Omgevingsprogramma luchtkwaliteit

Beschrijving van de maatregel 

In Nijmegen zijn meerdere logistieke hubs actief die zich richten op stadslogistiek. Vanuit deze hubs worden goederen voor klanten in de stad gebundeld en duurzaam bezorgd. Deze vorm van logistiek – de last mile logistics – richt zich op een efficiënte en duurzame organisatie van de laatste kilometers van de bezorging. 

Doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van de natuurbelasting (stikstof) 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

Beoogd resultaat 

Bedrijven en inwoners van Nijmegen laten hun goederen zoveel mogelijk bezorgen via een stadslogistieke hub. Door leveringen te bundelen, neemt het aantal ritten in de stad af. Dat zorgt voor minder uitstoot, minder verkeersdruk en een beter leefklimaat. 

Afbakening (wat valt er onder) 

Het gaat om logistieke hubs die zich specifiek richten op stadsdistributie, met inzet van kleine elektrische voertuigen en vrachtfietsen. Grootschalige distributiecentra die goederen leveren aan de regio of landelijke markt vallen hier niet onder. 

Stand van zaken 

In Nijmegen zijn al enkele hubs actief die bijdragen aan duurzame stadslogistiek. Ook logistieke partijen zoals PostNL en DHL gebruiken overslagpunten aan de rand van de stad om uitstootvrije bezorging te realiseren. 

De gemeente ondersteunt deze ontwikkeling door ruimte te bieden voor hubs en door samenwerking te stimuleren tussen logistieke partijen, ondernemersverenigingen en vastgoedeigenaren. In 2024 heeft de gemeente de Beleidsaanpak Stadslogistiek vastgesteld. Daarin staat dat de gemeente een stimulerende en faciliterende rol vervult bij de verdere ontwikkeling van logistieke hubs. In 2025 onderzoekt de gemeente samen met marktpartijen en de regio welke maatregelen kunnen  bijdragen aan groter gebruik van logistieke hubs en betere bundeling van logistieke stromen.

Beschrijving van de maatregel 

De zero-emissiezones zijn gebieden in Nijmegen waar (op termijn) alleen emissievrije bestel- en vrachtwagens mogen rijden. Met deze maatregel willen we de luchtkwaliteit verbeteren, de CO₂-uitstoot verminderen en bijdragen aan een gezonde en toekomstbestendige stad.  

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van de natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Vanaf 2030 rijden alle bestel- en vrachtwagens binnen de zero-emissiezones emissievrij. Er blijven enkele tijdelijke uitzonderingen bestaan voor voertuigen waarvoor nog geen emissievrije alternatieven beschikbaar zijn. Deze uitzonderingen zijn vastgelegd in het ontheffingenbeleid. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De maatregel betreft de invoering van zero-emissiezones in de binnenstad, Hof van Holland en campus Heijendaal. De zones gelden niet voor personenauto’s. 

Stand van zaken 

De zero-emissiezones Nijmegen zijn per 1 januari 2025 ingevoerd. De zones gelden voor bestel- en vrachtverkeer en worden gehandhaafd met kentekencamera’s. Ondernemers zijn in de aanloop actief geïnformeerd via bijeenkomsten, nieuwsbrieven, een ondernemersloket en persoonlijke ondersteuning bij de overstap naar schoon vervoer. 

Het ontheffingenloket is in gebruik genomen en wordt de komende periode verder verbeterd op basis van de ervaringen van gebruikers. De gemeente werkt daarnaast samen met andere zero-emissiegemeenten, I&W en brancheorganisaties om het beleid te actualiseren en kennis te delen. 

Beschrijving van de maatregel 

Deze aanpak richt zich op ondernemers die ondersteuning nodig hebben bij de overstap naar emissievrij vervoer of op zoek zijn naar slimmere logistieke oplossingen. Vaak gaat het om kleinere bedrijven en eenpitters. 

De gemeente ondersteunt deze ondernemers met persoonlijk advies, duidelijke informatie, een proefloket voor voertuigen, pilots en onderzoeken, en inspiratie via voorbeeldbedrijven. Ook in de toekomst blijft het belangrijk om actief contact te houden met het mkb, samenwerking te stimuleren en praktische ondersteuning te bieden bij vragen en knelpunten. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

In 2030 rijden alle bestel- en vrachtwagens in de zero-emissiezones elektrisch. Het doel is om zoveel mogelijk ondernemers te ondersteunen bij deze overgang, zodat de invoering van de zones niet leidt tot verschraling van het aanbod of verlies van lokale bedrijvigheid. 

Afbakening (wat valt er onder) 

Wel: advies, voorlichting en campagnes gericht op mkb-bedrijven. 

Niet: provinciale logistieke makelaars die zich vooral richten op grote logistieke partijen. 

Stand van zaken 

De mkb-aanpak zero-emissie is in 2023 gestart en wordt sinds 2024 actief uitgevoerd. Ondernemers worden ondersteund via de adviseur duurzame mobiliteit, het loket voor de zero-emissiezones en gerichte informatiebijeenkomsten, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen. Daarnaast zijn diverse pilots uitgevoerd, zoals met elektrische bestelwagens, vrachtfietsen en deelconcepten voor stadsdistributie. 

In samenwerking met de provincie Gelderland, Rijk, en andere gemeenten wordt kennis gedeeld en aansluiting gezocht bij landelijke programma’s zoals Logistiek010 en het Nationaal Programma Zero Emissie Stadslogistiek (ZES). 

De komende jaren ligt de nadruk op: 

• het uitbreiden van de mkb-begeleiding; 

• het monitoren van deelname en effecten; en

• het blijven stimuleren van samenwerking tussen ondernemers, logistieke dienstverleners en de gemeente. 

Beschrijving van de maatregel 

De duurzame OV-concessie zorgt ervoor dat het openbaar busvervoer in Nijmegen en de regio vanaf 2026 stap voor stap volledig emissievrij wordt. Nieuwe elektrische bussen vervangen de huidige voertuigen, waardoor het openbaar vervoer stiller, schoner en klimaatvriendelijker wordt. 

De maatregel maakt deel uit van de nieuwe concessie Arnhem–Nijmegen–Foodvalley (ANF) en draagt bij aan een betere luchtkwaliteit, minder stikstofuitstoot en een gezonde leefomgeving. De overgang naar zero-emissiebussen vraagt samenwerking tussen vervoerders, gemeenten, provincie en netbeheerders voor de aanleg van voldoende laadcapaciteit. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van de natuurbelasting (stikstof) 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

Beoogd resultaat 

Vanaf 2027 rijden alle bussen die van, naar en door Nijmegen rijden volledig emissievrij. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De bussen in de concessie ANF. Daarbuiten vallen streeklijnen van een andere concessie (die hebben soms wel elektrische bussen). Denk aan lijnen naar Brabant, Limburg en Kleef.    

Stand van zaken 

De voorbereidingen voor de nieuwe busconcessie Arnhem–Nijmegen–Foodvalley (ANF) zijn in volle gang. Vanaf de zomer van 2026 start de nieuwe concessie met de instroom van volledig elektrische bussen. Deze vervanging verloopt gefaseerd: in 2026 en de eerste helft van 2027 worden alle huidige aardgasbussen vervangen door zero-emissiebussen. 

De overgang vraagt een zorgvuldige afstemming met netbeheerders, vervoerders en regionale partners, omdat de beschikbaarheid van voldoende stroom een belangrijke randvoorwaarde is. De bussen worden op meerdere locaties in de regio opgeladen, onder andere bij bedrijven en busremises. Voor de laadvoorzieningen bij de busremise in Nijmegen is nog de aanleg van een hoogspanningskabel vanaf de ARN-locatie nodig. 

De planning is erop gericht dat alle bussen die van, naar en door Nijmegen rijden vanaf 2027 emissievrij zijn. Daarmee levert het openbaar vervoer een belangrijke bijdrage aan een schonere lucht, minder stikstofuitstoot en de duurzame mobiliteitsdoelen van de regio. 

