Coffeeshopbeleid gemeente Wageningen 2026

Ondertekening

Bijlage 1 Handhavingsarrangement

Toepassing van de handhavingsmatrix coffeeshops

Waarschuwing zelfde feit

Indien er naar aanleiding van een 1^ste constatering van een overtreding een bestuurlijke waarschuwing is gegeven en uiterlijk vijf jaar na verzending van de waarschuwingsbrief dezelfde overtreding voor een 2^e keer wordt geconstateerd, dan wordt de maatregel opgelegd zoals in de handhavingsmatrix genoemd onder 2^e constatering. Is deze termijn van vijf jaar op het moment dat de 2^e overtreding wordt geconstateerd verstreken, dan wordt in beginsel volstaan met het geven van een nieuwe bestuurlijke waarschuwing.

Waarschuwing ander feit

Indien een bepaalde overtreding voor de 1^ste keer wordt geconstateerd - voor welke overtreding de handhavingsmatrix een bestuurlijke waarschuwing als reactie voorschrijft -, terwijl uiterlijk vijf jaar voor deze constatering aan de coffeeshop een bestuurlijke waarschuwing is verzonden wegens het begaan zijn van een ándere overtreding, dan kan de burgemeester - gelet op de ernst of de aard van de feiten en omstandigheden, of gelet op eerdere door de coffeeshop begane overtredingen in de afgelopen vijf jaar - afzien van het geven van een bestuurlijke waarschuwing en direct de bestuurlijke maatregel opleggen zoals in de handhavingstabel genoemd onder 2^e constatering.

Samenloop van overtredingen

Wanneer meerdere overtredingen – tegelijkertijd of elkaar in korte tijd opvolgend - begaan worden kan in concrete gevallen besloten worden om maatregelen gecombineerd op te leggen (bijvoorbeeld een tijdelijke sluiting en een last onder dwangsom) om een overtreding te beëindigen en beëindigd te houden.

Last onder dwangsom

De genoemde bedragen zijn een richtlijn. De hoogte van de last onder dwangsom wordt onder meer bepaald door de duur en de ernst van de overtreding en het gewicht dat de burgemeester aan de overtreding toekent. Tevens dient een last onder dwangsom een voldoende financiële prikkel te zijn zodat de overtreding wordt beëindigd en beëindigd gehouden. De burgemeester kan daarom altijd afwijken van bovengenoemde bedragen.

Afwijkingsbevoegdheid

De burgemeester beschikt bij zijn bevoegdheidstoepassing in het kader van de handhaving over beoordelingsvrijheid. Indien bijzondere omstandigheden aanleiding geven om af te wijken van dit beleid, dan dient de burgemeester zijn inherente afwijkingsbevoegdheid op grond van artikel 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht toe te passen. De stappen in het handhavingsarrangement gelden daarbij te allen tijde als uitgangspunt.

Als de feiten en omstandigheden hiertoe aanleiding geven, kan de burgemeester afwijken van deze uitgangspunten. Zo kan worden besloten om een stap uit het handhavingsarrangement over te slaan en niet eerst te waarschuwen, terwijl dit wel in het stappenplan is opgenomen, maar meteen tot een maatregel (bijvoorbeeld een last onder dwangsom) over te gaan. Bijvoorbeeld indien verschillende overtredingen worden geconstateerd – tegelijkertijd of elkaar in korte tijd opvolgend begaan – of wanneer de aard, ernst en omvang van de overtreding(en) hiertoe aanleiding geven. Tevens kan in een voorkomend geval, afhankelijk van de aard, ernst en omvang van de overtreding een tussenstap (of herhaling van een stap) gelden. Tot slot kan worden besloten om wegens bijzondere omstandigheden juist een lichtere maatregel te treffen dan het handhavingsarrangement voorschrijft.

