Kadernota gezonde leefomgeving

Ondertekening

Bijlage 1: Beleidsanalyse

Verbinding met ander beleid - Ruimtelijk beleid binnen de gemeente Assen

Visies:

• •

  Omgevingsvisie Assen nog mooier

• •

  Visie klimaatadapatie

• •

  Groenvisie

• •

  Transitievisie warmte

• •

  Visie energietransitie 2022-2030

• •

  Programma Water en Riolering (PWR) 2026-2031

• •

  Erfgoedvisie

• •

  Binnenstadvisie

• •

  Horecavisie

• •

  Detailhandel structuurvisie

• •

  Ruimte economische visie (REV)

• •

  Visie mobiliteit 2040

• •

  Woonvisie

• •

  Visienota bewegen ontmoeten spelen en sporten (BOSS)

• •

  Lokale inclusie agenda

• •

  Welstands- en reclamenota Assen

Bijlage 2: Beleidsachtergrond

Internationaal en nationaal zijn er verschillende initiatieven en beleidsplannen die zich richten op het verbeteren van de omgevingskwaliteit. De Sustainable Development Goals (SDG's) bijvoorbeeld, zijn 17 doelen die in 2015 door de Verenigde Naties zijn vastgesteld. Deze doelen zijn gericht op het aanpakken van wereldwijde uitdagingen zoals armoede, ongelijkheid, klimaatverandering en verlies van biodiversiteit. Daarnaast is er het Schone Lucht Akkoord (SLA). Dit is een overeenkomst tussen de Nederlandse overheid, provincies en gemeenten om de luchtkwaliteit in Nederland blijvend te verbeteren. Het doel is om in 2030 een gezondheidswinst van minimaal 50% te bereiken ten opzichte van 2016.

Gemeente Assen heeft zich bij de SDG’s aangesloten en zet zich actief in voor deze doelen door duurzame initiatieven te ondersteunen en te promoten. Assen neemt daarnaast deel aan het nationaal Schone Lucht Akkoord.

Europees beleid

Gemeenten moeten hun beleid afstemmen aan Europese afspraken, richtlijnen en verordeningen die gericht zijn op het beschermen van het milieu en de gezondheid van mensen. Deze stellen eisen aan luchtkwaliteit, waterbeheer, afvalwaterbehandeling, chemische stoffen en de bescherming van natuurlijke leefomgeving van dieren en planten. De belangrijkste Europese richtlijnen waaronder het milieubeleid van Assen valt zijn:

• •

  Richtlijn luchtkwaliteit (EU) (2024/2881)

Deze richtlijn stelt regels om de luchtkwaliteit in Europa te verbeteren. Dit helpt om de gezondheid van mensen te beschermen en het milieu te verbeteren.

• •

  Kaderrichtlijn Water (2000/60/EG)

De Kaderrichtlijn Water (KRW), is een Europese richtlijn die de kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater in de EU wil verbeteren en beschermen. Het doel is om een "goede staat" voor al het water te bereiken, met een deadline van 2027. Gemeenten zijn medeverantwoordelijk om de kwaliteit te verbeteren. Dit helpt om de natuur te beschermen.

• •

  Richtlijn stedelijk afvalwater (EU) (2024/3019)

Deze richtlijn stelt eisen aan de behandeling van stedelijk afvalwater. Gemeenten moeten zorgen voor goede zuiveringsinstallaties om vervuild water te reinigen. Dit helpt om het milieu te beschermen tegen vervuiling. De gemeente zorgt dat het afvalwater bij de RWZI komt, het Waterschap reinigt het afvalwater.

• •

  REACH-verordening (1907/2006/EG)

REACH is een Europese verordening over de productie van en handel in chemische stoffen. Het beschrijft waar bedrijven en overheden zich aan moeten houden. REACH staat voor: Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen. Gemeenten moeten bedrijven helpen om veilig met chemische stoffen om te gaan. Dit helpt om de gezondheid van mensen en de natuur te beschermen tegen gevaarlijke stoffen.

• •

  Habitatrichtlijn (92/43/EEG)

Deze richtlijn beschermt natuurlijke leefomgeving van dieren en planten in Europa. Dit helpt om bedreigde soorten en hun leefgebieden te beschermen.