Beschrijving van de maatregel 

Binnen de huidige contractperiode met de vervoerders (augustus 2020 – juli 2030) is de ambitie om uiterlijk op 1 januari 2030 al het doelgroepenvervoer binnen AVAN emissieloos uit te voeren. Daarmee wil de regio bijdragen aan een gezonde leefomgeving en aan de doelstellingen voor schone mobiliteit. 

Voor het inzetten van zero-emissierolstoelbussen geldt een voorbehoud. De beschikbaarheid en kosten van deze voertuigen spelen hierbij een belangrijke rol. Afhankelijk van de marktontwikkeling kan het Algemeen Bestuur van de BVO DRAN besluiten om de infasering van deze bussen tijdelijk uit te stellen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Beter beschermen van (kwetsbare) groepen 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

Beoogd resultaat 

Vanaf 1 januari 2028 is het routevervoer binnen AVAN volledig emissieloos. Uiterlijk in 2030 geldt dit ook voor het gehele doelgroepenvervoer, inclusief voertuigen voor hulpmiddelen en woningaanpassingen. 

Afbakening (wat valt er onder) 

Wel: Doelgroepenvervoer (ook voor hulpmiddelen en woningaanpassingen)  

Niet: Regulier openbaar vervoer en taxi's 

Stand van zaken 

De transitie naar emissieloos doelgroepenvervoer is in volle gang. De huidige vervoerders zetten al in op elektrische voertuigen bij de vernieuwing van hun wagenpark. In 2024 is binnen AVAN gestart met de gefaseerde invoering van elektrische routebussen, vooral op veelgebruikte trajecten. 

De BVO DRAN volgt de technologische en financiële ontwikkelingen rond elektrische rolstoelbussen nauwlettend. In 2025 worden de mogelijkheden en kosten voor verdere infasering van zero-emissierolstoelbussen opnieuw beoordeeld. 

Daarnaast werkt de regio samen met vervoerders, gemeenten en provincies aan: 

• het uitbreiden van de laadinfrastructuur voor doelgroepenvervoer; 

• het delen van kennis en praktijkervaring over emissievrije voertuigen; en

• het monitoren van milieueffecten en betrouwbaarheid van het vervoer. 

De overgang naar volledig emissievrij doelgroepenvervoer verloopt volgens planning, met ruimte voor aanpassing als de marktontwikkeling of beschikbaarheid van voertuigen daar aanleiding toe geeft. 

Beschrijving van de maatregel 

De gemeente Nijmegen houdt het eigen wagenpark continu tegen het licht en vervangt voertuigen stapsgewijs door schonere en zuinigere alternatieven. Bij de aanschaf van nieuwe voertuigen wordt nadrukkelijk gekozen voor de nieuwste en schoonste technieken.  

Voor korte dienstreizen beschikken medewerkers over (elektrische) dienstfietsen. Daarnaast stimuleert de gemeente het gebruik van het openbaar vervoer.  
De komende jaren is het doel om ook ons woon-werkverkeer met de auto te verminderen. Op dit moment komt nog 37% van de medewerkers met de auto naar werk. In potentie zouden circa 80% van onze medewerkers niet met de auto naar hun werkplek hoeven komen, maar comfortabel gebruik kunnen maken van de (elektrische) fiets of het OV.

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van de natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Zo min mogelijk uitstoot door ons eigen reisgedrag.

Afbakening (wat valt er onder) 

Wel: alle voertuigen in eigendom van de gemeente Nijmegen en reisgedrag voor woon-werkverkeer. 

Niet: tijdelijk gehuurde voertuigen voor specifieke taken, zoals bij verkiezingen of evenementen. 

Stand van zaken 

De verduurzaming van het gemeentelijk wagenpark is de afgelopen jaren in een stroomversnelling gekomen. Inmiddels rijdt meer dan 90% van de voertuigen emissievrij of hybride. De resterende voertuigen worden uiterlijk in 2026 vervangen door elektrische varianten, tenzij er (tijdelijk) nog geen geschikt alternatief beschikbaar is. 

Voor korte ritten binnen de stad maken medewerkers steeds vaker gebruik van elektrische fietsen of de OV-fiets. Ook dienstreizen met het openbaar vervoer nemen toe dankzij de inzet van de mobiliteitskaart.  

Om een beter beeld te krijgen van de modal split van ons woon-werkverkeer is in 2025 onderzoek gedaan een enquête over ons reisgedrag uitgezet en een analyse gemaakt van onze reisafstanden. Op dit moment komt nog 37% van de medewerkers met de auto naar werk. Om minder autogebruik te stimuleren wordt gewerkt aan de bekendheid van alternatieve vervoersmiddelen en het verminderen van parkeermogelijkheden van medewerkers.  

Met deze maatregelen blijft de gemeente Nijmegen haar voorbeeldrol waarmaken in de overgang naar zero-emissie mobiliteit. 

Beschrijving van de maatregel 

De gemeente Nijmegen voert stap voor stap beleid om brom- en snorfietsen met een verbrandingsmotor uit de stad te weren. Daarmee wil de gemeente de luchtkwaliteit verbeteren, de uitstoot van fijnstof, stikstof en benzeen verminderen en bijdragen aan een gezondere en stillere leefomgeving. 

De maatregel omvat het instellen van milieuzones voor brom- en snorfietsen, het aanbieden van subsidieregelingen voor sloop en overstap naar elektrisch vervoer, en het voorbereiden van een volledig verbod op fossiele brom- en snorfietsen per 2028, met een overgangsregeling tot 2030 voor schonere bouwjaren. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van de natuurbelasting (stikstof) 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

Beoogd resultaat 

Vanaf 2030 rijden in Nijmegen alle brom- en snorfietsen uitstootvrij. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De maatregel betreft de gefaseerde uitfasering van brom- en snorfietsen met een verbrandingsmotor, binnen de milieuzones die samenvallen met de zero-emissiezones voor stadslogistiek. 

Stand van zaken 

De milieuzones voor brom- en snorfietsen zijn op 1 januari 2025 ingevoerd. De gemeente heeft de zones gekoppeld aan de bestaande zero-emissiezones voor stadslogistiek, wat zorgt voor een eenduidig en herkenbaar gebied voor bewoners en bezoekers. 

De subsidieregeling voor het inruilen of slopen van vervuilende brom- en snorfietsen is succesvol: sinds 2021 zijn al honderden oude voertuigen vervangen door elektrische alternatieven. Ook wordt in samenwerking met de provincie Gelderland en het Rijk gewerkt aan extra financiële prikkels en aan publieke laadpunten voor lichte elektrische voertuigen. 

In 2026 volgt een evaluatie van de milieuzones, waarin onder meer het effect op luchtkwaliteit, geluid en verkeersgedrag wordt onderzocht. De resultaten daarvan worden gebruikt om de voorbereiding van het verbod per 2028 verder uit te werken en af te stemmen met de landelijke regelgeving. 

De gemeente blijft tot die tijd inzetten op heldere communicatie, gedragsstimulering en samenwerking met dealers, rijscholen en inwoners om de overgang naar uitstootvrij brom- en snorfietsverkeer soepel te laten verlopen. 

Beschrijving van de maatregel 

Stimuleren van zero-emissie afvalinzameling van de DAR. Bij vervanging van het wagenpark gaat de DAR voor de meest schone optie, en wordt er toegewerkt naar een zero-emissie wagenpark. Hierbij worden kansen om deze verschoning te versnellen ondanks de netcongestie onderzocht. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

DAR beschikt over een duidelijk plan en tijdspad voor de overgang naar een volledig zero-emissie wagenpark. Daarmee wordt de afvalinzameling in Nijmegen schoner, stiller en duurzamer uitgevoerd. 

Afbakening (wat valt er onder) 

Deze maatregel heeft betrekking op het zero-emissie maken van het wagenpark van DAR, dus alleen op het vervoer en inzameling, niet op de verwerking van afvalstromen. 

Stand van zaken 

DAR heeft de afgelopen jaren al belangrijke stappen gezet richting emissievrije afvalinzameling. Een deel van het wagenpark rijdt inmiddels op elektriciteit en bij elke vervanging wordt gekozen voor de schoonste en stilste beschikbare voertuigen. 