Toelichting coffeeshopbeleid gemeente Wageningen 2026

Coffeeshops zijn plekken waar drugs, namelijk cannabis, worden verhandeld. De Opiumwet verbiedt dit; deze wet verbiedt namelijk (onder meer) de verkoop en het bezit van cannabis. De Opiumwet heeft ook aan de burgmeester de bevoegdheid verleend om op te treden tegen drugscriminaliteit. Op grond van artikel 13b Opiumwet kan de burgemeester een woning, lokaal of daarbij behorend erf sluiten als daar cannabis wordt verkocht of voor de verkoop aanwezig is. Naast dat de burgemeester op grond van deze bevoegdheid kan optreden tegen drugscriminaliteit, is het Openbaar Ministerie bevoegd om delicten uit de Opiumwet op te sporen en strafrechtelijk te vervolgen. Coffeeshops overtreden de Opiumwet, maar kunnen in Nederland worden gedoogd. Dat wil zeggen dat tegen de gedoogde coffeeshops niet handhavend wordt opgetreden, ondanks het feit dat zij de Opiumwet overtreden. Het Openbaar Ministerie heeft in de Aanwijzing Opiumwet voorwaarden gesteld waaronder zij coffeeshops gedoogt. Zolang coffeeshops zich aan de daarin genoemde voorwaarden houden, dan worden zij niet strafrechtelijk vervolgd. In deze beleidsregels staan de voorwaarden opgenomen waaronder de burgemeester aan coffeeshops een gedoogverklaring kan verlenen. Coffeeshops in de gemeente Wageningen worden enkel gedoogd als zij beschikken over een door de burgemeester verleende geldige gedoogverklaring. Zolang zij zich aan de voorwaarden houden die zijn opgenomen in de gedoogverklaring, dan zal de burgemeester van Wageningen niet handhavend optreden tegen de coffeeshop door gebruikmaking van zijn bevoegdheid op grond van artikel 13b Opiumwet. In deze beleidsregels zijn de voorwaarden gesteld waaronder een coffeeshop in Wageningen wordt gedoogd. Verder is een handhavingsarrangement opgenomen, waarin staat vermeld welke uitgangspunten de burgemeester hanteert bij de handhaving jegens coffeeshops die de voorwaarden uit de gedoogverklaring of andere geldende voorschriften overtreden.

Toelichting maximumstelsel en uitsterfbeleid

In de gemeente Wageningen geldt een maximumstelsel van twee coffeeshops. Bij de inwerkingtreding van deze beleidsregels zijn er in de gemeente Wageningen drie gedoogverklaringen afgegeven voor onbepaalde tijd op grond waarvan er drie coffeeshops actief zijn. De drie coffeeshops bevinden zich op het moment van inwerkingtreding van deze beleidsregels in het centrumgebied van Wageningen. Zij voldoen alle drie aan de gestelde voorwaarden om op de betreffende locatie een coffeeshop te mogen exploiteren. De gedoogverklaring is persoonsgebonden. Als er in de toekomst nog maar één gedoogverklaring actief is, wordt er slechts één nieuwe gedoogverklaring afgegeven. Middels het uitsterfbeleid komt het aantal coffeeshops in Wageningen op het gemaximeerde aantal van twee.

Dit coffeeshopbeleid vervangt het voorgaande beleid, genaamd: ‘Het horeca-exploitatiestelsel en het coffeeshopbeleid gemeente Wageningen’. In het voorgaande coffeeshopbeleid was het maximumstelsel en uitsterfbeleid eveneens opgenomen. Bij de inwerkingtreding van het voorgaande beleid was coffeeshop De Bengel nog gevestigd aan de Sportstraat te Wageningen, gelegen buiten het centrumgebied van Wageningen. Op grond van het voorgaande beleid rustte de uitsterfconstructie specifiek op deze coffeeshop. Dit hield in dat, indien deze coffeeshop haar exploitatie zou beëindigen, er geen nieuwe gedoogverklaring zou worden verstrekt en indien één van de andere coffeeshops in het centrum zou stoppen, De Bengel moest verhuizen naar het centrum. In 2022 is aan coffeeshop De Bengel een exploitatievergunning en gedoogverklaring verleend voor de exploitatie van haar coffeeshop op de nieuwe locatie aan de Gerdesstraat 2A in het centrumgebied van Wageningen. In dit traject heeft de exploitant van coffeeshop De Bengel zich bereid gevonden om de sterfhuisconstructie mee te nemen bij de verhuizing naar de Gerdesstraat 2A. Dit is de reden dat in dit coffeeshopbeleid is bepaald dat, indien coffeeshop De Bengel de exploitatie beëindigt, er geen nieuwe derde gedoogverklaring wordt verstrekt, maar in geval een van de andere twee coffeeshops haar exploitatie beëindigt, voor die locatie wel een derde gedoogverklaring kan worden verstrekt. Verder is dit de reden dat er geen nieuwe coffeeshop zich mag vestigen op de locatie alwaar De Bengel nu gevestigd is, ook niet wanneer er nog maar één andere coffeeshop actief is. Dit wordt redelijk geacht, omdat coffeeshop De Bengel de laatste coffeeshop is geweest die zich heeft gevestigd in het centrumgebied van Wageningen, voor haar al geruime tijd duidelijk is dat de uitsterfconstructie op haar rust en zij zich bereid heeft gevonden deze uitsterfconstructie mee te laten verhuizen naar de nieuwe locatie aan de Gerdesstraat 2A te Wageningen. Dit is ook bekend bij de omwonenden van deze coffeeshop, waardoor bij hen het vertrouwen is gewekt dat er geen nieuwe coffeeshop zich op deze locatie vestigt, wanneer De Bengel stopt. Op deze manier blijft het voor de andere twee coffeeshops wel mogelijk om hun bedrijf over te dragen aan een nieuwe exploitant, ook als de twee andere coffeeshops nog actief zijn en dus het beoogde maximumaantal van twee al bereikt is. Uiteraard mits de nieuwe beoogde exploitant aan de voorwaarden voor het verkrijgen van een exploitatievergunning en gedoogverklaring voldoet.

