Retail- en Horecavisie Noordwijk 2025-2035

1.1 Inleiding

De gemeente Noordwijk is een kwaliteitsvolle kustgemeente, die bestaat uit meerdere kernen: Noordwijk aan Zee, Noordwijk Binnen, Noordwijkerhout en De Zilk. In coronatijd is de Retail- en Horecavisie 2021-2023 opgesteld. De periode van de visie en het uitvoeringsprogramma is verlengd tot 2024, maar het is nu dus tijd voor een evaluatie en actualisatie van het beleid.

Aanleiding

In alle vier de kernen in de gemeente zijn in meer of mindere mate retail- en horecazaken te vinden. Op het strand van Noordwijk, dat een grote toeristisch-recreatieve trekpleister is, aan de Koningin Wilhelmina Boulevard en De Grent zijn verschillende paviljoens en andere horeca­zaken te vinden. De retail- en horecabedrijven dragen bij aan de leefbaarheid voor de inwoners van de gemeente en zeker ook aan de aantrekkelijkheid voor het bezoek van buitenaf.

De Retail- en Horecavisie uit 2021 bestaat uit een ruimtelijk-economische visie met uitvoerings­programma. Deze visie is in samenspraak met een vertegenwoordiging van de retail- en horecaondernemers uit de verschillende kernen opgesteld. De visie en het uitvoeringsprogramma liepen tot 2023. Nu de coronacrisis wat langer achter de rug is, is het tijd voor een evaluatie en actualisatie van de visie.

De retail- en horecasector verandert. De vele ontwikkelingen in Noordwijk zorgen er, samen met de landelijke trends en ontwikkelingen, voor dat de sector onder druk staat. Ook wordt het belangrijker om seizoensverlengend (meer dan het zomerse piekseizoen) aantrekkelijk te zijn voor de eigen inwoners en de bezoekers van buitenaf. Deze veranderingen en uitdagingen vragen om een nieuwe blik op de retail- en horecastructuur van de gemeente.

Doel

De gemeente Noordwijk heeft behoefte aan een geactualiseerde visie op de gewenste retail- en horeca­structuur voor de komende 10 jaar, met een uitvoeringsprogramma voor de komende 5 jaar. De periode van de visie en het uitvoeringsprogramma geeft ondernemers investeringszekerheid (zij weten wat de koers is voor de komende 10 jaar), maar houdt ook rekening met veranderingen in de economie en ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. Door voor het uitvoeringsprogramma een kortere periode te nemen blijft er namelijk ruimte om tussentijds de visie iets bij te stellen en over 5 jaar nieuwe uitvoeringsprojecten vast te stellen, die passen bij de gekozen koers.

Het doel van de nieuwe Retail- en Horecavisie is een samenhangende kijk op de retail- en horecastructuur in 2035:

• •

  De visie speelt in op de veranderende wensen en het veranderende gedrag van consumenten en zorgt voor een duurzame verdeling van de voorzieningen (ook in de verschillende kernen);

• •

  De visie behoudt de zaken uit de bestaande visie (2021-2023) die goed gaan en lokaal gedragen worden, en is wat betreft ambities en beleidsinzet waar nodig aangepast;

• •

  De visie biedt de gemeente kaders voor het te voeren beleid, het creëren van randvoorwaarden en het toetsen van marktinitiatieven;

• •

  De visie biedt marktpartijen inzicht in de kansen en kwaliteiten van de verschillende centrumgebieden, de boulevard en het strand, en daagt uit tot nieuwe investeringen op de juiste locaties;

• •

  De visie geeft op strategisch niveau acties en uitvoeringsprojecten, waarmee de gewenste dynamiek binnen de toekomstbestendige structuur kan worden bereikt.

Proces

De actualisatie is samen met een vertegenwoordiging van ondernemers opgesteld. Met een kerngroep van ondernemers is het bestaande beleid bekeken (evaluatie) en de vernieuwing (actualisatie) besproken. Daarnaast is er met de besturen van de BIZ'en en de KHN gekeken naar de centrumgebieden, de Koningin Wilhelmina Boulevard en De Grent, de visie hiervoor en de uitvoeringsprojecten.

Vanuit de gemeente waren er ambtenaren vanuit verschillende vakgebieden betrokken (o.a. mobiliteit, stedenbouw, economie, toerisme en recreatie, ruimtelijke ordening, vergunningen) bij de evaluatie en actualisatie van de visie.

Leeswijzer

In het vervolg van dit hoofdstuk wordt ingegaan op de vorige Retail- en Horecavisie en het verband tussen deze actualisatie en overige beleidsstukken (bestaand beleid en beleid in ontwikkeling).

In hoofdstuk 2 wordt het huidige retail- en horecabeleid geëvalueerd en wordt aan de hand van landelijke trends de ontwikkeling van het gemeentelijke voorzieningenaanbod beschreven.

In hoofdstuk 3 wordt de visie op de voorzieningenstructuur beschreven. De drie hoofdcentrumgebieden, de Koningin Wilhelmina Boulevard en de Zilk worden daarbij nader bekeken.

In hoofdstuk 4 staan de ruimtelijke beleidsregels en het uitvoeringsprogramma, met acties voor de hele gemeente en projecten per centrumgebied.

1.2 Retail- en Horecavisie 2021-2023

De vorige Retail- en Horecavisie is opgesteld voor de periode van 2021 tot 2023 en is verlengd tot eind 2024. Tijdens het opstellen van de visie hadden de retail- en horeca­ondernemers te maken met de coronacrisis en de nasleep hiervan. De onzekerheid van deze periode was een van de redenen om een visie voor drie jaar op te stellen.

Doel van de visie

Voor de gemeente Noordwijk zijn retail (winkels) en horeca twee belangrijke pijlers in de lokale economie. De visie werd in 2020 opgesteld tijdens de coronacrisis. Consumenten gaven toen minder uit. Het was niet zeker of alle ondernemers de vermindering van inkomsten konden dragen. Andere belangrijke onderwerpen die in de visie staan zijn vernieuwing in de sector, het tegengaan van de leegstand en het minder verschillend worden van het aanbod.

Het doel van de vorige visie was het omschrijven van:

• •

  Een inspiratiedocument: een inspirerende visie voor ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente Noordwijk, met ambitie als basis voor de uitvoering.

• •

  Een toetsingskader: een praktische (sturings)instrument voor het toetsen van nieuwe retail- en horeca-initiatieven, waarbij de bestaande rechten gehandhaafd blijven.

• •

  Een basis voor de uitvoering: vanuit juridisch-planologisch oogpunt bij vernieuwing van bestemmingsplannen en vergunningen, en bij concrete projecten die in het uitvoeringsprogramma zijn benoemd om de ambities te realiseren.

Uitgangspunten

Vier belangrijke uitgangspunten uit de visie waren:

• •

  Inzetten op behoud en versterking van de bestaande hoofdstructuur van retail en horeca in de centrumgebieden Noordwijk aan Zee, Noordwijk Binnen en Noordwijkerhout.

• •

  Concentratie en kwaliteitsversterking van retail en horeca in de vitale kernen, om de centrumgebieden te versterken en aantrekkelijker te maken. Het behouden van het bestaande aanbod is de norm. Retail en horeca buiten de centrumgebieden is niet gewenst. Nieuwe initiatieven dienen te passen in de hoofdstructuur voor retail en horeca.

• •

  Marketing en promotie om Noordwijk met haar kernen beter op de kaart te zetten, en daarbij in te spelen op toerisme en recreatie en de kuuroordstatus van Noordwijk. Noordwijk Marketing is, bij het actualiseren van deze visie, als partner betrokken voor de promotie.

• •

  Inzetten op het op orde krijgen van basisvoorwaarden (bijvoorbeeld openbare ruimte) om de retail en horeca zo goed mogelijk te laten functioneren.

Uitvoering

Het uitvoeringsprogramma is kernachtig en compact per thema en kern opgezet. Bij alle projecten is aangegeven wie de voortrekkersrol heeft, wie er nog meer betrokken zijn en wat het budget is. Dit heeft gezorgd voor een concreet actieplan, dat past bij de visie voor 2021-2023. In H2 (pagina 7) komt de evaluatie van het beleid en het uitvoeringsprogramma aan bod.

Hoofdstructuur Retail- en Horecavisie 2021-2023 (BRO, 2021)

1.3 Samenhang met overige beleidsstukken

In provinciaal en gemeentelijk beleid, zoals de Omgevingsvisie, worden uitspraken gedaan over de retail en horeca en er worden beleidsuitgangspunten gegeven voor deze sectoren. Deze uitspraken worden meegenomen in de actualisatie van de Retail- en Horecavisie.

Provinciale omgevingsvisie (2025)

De provincie Zuid-Holland zet in op het versterken van de bestaande detailhandelsstructuur door deze kwalitatief te verbeteren en bereikbaarheid te garanderen. In de Provinciale Omgevingsvisie wordt er dan ook ingezet op het concentreren en clusteren van nieuwe winkelontwikkelingen in bestaande centra. Uitzondering hierop is detailhandel die vanwege aard en omvang van de te verkopen goederen in ruimtelijk zin niet goed in te passen zijn in de centra. Uitbreiding van detailhandelsaanbod is niet meer de focus.

De centra in gemeente Noordwijk zijn door de provincie aangewezen als overige centra. Het toekomstperspectief van deze overige centra is divers: sommige centra functioneren goed, andere centra komen in aanmerking voor een facelift of transformatie. Beperkte groei van het winkeloppervlak kan aan de orde zijn, met name om de dynamiek in de dagelijkse sector te faciliteren.

Omgevingsvisie 1.0 (2020)

In de omgevingsvisie ‘Samen maken we de toekomst voor Noordwijk!’ heeft de gemeente Noordwijk op vijf thema’s haar ambities beschreven. Bij de retail en horeca wordt er ingezet op een uitgebreid aanbod van winkels, weekmarkten, werkplaatsen, ontmoetingsplaatsen, ambachten, parken, rustplaatsen en ateliers. Het aanbod moet passen bij het betreffende dorp en bijdragen aan een duurzame economie.

Extra aandacht gaat dus uit naar de economie in de kernen. Hierbij is er ook aandacht voor meer winkels en horecabedrijven op loopafstand en voor de mogelijke bijdrage van recreatieve en toeristische evenementen aan de levendigheid in de dorpen.

Strandnota (2022)

In de strandnota wordt onderscheid gemaakt tussen jaarrondpaviljoens en seizoenspaviljoens. Het maximum aantal jaarrondpaviljoens is door de gemeente op 8 gesteld. Uitbreiding van het totaal aantal commerciële paviljoens wordt in de strandnota als niet wenselijk beschreven. In de Omgevingsvisie 2030 wordt wel aangegeven dat meer jaarrondexploitatie (van bestaande paviljoenlocaties) in het jaar 2030 niet uitgesloten is. Dit zal in een apart beleidsstuk verder onderzocht en uitgewerkt worden. In de actualisatie van de Retail- en Horecavisie wordt het uitgangspunt van de strandnota aangehouden.

Evenementenvisie (concept, 2025)

In de centra en op de Koningin Wilhelminaboulevard vinden ook evenementen plaats. In de gemeente Noordwijk zijn dit in totaal ongeveer 300 vergunde evenementen per jaar. Hierbij wordt gestuurd op evenementen van, voor en door inwoners, het versterken van de identiteit van de gemeente Noordwijk en duurzame evenementen op de juiste plek. Doel van de visie is het streven naar een divers en waardevol evenementenaanbod.

