats voor brandweervoertuigen van waaruit de inzet kan plaatsvinden. Deze plaats kan vaak samenvallen met de openbare weg. De maximale afstand van een object tot de opstelplaats staat beschreven in de bluswatertabellen in paragraaf 2.7.

3.4.2 Wanneer de opstelplaats niet op de openbare weg ligt maar op het eigen terrein, dan wordt er voorzien in een verbindingsweg tussen de openbare weg en de opstelplaats welke gelegen is op eigen terrein.

3.4.3 Wanneer de hoogste verblijfsvloer van een bouwwerk hoger is dan 6 meter en een tweede vluchtweg voor bewoners ontbreekt, dan is er in de nabijheid van het gebouw een opstelplaats voor een redvoertuig aanwezig.

3.5 Doodlopende wegen

Een doodlopende weg is een weg die maar op een manier in en uit te rijden is. Dit betekent dat per definitie niet voldaan kan worden aan de eis van een tweede onafhankelijke route. In figuur 6 worden verschillende typen doodlopende erfontsluitingswegen beschreven.

Figuur 6. Uitgangspunten bereikbaarheid

Wegwerkzaamheden in verblijfsgebieden

Waar het gaat om wegwerkzaamheden, waarbij een weg wordt afgesloten, wordt eveneens verwezen naar figuur 6. Een minimale bereikbaarheid moet geborgd blijven volgens de vierde eis, zoals in situatie 4. In het geval van woningen kan er worden gesteld dat de afstand ten gevolge van werkzaamheden maximaal 2 x 40 meter = 80 meter bedraagt, mits het opgebroken wegdeel van twee zijden benaderd kan worden. Als het opgebroken wegdeel slechts van één zijde te bereiken is, geldt een afstand van maximaal 40 meter. De continuïteit van toegang tot overige bouwwerken zal redelijkerwijs geregeld moeten worden.

3.6 Technische uitvoeringseisen

Openbare wegen.

3.6.1 Een weg voldoet in beginsel aan de publicatie CROW 165 ‘Hulpdiensten snel op weg’14.

3.6.2 Wanneer rijbanen gescheiden worden door een middenberm, dan wordt de middenberm zodanig uitgevoerd dat deze overrijdbaar is voor hulpverleningsdiensten (uitgezonderd meerbaanswegen). Als dit niet mogelijk is, dan wordt in overleg met Brandweer Limburg-Noord bekeken hoe voorkomen kan worden dat de opkomsttijd onevenredig lang wordt.

3.6.3 Wegen ten behoeve van openbaar vervoer (busbanen) worden zodanig uitgevoerd dat hulpdiensten van deze wegen gebruik kunnen maken.

Verbindingswegen op eigen terrein.

3.6.4 Een verbindingsweg heeft een minimale vrije breedte van 4,5 meter en is over een breedte van minimaal 3,25 meter verhard.

3.6.5 Een verbindingsweg beschikt over een vrije hoogte van minimaal 4,2 meter.

3.6.6 Een verbindingsweg is geschikt zijn voor motorvoertuigen met een massa van minimaal 20.000 kg.

3.6.7 Bij een “bezoekers intensief” object loopt de verbindingsweg naar een object/gebouw niet over een parkeerplaats. Dit om te voorkomen dat de benodigde vrije doorgangsbreedte versperd wordt door (buiten de vakken) geparkeerde voertuigen en/of vluchtende mensen.

Opstelplaats voor een tankautospuit.

3.6.8 De opstelplaats heeft een breedte van tenminste 4,5 meter en een lengte van tenminste 10 meter.

3.6.9 De opstelplaats beschikt over een vrije doorganghoogte van tenminste 4,2 meter.

3.6.10 De opstelplaats is bestand tegen een aslast van 11,5 ton.

3.6.11 De opstelplaats is bestand tegen een totaal gewicht van 20 ton15.

Figuur 7. Opstelplaats voor een tankautospuit

Opstelplaats voor een redvoertuig.

3.6.12 De opstelplaats heeft een breedte van tenminste 5 meter en een lengte van tenminste 11 meter.

3.6.13 De opstelplaats is bestand tegen een aslast van 11,5 ton.

3.6.14 De opstelplaats is bestand tegen een totaal gewicht van 25 ton.

3.6.15 De opstelplaats is bestand tegen een stempeldruk van 500 kN/m2.

3.6.16 De opstelplaats heeft een maximale hellingshoek van 7%.

Opstelplaats voor een grootwatertransportsysteem (haakarmchassis met dompelpompunit).

3.6.17 De opstelplaats heeft een breedte van tenminste 4 meter en een lengte van tenminste 30 meter.

3.6.18 De opstelplaats is bestand tegen een aslast van 11,5 ton.

3.6.19 De opstelplaats is bestand tegen een totaal gewicht van 30 ton.

Figuur 9. Opstelplaats voor een grootwatertransportsysteem (haakarmchassis met dompelpompunit)

3.7 Soorten toetredingssystemen

Het niet kunnen bereiken van een incidentlocatie is een verantwoordelijkheid van de betreffende wegbeheerder of particuliere instantie als het om een privaat terrein gaat. In sommige gevallen worden wegen of terreinen fysiek afgesloten voor wegverkeer . Bij deze afsluitingen is het van belang dat het achterliggende gebied bij calamiteiten wel bereikbaar is voor hulpdiensten. Hiervoor zijn tussen gemeenten en de hulpverleningsinstanties politie, ambulance en brandweer in de intentieverklaring “Vaste en dynamische wegafsluitingen Limburg-Noord” afspraken gemaakt. In de intentieverklaring worden voorzieningen genoemd waarmee hulpdiensten een incidentlocatie vlot en veilig kunnen bereiken.

Vaste afsluitingen