Toelichting AHOGJ(I)+--criteria

Het Openbaar Ministerie is belast met de opsporing en vervolging van personen die delicten uit de Opiumwet begaan. In de Aanwijzing Opiumwet staan de voorwaarden opgenomen, waaronder het Openbaar Ministerie niet tot vervolging van coffeeshops overgaat; dit zijn de zogenaamde AHOGJI-criteria. Deze criteria zijn grotendeels overgenomen in het coffeeshopbeleid van Wageningen. Ten aanzien van het J-criterium en het I-criterium, is enigszins afgeweken van de Aanwijzing Opiumwet. Dat wordt hieronder nader toegelicht.

J-criterium

Volgens het J-criterium uit de Aanwijzing Opiumwet is zowel de verkoop aan- als aanwezigheid van- minderjarigen niet toegestaan. In Wageningen is ervoor gekozen om het J-criterium te beperken, in die zin dat alleen tegen de verkoop aan minderjarigen handhavend wordt opgetreden en niet tegen de louter aanwezigheid van een minderjarige in de coffeeshop. Dit omwille van de volgende redenen: voor de invoering van het rookverbod, was het van belang om minderjarigen volledig uit de coffeeshops te weren. In de coffeeshops werd immers gerookt, zodat het betreden van de coffeeshop al gezondheidsrisico’s met zich meebracht voor minderjarigen (meeroken). Het criterium verhielp ook dat een minderjarige zich in de coffeeshop zou kunnen begeven om daar stiekem, zonder cannabis te kopen, de cannabis te nuttigen, die door een meerderjarige werd aangekocht. Die tijd is voorbij. In coffeeshops mag niet meer gerookt worden, ook niet door meerderjarigen. De Wageningse coffeeshops zijn ook niet meer ingericht om te recreëren in de inrichting. Het belang om tegen de aanwezigheid van een minderjarige in de coffeeshop te handhaven, aanvullend op de handhaving tegen de verkoop aan een minderjarige, is daarmee afgenomen. Daarnaast levert het handhaven op de aanwezigheid van een minderjarige praktische bezwaren op. Om te voorkomen dat een minderjarige de coffeeshop betreedt, zal een leeftijdscheck aan de verkoopbalie niet volstaan. De leeftijdscontrole zal door de coffeeshop bij de ingang van het pand uitgevoerd moeten worden. Dit kan leiden tot wachtrijen buiten op straat, voor de ingang van de coffeeshop, met risico op overlast voor omwonenden tot gevolg. Daarom is ervoor gekozen om het J-criterium te beperken tot enkel de verkoop aan een minderjarigen. Om erop toe te zien dat niet aan een minderjarige wordt verkocht, dient de coffeeshop uiteraard wel de leeftijd van de hele groep personen die zich naar de balie begeeft te controleren en zich te onthouden van verkoop, indien ook maar één iemand van deze groep de leeftijd van 18 jaren nog niet heeft bereikt.

I-criterium

Zoals blijkt uit de beleidsregels, wordt voorlopig niet op het Ingezetenen-criterium gehandhaafd. Het ingezetenen-criterium is bedoeld om overlast door drugstoerisme te voorkomen. Op het moment van schrijven van dit beleid, zijn er geen signalen dat niet-ingezetenen van Nederland zich naar Wageningen wenden om cannabis te kopen en dit leidt tot overlast of risico op overlast. Wageningen is geen grensgemeente. In het dichtstbijzijnde buurland Duitsland kan cannabis inmiddels legaal worden verkregen. Het risico op drugstoerisme en daarmee gepaard gaande overlast is daardoor ook beperkt. In Wageningen is er daarom voor gekozen om voorlopig niet op het ingezeten-criterium te handhaven. Mocht in de toekomst naar het oordeel van de burgemeester van Wageningen de verkoop aan ingezetenen tot risico’s op overlast of anderszins risico’s van de openbare orde leiden, dan laten de beleidsregels ruimte om alsnog op dit criterium te gaan handhaven. In dat geval worden de Wageningse coffeeshops eerst schriftelijk op de hoogte gesteld van het feit dat voortaan op het ingezetenen-criterium gehandhaafd zal worden, voordat daadwerkelijk handhaving van dit criterium plaatsvindt. Zo krijgen de coffeeshops de tijd om hun bedrijfsvoering hierop aan te passen.