Uit de evenmentenvisie is het volgende van belang voor de lokale retail- en horecaondernemers: "Evenementen dragen bij aan de lokale economie. Lokale bedrijven kunnen diensten leveren (zoals personeel en technici) of bijvoorbeeld de catering verzorgen. Bovendien kunnen nabijgelegen winkels en horeca profiteren van evenementen door middel van gecombineerde bezoeken. [...] De gemeente wil deze lokale samenwerking verder stimuleren door bijeenkomsten te organiseren waar organisatoren en lokale bedrijven elkaar kunnen ontmoeten. Dit kan leiden tot gezamenlijke inkoop van goederen en diensten en gezamenlijke promoties."

Gebiedsvisie noordelijk Noordwijk: 'tussen zoet en zout (concept, 2025)

Het doel van de gebiedsvisie is het versterken van de vindbaarheid, zichtbaarheid, toegankelijkheid, aantrekkelijkheid en identiteit van het noordelijke deel van de gemeente Noordwijk. Het gebied werkt als tegenhanger van de drukke boulevards, met focus op duurzame recreatie, ecotoerisme en natuurbehoud.

Met dit toekomstbeeld is de ontwikkelruimte voor retail en horeca logischerwijs beperkt. Alleen rond De Zilk en bij het Oosterduinse meer is "uitbreiding van lokale horeca" voorzien als actie op de 'middellange termijn': "de horeca rondom het Oosterduinse Meer is kleinschalig en verspreid aanwezig. Deze voorziening speelt een belangrijke rol in het versterken van de aantrekkelijkheid van de locatie als recreatie- en verblijfsgebied. Er is ruimte voor uitbreiding of verbetering, mits deze aansluit op de behoeften van bezoekers en het natuurlijke karakter van de omgeving respecteert."

Daarnaast wordt, vanuit een betere spreiding van bezoekersstromen, de optie van 'seizoensgebonden initiatieven' benoemd: "Ontwikkel flexibele horeca-initiatieven die inspelen op seizoensgebonden activiteiten. Pop-up cafés tijdens drukke periodes of markten met lokale producten kunnen bijvoorbeeld bezoekers aantrekken naar specifieke tijden en locaties, terwijl ze de verbinding met de streek versterken. Deze initiatieven worden bij voorkeur georganiseerd door lokale ondernemers, wat de regionale betrokkenheid en identiteit versterkt. Samenwerking met lokale producenten en recreatieondernemers kan deze initiatieven succesvol maken."

Visie verblijfsrecreatie (concept, 2025)

Gemeente Noordwijk sluit aan op de provinciale doelstelling om een bewuste bestemming te zijn. "Een bewuste bestemming is een toeristische bestemming die in balans is met haar omgeving, waarbij niet alleen economische belangen centraal staan, maar ook aandacht is voor sociaal-maatschappelijke, ecologische en ruimtelijke belangen." Nieuwe initiatieven leveren een positieve bijdrage aan de omgeving.

'Verlengen van het seizoen' is één van de ambities. Doelgroepen waarop wordt gefocust zijn de zakelijke toerist (o.a. congresbezoekers) en bezoekers met de leefstijlen: stijlzoekers, Inzichtzoekers en verbindingszoekers. De kernwaarden van de gemeente Noordwijk bieden kansen voor "het ontwikkelen van verblijfsaccommodaties die inzetten op wellness-, sport- en herstelfaciliteiten (heilzame badplaats), storytelling en thematisering (ruimtevaart en sierbollenteelt) en zakelijke faciliteiten (congreslocatie). Met name de waarden congreslocatie en heilzame badplaats bieden kansen."

Daarnaast doet de visie uitspraken over balans tussen reguliere horeca (het aantal stoelen) en het verblijfsrecreatieaanbod (het aantal bedden). Een goede balans stimuleert beide sectoren. Er zijn bedden nodig om de stoelen van bestaande en eventueel nieuwe horecazaken te vullen (zoals ontwikkelingen bij Gat van Palace en Hotels van Oranje). De marktruimteberekening voor hotels, recreatiewoningen en campings (tot 2035) is voldoende om de horecasector vitaler te krijgen en houdt rekening met een toename van de horecameters in Noordwijk aan Zee (zie bijlage E).

Visie Mobiliteit (2025)

Begin 2025 is er, door middel van een brede participatie, begonnen met een nieuwe visie op mobiliteit. De visie wordt integraal opgesteld. De exacte inhoud van deze visie wordt nog gevormd. In de mobiliteitsvisie worden uitgangspunten van de Retail- en Horecavisie meegenomen. Wanneer de visie op mobiliteit is afgerond zullen eventuele gevolgen of wijzigingen voor de uitvoeringsacties van de Retail- en Horecavisie worden afgestemd.

2.1 Samenvatting evaluatie Retail- en Horecavisie 2021-2023

De Retail- en Horecavisie 2021-2023 heeft een positief effect gehad op het voor­zieningenaanbod in de gemeente Noordwijk. Dit neemt niet weg dat de urgentie tot aanscherping van de visie en aanvulling van de uitvoeringsparagraaf groot is.

Samenvatting feiten & cijfers

De ambitie uit de Retail- en Horecavisie is het versterken van de hoofdstructuur. Dit is terug te zien in de aanbodontwikkeling van de afgelopen jaren. Zo valt de vermindering van het aantal winkels in de periode (2020-2024)mee (ten opzichte van de landelijke tendens), en is de concentratiegraad zowel in de horeca als in de retail toegenomen.

Buiten de centrumgebieden is het winkel- en horeca-aanbod afgenomen. Binnen de centrumgebieden is een groot deel van het in 2020 leegstaande vastgoed opnieuw ingevuld met een winkel of horecabedrijf of een andere functie (ca. 24 vkp, waarvan 13 vkp in Noordwijk aan Zee). Toch blijven de uitdagingen groot: landelijk neemt het aantal faillissementen in het winkelbestand weer toe, en ook de horeca is niet meer de vanzelfsprekende groeimarkt van enkele jaren geleden (zie ook paragraaf 2.2 en 2.3).

Samenvatting evaluatiegesprek

Uit de evaluatie met een vertegenwoordiging van de horeca- en retailondernemers bleek dat de marktpartijen in de basis erg tevreden zijn met de visie. De visie biedt een helder kader, waarbinnen ondernomen en geïnvesteerd kan worden.

Toch zijn er vanuit de ondernemers (en eerder al vanuit de ambtelijke organisatie) diverse verbeterpunten aangedragen. De belangrijkste gezamenlijke conclusie was dat het in de afgelopen jaren, ook door gebrek aan personeel, ontbrak aan structuur en overzicht in de uitvoering van de visie. Hoe zijn budgetten besteed? Welke zaken hebben prioriteit? Tegelijker­tijd is er vertrouwen dat deze zaken met een constructieve samenwerking, met inbreng en inzet vanuit de ondernemers en gemeente, de komende jaren verbeterd kunnen worden, en ligt er een mooie basis om de samenwerking verder voort te zetten. Bovendien onderschrijft de ondernemersvertegenwoordiging het belang van de actualisatie. Binnen de diverse verenigingen (Winkeliersverenigingen, BIZ'en en KHN) nemen de zorgen weer toe. Uitdagingen zijn de stijgende inflatie, aanhoudende personeelskrapte, terugbetaling van coronasteun, sterk wisselende passantenaantallen, vele bouwactiviteiten en verloedering van de Koningin Wilhelmina Boulevard.

Een geactualiseerde visie mét uitvoeringsparagraaf biedt de ondernemers houvast. Met die visie kunnen ze samen met de gemeente de voorzieningenclusters gezond houden. De ondernemers vragen in het bijzonder aandacht voor een goede afstemming tussen de diverse gemeentelijke visietrajecten. De verschillende gemeentebrede keuzes op het gebied van mobiliteit, klimaatadaptatie en verblijfsrecreatie kunnen per gebied grote gevolgen hebben voor retail- en horecabedrijven.

Op het gebied van marketing en promotie zijn goede stappen gezet. Toch komt volgens de ondernemers de positionering van het merk ‘Noordwijk’ nog niet overal voldoende uit de verf. Coördinatie op dit thema is belangrijk voor ondernemers uit alle centrumgebieden. Daarnaast speelt dit in met name in Noordwijk aan Zee: wanneer er minder toeristen komen, bijvoorbeeld door een (tijdelijke) vermindering van het aantal bedden, merkt men dit op de boulevard en in de winkelstraat direct aan de passantenaantallen (en dus aan de omzet).

De Grent

De KWB

Het centrum van Noordwijk Binnen met de Weekmarkt

2.2 Ontwikkeling retail­aanbod

Over de hele gemeente is het aanbod aan detailhandel tussen 2020 en 20241 teruggelopen. In de drie centra en bij het verspreid gelegen aanbod is de vermindering goed te zien. Tegelijkertijd is de leegstand in de drie centra sterk afgenomen. Dit duidt op transformatie van winkels naar overige centrumfuncties of naar kantoren of wonen.

Noordwijk Binnen is het meest constant gebleven de afgelopen vier jaar, met minimale wijzigingen in de samenstelling van het winkelaanbod. In Noordwijkerhout zijn meer panden gevuld met retail dan in 2020. Het mode­aanbod is iets afgenomen, maar het overige niet-dagelijkse aanbod is toegenomen. In Noordwijk aan Zee is het modeaanbod juist iets toegenomen en het overige niet-dagelijkse winkelaanbod iets afgenomen.

Het retailaanbod buiten de drie centrumgebieden is ook flink teruggelopen. Dit is passend bij de uitgangspunten (onder andere concentratie van aanbod in de centrumgebieden) uit de vorige visie.

Ontwikkeling detailhandel gemeente Noordwijk in aantal verkooppunten tussen 2020-2024

(Toekomstige) retailontwikkelingen

In de gemeente Noordwijk lopen een aantal retailontwikkelingen. Drie hiervan zijn supermarktontwikkelingen. Supermarkten zijn bepalend in de voorzieningenstructuur (zie kader) en daardoor van belang voor die structuur.

Supermarktverplaatsing Noordwijk aan Zee

In het centrum van Noordwijk aan Zee wordt momenteel een nieuwe supermarktlocatie (met parkeergarage, andere retailpanden en woningen op verdieping) ontwikkeld aan de Maarten Kruytstraat. De Vomar die nu gelegen is aan de Bomstraat, zal hiernaartoe verplaatsen. Op de oude locatie is herontwikkeling naar onder andere wonen beoogd.

Tweede supermarkt in centrum Noordwijk Binnen

De ontwikkeling van een tweede supermarkt in het centrum van Noordwijk-Binnen, op de hoek Bronck­horst­straat-Raadhuisstraat, is een langlopend dossier. De plannen liggen er al 10 jaar en er is meermaals door verschillende partijen bezwaar ingediend tegen de bouwplannen. Momenteel zijn de partijen in afwachting van een uitspraak door de Raad van State, naar verwachting later dit jaar.

Supermarktverplaatsing en ontwikkeling De Zilk

De Zilk heeft lange tijd een kleine tijdelijke supermarkt in het dorp gehad. In februari 2025 is hier verandering ingekomen en is er een nieuwe supermarkt geopend in de nieuwbouwwijk Het Zilt. Met de ontwikkeling van deze winkel heeft De Zilk weer een completer boodschappenaanbod. Dit draagt bij aan de algemene leefbaarheid van het dorp en haar inwoners.

2.3 Ontwikkeling horeca-aanbod

Het aantal horecazaken is in de gemeente Noordwijk de afgelopen vier jaar stabiel gebleven. Wel is de samenstelling van het aanbod veranderd. In de gemeente is een afname van het aantal restaurants (-7), en een stijging van het aantal fastfood- en bezorghorecazaken (+7) te zien4. In de overige sectoren is het aantal zaken hetzelfde gebleven.