Rijksbeleid

Op Rijksniveau is milieuwetgeving vastgelegd in verschillende wetten. De belangrijkste wetgeving betreft:

• 1.

  Omgevingswet: de Omgevingswet wil een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving waar ontwikkeling mogelijk is zonder de kwaliteit ervan te schaden.

• 2.

  Wet milieubeheer: De Wet milieubeheer is grotendeels in de Omgevingswet opgegaan. In de Wet milieubeheer is nog wel geregeld: stoffen, afvalstoffen, broeikasgasemissies, openbaarheid milieu-informatie en milieuaansprakelijkheid.

De uitwerking van deze wetten is geregeld in: Nationale omgevingsvisie (NOVI), Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en Ontwerp- programma Overgedragen Milieuregels Omgevingswet (POMO).

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is een langetermijnvisie van de Nederlandse overheid op de toekomst en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving in Nederland. De NOVI richt zich op vier belangrijke thema's: duurzaam economisch groeipotentieel, ruimte voor klimaatverandering en energietransitie, sterke en leefbare steden en regio's, en toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

Het Bkl (Besluit kwaliteit leefomgeving) is een AMvB (Algemene maatregelen van bestuur) onder de Omgevingswet en bevat regels over omgevingswaarden, instructieregels, beoordelingsregels en monitoring. Het Bkl richt zich op de inhoudelijke aspecten van de fysieke leefomgeving, zoals waterveiligheid, luchtkwaliteit en waterkwaliteit.

De relatie tussen het Bkl en het NOVI is dat het Bkl de praktische regels en normen vastlegt die nodig zijn om de doelen en ambities van het NOVI te realiseren. Het NOVI geeft de richting aan, terwijl het Bkl de concrete uitvoering en naleving van die richtlijnen ondersteunt. Het belangrijkste verschil tussen het NOVI en het Bkl is dat de NOVI een visie is, het Bkl een set van regels. Het Bkl is concrete regels die decentrale overheden moeten toepassen in hun omgevingsplannen.

Het Ontwerp- programma Overgedragen Milieuregels Omgevingswet (POMO). "Ontwerp POMO" staat voor ontwerp Programma Overgedragen Milieuregels Omgevingswet. Het is een programma dat de milieugevolgen van algemeen geldende regels in de bruidsschat van de Omgevingswet inzichtelijk maakt. Gemeenten kunnen deze informatie gebruiken bij het opstellen van hun eigen omgevingsplannen.

Provinciaal beleid

Provincies hebben belangrijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden op het gebied van milieuwetgeving. Ze voeren zowel landelijk beleid als eigen beleid uit en hebben de taak om te zorgen voor de naleving van milieuwetten. Dit betekent toezicht op lucht-, bodem- en waterkwaliteit, bodemsanering, en het tegengaan van verontreiniging.

Provincies bepalen ook waar steden en dorpen uitbreiden, waar bedrijventerreinen en kantorenparken worden aangelegd, en waar wegen, spoorwegen, scheepvaartverbindingen, industriegebieden, agrarische en natuurgebieden en recreatieve voorzieningen komen. Deze taken zijn vastgelegd in onder andere de Omgevingswet en Wet milieubeheer.

Daarnaast houden provincies toezicht op de waterschappen en gemeenten, en zorgen ze voor schoon zwemwater en veilige routes voor vrachtwagens met gevaarlijke stoffen. Provincies zijn verantwoordelijk voor het natuurbeleid binnen hun gebied. Dit bestaat uit het beheer en de bescherming van natuurgebieden zoals het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en Natura 2000-gebieden. Provincies bepalen wat wel en niet mag in deze gebieden en geven vergunningen af voor activiteiten die invloed hebben op de natuur.

De provincie Drenthe heeft op 13 juli 2022de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe (hierna: POV) vastgesteld. In hoofdstuk 3 staan de instructieregels voor gemeenten met onder andere de volgende onderwerpen:

• •

  Landschappelijke waarden, Cultuurhistorie en werelderfgoed, Archeologie en Aardkundige waarden

• •

  Stiltegebieden, Natuur en bescherming Natuurnetwerk Nederland, Nationale Parken (waaronder Nationaal Park Drentsche Aa)

• •

  Ondergrond (bijv. bodemenergie) en water

• •

  Agrarische bedrijven en overige agrarische activiteiten en Intensieve veehouderijen