In 2024 heeft DAR samen met de gemeente Nijmegen en de regio Arnhem–Nijmegen een routekaart opgesteld voor de verdere elektrificatie van het wagenpark. Hierbij wordt rekening gehouden met technologische ontwikkelingen, laadcapaciteit en de beschikbaarheid van netaansluitingen.

Beschrijving van de maatregel 

De gemeente onderzoekt of aanvullende maatregelen nodig zijn om te kunnen voldoen aan de nieuwe luchtkwaliteitsnormen en de ambities voor gezonde lucht. Op basis van actuele meet- en modelgegevens wordt bekeken waar nog knelpunten bestaan en welke extra stappen effectief kunnen zijn om de uitstoot van verkeer te verminderen. 

Het onderzoek richt zich op de doeltreffendheid van bestaande maatregelen en op nieuwe kansen, zoals gedragsstimulering, aanpassing van milieuzones of samenwerking met regionale partners. De uitkomsten vormen de basis voor een eventuele uitbreiding of aanscherping van het gemeentelijke luchtkwaliteitsbeleid. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Inzicht in luchtkwaliteit  

• Stimuleren van nieuwe maatregelen 

Beoogd resultaat 

De gemeente beschikt over actueel inzicht in de effectiviteit van bestaande maatregelen en weet of aanvullende acties nodig zijn om te voldoen aan de nieuwe luchtkwaliteitsnormen en de eigen gezondheidsdoelen. 

Op basis van de onderzoeksresultaten kan de gemeente gerichte keuzes maken om het luchtkwaliteitsbeleid waar nodig aan te vullen of aan te scherpen, zodat Nijmegen ook in de toekomst voldoet aan de normen en blijft werken aan schone en gezonde lucht voor alle inwoners. 

Afbakening (wat valt er onder) 

• Uitfasering van gemotoriseerde voertuigen in alle categorieën

• Vermindering van uitstoot door bewustwording en gedragsverandering 

Stand van zaken 

Maatregelen voor mobiliteit zijn zeer effectief voor het verminderen van luchtvervuilende stoffen. Op dit moment wordt met name gewerkt aan de uitvoering van reeds vastgelegde maatregelen. Mogelijke nieuwe maatregelen zijn het toevoegen of uitbreiden van zero-emissiezones voor stadslogistiek of het invoeren van milieuzones op bedrijventerreinen. Daarnaast is het verminderen van autobezit- en gebruik een effectieve maatregel aangezien daarmee de luchtvervuiling op onze (hoofd)wegen verminderd kan worden. Hier draagt met name de mobiliteitstransitie aan bij.    

Beschrijving van de maatregel

De gemeente stimuleert de aanleg en het gebruik van walstroom, zodat schepen en voertuigen aan de kade of op bedrijventerreinen hun motoren of dieselaggregaten kunnen uitschakelen. Hierdoor neemt de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen, zoals stikstofoxiden (NOₓ), benzeen en fijnstof, aanzienlijk af. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur/rook)

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Er komen meer walstroompunten in Nijmegen bij, die ook daadwerkelijk worden gebruikt door schepen en bedrijven. 

Afbakening (wat valt er onder) 

• Het stimuleren van de aanleg van walstroom op bedrijventerrein TPN-West 

• Het uitbreiden van de walstroomvoorzieningen op de Waalkade, zodra dit technisch mogelijk is en netcongestie geen belemmering meer vormt 

• Het onderzoeken van de mogelijkheden om op termijn een walstroomplicht of generatorverbod in te voeren voor bedrijventerrein (want voor Waalkade en andere openbare kades bestaat deze al)  

Stand van zaken 

In september 2025 zijn de walstroomkasten op de Waalkade verplaatst, waardoor de volledige stroomcapaciteit nu benut kan worden. Zodra de netcongestie in het gebied is opgelost, kan de gemeente de walstroomvoorzieningen verder uitbreiden om meer ligplaatsen van schone stroom te voorzien. 

Voor bedrijventerrein TPN-West is een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de behoefte en haalbaarheid van walstroom. Op basis daarvan worden momenteel de voorwaarden uitgewerkt voor een subsidieregeling, waarmee bedrijven worden gestimuleerd om walstroom aan te leggen of te gebruiken. 

Daarnaast verkent de gemeente verschillende financieringsmogelijkheden en samenwerkingen met ondernemers, netbeheerder Liander en de provincie Gelderland om de realisatie van walstroom te versnellen. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente zet de korting op haven- en overslaggelden voort voor schepen met een duurzaamheidscertificaat, zoals de Green Award. Daarnaast wordt onderzocht hoe deze regeling verder kan worden doorontwikkeld met toekomstige certificeringen, zoals een emissielabel. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Er komt een doorontwikkeling van het gedifferentieerd kortingstarief op de haven- en overslaggelden, gekoppeld aan het niveau van duurzaamheidscertificering (zoals de Green Award of vergelijkbare emissielabels). 

Afbakening (wat valt er onder) 

Het toepassen van korting op de Nijmeegse haven- en overslaggelden. 

Het onderzoeken van een gezamenlijke aanpak binnen het havensamenwerkingsverband Gelreport (met de gemeenten Arnhem en Tiel) om tot een uniform en toekomstbestendig kortingssysteem te komen. 

Stand van zaken 

Schepen met een Green Award-certificaat krijgen momenteel een 15% korting op de haven- en overslaggelden. Uit recente gegevens blijkt dat steeds meer schepen beschikken over dit certificaat, wat aantoont dat de regeling goed werkt als stimulans voor verduurzaming. 

Binnen het havensamenwerkingsverband Gelreport wordt onderzocht of een gedifferentieerd kortingstarief kan worden ingevoerd. Daarbij wordt gekeken naar verschillende certificeringsniveaus en de mogelijkheden om dit regionaal te harmoniseren.

Beschrijving van de maatregel

De gemeente stimuleert de ontwikkeling van zero-emissie binnenvaart door het gebruik van batterij-elektrische aandrijving te faciliteren. Hiervoor is contact met firma ZES (Zero Emission Services), die een netwerk van wisselbare batterijcontainers voor de binnenvaart ontwikkelt. 

Het doel is om bij BCTN op het ENGIE-terrein een laad- en wisselstation te realiseren waar schepen snel en efficiënt batterijcontainers kunnen wisselen of opladen, zodat ze volledig elektrisch kunnen varen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Er wordt een laad- en wisselpunt voor batterijcontainers gerealiseerd op het ENGIE-terrein in Nijmegen, waarmee de binnenvaart in de regio emissievrij kan opereren. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De gemeente stimuleert en faciliteert deze ontwikkeling, onder andere door ondersteuning bij vergunningprocedures en afstemming met betrokken partijen. De gemeente draagt niet financieel bij aan de realisatie, omdat het een initiatief van private partijen betreft. 

Stand van zaken 

Het bestemmingsplan voor het ENGIE-terrein is goedgekeurd, waardoor de ontwikkeling van een laad- en wissellocatie voor batterijcontainers nu mogelijk is. Onder leiding van Oost NL vinden gesprekken plaats tussen firma ZES, ENGIE en BCTN over de inrichting en exploitatie van de locatie. 

De gemeente Nijmegen heeft hierin een faciliterende en coördinerende rol, onder meer bij vergunningverlening en afstemming met andere overheden en netbeheerders. De partijen verkennen momenteel de technische haalbaarheid, ruimtebehoefte en aansluiting op het elektriciteitsnet. 

Doel is om in de periode 2026–2027 te starten met de realisatie van het wisselstation, zodat de eerste schepen kort daarna volledig emissievrij kunnen varen tussen Nijmegen en andere binnenhavens binnen het ZES-netwerk. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen neemt deel aan de onderzoeksgroep CONDOR binnen het RH₂INE-netwerk (Rhine Hydrogen Integration Network of Excellence). In dit samenwerkingsverband wordt onderzocht hoe een rendabele waterstof-elektrische binnenvaart kan worden gerealiseerd op de corridor Rotterdam–Duitsland. 