In het centrum van Noordwijk aan Zee is het aanbod, tegen de landelijk trend in (zie kader), met 6 horecazaken toegenomen. Het aantal fastfood- en bezorghoreca­zaken is hierbij verdubbeld (van 5 naar 10 vkp). Ook het aantal cafés is toegenomen. Het aantal restaurants is daarentegen iets afgenomen. In de centra van Noordwijkerhout en Noordwijk Binnen is het aanbod met één horecazaak afgenomen. De samenstelling van het horeca-aanbod is in deze twee centra vrijwel gelijk gebleven. Buiten de centrumgebieden is het aantal horecazaken iets meer teruggelopen; hier zijn 6 bedrijven minder te vinden. De samenstelling is ook iets gewijzigd: meer fastfood- en bezorghoreca en minder cafés.

Ontwikkeling aantal horecazaken gemeente Noordwijk tussen 2020-2024

Toekomstige horecaontwikkelingen

Binnen de horecasector in de gemeente vinden er vooral ontwikkelingen plaats op en nabij de Koningin Wilhelmina Boulevard (KWB). Deze boulevard staat onder druk en heeft te maken met grote uitdagingen. De afgelopen decennia heeft de boulevard altijd een (zakelijke) ontmoetingsfunctie gehad, met een bovenregionale verzorgingsfunctie voor toerisme en recreatie. Dit toekomstperspectief is echter onzeker.

Adviesbureau Gloudemans heeft in opdracht van de gemeente Noordwijk een knelpunten- en kansenanalyse gemaakt voor de KWB. Deze knelpuntenanalyse vormt een basis en uitgangpositie om in samenwerking met de ondernemers en andere stakeholders verder na te denken over de toekomst van de KWB. Aan de uiteinden van de KWB vinden tegelijkertijd al grote ontwikkelingen plaats die van invloed zijn op het toekomstperspectief van de KWB.

Gat van Palace

Aan de zuidkant van de boulevard, op het schakelpunt van het centrum met de boulevard en het strand, wordt het Gat van Palace ontwikkeld. Bij deze ontwikkeling is op de begane grond ruimte voor horeca van categorie 1 (broodjeszaken, ijssalons) en 2 (cafetaria). Restaurants zijn uitgesloten. Daarnaast is er ruimte voor de ontwikkeling van detailhandel, maatschappelijke voorzieningen, dienstverlening en wonen (wonen is enkel aan de Parallel Boulevard toegestaan). Hotel- en zaalaccommodaties en hotelappartementen zijn uitgesloten binnen deze ontwikkeling.

Er wordt ingezet op een levendige en aantrekkelijke plint langs het Palaceplein richting de KWB. Dit sluit aan op de belangrijke schakelfunctie van de locatie van het Gat van Palace, tussen de belangrijkste bestemmingen in Noordwijk aan Zee: strand, boulevard en centrum.

Hotels van Oranje

Aan de Noordkant van de boulevard wordt Hotels van Oranje herontwikkeld. De oude functie van Hotels van Oranje (hotel en restaurant) komt na een aantal jaren van afwezigheid terug. Er is in de plannen ruimte voor een restaurant en/of bar, zaalaccommodatie en een hotel. Daarnaast worden er woningen toegevoegd en wordt een parkeergarage ontwikkeld. De ontwikkeling van een hotel op deze locatie zorgt voor nieuwe aanloop vanaf de noordkant van de boulevard en kan daarmee een belangrijke impuls geven aan de boulevard als geheel.

Locatie Gat van Palace (locatie reuzenrad) met doorkijk Hoofdstraat

Plannen van Hotels van Oranje (bron: noordwijk.info.nl)

3.0 Ambities en uitgangspunten

Retail en horeca zijn twee belangrijke economische pijlers binnen de gemeente Noordwijk. De vele winkels en horecagelegenheden zorgen voor werkgelegenheid, een hoog voorzieningenniveau, en voor gezelligheid voor de bezoekers en de inwoners.

Dynamiek door beleid

Voor een goed ondernemersklimaat zijn kaders gewenst. Kaders zijn ook nodig om te zorgen dat zowel de levendigheid (voor bezoekers) als de leefbaarheid (voor de inwoners) in de gemeente op niveau blijven. In de omgevingsvisie 1.0 heeft de gemeente Noordwijk op vijf thema’s haar ambities kenbaar gemaakt. Voor de Retail- en Horecavisie zijn met name de volgende zaken uit de economische paragraaf (‘een ondernemende gemeente met voldoende welvaart voor iedereen’) van belang:

• •

  Voor recreatie & toerisme ligt het accent op kwaliteit en seizoensverlenging en spreiding: eigenzinnig, persoonlijk, charme belangrijker dan volume, en topklasse congresfaciliteiten. De kuuroordstatus doet daar nog een schepje bovenop. Verlenging van het seizoen is een streven;

• •

  Aandacht voor de lokale economie: per dorp wordt gestreefd naar een divers aanbod aan winkels, weekmarkten, werkplaatsen, ontmoetingsplaatsen, ambachten, parken, rustplaatsen en ateliers;

• •

  Het aanbod past bij het betreffende dorp en draagt bij aan een toekomstbestendige economie, waarbij het voorzieningenniveau op peil wordt gehouden.

• •

  Per dorp wordt gezocht naar de beste manier om de lokale economie met elkaar verder te ontwikkelen.

Het bestaande ambitiekader uit de Retail- en Horeca-visie 2021-2023 sluit hier nog steeds goed op aan, en blijft dus van toepassing in de actualisatie:

Noordwijk is een unieke bestemming aan zee met veel gevarieerde retail en horeca in de hoofdkernen op de boulevard en het strand. We streven naar een grotere aantrekkingskracht op de eigen inwoners, regionale bezoekers, toeristen en zakelijke bezoekers jaarrond. Verder zetten wij ons in voor een succesvol, inspirerend en leefbaar Noordwijk voor iedereen, zowel voor bewoners, bezoekers als bedrijven. De prioriteit ligt dan ook op versterking en behoud van de bestaande centrumgebieden, mede door concentratie van retail en horeca.

Uitgangspunten

Voor het realiseren van de ambities worden de volgende uitgangspunten gehanteerd welke leiden tot de keuze voor de hoofdstructuur en de visie op retail en horeca:

• 1.

  Prioriteren: we bundelen onze krachten ter versterking van de robuuste hoofdstructuur. Hier zijn nieuwe initiatieven gewenst, en investeren we in het op orde brengen en houden van de basis­randvoorwaarden (o.a. schoon, heel, veilig, bereikbaar en klimaatbestendig). Deze hoofdstructuur, die prioriteit heeft boven de rest van het aanbod, bestaat uit de centra van Noordwijk aan Zee, Noordwijkerhout en Noordwijk Binnen, plus de voor intensief gebruik aangewezen toeristisch-recreatieve kuststrook, de Koningin Wilhelmina Boulevard en De Grent.

• 2.

  Profileren: het uitgangspunt is een complementaire hoofdstructuur. De drie hoofdkernen en het strand hebben elk een eigen, onderscheidend profiel. Deze profielen versterken elkaar door verbinding via fysieke routes, onderlinge samenwerking (bijv. arrangementen) en door de inzet van marketing en promotie (met oog voor de lokale markt en de verbinding met de regio).

• 3.

  Integreren: versterking of nieuwvestiging van verspreidgelegen en/of ondersteunend retail- of horeca-aanbod (dus buiten de hoofdstructuur) is alleen mogelijk indien er sprake is van integratie met een andere functie. Bijvoorbeeld wanneer:

  • •

    er wordt bijgedragen aan de lokale leefbaarheid en identiteit, bijvoorbeeld d.m.v. een fijnmazige boodschappenstructuur;

  • •

    door de aard of omvang van de verkochte artikelen (m.n. volumineuze goederen, en met aandacht voor branchering) vestiging in de dorpscentra onwenselijk is, en versterking of nieuwvestiging niet ten koste gaat van bestaande bedrijfsactiviteiten op de betreffende locatie;

  • •

    wordt bijgedragen aan het toeristisch-recreatieve klimaat, de kuuroordstatus en/of de instandhouding van cultuurhistorisch erfgoed.

• 4.

  Vertrouwen: structurele samenwerking tussen de gouden driehoek (ondernemers, gemeente en vastgoedeigenaren) blijft van groot belang voor het bereiken van de ambities. Ook hierin blijven we de komende jaren investeren. Ieder heeft daarin een eigen rol en verantwoordelijkheid, en mag de ander aanspreken op het niet naleven of nakomen van afspraken. De ondernemers-BIZ Noordwijkerhout en de winkeliersverenigingen in Noordwijk aan Zee en Noordwijk Binnen zijn hierin voor de centrumgebieden waardevolle partners.

3.1 Visie op de hoofdstructuur

Voor een optimale en toekomstbestendige retail- en horecastruc­tuur moeten keuzes gemaakt worden. De drie centra, die samen met het strand de hoofdstructuur vormen, krijgen ieder een profiel dat past bij het eigen unieke karakter.

Noordwijk aan Zee: (inter)nationale functie voor toerisme en recreatie

Noordwijk aan Zee als geheel (het centrum, De Grent, de Koningin Wilhelmina Boulevard en de strandpaviljoens) heeft een (inter)nationale functie voor recreatief winkelen en toerisme en recreatie.

Het centrum van Noordwijk aan Zee (Hoofdstraat met aangrenzende zijstraten), bevat een mix aan modisch en lifestyle-aanbod, gemengd met daghoreca die een grote aantrekkingskracht hebben op de bezoeker en toerist. Het versaanbod, persoonlijke verzorging (drogist), en (ambachtelijke) dienstverlening zorgen daarnaast voor aantrekkingskracht op de lokale inwoners. Het centrum kan beter gepositioneerd worden per doelgroep. Voor de "dagjesmensen" en toeristen een mooie combinatie van winkelen met strand. Voor de liefhebbers van kwaliteitsmode de unieke parels en voor de inwoners voor elk wat wils van dagelijkse boodschappen, tot mode. Evenementen zorgen daarnaast voor levendigheid en extra bezoekers. De Grent biedt, met dag-, avond- en nachthoreca, een aanvullend horeca-aanbod.

De Koningin Wilhelmina Boulevard (KWB) heeft een (zakelijke) ontmoetingsfunctie met een bovenregionale verzorgingsfunctie voor toerisme en recreatie. Het toekomstperspectief is echter onzeker. Er spelen een aantal ontwikkelingen (Hotels van Oranje, Gat van Palace), die van invloed zijn op de boulevard. De KWB vraagt dan ook, om het toekomstperspectief te verbeteren, om ingrepen en investeringen in uitstraling en branchering. De visie die wordt opgesteld voor de KWB moet hieraan bijdragen, ook de Kuuroordstatus biedt mogelijk kansen. Uitgangspunt is het deels behouden en het optimaliseren van de kwaliteit van het aanbod in de plinten en transformatie mogelijk te maken. Ook wordt er gekeken naar een goede invulling voor een evenemententerrein op de KWB.

Strand: bovenregionale functie voor toerisme en recreatie

Het strand heeft een bovenregionale (deels (inter)nationale) verzorgingsfunctie voor toerisme en recreatie. De strandpaviljoens versterken de strandbeleving langs de kustlijn van de gemeente Noordwijk. Een deel van de paviljoens is het hele jaar geopend. Mede hierdoor is het strand jaarrond aantrekkelijk.