• •

  Woningbouw

• •

  Regionale en lokale werklocaties

• •

  Provinciale wegen, Mobiliteit

• •

  Wind- en zonne-energie

Blauwdruk Milieuregels

Dit zijn voorbeeld-milieuregels voor het omgevingsplan die door de Omgevingsdienst Drenthe worden opgesteld voor gemeenten in Drenthe. Omgevingsdienst Drenthe is namens de provincie en de gemeenten verantwoordelijk voor regionale vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu en de fysieke leefomgeving. Ze behandelen aanvragen voor omgevingsvergunningen, houden toezicht op naleving van milieuregels, en handhaven deze regels bij bedrijven en andere instellingen. De Omgevingsdienst heeft opdracht gekregen om milieuregels op te stellen die door alle gemeenten in het omgevingsplan kunnen worden opgenomen. Daarmee zorgen we voor meer eenheid in milieubeleid in Drenthe. Elke gemeente moet zelf milieubeleid opstellen. Als dat gedaan is, kan voor de doorwerking naar omgevingsplan de voorbeeld-regels van de blauwdruk gebruikt worden.

Gemeentelijk beleid

Bevoegdheden

Gemeenten hebben verschillende bevoegdheden op het gebied van milieuwetgeving, voor het grootste deel geregeld door de Omgevingswet en de Wet milieubeheer. De Omgevingswet hanteert het "decentraal-tenzij-beginsel". Dit betekent dat gemeenten meestal het bevoegd gezag zijn voor milieubelastende activiteiten. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het handhaven van algemene rijksregels uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) voor milieubelastende activiteiten, zoals houtstook, industrie, binnenvaart, landbouw, mobiele werktuigen en wegverkeer. Er zijn uitzonderingen waarbij de provincie of minister bevoegd gezag is, bijvoorbeeld voor complexe bedrijven, mijnbouwwerkzaamheden, en activiteiten op zee. Daarnaast blijven bepaalde onderwerpen zoals stoffen, afvalstoffen, broeikasgasemissies, en milieuaansprakelijkheid geregeld onder de Wet milieubeheer. Gemeenten spelen een belangrijke rol in het beoordelen van vergunningaanvragen, toezicht houden op naleving van milieuregels, en het nemen van maatregelen om de milieukwaliteit te verbeteren. Op het gebied van waterkwaliteit is samenwerking belangrijk. Dit omdat de bevoegdheid voor waterkwaliteitsbeheer bij de waterschappen ligt en de gemeente beperkt invloed heeft.

Omgevingsvisie Assen nog mooier (2021): Een omgevingsvisie is het strategisch document waarin een gemeente lange termijn plannen en ambities voor de fysieke leefomgeving vastlegt. De omgevingsvisie van Assen, genaamd "Assen Nog Mooier," is een lange termijnvisie dat de toekomstige ontwikkeling van de stad beschrijft. Het richt zich onder meer op het versterken van de bestaande stadsstructuur en kwaliteiten van de stad, zoals groen- en natuurstructuren, de binnenstad, cultuurhistorie, en zorg- en onderwijsvoorzieningen.

De omgevingsvisie van Assen beschrijft een gezond leefmilieu als belangrijk uitgangspunt voor de gezondheid van inwoners en biodiversiteit (hoofdstuk 2.12). Dit bestaat uit onder andere het beheersen van schadelijke uitstoot, geluid- en geurhinder, en bodemkwaliteit. Assen heeft relatief weinig overlast op het gebied van milieu, de basis is goed op orde.

Omgevingsvergunning milieubelastende activiteit: Gemeenten zijn bevoegd om een omgevingsvergunning milieubelastende activiteiten af te geven voor activiteiten die invloed hebben op het milieu, zoals bedrijven en bouwprojecten. Ze kunnen hierbij specifieke voorwaarden stellen om de milieukwaliteit te beschermen.

Het Bkl mengpaneel

Het Besluit Kwaliteit Leefomgeving (Bkl) biedt gemeenten de mogelijkheid om gebiedsgerichte regels (mede voortkomend uit het POMO) voor milieukwaliteit op te stellen. Dit betekent dat gemeenten milieudoelen kunnen vaststellen die passen bij de unieke kenmerken en behoeften van verschillende deelgebieden binnen hun grondgebied. De instructieregels van het Rijk staan in hoofdstuk 5 van het Bkl. Hierin staan onder andere regels over het behoud van ruimte voor toekomstige functies, de bescherming van waterbelangen, de veiligheid en de gezondheid en van het milieu.