Het project richt zich op het ontwikkelen van haalbare businesscases, logistieke ketens en laad- en tankinfrastructuur die de overstap naar zero-emissie binnenvaart versnellen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Het project levert een rendabele businesscase op voor waterstof-elektrische binnenvaart, waardoor steeds meer schepen kunnen overschakelen op deze schone technologie. 

Op termijn kan dit leiden tot de realisatie van een waterstoftankstation voor de binnenvaart in Nijmegen. Hiervoor zijn al ruimtelijke mogelijkheden opgenomen in het bestemmingsplan van het ENGIE-terrein.  

Afbakening (wat valt er onder) 

De gemeente draagt financieel bij aan het onderzoek. 

De gemeente neemt actief deel aan werksessies binnen CONDOR H₂. 

De gemeente onderzoekt de kansen voor een toekomstig waterstoflaad- of tankstation op het ENGIE-terrein. 

Stand van zaken 

De eerste resultaten laten zien dat waterstof-elektrisch varen technisch haalbaar is, maar dat schaalvergroting en infrastructuurontwikkeling noodzakelijk zijn voor een rendabele exploitatie. Nijmegen onderzoekt, samen met Oost NL, ENGIE en andere partners binnen RH₂INE, de mogelijkheid om een waterstoftanklocatie te realiseren op het ENGIE-terrein aan de Waal. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen werkt samen met andere overheden en partners, zowel regionaal, nationaal als internationaal, aan de verduurzaming van de binnenvaart. Deze samenwerking richt zich op het delen van kennis, het uitvoeren van proefprojecten en onderzoeken, en het gezamenlijk behartigen van belangen richting hogere overheden en Europese netwerken. 

Door actief deel te nemen aan samenwerkingsverbanden kan Nijmegen invloed uitoefenen op beleid, regelgeving en innovatie, en bijdragen aan een toekomstbestendige, schone binnenvaartsector. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

Beoogd resultaat 

De samenwerking leidt tot duidelijkere wet- en regelgeving, gezamenlijke duurzaamheidsdoelstellingen en praktische initiatieven die de uitstoot van de binnenvaart structureel verminderen. Hierdoor ontstaat een sterkere regionale en internationale inzet op zero-emissie binnenvaart. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De samenwerking kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de kansen die zich voordoen — zoals onderzoeken, pilotprojecten, convenanten of kennisnetwerken. 

Niet hieronder vallen directe investeringen in schepen of infrastructuur; de rol van de gemeente is stimulerend, coördinerend en verbindend. 

Stand van zaken 

De gemeente Nijmegen werkt actief samen met regionale, nationale en internationale partners aan de verduurzaming van de scheepvaart. Zo participeert Nijmegen in onderzoeken naar langzamer varen, samen met verschillende provincies en kennisinstellingen, om brandstofverbruik en uitstoot te verminderen. 

Daarnaast heeft Nijmegen de Intentieverklaring voor een duurzame Rijnbinnenvaart ondertekend, een initiatief van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, gericht op gezamenlijke inzet voor emissievrije binnenvaart op de Rijncorridor. 

Ook binnen netwerken zoals RH₂INE, Green Ports Nederland en Oost NL werkt Nijmegen mee aan innovatieve pilots, beleidsontwikkeling en kennisdeling over schone aandrijftechnieken, laadinfrastructuur en financieringskansen voor duurzame binnenvaart. 

De komende periode blijft Nijmegen inzetten op het versterken van deze samenwerkingen, om ervoor te zorgen dat duurzame binnenvaart structureel wordt ondersteund in beleid, regelgeving en praktijk. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen wil het meetnet langs de Waal uitbreiden om beter inzicht te krijgen in de luchtkwaliteit in dit gebied. Idealiter gebeurt dit binnen een landelijk meetnet, zodat gegevens goed vergelijkbaar en breed bruikbaar zijn. 

Er is met name behoefte aan structurele metingen van benzeen en stikstofdioxide (NO₂) langs de rivier. Daarnaast zijn extra elektronische neuzen (e-noses) welkom om toezicht te houden op het ontgassingsverbod voor de binnenvaart. Deze e-noses zijn niet in eigendom van de gemeente Nijmegen, maar maken deel uit van het landelijke netwerk van het Rijk. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Inzicht krijgen in luchtkwaliteit 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

• Betere en continue monitoring van de luchtkwaliteit langs de Waal

• Inzicht in benzeen- en NO₂-concentraties op en rond de rivier 

• Effectievere communicatie met inwoners over actuele luchtkwaliteit en trends 

• Beter toezicht op naleving van het ontgassingsverbod en verduurzaming van de binnenvaart

Afbakening (wat valt er onder) 

Uitbreiding van het luchtmeetnet langs de Waal, en eventueel ook langs het Maas-Waalkanaal. 

De maatregel geldt uitsluitend voor het grondgebied van de gemeente Nijmegen. 

Stand van zaken 

Sinds de invoering van het landelijke ontgassingsverbod heeft deze maatregel een lagere prioriteit gekregen. In Nijmegen zijn op dit moment enkele e-noses actief, beheerd door de DCMR, die onderdeel vormen van het landelijke detectienetwerk voor ontgassingsactiviteiten. 

Sinds het ingaan van het verbod zijn geen mogelijke ontgassingen meer waargenomen binnen het Nijmeegse grondgebied. Daarnaast zijn op de Waalkade twee tijdelijke meetpunten voor NO₂ geplaatst, waarmee gegevens worden verzameld over luchtkwaliteit in het havengebied. 

De gemeente blijft in overleg met DCMR, RIVM, ODGM en het ministerie van I&W over de mogelijkheden voor een structurele uitbreiding van het meetnet langs de Waal en het Maas-Waalkanaal. Zodra financiering en landelijke coördinatie beschikbaar komen, kan Nijmegen hier actief op aansluiten. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen ontwikkelt een routekaart naar een zero-emissie binnenhaven, als uitwerking van maatregel 7 uit het Schone Lucht Akkoord. Deze routekaart beschrijft de stappen, mijlpalen en tijdlijn om de binnenhaven stap voor stap emissievrij te maken. De routekaart biedt inzicht in de maatregelen, investeringen en samenwerkingen die nodig zijn om uitstoot door de binnenvaart, overslag en havenactiviteiten structureel te verminderen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Inzicht krijgen in luchtkwaliteit 

• Verbeteren luchtkwaliteit

Beoogd resultaat 

Een routekaart zero-emissie binnenhaven waarin is uitgewerkt: 

• welke activiteiten onder de maatregel vallen; 

• welke fasering en tijdslijnen gelden om de zero-emissiedoelen te bereiken; en

• welke maatregelen, partners en middelen daarvoor nodig zijn. 

De routekaart vormt de basis voor besluitvorming en uitvoering richting een volledig emissievrije binnenhaven. 

Afbakening (wat valt er onder) 

• Het vinden van financiering en het extern uitzetten van de opdracht voor het opstellen van de routekaart

• Het zoeken van samenwerking met de provincie Gelderland en het havensamenwerkingsverband GelrePort 

• Het bepalen van de scope van de binnenhaven en de activiteiten die onder de routekaart vallen

• Het uitwerken van een tijdlijn met concrete stappen richting emissievrij havenbeheer

Stand van zaken 

De maatregel bevindt zich nog in de voorbereidende fase. De gemeente Nijmegen verkent momenteel de mogelijkheden voor financiering en de uitvoering van de opdracht voor het opstellen van de routekaart. 

Er wordt afgestemd met de provincie Gelderland, GelrePort en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over de inhoudelijke scope en aanpak, zodat de routekaart goed aansluit bij landelijke en regionale initiatieven voor duurzame binnenhavens. 

De verwachting is dat de opdrachtverlening voor het opstellen van de routekaart in 2026 kan plaatsvinden, waarna het document dient als leidraad voor de verduurzaming van de Nijmeegse binnenhaven. 