Noordwijkerhout: compleet centrum met bovenlokale functie

In het centrum van Noordwijkerhout is een omvangrijk boodschappenaanbod met aanvullend versaanbod, persoonlijke verzorging (drogist) en niet-dagelijks aanbod, zoals modezaken e.d. te vinden. Daarnaast heeft het centrum een aantrekkelijk en divers horeca-aanbod, verspreid door de winkelstraten. Het centrum biedt alles voor inwoner en regiobezoeker en voor de toerist die in de buurt op een van de recreatieparken verblijft.

Noordwijk Binnen: boodschappen+ (bovenlokale functie)

Het centrum van Noordwijk Binnen vervult in de basis een bovenlokale boodschappenplus-functie met een supermarkt, meerdere verszaken, persoonlijke verzorging (drogist), frequent-benodigd niet-dagelijks aanbod (Action) en diverse speciaalzaken met een zelfstandige aantrekkingskracht (van boekwinkel tot café/restaurant).

Aanvullende retail- en horecalocaties

Aanvullend aan de hoofdstructuur zijn er een aantal te behouden retail- en horeca­locaties die passen bij de uitgangspunten. Dit zijn ten eerste de kleinschalige buurtcentra (Rederijkersplein in Noordwijk Binnen en Pilarenlaan in Noordwijkerhout) en de solitair gelegen supermarkten (in De Zilk en aan het Bonnikeplein in Binnen), die deel uitmaken van de fijnmazige boodschappenstructuur en bijdragen aan de leefbaarheid. Ten tweede zijn dit (bij uitzondering) retailvestigingen op bedrijventerreinen, enkel voor de verkoop van volumineuze goederen, zoals bouwmarkten, woonwinkels en tuincentra. Tot slot is in het noordelijke buitengebied een beperkte uitbreiding van het horeca-aanbod gewenst, ter versterking van de toeristisch-recreatieve hoofdstructuur bij het Oosterduinse Meer.

3.2 Noordwijk aan Zee

Het centrum van Noordwijk aan Zee is dé bestemming om te shoppen en heeft een (inter)nationale functie voor toerisme en recreatie. De Koningin Wilhelmina Boulevard en het strand op steenworp afstand van de Hoofdstraat maken van het centrum een unieke bestemming. Ondanks de gunstige ligging van het centrum maakt een deel van de ondernemers zich zorgen over hun bedrijfsexploitatie, onder andere vanwege de plannen voor de openbare ruimte en projectontwikkelingen rondom het centrum.

Afbakening centrum Noordwijk aan Zee

Wat vinden betrokkenen?

• •

  Er lopen veel bouw- en infrastructurele projecten in en om het centrum, dit legt de komende jaren een druk op de ondernemers. Een goede afstemming van de plannen op het functioneren van het centrum (d.m.v. tijdelijke maatregelen/aankleding en routing), goede communicatie over/tijdens en het actief informeren en faciliteren van bezoekers over de werkzaamheden is nodig om de impact op de winkel­straat te verzachten.

• •

  De verbinding tussen winkelstraat, boulevard en zee (oversteek Parallel Boulevard) is cruciaal. Het verlengen van het seizoen en het vergroten van de verblijfsrecreatieve mogelijkheden dragen bij aan het versterken van het centrum. Het recreatieve/modische aanbod is sterk afhankelijk van de recreatieve bestedingen door (strand)bezoekers.

• •

  (Retail-/horeca)concurrentie tussen Hoofdstraat en Boulevard moet voorkomen worden. Versterk elkaar!

• •

  Het winkelaanbod is nu in toenemende mate in het hoge of juist het lage segment; het middensegment vervaagt. Wens is te blijven inzetten op een gebalanceerd totaalplaatje, met daarin unieke lokale ondernemers met nadruk op kwaliteit en service naast landelijke ketens, met een breed en compleet aanbod voor toeristen, inwoners en regionale bezoekers.

• •

  Parkeervoorzieningen, maar ook (pendel)busdiensten (in het hoogseizoen) moet op orde gebracht worden. Belangrijk om aan alle zijden van de Hoofdstraat goede bronpunten te hebben. Recreatieve bezoekers willen best iets verder weg parkeren, maar niet té ver. Bij doelgericht bezoek heeft (kort)parkeren op maaiveld de voorkeur. Ook personeelsparkeren vraagt om aandacht, bij voorkeur gebeurt dit niet op de 'beste plekken' voor bezoekers van het centrum.

• •

  Handhaving op fietsverkeer op drukkere momenten (bijv. hoogseizoen en weekenden) (t.b.v. de beleving en veiligheid in de straat) en het aanbieden van fietsparkeren blijft een aandachtspunt vanuit een (jaarrond) functieverbreding in de winkelstraat (meer dagelijks (boodschappen)aanbod).

• •

  De openbare ruimte moet schoon, heel en veilig blijven (KVO); hier ligt ook een taak voor de ondernemers om samen te werken en met elkaar, en de gemeente, de handen uit de mouwen te blijven steken. (Mede door vrachtverkeer in de straat is het er nu niet veilig).

• •

  Gezien de dynamische winkelmarkt is enige krimp van recreatief winkelprogramma (op termijn) te verwachten. Daarnaast vindt er onder huidige ondernemers vergrijzing plaats. Het ontbreken van opvolging brengt risico's met zich mee (o.a. leegstand en het afnemen van het onderscheidend vermogen centrum). Leegstand die ontstaat moet primair ingevuld worden met retail of (dag)horeca. Pas als dit niet mogelijk is, andere publieksfuncties met aantrekkende werking (diensten met baliefunctie) toestaan, mits passend bij de balans in het centrum. Geen transformatie naar woningen of kantoren op de begane grond binnen het centrumgebied (zie afbakening kaart). Transformatiekansen liggen in de stegen naast/achter de hoofdstructuur; alleen het hoekpand moet publieksgericht ingevuld blijven.

• •

  Het verdienmodel van veel ondernemers staan onder druk door onder andere resterende Corona-schulden, gebrek aan personeel, stijgende loonkosten en stijgende lasten, behoudend gedrag consumenten en internet.

• •

  Samenwerking tussen ondernemers onderling en met vastgoedeigenaren is matig waardoor het een uitdaging vormt om het centrum levendig te houden, duidelijk te positioneren en tot een gedragen uitstraling en profilering te komen.

Het toekomstbeeld

Het winkelcentrum positioneert zich als een aantrekkelijke bestemming met een onderscheidend winkelaanbod gericht op het kwalitatief betere assortiment aangevuld met dagelijkse benodigdheden, betaalbare mode en vers aanbod. Door vergroting van de centrumbeleving versterken strand, boulevard, De Grent en winkelstraat elkaar nog meer. Het bezoek wordt jaarrond voor alle doelgroepen aantrekkelijker door de gerichte functieverbreding met vernieuwende (dag)horeca, (pop-up-)leisureconcepten en lokaal (vers)aanbod. Dit laatste is met name kansrijk rondom de (verplaatste) supermarkt aan de Maarten Kruytstraat.

Doelstellingen

• ✓

  Hoogwaardige bezoekersbeleving jaarrond blijven bieden: verwachtingen samen blijven waarmaken en het seizoen verlengen waarbij in het laagseizoen centrumbezoek (aan zee) gestimuleerd wordt.

• ✓

  Bezoek aan verschillende deelgebieden (strand, centrum en boulevard) beter combineren.

• ✓

  Goede bereikbaarheid van het winkelgebied voor voetganger, fietser en met openbaar vervoer, plus voldoende passende parkeergelegenheid voor de auto.

• ✓

  Het bieden van goede en veilige fietsvoorzieningen om fietsbezoek te stimuleren.

• ✓

  Verdere invulling geven aan de kuuroordstatus.

• ✓

  Parkeren en de bijbehorende parkeerbalans voor bezoekers, bewoners, ondernemers en werknemers, op orde brengen en houden door onder andere in te zetten op ondergronds parkeren en de pendelbusdienst in het hoogseizoen (behoud beachshuttle)

Werken aan

• o

  Noordwijk aan Zee als onderscheidend merk blijven positioneren;

• o

  Kwaliteit in uitstraling en onderhoud op niveau houden, méér dan schoon, heel en veilig.

• o

  Noordwijk als heilzame badplaats beter uitdragen door o.a. recreatieve routes, betere uitstraling en aanbod gericht op een gezonde leefstijl, jaarrond bestemming en meer ‘beleving’.

• o

  Verbinding tussen strand, boulevard en centrum verbeteren (ruimtelijk en bijvoorbeeld door activiteiten);

• o

  Een gastvrije ontvangst door goede bereikbaarheid voor alle vormen van mobiliteit ondersteund door routeverwijzing, en daar waar nodig handhaving op een klantvriendelijke wijze;

• o

  Borgen van uitstraling, bereikbaarheid, vindbaarheid tijdens werkzaamheden in/om het centrumgebied. Daarnaast is goede afstemming nodig van infrastructurele projecten en bouwprojecten, waarbij in de planning de effecten voor het functioneren van het centrum van Noordwijk aan Zee op korte en lange termijn wordt meegenomen;

• o

  Afstemming gemeentelijke visies en ontwikkelplannen;

• o

  Samenwerking binnen het centrumgebied (in de winkelstraat en langs De Grent) en met (en tussen) vastgoedeigenaren verbeteren. Nieuwe ondernemers/ondernemingen welkom heten en wegwijs maken en samenwerking tussen bestaande ondernemers in de winkelstraat en aan De Grent verder uitbreiden.

Visie en projecten Noordwijk aan Zee

3.3 Koningin Wilhelmina Boulevard

De Koningin Wilhelmina Boulevard (KWB) gaat een uitdagende tijd tegemoet. De afgelopen decennia had de boulevard een bovenregionale verzorgingsfunctie voor toerisme en recreatie. Onder andere door de toename van jaarrond-horeca óp het strand is de positie van het horecacluster op de boulevard kwetsbaar. Investeringen in het vastgoed en de openbare ruimte zijn nodig, maar een visie ontbreekt.

Keuzes en consequenties

De Koningin Wilhelmina Boulevard zal, van Vuurtoren­plein tot aan de Hoofdstraat, ook in de toekomst altijd een zekere rol vervullen binnen de toeristisch-recreatieve en de horecastructuur van Noordwijk aan Zee. De keuze welke positie dat is, en welke ontwikkelingen wenselijk zijn op de lange termijn, om deze beeldbepalende plek aantrekkelijk te houden, overstijgt echter de reikwijdte van de Retail- en Horecavisie.

Los van de vraag of en wanneer het in samenwerking tussen de ondernemers en de gemeente lukt om bepaalde economische impulsen te realiseren (gezien ondermeer de benodigde investering, de krappe arbeidsmarkt en het concurrentiebeeld langs de Hollandse kust), rijst namelijk de vraag in hoeverre de Noordwijkse gemeenschap wil dat een zekere mate van nieuwe toeristische ontwikkelingen plaatsvindt, om een toekomstbestendige aaneengesloten publieksgerichte horeca-/leisureplint7 in de benen te houden. Als gevolg van verdere economische impulsen kan de (ervaren) toeristische druk in het dorp verder oplopen. Tevens bestaat het risico dat niet alle (economisch wenselijke) ontwikkelingen het DNA van Noordwijk daadwerkelijk versterken.

'De boulevard' opnieuw uitvinden

Doordat de afgelopen jaren het horeca-aanbod op het strand en in de winkelstraat is toegenomen, is de horeca­functie van de KWB onder druk komen staan. In cijfers bestaat de KWB nu uit 21 horecagelegenheden met een totale oppervlakte van ca. 5.200 m² wvo8. In 2020 was dit nog circa 6.600 m² wvo. Om te voorkomen dat een groei van het horeca-aanbod op de KWB weer ten koste gaat van andere (ook gewenste) horecalocaties in het Noordwijkse centrum, zal de boulevard op zoek moeten naar een onderscheidende rol/positie. Dit kan bijvoorbeeld door het aanspreken van een nieuwe doelgroep of door het bieden van een duidelijk complementair bezoekmotief.