De mogelijkheid om lokaal milieubeleid te voeren binnen de door de wet gestelde bandbreedtes wordt ook wel de bestuurlijke afwegingsruimte genoemd, en kan worden vergeleken met een mengpaneel. Hierbij vertalen de schuifjes van het mengpaneel zich in de regels die in het omgevingsplan worden opgenomen. Dit mengpaneel stelt gemeenten in staat om de normhoogte van de verschillende milieuthema’s aan te passen binnen bepaalde grenswaarden. Dit door de grenswaarden te variëren met behulp van ‘strenger’ of ‘minder streng’. Gemeenten kunnen hun eigen doelen formuleren, die gelden voor de specifieke deelgebieden. Deze doelen bepalen de gewenste staat van de fysieke leefomgeving.

Om doelen te bereiken, kunnen gemeenten enkele milieunormen soepeler of strenger maken dan de standaardwaarden. Ze hebben daarbij niet de volledige vrijheid. Deze ruimte is uitgewerkt in het Bkl. Hieronder is de ruimte per thema toegelicht.

Figuur 2. Het Bkl mengpaneel (www.iplo.nl)

Lucht

De Handreiking Bkl stelt dat het mengpaneel flexibiliteit biedt in de toepassing van normen, dit betekent voor luchtkwaliteit niet dat de normen versoepeld kunnen worden. De wettelijke grenswaarden moeten altijd worden gerespecteerd en mogen niet worden overschreden. Wel kan strenger beleid worden gevoerd.

Geluid

Met de inwerkintreding van de omgevingswet is de geluidwetgeving veranderd. Dit betekent onder andere dat de Wet geluidhinder is vervallen voor bepaalde onderdelen. De manier van beoordelen en toelaten van nieuwe ontwikkelingen bij (spoor)wegen en gezoneerde industrieterreinen is veranderd. Met de komst van de Omgevingswet staan de geluidsnormen straks voor een deel in het Omgevingsplan. Op dit moment is het Omgevingsplan nog geregeld vanuit de wet (dit noemen we “van rechtswege”) en heeft het Rijk bepaald welke geluidsnormen van toepassing zijn (de zogenaamde Bruidsschat). Deze normen sluiten aan bij het voormalige Activiteitenbesluit milieubeheer.

De regels die gemeenten bedenken, moeten passen binnen de instructieregels van het Bkl. In bepaalde situaties kan er een versoepeling van de geluidsnormen met maximaal 5 dB worden toegestaan (bijvoorbeeld op bedrijventerreinen). Dit is mogelijk onder specifieke voorwaarden en afwegingen die zijn vastgelegd. Deze versoepeling kan bijvoorbeeld worden toegepast bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen waar het niet haalbaar is om volledig aan de standaardnormen te voldoen, als er voldoende maatregelen worden genomen om geluid te beperken.

Voor scholen zijn geluidsnormen vastgelegd in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Er moet daarbij gezorgd worden voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Dit betekent dat geluidsniveaus binnen wettelijke grenzen blijven. Het geluid inclusief stemgeluid is aanvaardbaar als het voldoet aan de standaardwaarden voor activiteiten uit het Bkl. Als niet wordt voldaan dan kan daarvan afgeweken worden.

Geur

Het Bkl mengpaneel biedt de mogelijkheid om regels voor geur in het omgevingsplan te versoepelen of strenger toe te passen. Een voorbeeld hiervan is het vastleggen van een geurcontour, de zone rondom een bron van geurhinder waar de geur merkbaar is. Hoofdregel is dat bouwen binnen geurcontouren niet is toegestaan, hoewel uitzonderingen mogelijk zijn.

Licht

Gemeenten bepalen zelf of ze regels ter voorkoming van lichthinder opnemen in het omgevingsplan. Hoewel straatverlichting, verlichting bij sportvelden en andere lichtbronnen lichthinder kunnen veroorzaken, betekent dit niet dat er altijd maatregelen tot verduistering zullen worden getroffen. Verlichting is belangrijk voor (verkeers)veiligheid. Dit vraagt een afweging tussen het beschermen van de belangen van ondernemers en de belangen van inwoners en natuur.