Beschrijving van de maatregel

Bedrijven zijn op grond van de bestaande wet- en regelgeving verplicht om de uitstoot van schadelijke stoffen naar de lucht zoveel mogelijk te voorkomen, te beperken of te beheersen. De Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM) ziet er namens de gemeente op toe dat deze regels worden nageleefd. 

Het beschermen van de gezondheid van omwonenden staat hierbij centraal. Door middel van vergunningverlening, toezicht en handhaving wordt gecontroleerd of bedrijven voldoen aan de geldende emissie-eisen en streven we er continue naar waar mogelijk de uitstoot van schadelijke stoffen door bedrijven te verminderen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Inzicht krijgen in luchtkwaliteit 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur) 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

• Beter inzicht in de emissies van schadelijke stoffen door bedrijven

• Structurele vermindering van de uitstoot van schadelijke stoffen naar de lucht 

• Betere bescherming van gezondheid en leefomgeving van omwonenden

Afbakening (wat valt er onder) 

Het betreft het toepassen van bestaande wet- en regelgeving door de ODGM, waaronder: 

• actualiseren van vergunningen;

• opleggen van maatwerk;

• toetsen van vergunningaanvragen;

• toezicht en monitoring van industriële emissies; en 

• handhaving bij overtredingen.

Stimulering van bedrijven valt buiten de scope van deze maatregel. 

Stand van zaken 

De uitvoering van deze maatregel is structureel belegd bij de ODGM. Er wordt gewerkt op basis van een regionale uitvoerings- en handhavingsstrategie, waarin de luchtkwaliteit en industriële emissies als prioritair thema zijn opgenomen. Jaarlijks vind een vertaling plaats van deze strategie naar concrete werkzaamheden middels het regionaal uitvoeringsprogramma en gemeentelijk werkplan. 

Er is een uitvoeringsagenda Industrie en omwonenden met extra maatregelen. Emissiegegevens van bedrijven worden steeds beter ontsloten via digitale monitoringssystemen, waardoor inzicht in de luchtkwaliteit en naleving toeneemt. Omwonenden en bedrijven worden hier actief bij betrokken. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente stimuleert dat bedrijven de uitstoot van schadelijke stoffen naar de lucht voorkomen, beperken of verminderen, en dat zij omwonenden actief betrekken bij hun milieubeleid. Dit gebeurt door bedrijven te informeren, adviseren en ondersteunen bij het nemen van bovenwettelijke maatregelen voor schonere productie en emissiereductie. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur) 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

• Lagere uitstoot van schadelijke stoffen door bedrijven door toepassing van vrijwillige of innovatieve maatregelen 

• Betere communicatie en meer transparantie tussen bedrijven en omwonenden

• Versterkte samenwerking tussen gemeente, ODGM, bedrijven en maatschappelijke partners 

Afbakening (wat valt er onder) 

De maatregel richt zich op het stimuleren van aanvullende (bovenwettelijke) maatregelen door bedrijven om luchtvervuiling te voorkomen of te verminderen. 

Daaronder vallen: 

• voorlichting en kennisdeling over emissiereductie en schone technieken; 

• advisering bij verduurzamingsplannen en investeringskeuzes; en 

• begeleiding bij participatie en communicatie richting omwonenden. 

Regulering en handhaven vallen buiten deze maatregel. 

Stand van zaken 

De uitvoering van deze maatregel bevindt zich in de opstartfase. De gemeente Nijmegen en de Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM) gaan verkennen hoe advies en stimulering van bedrijven het beste kan worden georganiseerd. In 2026 wordt een plan van aanpak opgesteld waarin staat: 

• hoe bedrijven gericht worden benaderd en ondersteund; 

• welke voorlichtings- en communicatiekanalen worden ingezet; en

• hoe bewonersparticipatie hierbij een vaste plek krijgt. 

Eerste activiteiten zijn gericht op bedrijven in Nijmegen-West en Weurt, waar veel aandacht is voor industriële emissies en samenwerking met omwonenden. De uitvoering start naar verwachting in de loop van 2026. 

Beschrijving van de maatregel

Geuruitstoot kan in de leefomgeving leiden tot hinder, gezondheidsklachten en gevoelens van ongerustheid. Daarom is, aansluitend op maatregelen 18 en 19, meer aandacht nodig voor het voorkómen en beperken van geurhinder van bedrijven. Ook moet voorkómen worden dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen gerealiseerd worden met een te hoge geurbelasting. In nieuw beleid gaan we vastleggen wat beschouwd wordt als aanvaardbare geurbelasting en kijken we in hoeverre we cumulatie van geuren mee kunnen nemen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Inzicht krijgen in luchtkwaliteit 

• Verminderen van hinder (geur/rook) 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen, w.o. gemeente Beuningen en provincie Gelderland 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

• Minder geurhinder voor omwonenden

• Actueel inzicht in geuremissies, geurbelasting en klachtensituaties

• Geen nieuwe geurgevoelige gebouwen op locaties waar de richtwaarde wordt overschreden

• Een geactualiseerd en samenhangend geurbeleid dat aansluit bij de Omgevingswet

• Verankering van geurregels in het omgevingsplan, gebaseerd op de omgevingsvisie

Afbakening (wat valt er onder) 

De maatregel richt zich op (mogelijke) geurhinder veroorzaakt door niet-agrarische bedrijven. Agrarische geurhinder valt buiten de scope van deze maatregel. 

Stand van zaken 

We werken aan een nieuw beleidskader geur met aangepaste normen, zones en planregels. Dit wordt naar verwachting in 2026 vastgesteld en vormt de basis voor nieuw omgevingsplanbeleid en een betere aanpak van geurhinder in Nijmegen-West en omgeving. 

Recent is een geuronderzoek uitgevoerd en de landelijke Handreiking geur industrie 2025 vastgesteld. Samen met de provincie Gelderland en de gemeente Beuningen vertalen we deze naar lokaal beleid. Tot die tijd blijft het Gelderse geurbeleid gelden. Aanbevelingen uit het geuronderzoek worden al uitgevoerd, zoals de gezamenlijke kwartaal­evaluatie van milieuklachten sinds 2024. Verdere verbeteringen in klachtvalidatie en -afhandeling zijn onderdeel van de Uitvoeringsagenda Nijmegen-West en Weurt. Daarnaast versterken we vergunningverlening, toezicht en handhaving om structurele geurhinder aan te pakken. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen voert gerichte communicatie- en voorlichtingsacties uit om het gebruik van houtstook te ontmoedigen en de overlast door rook en geur te verminderen. Dit geldt zowel voor kleinschalige houtstook (zoals haarden en kachels) als voor grootschalige toepassingen. 

De voorlichting vindt plaats via postercampagnes in abri’s, brieven in overlastgebieden, en online campagnes met praktische tips en informatie over minder vervuilend stoken. 

Daarnaast wordt inwoners duidelijk gemaakt dat houtstook geen duurzaam alternatief is voor aardgasvrij wonen. Ook in de zomer wordt via een kleine campagne aandacht besteed aan vuurkorven en barbecues, om overlast en gezondheidsrisico’s te beperken. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Beter beschermen van (kwetsbare) groepen 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur/rook) 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

Minder overlast door houtrook in woonwijken. 

Groter bewustzijn bij inwoners over de negatieve gevolgen van houtstook voor gezondheid en luchtkwaliteit. 

Meer bereidheid om het stookgedrag aan te passen of geheel af te zien van houtstook. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De maatregel richt zich uitsluitend op het ontmoedigen van houtstook via communicatie, bewustwording en gedragsbeïnvloeding. 

Er worden geen wettelijke beperkingen of verboden ingesteld binnen deze maatregel. 