Lange termijn: strategische keuzes maken

Voor het stimuleren van de publieksgerichte rol van de KWB ziet DTNP een viertal theoretische mogelijkheden, die ieder voor zich of gecombineerd leiden tot een forse verbetering van ‘de loop’ op de boulevard:

• 1.

  een (flinke) toename van het aantal overnachtingsplekken in Noordwijk aan Zee, bij voorkeur in de vorm van meer hotelkamers óp de boulevard;

• 2.

  een sterke verbetering van de ontsluiting van de KWB en van de parkeercapaciteit nabij de KWB, bijvoorbeeld in de vorm van een publieke parkeergarage (indien mogelijk bijvoorbeeld onder het duin);

• 3.

  versterking van het leisure-aanbod (van bowling tot boules-bar en van arcadehal tot jumpsquare), met bijbehorend horeca-aanbod als nevenfunctie;

• 4.

  significante versterking van het wellnessaanbod en -profiel van de KWB, in lijn met de kuuroord­status van de heilzame badplaats.

Korte termijn: investeringsperspectief

Bovenstaande strategische keuzes vragen om zorgvuldige afweging en een publieke dialoog: wat voor boulevard willen we zijn? In de tussentijd is er echter dringend behoefte aan investeringsperspectief, om een verdere neergaande trend te voorkomen. Het voorstel is om het vertrouwde beeld van een aaneengesloten publieksgerichte horeca-/leisureplint op de KWB, als afgeleide van de vroegere hoofdrol van de boulevard, deels los te laten. Hiermee krijgen pandeigenaren de mogelijkheid om incidenteel de begane grond te transformeren naar wonen.

Deze investeringen in (service)appartementen leiden niet tot een aantrekkelijkere bezoekersbeleving qua aanbod, wel (naar verwachting) qua uitstraling van het vastgoed aan de boulevard. Bovendien is het aannemelijk dat er hierdoor langs de boulevard op andere plekken juist ruimte blijft voor sterker horeca-aanbod: naarmate er meer horecalocaties transformeren en er weer meer mensen (permanent) aan de kust verblijven, zal er voor de resterende ondernemers ook een betere boterham te verdienen zijn op de boulevard.

Zichtbaarheid en beleving

Wel is het belangrijk dat niet 'zomaar' overal wonen op de begane grond wordt toegestaan. Met name rondom de uiteindes van de boulevard, nabij het Vuurtorenplein/Hotels van Oranje enerzijds en het Palaceplein anderzijds, en (in iets mindere mate) op de hoeken van de diverse zijstraten/doorsteken, is behoud van de horecafunctie op de begane grond van belang. Ten eerste zijn deze locaties het meest onderscheidend en dus kansrijk, met name voor allround-horecaformules (dag en avond, binnen en buiten). Ten tweede wordt zo de toeristische/recreatie­ve passant op deze plekken in ieder geval verleid om ook de boulevard mee te nemen in het slenterrondje: heen over het strand, terug over de boulevard. Daarnaast bestaat de optie om door middel van kleinschaliger aanbod, bijvoorbeeld in de vorm van enkele kiosken, (in het hoogseizoen) een sterke horecabeleving langs de boulevard in stand te houden.

Transformeren en stimuleren

Het bij uitzondering toestaan van de woonfunctie op de begane grond aan de boulevard biedt op de korte termijn het meest kansrijke (pragmatische) toekomstperspectief. De kans op kwalitatieve investeringen in de panden, die hoe dan ook nodig is om aantrekkelijk te blijven voor bezoekers, is momenteel groter bij een woonontwikkeling dan bij een commerciële. Bovendien sluit het één het ander niet uit; er zal altijd ruimte blijven voor en ingenomen worden door de horeca. Zeker hotels en (hotel-)restaurants die recentelijk hebben geïnvesteerd om mee te gaan met de trends, zullen onverminderd van waarde blijven voor de toeristisch/recreatieve bezoeker. Het incidenteel toestaan van wonen op de begane grond laat voldoende ruimte voor andere ontwikkelingen op de lange termijn.

Meer leisurefuncties, als aanvullend bezoekmotief?

Alternatieve invulling horecapotentie, met meer aandacht voor de menselijke maat (Aarhus ∅, Gehl Architects)

Belang openbare ruimte

De programmatische (on)mogelijkheden voor de horeca­plint van de KWB kan bovendien niet los worden gezien van de openbare ruimte voor de plint. Naarmate er (iets) minder publieksgericht horeca- of leisureaanbod te vinden is in de plint, zal de openbare ruimte des te aantrekkelijker moeten worden ingericht voor de bewoners en bezoekers van Noordwijk aan Zee, om de boulevard nieuw leven in te blazen als beeldbepalende en aantrekkelijke (verblijfs)plek.

De huidige inrichting en verkeersfunctie van de boulevard, met ruimte voor autoverkeer en -parkeren op maaiveld, zal (in lijn met de programmatische versoepeling) op termijn, en onder de juiste voorwaarden, heroverwogen moeten worden. Door de aantrekkelijkheid en verblijfskwaliteit in de openbare ruimte flink aan te pakken en bijvoorbeeld een sterkere relatie met de duinen en het strand te creëren, kan er meer wisselwerking ontstaan tussen de boulevard en het strand. Een bezoeker die over de duinen/boulevard flaneert kan dan bewust kiezen voor een plek aan de boulevard of op het strand.

Ook de inrichting van het Palaceplein, als hét schakelpunt van het centrum van Noordwijk aan Zee, speelt hierin een rol.

Schouders eronder

Er wordt in Noordwijk al lang gesproken over de toekomst van de KWB. Er heeft een serie interviews plaatsgevonden, uitgevoerd door adviesbureau Gloudemans, om de kansen en knelpunten op de boulevard nader in beeld te krijgen. Hoewel deze inventariserende studie ten tijde van het opstellen van deze visie nog in de afrondende fase is, kan wel geconcludeerd worden dat de hier, vanuit economisch oogpunt, voorgestelde (incidentele) functiewijziging van de plint controversieel is. Er bestaat vrees bij bestaande ondernemers dat het toestaan van een woonontwikkeling op de begane grond "de doodsteek voor de boulevard betekent". Tegelijkertijd is iedereen het er in de basis over eens, dat er iets moet gebeuren; niets doen is geen optie (meer).

Met deze actualisatie van de Retail- en Horecavisie wordt daarom toch een belangrijke impasse doorbroken: onder strikte (ruimtelijke) voorwaarden en met oog voor de omgevingskwaliteit is het incidenteel loslaten van de publieksgerichte horeca-/leisurefunctie van de begane grond bespreekbaar. Tegelijkertijd zullen betrokken partijen zich onverminderd moeten blijven inzetten om samen (idealiter vanuit een integrale visie op het gebied) te komen tot meer strategische (langetermijn)keuzes voor de KWB. Welke rol vervult ze in de toekomst?

3.4 Noordwijkerhout

Noordwijkerhout heeft binnen de gemeente een geheel eigen karakter. Het hart van de Bollenstreek wordt gekenmerkt door een veelzijdig (boodschappen)aanbod, een aantrekkelijk dorpsplein voor ontmoeting rond de Witte Kerk, en veel groen.

Wat vinden betrokkenen?

• •

  Het centrum van Noordwijkerhout heeft de laatste jaren een positieveontwikkeling doorgemaakt. De basis is op orde, maar we zijn er nog niet!

• •

  Er is behoefte aan verdere verduidelijking en concretisering van de merkidentiteit en positionering van het centrum.

• •

  Hoe meer bezoekdoelen ín het centrum, hoe beter het toekomstperspectief voor het centrum als geheel. Wel is een open uitstraling van de begane grond ('de plint') in alle gevallen wenselijk. Waar mogelijk verplaatsing (van buiten de hoofdstructuur naar erbinnen) stimuleren.

• •

  Zuidelijk deel Dorpsstraat opnemen in de kernwinkelstructuur.

• •

  Uitstraling winkelvastgoed Marktplein, aan de zijde van de kringloopwinkel, behoeft aandacht.

• •

  Entrees tot het centrum beter markeren, zoals elders in Noordwijk ook gebeurt.

• •

  Laden/lossen voor de Dirk-supermarkt (aan de Dorpsringweg) is verkeersonveilig (o.a. onveilig voor naar schoolgaande kinderen in de ochtend, maar ook voor overige centrumbezoekers gedurende de dag). Vanwege het aanwezige winkelend en horecapubliek, kan de supermarkt zowel binnen als buiten venstertijden niet veilig bevoorraad worden; wat de supermarktexploitatie bemoeilijkt.

• •

  Fietsers door het centrum zijn kans én bedreiging; snelheidsremmende maatregelen én voldoende goede stallingsmogelijkheden nodig.

• •

  Parkeren blijft aandachtspunt, het ontbreekt o.a. aan (regelmatige) handhaving blauwe zone, bewegwijzering en voldoende plekken in de avonduren voor horecabezoek. Hier dienen indien mogelijk met de eigenaar van parkeergarage Victoriberg afspraken over gemaakt te worden.

Toekomstbeeld: compleet centrum met bovenlokale functie

Het centrum van Noordwijkerhout is compleet en compact; het biedt alles voor de lokale inwoners, de regiobezoekers en de toeristen die in de buurt op een van de recreatieparken verblijven. Er is een omvangrijk bood­schap­pen­aanbod met aanvullend versaanbod, persoonlijke verzorging (drogist) en bijpassend niet-dagelijks aanbod. Daarnaast is er een rijk evenementenaanbod. Er zijn veel lokale zelfstandige ondernemers, die samen iets moois weten neer te zetten. Daarnaast heeft het centrum een aantrekkelijk horeca-aanbod, met zowel dag-, avond- en enige nachthoreca, verspreid over het dorpshart. Het plein rond de kerk vormt een knooppunt van recreatie en ontmoeting, dat in verbinding staat met de andere kernen en omliggende bestemmingen, zoals strand, zee, meer, duin, bos en bloembollenvelden.

Binnen de hoofdstructuur, zoals aangegeven op pagina 27, staan (bijna) alle deuren open voor het publiek; transformatie naar wonen of werken op de begane grond is uitgesloten, behalve op de uiteinden waar alles mag. Buiten de hoofdstructuur wordt verplaatsing van voorzieningen naar de hoofdstructuur gestimuleerd.

Doelstellingen

• ✓

  De basis op orde houden (KVO): een goed gevuld en netjes onderhouden centrumgebied met gevarieerd aanbod (specialisme, vers en kwaliteit).

• ✓

  Strategisch en met ambitie knelpunten aanpakken (o.a. bevoorrading) en voorsorteren op toekomstige ontwikkelingen zoals het (eventeel) verplaatsen van de supermarkt en het ontwikkelen van locaties zoals het zuiden van de Dorpsstraat, het Marktplein en het Landbouwplein.

• ✓

  Merkidentiteit versterken en breder uitdragen.

• ✓

  Samenwerking binnen het centrum van Noord­wijker­hout (ook met vastgoed) en met de andere Noordwijkse centrumgebieden op niveau houden.