Gemeenten kunnen onder bepaalde voorwaarden afwijken van de standaardwaarden voor licht (dus versoepelen), als dit goed wordt gemotiveerd en de gezondheid en het welzijn van de inwoners niet in gevaar komen.

Trillingen

Voor trillingen kunnen gemeenten onder specifieke omstandigheden afwijken van de standaardwaarden. Gemeenten mogen zelf regels stellen over trillingen door milieubelastende activiteiten. Zij leggen vast welke trillingen door een activiteit in trilling gevoelige ruimten van trilling gevoelige gebouwen aanvaardbaar zijn.

Externe veiligheid

Gemeenten mogen onder specifieke omstandigheden tijdelijk afwijken van de standaardwaarden voor externe veiligheid, als dit goed wordt onderbouwd en voldoende maatregelen worden genomen om de risico's te beperken. Dit kan bijvoorbeeld van toepassing zijn bij situaties waarbij een gebied in transitie is en meerdere functies tijdelijk naast elkaar bestaan.

ZZS

Voor ZZS gelden strenge normen vanwege de ernstige gezondheids- en milieueffecten van deze stoffen. Versoepeling van de regels is niet toegestaan om de veiligheid en gezondheid van de bevolking te beschermen.

Bodem

Het Bkl mengpaneel laat het toe om gebieden en locaties aan te wijzen waar bodemkwaliteit al dan niet strenger dan de wettelijke eisen zou moeten worden aangewezen. Het gaat om het definiëren van een acceptabel en wenselijk niveau voor het milieuthema bodem.

Water

Het Bkl mengpaneel biedt gemeenten de mogelijkheid om onder bepaalde voorwaarden af te wijken van de standaardwaarden voor waterkwaliteit. Dit kan bijvoorbeeld als specifieke maatregelen worden genomen om de impact van vervuiling te beperken en als de afwijking goed wordt onderbouwd. Het mengpaneel laat toe om gebieden en bestemmingen aan te wijzen waar de waterkwaliteit al dan niet strenger dan de wettelijke eisen zijn.

Bijlage 3: Participatieverslag Kadernota gezonde leefomgeving

Doel van de participatie

• 1.

  Bewustwording: mensen aan het denken zetten en laten nadenken over milieu

• 2.

  Betrokkenheid: betrokkenen weten van het proces en kunnen input leveren/ aangeven wat zij belangrijk vinden

• 3.

  Informatie ophalen: Hoe staat het ervoor in Assen? Ervaren mensen hinder en waar dan? Wat vinden betrokkenen belangrijk? Waar moeten we aan denken bij het opstellen van milieubeleid?

• 4.

  Verbinding: Betrokkenen weten van het proces en kunnen aansluiten, eigen ervaringen delen of inspiratie opdoen uit onze ervaring

• 5.

  Een start maken met wettelijk verplichte monitoring, nulmeting. We wisten niet of er op dit moment hinder wordt ervaren en waar.

• 6.

  Mede-eigenaarschap. Betrokkenen intern en extern voelen zich mede- eigenaar waardoor het beleid van “ons” wordt.

Wat waren de kaders van de participatie

• •

  Juridische kaders:

• •

  Vanuit de omgevingswet is de gemeente verplicht milieubeleid op te stellen.

• •

  Milieubeleid moet overeenkomen met en aansluiten op Europees, landelijk en provinciaal beleid.

• •

  Monitoring is verplicht onder de omgevingswet

• •

  Onder de omgevingswet is participatie een belangrijk onderwerp

• •

  Organisatorische kaders:

• •

  De omgevingsvisie Assen nog mooier mist een hoofdstuk over milieu. Eind 2025 wordt de herziene versie van de omgevingsvisie opgesteld, hiervoor is een hoofdstuk milieu nodig. Door beleid op te tellen over de milieuthema’s heeft de hele organisatie van gemeente Assen (aanvullende) richtlijnen voor het ontwikkelen en onderhouden van de stad.

• •

  Politiek-bestuurlijke kaders:

• •

  Assen is SDG-gemeente. Daarmee ondersteunt Assen de Sustainable Development Goals (Duurzame ontwikkelings doelen). Duurzaamheid wordt door de Brundtland-commissie van de VN gedefinieerd als: “Voldoen aan de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”

• •

  Assen is aangesloten bij het Schone lucht akkoord

• •

  Het bestuur kan aangesproken worden door inwoners: “Wat heeft u gedaan om mijn gezondheid te beschermen?”