Stand van zaken 

De gemeente Nijmegen voert jaarlijks campagnes om houtstook te ontmoedigen en rook- en geurhinder te verminderen, ondersteund door het RIVM en het Schone Lucht Akkoord (SLA). In 2024–2025 loopt een stookbewustwordingscampagne in buurten met veel klachten, aangevuld met een onlinecampagne over de Stookwijzer. In 2025 worden de effecten geëvalueerd en nieuwe communicatiemiddelen ontwikkeld, zoals een flyer die inwoners zelf kunnen verspreiden. Daarnaast is er aandacht voor aardgasvrije wijken en zomeracties over vuurkorven en barbecues. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen biedt een subsidieregeling aan om inwoners te stimuleren hun houtkachel of open haard te verwijderen en het rook- of afvoerkanaal permanent te sluiten. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Beter beschermen van (kwetsbare) groepen 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur/rook) 

Beoogd resultaat 

Inwoners worden gestimuleerd om te stoppen met houtstoken door hun kachel of haard te laten verwijderen. Hierdoor neemt het aantal houtstokers af, vermindert de rook- en geurhinder, en verbetert de luchtkwaliteit in woonwijken. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De regeling omvat: 

• het subsidiëren van het verwijderen van kachels en haarden; 

• het permanent afsluiten van rookkanalen; en

• het afvoeren van kachels en haarden door de DAR. 

Niet onder de regeling vallen: 

• het alleen dichtmaken van een rookkanaal zonder verwijdering van de kachel of haard; en

• het verwijderen van een schoorsteen. 

Stand van zaken 

De subsidieregeling houtkachels en haarden loopt in 2025 voor het derde jaar en is nieuw opgenomen in het Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit. 

De regeling blijkt goed te worden benut: sinds de start zijn tientallen inwoners overgestapt op een houtvrije manier van verwarmen. De gemeente promoot de regeling actief via de gemeentelijke website, nieuwsbrieven en campagnes over gezonde lucht. 

In samenwerking met de DAR wordt gezorgd voor een veilige en duurzame afvoer van ingeleverde kachels. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen maakt afspraken met ontwikkelaars om te zorgen dat bij nieuwbouwwoningen geen rookkanalen meer worden aangelegd. Dit voorkomt dat nieuwe bewoners houtkachels of open haarden kunnen plaatsen en draagt zo bij aan gezonde en schone lucht in woonwijken. 

Voor nieuwbouwprojecten in opdracht van de gemeente geldt dit als vaste eis. Bij particuliere ontwikkelaars wordt het sterk ontraden om rookkanalen op te nemen in de bouwplannen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Beter beschermen van (kwetsbare) groepen 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur/rook) 

Beoogd resultaat 

Bij nieuwbouwwoningen in opdracht van de gemeente worden geen rookkanalen meer gebouwd, en bij particuliere nieuwbouwprojecten wordt dit zoveel mogelijk voorkomen. Daarmee wordt de mogelijkheid tot houtstook beperkt, wat leidt tot minder luchtvervuiling en hinder in nieuwe woonwijken. 

Afbakening (wat valt er onder) 

Geldt voor alle nieuwbouwprojecten die in opdracht van de gemeente worden gerealiseerd. 

Voor particuliere woningbouw geldt een sterk ontmoedigingsbeleid via overleg en communicatie met ontwikkelaars en architecten. 

Stand van zaken 

De maatregel bevindt zich nog in de opstartfase. In 2026 wordt onderzocht hoe deze afspraak structureel kan worden vastgelegd in gemeentelijke kaders. 

In de loop van 2026 volgt een voorstel om dit uitgangspunt vast te leggen in de bouwafspraken en omgevingsplanregels, waarmee Nijmegen verdere houtstook in nieuwe woningen structureel voorkomt. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen beschermt hooggevoelige groepen door te voorkomen dat voorzieningen die zij gebruiken (zoals woningen, scholen en zorginstellingen) te dicht bij bronnen van luchtverontreiniging worden gebouwd. 

In de praktijk betekent dit dat gevoelige bestemmingen niet direct langs drukke wegen worden gerealiseerd, omdat gezondheidsrisico’s toenemen naarmate de afstand tot de bron kleiner wordt. 

Bij de inrichting en ontwikkeling van de stad wordt daarom nadrukkelijk rekening gehouden met gezondheid en luchtkwaliteit, door voldoende afstand te houden tussen drukke verkeerswegen en gevoelige functies zoals woningen, woonzorgcentra, kinderdagverblijven, scholen en buitenschoolse opvang. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Beter beschermen van hoog gevoelige groepen 

• Verminderen van overlast (geur/rook) 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

De bescherming van hooggevoelige groepen wordt vastgelegd als duidelijk omschreven planregel in het Omgevingsplan van Nijmegen.  

Afbakening (wat valt er onder) 

Omdat deze maatregel invloed kan hebben op de woningbouwopgave, wordt voor nieuwbouwwoningen een specifieke afstandsnorm ontwikkeld die rekening houdt met stedelijke verdichting. 

Voor overige gevoelige bestemmingen (zoals scholen, kinderdagverblijven en zorgvoorzieningen) worden de afstandsnormen uit de GGD-richtlijn overgenomen en als planregel opgenomen in het Omgevingsplan. 

Stand van zaken 

Bij de vaststelling van de Omgevingsvisie in 2025 heeft de gemeenteraad de motie ‘Een advies is niet voor niets’ aangenomen. Daarin wordt het college opgeroepen om bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zoveel mogelijk een afstand van 25 meter tussen woningen en drukke wegen te hanteren. 

Deze motie, samen met eerder uitgevoerde onderzoeken naar luchtkwaliteit en gezondheid, vormt de basis voor de ontwikkeling van een nieuwe planregel in het Omgevingsplan. 

In 2025–2026 wordt gewerkt aan de uitwerking en juridische verankering van deze regel. Hierbij wordt aangesloten op de GGD-richtlijn en de principes van gezonde verstedelijking uit de Omgevingsvisie. Het doel is om de planregel vóór 2027 vast te stellen, zodat deze kan worden toegepast bij nieuwe woningbouw- en gebiedsontwikkelingen. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen heeft het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) ondertekend en zich daarmee verbonden aan de landelijke ambitie om bouwactiviteiten volledig emissievrij te maken in 2030. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur/rook) 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Door het toepassen van Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) wordt een belangrijke bron van stikstof (NO₂) en andere emissies aangepakt. De uitstoot van schadelijke stoffen tijdens bouwprojecten neemt aanzienlijk af. 

Afbakening (wat valt er onder) 

SEB wordt toegepast bij alle gemeentelijke projecten waarbij de gemeente zelf opdrachtgever is. 

Voor projecten van derden (zoals ontwikkelaars en aannemers) geldt SEB nog niet verplicht (zie maatregel 25). 

Stand van zaken 

De gemeente Nijmegen past het SEB-convenant inmiddels actief toe bij eigen bouw- en infraprojecten. De eerste projecten zijn al uitgevoerd met steun van de Rijksregeling Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB-subsidie). 

De ervaringen uit deze projecten worden gebruikt om de aanbestedingscriteria en uitvoeringsrichtlijnen verder te verfijnen. Voor 2026 staan opnieuw meerdere gemeentelijke projecten gepland waarin emissievrije bouwmachines worden ingezet, onder andere bij stadsvergroening, infrastructuur en gebiedsontwikkeling. 

Daarnaast is de gemeente in overleg met aannemers, netbeheerders en de provincie Gelderland om te onderzoeken hoe de SEB-aanpak kan worden uitgebreid naar andere bouwlocaties, zoals binnen de zero-emissiezones en gebieden met een hogere blootstelling aan luchtverontreiniging. 

De ambitie blijft om richting 2030 alle gemeentelijke bouwprojecten volledig emissievrij uit te voeren en als voorbeeld voor de regio te dienen. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen onderzoekt hoe de routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) ook kan gelden voor projecten waarbij de gemeente geen opdrachtgever is. Omdat de routekaart richting volledig emissieloos bouwen gaat, wordt bekeken hoe de gemeente dit kan faciliteren — onder meer door het realiseren van goede laadvoorzieningen voor elektrisch bouwmaterieel. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur/rook) 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Een aanzienlijke reductie van stikstofuitstoot (NO₂) bij bouwprojecten, ook buiten gemeentelijke opdrachten, in een periode met een hoge bouwactiviteit door de woningbouwopgave. 