Plein rondom de Kerk als knooppunt in het centrum

Werken aan

• o

  Onderhouden basiskwaliteit (schoon, heel en veilig) centrumgebied;

• o

  Verkennen ontwikkelpotentie zuidzijde centrum (zone Dorpsstraat, Landbouwplein, Marktplein) en eventuele verplaatsing van de supermarkt als oplossingsrichting knelpunt bevoorrading;

• o

  Vernieuwing openbare inrichting (o.a. verlichting) in samenspraak met ondernemers en bewoners;

• o

  Entrees centrumgebied aantrekkelijker markeren;

• o

  Beter benutten van de Noordwijkerhoutse merk­identiteit bij o.a. (regionale) marketing, evenementen/festiviteiten en aankleding centrum;

• o

  Adequate handhaving op fiets- en autoparkeren

• o

  Gesprekken voeren over mogelijkheden en openingtijden Victoriberg parkeergarage

• o

  Ontwikkeling afsprakenkader/pilot personeelsparkeren; beste parkeerplekken vrijhouden (en goed benoemen) voor klanten;

• o

  Recreatieve potentie beter benutten door recreatieve routes, betere uitstraling, aanbod gericht op een gezonde leefstijl, jaarrond bestemming en meer beleving.

• o

  Goede relatie en verbinding met de andere kernen in de gemeente en de omliggende Bollenstreek.

Ontwikkelpotentie

Het gebied Marktplein, Landbouwplein en entree Dorpsstraat Zuid heeft een ontwikkelpotentie, waarbij de openbare ruimte en de aangrenzende panden een kwaliteitsimpuls kunnen krijgen. De panden in de Dorpsstraat en aan het Marktplein bieden ruimte voor nieuwe (kleinschalige) publieke voorzieningen of woningen met een prettige, aangrenzende openbare ruimte.

3.5 Noordwijk Binnen

Het centrum van Noordwijk Binnen is het vitale en levendige hart van de kern, met een bovenlokaalfunctionerend boodschappenaanbod, aanvullend frequent-benodigd niet-dagelijks winkelaanbod en een aantal bijzondere speciaalzaken met eigen aantrekkingskracht.

Wat vinden betrokkenen?

• •

  Er zit ondernemerskracht in Noordwijk Binnen. Streven blijft het behoud van een aanbodmix met ketens en zelfstandige ondernemers in een compact en comfortabel centrum.

• •

  De merkidentiteit die is opgesteld is een goede basis, maar moet nog meer uitgedragen worden.

• •

  Het succes van het (boodschappen)centrum leidt tegelijkertijd tot drukte in het kleinschalige dorpshart. Deze is met name voelbaar op het Kloosterplein en op de kruising van de HH Geestweg en de Raadhuisstraat, waar nu “overal en nergens” wordt geparkeerd door de 'Shared Space' inrichting.

• •

  Ter versterking van het boodschappenprofiel is de komst van een tweede supermarkt in het centrum wenselijk, mits deze goed wordt ingepast: verkeersveilig, en met een directe toegang vanuit de Kerkstraat.

• •

  Bereikbaarheid via het openbaar vervoer laat te wensen over en heeft aandacht nodig.

• •

  De primaire winkelfunctie moet (gemeentebreed) in de centra liggen. Nieuwe winkels buiten de kernen zijn ongewenst, evenals verkoop van (bovenmatig) nevenassortiment bij perifeer-gevestigde volumineuze winkels (o.a. tuincentra). Winkels buiten de centra worden, mits mogelijk, bij voorkeur verplaatst.

• •

  Kwaliteitsimpuls in de openbare ruimte nodig, onder andere voor (tijdelijk) fietsparkeren, faciliteiten voor elektrische fietsen, verlichting en basis van ‘schoon, heel en veilig’.

Afbakening centrum Noordwijk Binnen

Het toekomstbeeld: boodschappen-plus

Het centrum van Noordwijk Binnen vervult een bovenlokale boodschappenfunctie, maar met een (recreatieve) plus. Het centrum is het vitale en levendige hart van Noordwijk Binnen, waar het zowel voor bezoekers als bewoners aangenaam vertoeven is, de weekmarkt goed bezocht wordt en waar met enige regelmaat evenementen georganiseerd worden (zoals kermis, tuinenmarkt, braderie Kerkstraat, najaarsfeesten en kerstmarkt).

Twee (langlopende) dossiers bepalen helaas al jaren de toekomst van het centrum: het opknappen van het Kloosterplein en het afronden van de (supermarkt)ontwikkeling op de hoek Bronckhorststraat-Raadhuisstraat. De oplossing op beide dossiers ontstijgt de scope van deze Retail- en Horecavisie, en vraagt om een projectmatige aanpak en een separaat visietraject.

De twee locaties kunnen op verschillende manieren worden ingevuld, met wezenlijk verschillende toekomstbeelden tot gevolg:

• •

  Toekomstscenario 1: Dankzij de komst van een volwaardige en goed ingepaste tweede centrumsupermarkt heeft het centrum de langverwachte economische impuls gekregen. Mede door de uitbreiding en doorkoppeling van de ondergrondse parkeervoorziening aan de noordzijde is het aanbod vergroot, het centrumbezoek comfortabeler geworden, en is er in het centrum ruimte vrijgespeeld voor meer fietsvoorzieningen aan de rand en een hoogwaardigere uitstraling. De weekmarkt komt op het Kloosterplein, als wekelijks terugkerend evenement, nóg beter tot haar recht.

• •

  Toekomstscenario 2: Met uitvoering van het bijgestelde (meer bescheiden) bouwplan op de hoek Bronckhorststraat-Raadhuisstraat heeft het centrumgebied een passende (‘dorpse’) afsluiting gekregen. Het noordelijke deel van de Kerkstraat is doorgegroeid als gevarieerde vestigingslocatie voor ambachtelijke maakbedrijven, (publieke) dienstverleners en een enkele horecagelegenheid. De inrichting van het Kloosterplein is bij de tijd gebracht. Dankzij goede parkeerafspraken, centrumbrede investeringen in slimme fietsparkeeroplossingen en een semi-publieke doorgang via de kerktuin naar het Verkadeplein is de parkeerdruk verlicht, de weekmarkt beter ingepast en is het zelfs gelukt om het schoolplein gevoelsmatig te vergroten door het geheel te vergroenen.

Doelstellingen

• ✓

  Goede balans tussen het boodschappenprogramma en de recreatieve (dorpse) plus.

• ✓

  Hogere bezoekerswaardering en langere verblijfsduur in het centrum, door zowel inwoners als bezoekers van buiten.

• ✓

  Een goede bereikbaarheid met alle vervoermiddelen, met extra aandacht voor het openbaar vervoer en het faciliteren van (o.a. de stallingsmogelijkheden voor) de fietsbezoeker.

• ✓

  Monitoring, handhaving en (waar nodig) uitbreiding van beschikbare parkeervoorzieningen, gericht op efficiënt gebruik door bezoekers, werknemers en bewoners.

• ✓

  Open en constructieve samenwerking tussen gemeente, ondernemers (ook tussen centrumondernemers en de weekmarkt) en eigenaren, om samen het centrum vooruit te helpen.

Werken aan Noordwijk Binnen:

• o

  Projectorganisatie inrichten t.b.v. opstellen en uitvoeren van een integrale scenariostudie en/of ontwikkelplan, met oog voor de brede functie van het dorpshart: naast een modern supermarktaanbod en sterke versspeciaalzaken ook niet-dagelijkse winkels, de weekmarkt, evenementen, cultuur(historie), verblijfskwaliteit, horeca, terras, publieke dienstverlening, ambachten, onderwijs, sociaal-maatschappelijke functies e.d.

• o

  Optimaliseren verkeersstructuur: met aandacht voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid van het centrum voor fietsers, voetgangers en via openbaar vervoer, ter versterking van de positie van het centrum én de leefbaarheid.

• o

  (Ondertussen:) de basis van ‘schoon, heel & veilig’ op orde, met aandacht voor voldoende verlichting, parkeergelegenheid voor fietsen, faciliteiten voor elektrische fietsen en de uitstraling van het vastgoed.

• o

  Leegstand zoveel mogelijk invullen met publieksgerichte functies, binnen het aangegeven deel van het centrumgebied op de begane grond geen transformatie (bestemmingsplanwijziging) naar wonen.

• o

  Merkpositie meer benutten en actief in de omgeving uitdragen, onder meer via acties, (tijdelijke) inrichtingselementen, aankleding van de openbare ruimte en de verbinding met de historische straten (zoals Voorstraat), ter versterking van de centrumbeleving.

Projecten en visiekaart Noordwijk Binnen

3.6 De Zilk

De Zilk heeft als vierde en kleinste kern een beperkt retail- en horeca-aanbod. Het aanbod zal in de toekomst een functie houden voor de dorpsbewoners en draagt sterk bij aan de leefbaarheid van het dorp.

De retail- en horecavoorzieningen in De Zilk zullen in de toekomst kwetsbaar blijven, het is lastig om op de kleine dorpsschaal voorzieningen te realiseren. Toch blijft een basisniveau aan aanbod (zowel retail, als horeca) van toegevoegde waarde (mits de inwoners van De Zilk er hun aankopen blijven doen). Zeker gezien de toenemende vergrijzing, huishoudensverdunning en wegvallende functies in het dorp.

De net nieuw geopende supermarkt zorgt dat er voor de inwoners dicht bij huis een basispakket aan voorzieningen verkrijgbaar is. Met de supermarkt, en aanvullend horeca aanbod is er een compleet dorpsaanbod aanwezig. Bovendien functioneren deze plekken ook als ontmoetingslocaties. Alle dorpsbewoners, jong en oud, welvarend en minder welvarend, komen bij deze voorzieningen. Het zijn de plekken waar dorpsbewoners elkaar spontaan tegenkomen en daarmee blijven ze relevant. Het aanbod functioneert vooral op dorpsbewoners. In het hoogseizoen komen ook de fietsrecreanten en bezoekers van huisjesparken naar het dorp.

Doelstellingen

• ✓

  Een basisniveau aan voorzieningen behouden voor de leefbaarheid in het dorp.

• ✓

  De passerende recreant ook het dorp in trekken, door middel van horeca of wandelroutes.

• ✓

  Een koppeling realiseren met het Nationaal Park Hollandse Duinen en fietsroutes.

Werken aan De Zilk:

• o

  De leefbaarheid in het dorp op peil houden door het behouden van de voorzieningen.

• o

  Uitbreiding van de lokale horeca rond De Zilk.

• o

  Met Noordwijk Marketing bekijken hoe het aanbod van De Zilk beter op de kaart gezet kan worden (bijv. door middel van borden nabij invalswegen waar verenigingen hun activiteiten op kunnen aankondigen).

• o

  Verfijnen van de positionering van De Zilk. Bijvoorbeeld als toegangspoort voor Amsterdamse Waterleidingduinen en Nationaal Park Hollandse Duinen, of door extra recreatieve routeontwikkeling en ontwikkeling passende horeca activiteiten met focus op rust en ruimte.

Nieuwe supermarkt in de Zilk (bron: Bollenstreekomroep.nl; Kayleigh van Slingerland)

3.7 Aanvullende retail- en horecalocaties

Buiten de vier hoofdcentra maken ook enkele ondersteunende locaties deel uit van de gewenste hoofdstructuur. In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op de lokale boodschappenfunctie, het volumineuze detailhandelsaanbod en de verspreidgelegen horeca in het buitengebied.

Supermarkten nu: plussen en minnen

Uit een indicatieve marktruimteberekening (DPO) (zie bijlage D) komt naar voren dat de supermarktsector momenteel in de gemeente als geheel in balans is. De verwachte bevolkingsgroei zorgt in theorie voor een toename aan marktruimte. Naar verwachting neemt echter ook het aandeel online bestedingen in de dagelijkse sector toe. Hierdoor zullen de bestedingen per hoofd van de bevolking dalen. Per saldo is behouden van het huidige supermarktaanbod het hoogst haalbare.