• •

  100 % van de Kinderraad heeft aangegeven Milieu een belangrijk thema te vinden.

• •

  Omgevingsvisie Assen nog mooier: “Assen is veilig, schoon en mooi”

• •

  Asser Ambitie Agenda: Sterker, Slimmer, Schoner

• •

  Coalitieakkoord Dichtbij en Daadkrachtig: Leefbaar en ontspannen wonen voor iedereen.

• •

  Inhoudelijke kaders:

• •

  We moeten voldoen aan de Europese en landelijke regelgeving

Samenwerking

• •

  Inwoners

• •

  VNG

• •

  Provincie

• •

  Regio Groningen Assen

• •

  NG40

• •

  NG4

• •

  Andere gemeenten

• •

  Milieudefensie

• •

  Asser Ondernemers

• •

  Vaart in Assen

• •

  Ministerie van I&W

• •

  Interne collega's van teams O&A en Ruimte

• •

  Adviesbureau Haskoning

Korte samenvatting van de samenwerking

Gesprekken met stakeholders in de aanloop van het ontwikkelen van het milieubeleid

Tussen 2022 en 2024 vonden gesprekken plaats met diverse interne en externe stakeholders met betrekking tot milieubeleid. We bespraken onderwerpen zoals luchtkwaliteit, geluidoverlast, water- en bodemkwaliteit, duurzaamheid en de implementatie van de Omgevingswet. De stakeholders variëren van gemeentelijke (beleids)medewerkers tot externe organisaties zoals Rijkswaterstaat en de Milieufederatie Drenthe.

De gesprekken met verschillende stakeholders hebben bijgedragen aan een breed inzicht in de uitdagingen en mogelijkheden op het gebied van milieubeleid. De samenwerking tussen interne en externe partijen is belangrijk voor het succesvol implementeren van duurzaamheidsinitiatieven en het naleven van milieuwetgeving. We benadrukken dat doorlopende communicatie belangrijk is en samenwerking om milieudoelstellingen te bereiken.

Kerngroep kadernota gezonde leefomgeving

De kadernota gezonde leefomgeving is geschreven in samenwerking met Haskoning en daarbij is een kerngroep betrokken die input heeft geleverd. In de kerngroep zaten vertegenwoordigers van: Omgevingsdienst Drenthe, GGD Drenthe, Veiligheidsregio Drenthe, gemeente Assen.

Ingezette participatie

• •

  Diverse gesprekken in de aanloop intern en extern

• •

  Een gesprek met Kinderraad over lucht, geluid en geur

• •

  Snuffelfietsen project

• •

  Enquête Stadspanel, jeugdpanel, social media, berichten van de brink

• •

  NHL Stenden Bestuurskunde: onderzoek monitoring

• •

  Feedbackronde Bedrijven (Asser Ondernemers en Vaart in Assen)

Doelgroepen

• •

  Belanghebbenden intern en extern

• •

  Kinderen (Kinderraad)

• •

  Jongeren (Jeugdpanel)(Snuffelfietsenproject)

• •

  Inwoners (Stadspanel)

• •

  Studenten (NHL Stenden Bestuurskunde: onderzoek monitoring)

• •

  Ondernemers (Asser ondernemers, Vaart in Assen)

Samenvatting van de participatie per doelgroep

Kinderraad

In gesprek met de kinderraad op 12 december 2024 over lucht, geluid en geur. We bespraken de overlast (“prikkels”) die mensen kunnen hebben van geur en geluid aan de hand van een filmpje van Het Klokhuis en hoe luchtvervuiling is voor mensen met gezondheidsklachten.

Alle kinderraadsleden waren aanwezig

De Kinderraad van Assen besprak overlast en milieuproblematiek. De meeste kinderen geven de voorkeur aan fietsen boven autorijden en vinden dat evenementen geen hinder voor ouderen mogen veroorzaken. Ze kiezen voor picknicken in plaats van barbecueën uit respect voor mensen met astma. Het bewustzijn over het milieu en rekening houden met anderen staat bij de kinderen hoog in het vaandel.