Afbakening (wat valt er onder) 

• Onderzoek naar het opnemen van SEB-eisen in anterieure overeenkomsten met ontwikkelaars

• Onderzoek naar het verwerken van SEB-afspraken in prestatieafspraken met woningcorporaties

• Onderzoek naar laad- en energieoplossingen voor elektrisch bouwmaterieel

Stand van zaken 

De maatregel is nieuw. In 2026 worden de eerste plannen uitgewerkt om SEB-eisen te verankeren in overeenkomsten en afspraken met externe partijen en om laadinfrastructuur voor bouwplaatsen te faciliteren. 

Beschrijving van de maatregel

Nijmegen is een stad met veel en diverse evenementen, verspreid over verschillende locaties. Evenementen bieden kansen om verder te verduurzamen, onder andere door de uitstoot van schadelijke stoffen te verminderen. 

Een belangrijk onderdeel daarvan is het terugdringen van emissies naar de lucht, bijvoorbeeld door het gebruik van dieselaggregaten te beperken en over te stappen op schonere energiebronnen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit 

• Verminderen van overlast (geur/rook) 

• Verminderen van natuurbelasting (stikstof) 

Beoogd resultaat 

Schonere en duurzamere evenementen waarbij minder fossiele brandstoffen worden gebruikt. Hierdoor neemt vooral de uitstoot van stikstofdioxide (NO₂) merkbaar af. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De maatregel richt zich op het onderzoeken van de noodzaak en haalbaarheid om op verschillende evenemententerreinen vaste stroomaansluitingen (‘evenementenstroom’) aan te leggen, zodat dieselaggregaten overbodig worden. 

Totdat dit is gerealiseerd, wordt gekeken naar tijdelijke oplossingen, zoals het gebruik van batterijcontainers of andere emissievrije energievoorzieningen. 

Stand van zaken 

Op enkele Nijmeegse evenemententerreinen is inmiddels vaste evenementenstroom aanwezig. Door netcongestie ligt de verdere uitbreiding hiervan echter tijdelijk stil. 

De gemeente onderzoekt samen met netbeheerders, organisatoren en leveranciers hoe de aanleg van extra aansluitingen kan worden versneld, en waar tijdelijke batterijoplossingen het beste inzetbaar zijn. 

Het streven is om in 2026 voor de belangrijkste evenementlocaties — zoals Goffertpark, Hunnerpark en Waalkade — een plan van aanpak op te stellen voor emissievrije energievoorziening bij evenementen. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen werkt samen met inwoners aan het meten van de lokale luchtkwaliteit (NO₂ en fijnstof) via citizen science-projecten. Inwoners(groepen) kunnen een plan indienen waarin zij motiveren waarom en waar zij gedurende een halfjaar of jaar metingen willen uitvoeren. 

Voor de metingen worden Aerocount-sensoren gebruikt, waarvan de data real-time beschikbaar is via een online dashboard. Na afloop van elk meetproject organiseert de gemeente een bijeenkomst waarin de resultaten worden geanalyseerd en toegelicht door de afdeling luchtkwaliteit. Vervolgens start een nieuwe meetronde met andere deelnemende groepen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Inzicht krijgen in luchtkwaliteit 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

• Meer betrokkenheid van inwoners bij het onderwerp luchtkwaliteit

• Extra meetdata die gebruikt kan worden naast bestaande berekeningen en metingen 

• Vergroting van het inzicht in lokale variaties in luchtkwaliteit en de factoren die daarop van invloed zijn 

De resultaten helpen om het bestaande meetnet aan te vullen en te leren van lokale omstandigheden, zonder dat hier automatisch beleidsmaatregelen uit volgen. 

Afbakening (wat valt er onder) 

Wel: 

• organiseren van aanmeldrondes;

• beoordelen van aanvragen en selecteren van meetlocaties; 

• organiseren van een startbijeenkomst;

• beantwoorden van vragen en monitoren van de voortgang; en

• duiden van meetresultaten en organiseren van een eindbijeenkomst.

Niet: 

• het nemen of toezeggen van concrete maatregelen op basis van de meetresultaten.

Stand van zaken 

Het GLOBE-project heeft inmiddels één jaar succesvol gedraaid en krijgt een vervolg met nieuwe deelnemende scholen. 

Het burgermeetproject, waarin inwoners zelf voorstellen kunnen indienen voor meetlocaties, is nieuw en wordt momenteel opgestart. De eerste wervingsronde en pilotmetingen staan gepland voor 2025, waarna de resultaten worden geëvalueerd en het project wordt doorontwikkeld tot een jaarlijks meetprogramma. 

De gemeente werkt hierbij samen met Aerocount, RIVM, en lokale partners op het gebied van duurzaamheid en burgerparticipatie. 

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen wil meer inzicht krijgen in de luchtkwaliteit binnenshuis en in de mogelijkheden om deze te verbeteren. Daarbij wordt onderzocht welke rol de gemeente en de GGD kunnen spelen in het adviseren van inwoners over gezonde binnenlucht. Mocht uit het onderzoek blijken dat de gemeente hier een rol in heeft, zullen woningcorporaties en particuliere verhuurders betrokken worden bij het vervolg. 

De verkenning richt zich op factoren die invloed hebben op de luchtkwaliteit in woningen, zoals ventilatie, stookgedrag, kookgewoonten en bouwkundige eigenschappen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Verbeteren luchtkwaliteit (binnenshuis) 

• Verbeteren inzicht in luchtkwaliteit (binnenshuis) 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners over luchtkwaliteit 

• Beter beschermen van (kwetsbare) groepen 

Beoogd resultaat 

• Een afgebakend pakket aan maatregelen en adviezen ter verbetering van de luchtkwaliteit in huis, met een duidelijke rolverdeling tussen gemeente, GGD en inwoners. 

• De resultaten worden gebruikt om inwoners gericht te informeren en te ondersteunen bij het creëren van een gezonde woonomgeving. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De verkenning heeft als doel om te bepalen welke maatregelen en adviezen door de gemeente en de GGD kunnen worden ingezet. Deze kunnen uiteenlopen van: 

• Gedragsadviezen (bijv. niet binnenshuis roken of houtstoken, goed ventileren) 

• Voorlichting over ventilatievoorzieningen en onderhoud

• Ruimtelijke of bouwkundige adviezen, zoals het situeren van gevoelige ruimten aan de laagbelaste zijde van de woning 

Stand van zaken 

De maatregel bevindt zich nog in de opstartfase. In 2026 start een verkenning samen met de GGD Gelderland-Zuid om de belangrijkste binnenmilieurisico’s in beeld te brengen en te bepalen welke rol de gemeente kan nemen in beleid, communicatie en ondersteuning. 

Suggesties die gedaan zijn die we onderzoeken: 

• energiecoaches inzetten; 

• subsidie voor overschakelen naar elektrisch koken; en

• meetinstrumenten beschikbaar stellen.  

Beschrijving van de maatregel

De gemeente Nijmegen gebruikt gemeentelijke en landelijke data en hulpmiddelen om jaargemiddelde concentraties van luchtverontreinigende stoffen vast te stellen. 

Door deze gegevens systematisch te analyseren, ontstaat inzicht in trends en ontwikkelingen in de luchtkwaliteit en kunnen prognoses worden gemaakt voor toekomstige situaties. Deze kennis vormt de basis voor beleid en maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren en kwetsbare groepen beter te beschermen. 

Tactische doelen waar deze maatregel aan bijdraagt 

• Inzicht krijgen in luchtkwaliteit 

• Beter beschermen van (kwetsbare) groepen 

• Verbeteren van samenwerking met andere partijen 

• Verbeteren van communicatie naar inwoners 

Beoogd resultaat 

De gemeente brengt jaarlijks in beeld hoe de luchtkwaliteit zich ontwikkelt binnen Nijmegen en welke factoren hierop van invloed zijn. 

Op basis van deze inzichten kunnen: 

• trends en risico’s vroegtijdig worden herkend; 

• maatregelen gericht worden bijgestuurd; en 

• inwoners en bestuurders beter worden geïnformeerd over de stand van de luchtkwaliteit en de verwachte ontwikkeling in de komende jaren. 