Binnen de gemeente is het aanbod echter niet gelijk verdeeld. Zo laat de indicatieve marktruimteberekening een overschot aan supermarktmeters zien in het centrum van Noordwijkerhout; hier ligt de gemiddelde vloerproductiviteit onder het landelijk gemiddelde.

In het centrum van Noordwijk Binnen is de situatie omgekeerd. Op basis van de beschikbare koopstromen­informatie (KSO 2021) laat dit centrum een sterk bovengemiddelde vloerproductiviteit zien in de dagelijkse sector. In Noordwijk aan Zee zijn vraag en aanbod in balans.

Supermarktstructuur: centra op één

De beperkte marktruimte in de gemeente en de grote dynamiek in de sector vraagt om een zorgvuldige afweging van toekomstige supermarktinitiatieven. Aangezien de supermarkten van groot belang zijn voor het functioneren van de drie dorpscentra wordt in de basis positief geadviseerd over supermarktontwikkelingen in een van de centrumgebieden. De supermarkt vervult hier een trekkersfunctie, waar overige ondernemers van kunnen profiteren.

Aanvullend zijn er momenteel zes solitairgelegen supermarkten: drie kleine (ca. 200 à 300 m² wvo, in De Zilk, op Woonzorgpark Willem van den Bergh en één doelgroepsupermarkt aan de Molenstraat in Noordwijk Binnen) en drie volwaardige (Lidl en Albert Heijn van respectievelijk ca. 1.100 m² en ca. 1.250 m² wvo in Noordwijk Binnen, en Vomar van ca. 1.100 m² wvo in Noord­wijker­hout).

Overige supermarktlocaties behouden

Gezien de ambities voor het behoud van een fijnmazige boodschappenstructuur en een goed voorzieningenniveau voor alle inwoners van de gemeente wordt ingezet op behoud van de volgende ondergeschikte supermarktlocaties, in aanvulling op het aanbod in de drie hoofdcentra:

• •

  Kleinschalige supermarkt (max. 480 m² wvo) in De Zilk;

• •

  Buurtsteunpunt aan de Kornoeljelaan in Noord­wijkerhout (max. 1.100 m² wvo);

• •

  Buurtsteunpunt aan het Rederijkersplein in Noordwijk Binnen (max. 1.100 m² wvo);

• •

  Buurtsteunpunt aan het Bonnikeplein in Noordwijk Binnen (max. 1.250 m² wvo).

Er wordt niet ingezet op uitbreiding van ondergeschikte supermarktlocaties.

Winkels met volumineus assortiment

Op een aantal bedrijventerreinen in de gemeente Noordwijk wordt reeds detailhandel met een overwegend volumineus assortiment toegestaan. Er gelden nu echter deels verschillende definities van hetgeen er ter plaatse mogelijk is. Omwille van eenduidig beleid, en gezien de kwetsbaarheid van de huidige (limitatieve) beschrijving van de ‘perifere detailhandel’ in oude bestemmingsplannen, worden al deze definities zoveel mogelijk in één lijn gebracht.

Op de Noordwijkse bedrijvenparken wordt detailhandel in volumineuze goederen toegestaan. Dit betreft

“Detailhandel die vanwege de omvang van de gevoerde artikelen een groot oppervlak nodig heeft voor de uitstalling, in de vorm van de verkoop van auto’s, boten, caravans, (grove) bouwmaterialen, keukens, sanitair, meubelen en naar aard daarmee gelijk te stellen artikelen, alsmede tuincentra en bouwmarkten”.

De winkel dient ten minste 75% van het winkelvloeroppervlakte in gebruik te hebben voor volumineuze goederen.

Overige retaillocaties

De visie zet in op het zoveel mogelijk concentreren van retail binnen de hoofdstructuur. Uitbreiding van retail buiten de structuur is niet wenselijk. Afbouw van het huidige aanbod, door functies van buiten de hoofdstructuur naar de centrumgebieden te verplaatsen is wenselijk. Dit betekent dat er voor voormalig winkelgebieden (zoals Prins Bernhardstraat in Noordwijk aan Zee en Molenstraat in Noordwijk Binnen), die niet zijn opgenomen in de hoofdstructuur, als te behouden supermarktlocatie of als locatie waar volumineus assortiment verkocht mag worden, er de wens ligt om deze gebieden te transformeren. Voor deze locaties worden andere functies dan retail, zoals wonen en werken, toegestaan. Dit vraagt om een inventarisatie van de plancapaciteit voor retail en horeca, een analyse van de mismatch en het opstellen van transformatiebeleid.

Verspreidgelegen horeca

Verspreidgelegen horeca is alleen onder strenge voorwaarden gewenst: ter versterking van de recreatieve (hoofd)structuur in de gemeente, mits het niet ten koste gaat van de ruimtelijke kwaliteit (o.a. rust en natuurwaarden). In het noordelijke deel van de gemeente ligt concrete potentie nabij het Oosterduinse Meer voor uitbreiding van het horeca-aanbod.

Daarnaast is er op de NL Space Campus (Space Business Park) bij het nieuw te ontwikkelen Basecamp ruimte voor ontwikkeling van horeca. Horeca heeft hier een ondergeschikte functie, die van belang is om door te groeien tot een hechte campusomgeving.

Horeca aan het Oosterduinse Meer

Horeca in de Duinen aan het strand

4.1 Ruimtelijke beleidsregels

Om de ruimtelijke visie uit hoofdstuk 3 daadwerkelijk te doen slagen, is het van belang deze door te vertalen in juridische sturingsinstrumenten en concrete beleids­regels die handhaafbaar zijn.

Dynamiek door beleid

De visie biedt kaders voor het toetsen van marktinitiatieven en het creëren van de juiste randvoorwaarden, en daagt uit tot investeringen op de gewenste locaties. Vasthouden aan de gewenste structuur voor retail en horeca, en daar ook naar handelen (o.a. toetsing initiatieven, handhaving beleidsregels) biedt helderheid en duidelijkheid voor alle marktpartijen, zodat er voor deze partijen zekerheid ontstaat en ze van de gemeente weten waar ze vanuit mogen gaan als ze overwegen te (blijven) investeren in een van de centra. De gewenste investeringen en versterkingen komen alleen van de grond als er een duidelijk beleid wordt gevoerd, daar helder over wordt gecommuniceerd en er op wordt gehandhaafd.

Het omgevingsplan (en de handhaving daarvan) is het meest krachtige instrument dat de gemeente tot haar beschikking heeft om ruimtelijk beleid te voeren. In het omgevingsplan wordt bepaald waar detailhandel wel of niet wordt toegestaan. De gemeente kan hierin bepalen welke typen detailhandel mogen vestigen in de verschillende gebieden, en in welke gebieden geen (uitbreiding van) detailhandel is toegestaan.

De basisregel

Winkels en horeca horen thuis in centrumgebieden. Waarmee de toekomst voor deze gebieden het best gewaarborgd blijven. Om de ambities voor de reguliere retail- en horeca-structuur zoveel mogelijk te faciliteren worden er in principe geen ontwikkelin­gen (nieuw of uitbreiding) toegestaan buiten de gewenste locaties (hoofdstructuur en aangewezen overige locaties uit h3). Een te grote spreiding en/of vergroting van het retail- en horeca-aanbod buiten deze gebieden werkt de gemeentelijke ambities tegen. Omwille van specifieke ruimtelijk-relevante redenen zijn een aantal uitzonderingen mogelijk, waarvoor beleidsregels zijn opgesteld:

• 1.

  Standplaatsen;

• 2.

  Verkoop van branchevreemd aanbod;

• 3.

  Ondergeschikte nevenactiviteiten;

• 4.

  Internetwinkels en afhaalpunten;

• 5.

  Tijdelijke winkels en horeca.

1. Standplaatsen

Standplaatsen kunnen, mits ze op de juiste plekken worden toegestaan, een verrijking voor het voorzieningenaanbod en ondernemersklimaat zijn, leveren een bijdrage aan de lokale economie en zorgen voor extra levendigheid en werkgelegenheid. Standplaatsen zijn van toegevoegde waarde voor inwoners, ondernemers en toeristen op plekken waar ze een bijdrage leveren aan het economische klimaat, niet leiden tot overlast en onveilige situaties en niet concurrerend zijn voor reguliere aanbieders.

Het gaat bij standplaatslocaties om kwaliteit en niet om kwantiteit. Een teveel aan standplaatslocaties kan leiden tot ongewenste situaties voor bestaande ondernemers en reguliere detailhandel. Bij de afweging van nieuwe initiatieven geldt het economische perspectief van de hoofdstructuur als leidend. Standplaatsen mogen het functioneren van de huidige winkelstructuur niet belemmeren.

Standplaatsen kunnen een aanvulling op het bestaande retail- en horeca-aanbod in de gemeente Noordwijk zijn en de winkelstructuur daarmee versterken. Bijvoorbeeld in de Kern De Zilk, waar het voorzieningenniveau verschraalt, kan een extra standplaats het voorzieningenniveau en het woon- en leefklimaat een impuls geven. Maar ook in de centra waar bepaald aanbod mist, kan een standplaats van toegevoegde waarde zijn voor het voorzieningenniveau (zoals de bloemenkraam in Noordwijk aan Zee). Sturen, door middel van branchering, op verscheidenheid van standplaatsen en het beperken van de verkoop van dezelfde en aanverwante producten, speelt hierin een belangrijke rol. Ook seizoensgebonden standplaatsen, zoals verkoop van oliebollen of kerstbomen, kunnen een aanvulling vormen op het bestaande aanbod in de centra.

De gemeente Noordwijk is daarnaast drager van de erkenning heilzame badplaats. Dit biedt kansen voor kwalitatief goede producten en een groter accent op gezond, streekeigen en duurzaamheid. Deze kansen liggen er ook voor aanvragen voor ondernemers voor een standplaatslocatie, waarbij ze zich inzetten op onderscheidend en uniek aanbod. Bij eventuele toewijzing van nieuwe standplaatslocaties moet er goed gekeken worden naar de (schaarse) ruimte en moet onderbouwd worden of een juiste inpassing mogelijk is. Een nieuwe standplaats mag bijvoorbeeld niet leiden tot een onoverzichtelijke verkeerssituatie, problemen opleveren in de doorstroming van winkelend publiek, natuurwaarden onder druk zetten, of geluid- of geuroverlast of andere hinder veroorzaken.

2. Branchevervaging en branchevreemd aanbod

In centrumgebieden leidt branchevervaging in beginsel niet tot problemen, doordat daar meestal de afzonderlijke activiteiten ook mogelijk zijn volgens het omgevingsplan. Branchevervaging is daar voor ondernemers een goede mogelijkheid om onderscheidende concepten neer te zetten en in te spelen op veranderende consumentenvoorkeuren9.

Op locaties buiten centrumgebieden of daar waar niet alle afzonderlijke activiteiten zijn toegestaan, leidt branchevervaging tot ongewenste activiteiten. Zo is op de bedrijventerreinen alleen detailhandel met volumineus aanbod toegestaan. In dit soort winkels (woonzaken, bouwmarkten, tuincentra) worden echter steeds vaker branchevreemde artikelen verkocht. Zo zijn er bouwmarkten die speelgoed of etenswaar, en tuincentra die huishoudelijke artikelen of kleding verkopen. Het gaat hier dus niet om niet-volumineuze artikelen die tot dezelfde branche behoren, zoals een hamer bij een bouwmarkt, maar om artikelen die niets met de hoofdbranche te maken hebben. Ongebreidelde verkoop van branchevreemde artikelen op locaties buiten de reguliere detailhandelsstructuur dient te worden voorkomen. Uit bestaande rechtspraak over afwijkend gebruik (verkoop van branchevreemde en niet-volumineuze artikelen) blijkt dat dit in beginsel toegestaan is, indien sprake is van incidenteel, in beperkte mate en ondergeschikt gebruik.