Bevoegdheid Openbaar Ministerie

De beleidsregels beschrijven de voorwaarden waaronder de burgemeester de Wageningse coffeeshops gedoogd (lees: de voorwaarden waaronder niet handhavend wordt opgetreden tegen coffeeshops). Deze bevoegdheid staat in principe los van de bevoegdheid van het Openbaar Ministerie om tot strafrechtelijke vervolging van de coffeeshop over te gaan, indien de gedoogvoorwaarden uit de Aanwijzing Opiumwet worden overtreden. Indien de Wageningse coffeeshops strafrechtelijke vervolging willen voorkomen, dan dienen zij zich onverminderd te houden aan de in de Aanwijzing Opiumwet of anderszins door het Openbaar Ministerie opgelegde gedoogvoorwaarden.

Toelichting zeggenschap

De gedoogverklaring is ‘persoonlijk’. De persoon aan wie de gedoogverklaring wordt verleend, dient aan bepaalde vereisten te voldoen om de gedoogverklaring te kunnen verkrijgen. Zo dient de persoon te beschikken over een exploitatievergunning, waarbij de persoon wordt getoetst op het levensgedrag en wordt beoordeeld in het kader van de Wet bevordering integriteitsbeoordeling door het openbaar bestuur. De vraag of een exploitatievergunning en een gedoogverklaring kan worden verleend, is dus afhankelijk van de persoonlijke eigenschappen van de aanvrager. Om die reden is de gedoogverklaring niet overdraagbaar. Gaat immers een andere persoon (mede) de coffeeshop exploiteren, dan dient opnieuw beoordeeld te worden of deze persoon voldoet aan de kwaliteiten om aanspraak te maken op een gedoogverklaring.

Is de gedoogverklaring aan een rechtspersoon verleend? Dan kan de gedoogverklaring ook niet worden overgedragen door de rechtspersoon over te dragen, bijvoorbeeld door middel van aandelenoverdracht. Voor het begrip 'zeggenschap’ als bedoeld in artikel 4 lid 2 in deze beleidsregels wordt aansluiting gezocht bij de definitie in de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. De zeggenschaphebbende over de rechtspersoon is degene die direct of indirect zeggenschap heeft over de rechtspersoon. Dit betekent dat diegene rechten heeft om mee te beslissen over de rechtspersoon. Dit kunnen meerdere personen zijn. De meest voorkomende zijn:

• –

  Aandeelhouders met stemrecht;

• –

  Leden van een vereniging met stemrecht;

• –

  Bestuurders van een stichting;

• –

  De bestuurders van een doelvermogen, als dit doelvermogen de rechtspersoon is;

• –

  Feitelijk eigenaren van de onderneming;

Ook indirect zeggenschaphebbende zijn zeggenschaphebbende, dit zijn natuurlijke personen die in een indirecte relatie staat tot de onderneming. Bijvoorbeeld wanneer de coffeeshop door een BV wordt geëxploiteerd en de aandeelhouder van de BV is ook een BV is, dan is de aandeelhouder van die laatste BV (de aandeelhouder van de aandeelhouder) indirect zeggenschaphebbende.

Als de zeggenschap in de rechtspersoon wijzigt, dan vervalt de gedoogverklaring. Dit heeft grote gevolgen voor de coffeeshop. Vanaf dat moment wordt de exploitatie van de coffeeshop immers niet langer gedoogd. Het is vanaf dat moment dus niet meer mogelijk om de coffeeshop te exploiteren. Wordt de exploitatie voortgezet zonder geldige gedoogverklaring, dan kan de burgemeester immers gebruik maken van zijn bevoegdheden om de inrichting te sluiten. Het is geen zekerheid dat aanspraak gemaakt kan worden op een nieuwe gedoogverklaring. Bij beoogde veranderingen in de rechtspersoon, is het daarom verstandig om vooraf te controleren of de zeggenschap door deze verandering wijzigt. Indien dat het geval is, dan doen de personen die beogen de exploitatie voort te zetten er verstandig aan om te controleren of een nieuwe gedoogverklaring en exploitatievergunning kan worden verkregen. Zo kan voorkomen worden dat onbedoeld de gedoogverklaring komt te vervallen als gevolg van de wijziging.