Afbakening (wat valt er onder) 

De maatregel omvat het gebruik en samenbrengen van verschillende databronnen en hulpmiddelen, waaronder: 

• het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) van het RIVM; 

• het Nijmeegs luchtmeetnet; 

• het CIMLK-model (Concentratie Informatie Milieukwaliteit Luchtkwaliteit); 

• lokale luchtkwaliteitsberekeningen; 

• de jaarlijkse rapportage luchtkwaliteit Nijmegen; en 

• resultaten van nieuwe onderzoeken en projecten zoals het ToxDown-project.

Daarnaast worden ook wagenparkscans en verkeersgegevens gebruikt om emissiebronnen en trends beter te begrijpen. 

Stand van zaken 

De gemeente Nijmegen voert jaarlijks luchtkwaliteitsanalyses uit. De resultaten worden opgenomen in de jaarlijkse rapportage luchtkwaliteit, die de basis vormt voor beleidsmonitoring en communicatie richting raad en inwoners. 

1. Faciliteren stadslogistieke hubs 

• Aantal aangesloten bedrijven 

• Vermindering aantal ritten met bestelwagens binnenstad (%) 

• Aantal gebundelde leveringen via hubs

2. Invoering Zero-emissiezones 

• Invoeringsdatum (gerealiseerd ja/nee) 

• Aandeel emissievrije bestel- en vrachtauto’s in zone (%) 

• Aantal verleende ontheffingen 

3. Zero-emissieloket en MKB-aanpak 

• Aantal mkb-ondernemers dat ondersteuning heeft ontvangen 

• Aantal uitgevoerde pilots of proefritten 

• Aandeel mkb-voertuigen emissievrij (%) 

• Tevredenheid ondernemers over ondersteuning 

4. Duurzame OV-concessie 

• Aandeel emissievrije bussen (%) 

• Aantal laadpunten bij busremises 

• CO₂-reductie t.o.v. 2024 (ton/jaar) 

• NOx-reductie tov 2024 

5. Duurzame concessie doelgroepenvervoer 

• Aandeel emissievrije voertuigen binnen AVAN (%) 

• Aantal elektrische rolstoelbussen 

• Klanttevredenheid over betrouwbaarheid vervoer 

6. Verduurzamen gemeentelijk wagenpark 

• Aandeel emissievrije voertuigen (%) 

• Gemiddelde CO₂-uitstoot gemeentelijk wagenpark (g/km) 

• Aantal dienstreizen met fiets of OV

7. Weren van brom- en snorfietsen met verbrandingsmotor 

• Aantal en aandeel fossiele brom/snorfietsen in stad 

• Aantal ingeleverde voertuigen via sloopregeling 

• Aantal elektrische brom/snorfietsen geregistreerd 

• Aantal milieuzones ingesteld

8. Duurzame afvalinzameling (DAR) 

• Aandeel zero-emissie voertuigen in wagenpark (%) 

• CO₂-reductie inzameling (ton/jaar) 

• NOx-emissiereductie 

• Routekaart verduurzaming vastgesteld (ja/nee) 

9. Onderzoeken aanvullende maatregelen 

• Actualisatie luchtkwaliteitsanalyse (jaarlijks) 

• Aantal geïdentificeerde knelpunten 

• Aantal voorgestelde nieuwe maatregelen 

10. Aanleg walstroom 

• Aantal operationele walstroompunten 

• Aantal en aandeel schepen dat walstroom gebruikt 

• Vermeden draaiuren generatoren per jaar 

• NOₓ- en PM-reductie (ton/jaar)

11. Korting op haven- en overslaggelden voor schone schepen 

• Aantal en aandeel schepen met Green Award of emissielabel 

• Regionale harmonisatiekorting vastgesteld (ja/nee)

12. Elektrisch varen (Zero Emission Services) 

• Realisatie laad-/wisselstation (ja/nee) 

• Aantal elektrische schepen dat gebruikmaakt van ZES-systeem

13. Waterstof voor Rijn-Alpine corridor (CONDOR) 

• Deelname aan CONDOR-sessies (aantal) 

• Oplevering businesscase (ja/nee) 

• Realisatie waterstoftanklocatie voorbereid (ja/nee)

14. Lobby schone binnenvaart 

• Aantal samenwerkingsverbanden en convenanten 

• Aantal uitgevoerde pilotprojecten

15. Meetnet luchtverontreiniging langs de Waal 

• Aantal meetlocaties actief 

• Beschikbaarheid data voor inwoners (ja/nee) 

16. Routekaart zero-emissie binnenhaven 

• Routekaart vastgesteld (ja/nee) 

• Aantal opgenomen maatregelen 

• Percentage havenactiviteiten emissievrij gepland in 2030

17. Reguleren en handhaven emissies van bedrijven (ODGM) 

• Aantal goedgekeurde VRP’s - ZZS 

• Trend emissies (NOₓ en fijnstof en andere stoffen w.o. ZZS) per jaar

18. Stimuleren emissiereductie bij bedrijven 

• Aantal adviesgesprekken en bijeenkomsten

19. Grip op geurhinder van bedrijven  

• Nieuw geurbeleidskader vastgesteld (ja/nee) 

• Aantal geurklachten per jaar 

• Aantal geactualiseerde vergunningen met geurvoorwaarden

20. Ontmoedigen houtstook 

• Aantal verschillende communicatiekanalen per jaar 

• Aantal inwoners bereikt via campagne 

• Aantal meldingen houtrookoverlast

21. Subsidie verwijderen kachel/rookkanaal 

• Aantal toegekende subsidies 

• Aantal verwijderde kachels/haarden

22. Afspraken rookkanalen nieuwbouw 

• Aantal en aandeel nieuwbouwprojecten zonder rookkanalen

23. Beschermen hooggevoelige groepen 

• Planregel in omgevingsplan vastgesteld (ja/nee) 

• Aantal projecten waarbij 25m-afstandsnorm toegepast 

• Aantal nieuwe gevoelige functies nabij drukke wegen 

24. Emissievrije mobiele werktuigen (intern) 

• Aantal gemeentelijke SEB-projecten per jaar 

• Aandeel emissievrije bouwmachines (%)

25. Emissievrije mobiele werktuigen (extern) 

• Aantal projecten van derden met SEB-eisen 

• Aantal gerealiseerde bouwplaats-laadpunten 

• SEB-afspraken opgenomen in overeenkomsten (ja/nee)

26. Duurzame evenementen 

• Aantal evenementlocaties met vaste stroomvoorziening

27. Samen meten met de stad (citizen science) 

• Aantal deelnemende groepen/inwoners 

• Aantal actieve sensoren 

• Aantal publicaties/resultaten gedeeld met inwoners 

28. Binnenklimaat (nieuw) 

• Verkenning binnenlucht afgerond (ja/nee) 

• Aantal adviezen of factsheets ontwikkeld 

• Aantal inwoners bereikt met voorlichting

29. Monitoren en analyseren luchtkwaliteit 

• Jaarlijkse rapportage luchtkwaliteit opgeleverd (ja/nee) 

• Aantal toetspunten waar, volgens prognose van het CIMLK, overschrijding plaatsvindt in 2030 neemt af (ja/nee) 

• Concentraties op meetpunten in Nijmegen nemen af (ja/nee) 

Januari - maart

Verzamelen van meetgegevens (NO₂, PM₁₀, PM₂.₅) en uitvoeringsinformatie van partners zoals ODGM, GGD, DAR, RIVM 

Basis voor voortgangsrapportage 

April - juni

Analyseren van data, bepalen van trends en knelpunten, actualiseren van indicatoren 

Jaarlijkse evaluatie luchtkwaliteit 

Juli - september

Overleg met partners en betrokkenen (provincie, ODGM, GGD, bewonersgroepen) 

Gezamenlijke reflectie en bijsturing 

Oktober - december

Waar nodig opstellen van een actualisatievoorstel  

Actualisatiebesluit college van B&W