In dit licht is voor winkels buiten de reguliere detailhandelsstructuur per winkel de verkoop van branchevreemde artikelen (bijv. speelgoed bij een bouwmarkt) aanvaardbaar tot maximaal 10% van het winkelvloeroppervlak met een maximum van 100 m² wvo. De verkoop van voedings- en genotmiddelen, kleding en schoenen is niet toegestaan, tenzij het rechtstreeks verband houdt met de branche (bijvoorbeeld kluskleding bij een bouwmarkt en laarzen in een tuincentrum).

Zo wordt gereguleerd dat duidelijk sprake blijft van ondergeschiktheid, en met een oppervlak van maximaal 100 m² wvo is ook geen sprake meer van zelfstandige aantrekkingskracht. Zodoende wordt voorkomen dat alsnog een samenhangend assortiment wordt verkocht dat op zichzelf een zelfde of zelfs grotere omvang heeft dan in bijvoorbeeld een dorpscentrum aanwezig is. Het verbod op verkoop van voedings- en genotmiddelen, kleding en schoenen heeft als doel dat de voor de dorpscentra essentiële branches in de reguliere structuur terechtkomen.

Belangrijke voorwaarde voor het hanteren van dergelijke criteria is dat door de gemeente strikt gehandhaafd wordt, bijvoorbeeld door controle, als melding van vermeende overschrijdingen gedaan wordt.

3. Ondergeschikte nevenactiviteit

Soms vindt horeca of detailhandel plaats als ondergeschikte nevenactiviteit bij een andere hoofdactiviteit. Dit wordt ook wel blurring genoemd. Indien dit sterk ondergeschikt blijft aan de hoofdactiviteit en er daardoor nauwelijks sprake is van een andere ruimtelijke uitstraling van de hoofdactiviteit is dat toegestaan. Overigens is een combinatie van retail en het verstrekken van alcohol in heel Nederland wettelijk verboden. Retail en horeca als ondergeschikte nevenactiviteiten worden in de gemeente Noordwijk toegestaan onder de volgende condities:

• •

  De ondergeschikte activiteit houdt rechtstreeks verband met of vloeit rechtstreeks voort uit een toegestane hoofdactiviteit. [voorbeelden zijn een boerderij waar eigen producten worden verkocht, een campingwinkeltje met basisbenodigdheden voor (eigen) campinggasten of een kapper waar shampoo en gel wordt verkocht.]

• •

  Het verkoopvloeroppervlak van de ondergeschikte detailhandel of horeca mag niet meer bedragen dan 10% van het oppervlak van de hoofdactiviteit, met een maximum van 100 m². Met uitzondering op het strand waar géén retail wordt toegestaan10. [Het gaat hierbij niet per sé om 10% van een pand: de buitenruimte van een tankstation of een kwekerij behoren ook tot het oppervlak van de hoofdactiviteit.]

• •

  De verkoop van voedings- en genotmiddelen, kleding en schoenen is expliciet niet toegestaan, tenzij dit rechtstreeks voortvloeit uit de toegestane hoofdactiviteit. [een tankstation mag bijvoorbeeld wel een broodje voor onderweg verkopen, maar geen droge pasta.]

• •

  Horeca als ondergeschikte nevenactiviteit dient in de basis uiterlijk om 20.00 uur gesloten te zijn (of eerder indien de hoofdactiviteit al eerder sluit). [zie ook kaders hiernaast.]

• •

  De verkoopruimte en het hoofdgebouw van het bedrijf bevinden zich op hetzelfde perceel. [Zo wordt gereguleerd dat er sprake is van een samenhang tussen de hoofd- en nevenactiviteit.]

Ook voor 'blurring' geldt de belangrijke voorwaarde dat voor het hanteren van dergelijke criteria en regels er door de gemeente strikt gehandhaafd moet wordt, bijvoorbeeld door controle, als melding van vermeende overschrijdingen gedaan wordt.

4. Internetwinkels, afhaalpunten, showrooms, pick-up-points, pakketkluis, e.d.

Zodra een consument op een locatie aanwezig is om een artikel in ontvangst te nemen, wordt dit gezien als een ruimtelijke detailhandelsactiviteit. Het criterium van een consument ter plaatse is handhaafbaar, doordat het eenvoudig zichtbaar is en geen medewerking van het bedrijf verlangt. Bovendien is de aanwezigheid van een consument het belangrijkste criterium met betrekking tot de ruimtelijke uitstraling op de omgeving. Een ter plaatse aanwezige consument heeft mogelijke gevolgen voor onder andere:

• •

  andere activiteiten in de omgeving (zwaardere bedrijvigheid kan dan bijvoorbeeld mogelijk worden beperkt in haar bedrijfsactiviteiten);

• •

  parkeernormen, als gevolg van de verkeersaantrekkende werking van de activiteit.

Het feit dat de consument ter plaatse is leidt ertoe dat de activiteit juist van toegevoegde waarde is voor een centrumgebied. Daar versterken de aanwezige consumentaantrekkende functies elkaar; het geheel is meer dan de som der delen.

Concreet betekent dit dat wanneer een consument ter plaatse komt om een artikel in ontvangst te nemen het een ruimtelijke detailhandelsactiviteit betreft die thuishoort op een locatie waar detailhandel is toegestaan.

5. Tijdelijke winkels en horeca

Tijdelijke winkels (pop-up-stores, seizoenswinkels en tijdelijke niet-winkelfuncties) kunnen een bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid, diversiteit en kwaliteit in een centrumgebied. Daarnaast zorgen ze voor een tijdelijk invulling van leegstand. Tijdelijke winkels brengen echter ook een risico met zich mee indien de exploitatie alleen in het hoogseizoen plaatsvindt, en daarmee ten koste gaat van een mogelijke exploitatie het hele jaar. Aanvullende afspraken (bijv. in een intentieverklaring met enkele breedgedragen spelregels) dienen hiervoor per centrum te worden opgesteld. Gemeente en BIZ-bestuur gaan hierover met elkaar in gesprek.

De tijdelijke verkoop van artikelen op locaties zonder retailbestemming of buiten de hoofdstructuur is, net als reguliere retail, niet toegestaan, omdat dit het functioneren van reguliere centra aan kan tasten. Handhaving hierop is belangrijk. Uitzonderingen hierop staan beschreven in het standplaatsen- of evenementenbeleid.

In de gebiedsvisie voor het noordelijke deel van de gemeente Noordwijk wordt daarnaast de optie benoemd om seizoensgebonden horeca-initiatieven te ontwikkelen. De toetsingsprocedure voor een dergelijke activiteit zal in afstemming met onder andere het evenementenbeleid nog nader bepaald moeten worden. Daarbij zijn diverse scenario's mogelijk: gaat het bijvoorbeeld om een 'incidentele' activiteit voor een beperkte tijd (bijv. tijdens de twee zomermaanden), kan het wellicht beschouwd worden als 'ondergeschikte horeca-activiteit' of moet het als een zelfstandige horeca-activiteit beoordeeld worden?

In de basis geldt wel dat deze (experimentele) vorm van horeca buiten de hoofdstructuur alleen te rechtvaardigen is vanuit een aantal voorwaarden:

• •

  het initiatief verbetert de toeristische spreiding (over het seizoen danwel over het gebied);

• •

  het initiatief versterkt de verbinding met de streek;

• •

  het is een initiatief van (of in samenwerking met) lokale producenten en recreatieondernemers.

4.2 Uitvoering

De Retail- en Horecavisie geeft de koers weer voor de komende 10 jaar. In de uitvoeringsagenda worden projecten opgenomen voor de komende vijf jaar. Na deze vijf jaar kan de koers waar nodig worden bijgesteld en wordt de uitvoeringsagenda aangevuld.

Wat gaat er gebeuren?

In de uitvoeringsagenda is onderscheid gemaakt tussen algemene (gemeentebrede) uitvoeringsprojecten, gericht op onder andere samenwerking en marketing, en gebiedsspecifieke (centrum)projecten. Bij elk uitvoeringsproject wordt aangegeven wie de regie heeft, wie er betrokken is en welk budget er toegekend wordt.

Voor sommige projecten en actiepunten is al heel concreet te zeggen wat er moet gebeuren. Bij andere projecten zal er nog een lange weg te gaan zijn, waarbij de Retail- en Horecavisie een eerste koers biedt en er met betrokkenen concrete vervolgacties bepaald moeten worden.

Wanneer gaat het gebeuren?

De eerste stap richting de uitvoering is het vaststellen van de Retail- en Horecavisie door de gemeenteraad. Vanuit dit mandaat kan er gestart worden met de uitvoering. De uitvoeringsagenda is gevuld met acties die de komende vijf jaar aandacht verdienen. Na deze vijf jaar kan de koers waar nodig bijgesteld worden en wordt de uitvoeringsagenda aangevuld en geëvalueerd.

Samenwerking van groot belang

Het uitvoeren van de Retail- en Horecavisie vraagt om denken vanuit gezamenlijk belang; wat brengt de gemeente Noordwijk als geheel verder, ook als niet iedereen achter elke keuze staat, of als middelen beperkt zijn? Een open dialoog en een goede samenwerking tussen alle partijen is van groot belang.

De basis van de samenwerking tussen gemeente en lokale betrokkenen is de gouden driehoek tussen ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente. In de gemeente zijn de ondernemers (en deels ook eigenaren) goed georganiseerd in BIZ'en. Daarnaast zijn ook de maatschappelijke instanties, cultuur en toerisme (o.a. Noordwijk Marketing) en inwoners partijen die betrokken kunnen worden tijdens de uitvoering (de gouden cirkel).

Vanuit de eigen specialiteit aan de slag

In de uitvoeringsagenda worden de projecten uiteengezet inclusief een rolverdeling. Het doel hiervan is te laten zien welke verantwoordelijkheid partijen hebben binnen bepaalde projecten, om zo het eigenaarschap en draagvlak van de visie te vergroten. Ook biedt het de gemeente, maar zeker ook ondernemers, houvast bij het benaderen van elkaar om samen projecten tot uitvoering te laten komen.

Het streven is dat de partijen in Noordwijk vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid aan de slag gaan. We hebben elkaar nodig om zaken van de grond te krijgen. Sommige acties horen van nature tot het gemeentelijke takenpakket, terwijl andere acties juist het meest efficiënt door de ondernemers(verenigingen) of Noordwijk Marketing kunnen worden opgepakt. Wanneer ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid en specialisme een steentje bijdraag, kom je samen tot een mooi resultaat.

Korte lijntjes en menselijke maat

Ook binnen de gemeentelijke organisatie zullen diverse specialismen betrokken moeten worden om tot uitvoering van de plannen te komen.

• 1.

  De coördinerende rol ligt bij de gemeentelijk adviseur 'economie en toerisme'. Deze beleidsmedewerker zet enerzijds zelf acties in gang, en belegt dit anderzijds bij collega's of externen. De adviseur stemt tussentijds de voortgang af met interne en externe stakeholders, zodat het overzicht tussen de lopende plannen behouden blijft.

• 2.

  De bedrijfscontactfunctionaris is het eerste aanspreekpunt bij dagelijkse kansen/knelpunten en verantwoordelijk voor het relatiemanagement. Daarnaast voert de bedrijfscontactfunctionaris regulier overleg met de ondernemers en eigenaren uit de verschillende centra.