Panel onderzoek enquete inwoners

In januari - maart 2025 hielden we een enquete onder de inwoners. Ze werden uitgenodigd via het stadspanel, jongerenpanel, social media en berichten van de brink om mee te doen. Van de 2.818 stadspanelleden deden 1.740 (62%) mee aan dit onderzoek. Van de 240 jongerenpanelleden deden er 39 (16%) mee. De totaal aantal deelnemers was 1.892 inwoners.

We hebben de inwoners een aantal stellingen over overlast door luchtvervuiling, geluid, stank, trillingen en licht voorgelegd. Respondenten konden behulp van een schaal van 1 tot 5 antwoorden. De betekenis van de waarden waren:

• 1.

  Geen overlast: geen merkbare hinder of ongemak

• 2.

  Lichte overlast: af en toe lichte hinder, maar niet storend

• 3.

  Matige overlast: regelmatige hinder, wat soms storend is maar nog draaglijk.

• 4.

  Ernstige overlast: vaak en duidelijk hinder, het heeft elke dag invloed op mijn leven.

• 5.

  Zeer ernstige overlast: altijd en ernstige hinder, het verstoort elke dag mijn leven sterk.

Samenvatting van de resultaten:

• •

  31% van de respondenten ervaart (zeer) ernstige overlast door luchtvervuiling.

• •

  25% van de respondenten ervaart (zeer) ernstige overlast door geluid.

• •

  7% van de respondenten ervaart (zeer) ernstige overlast door stank.

• •

  7% van de respondenten ervaart (zeer) ernstige overlast door trillingen.

• •

  8% van de respondenten ervaart (zeer) ernstige overlast door licht.

• •

  94% van de respondenten vindt een gezonde leefomgeving (heel) belangrijk.

• •

  34% van de respondenten maakt zich (heel) veel zorgen over vervuiling.

Snuffelfietsen

De gemeente Assen gaf in september 2024 Stichting GLOBE Nederland opdracht om een educatief project uit te voeren waarin middelbare scholieren zelf de luchtkwaliteit meten. Dit sloot aan bij het landelijke Schone Lucht Akkoord (SLA) en betrof metingen van fijnstof (PM) en stikstofdioxide (NO₂).

Deelnemende school: Dr. Nassau College.

Educatief aspect:

• •

  Leerlingen werkten vakoverstijgend (biologie, scheikunde, aardrijkskunde, Nederlands).

• •

  Ontwikkeling van onderzoeksvaardigheden, datageletterdheid en burgerschap.

• •

  Ondersteund met gastlessen, lesmateriaal, en bijeenkomsten.

Resultaten

• •

  Fijnstof: Volledig meettraject met 10 sensoren.

• •

  NO₂: Deelname aan landelijke meetcampagne (najaar 2024); in Assen werden lage concentraties gemeten (6–8 µg/m³), wat wijst op relatief schone lucht.

• •

  Slotpresentatie in het gemeentehuis voor wethouder, beleidsmakers en pers.

• •

  Betrokkenheid op het onderwerp.

NHL Stenden Bestuurskunde: onderzoek monitoring

In het najaar van 2024 onderzochten twee groepjes van de studenten van NHL Stenden hoe de gemeente het beste de milieu thema’s kan monitoren. De uitkomsten van deze onderzoeken worden gebruikt als er volgend op de kadernota gezonde leefomgeving een omgevingsprogramma wordt opgesteld. Hun aanbevelingen worden gebruikt bij het opstellen van het monitoringsplan.

Bedrijven

Via de Ondernemend Assen en Vaart in Assen zijn bedrijven in Assen benaderd om mee te lezen in de 60% versie van de kadernota gezonde leefomgeving.

Dit is de feedback die we ontvingen:

Algemene indruk

• •

  Positieve waardering voor duurzame ambities en aandacht voor binnenstad.

• •

  Zorgen over uitvoerbaarheid en economische impact.

Belangrijkste aandachtspunten

• •

  Doelstellingen: Sluiten aan bij landelijke kaders, maar missen lokale concretisering.

• •

  Maatregelen: Herkenbaar, maar strengere eisen kunnen kleine ondernemers hinderen.

• •

  Tijdspad: Ontbreekt; behoefte aan duidelijke planning.

• •

  Monitoring: Ondernemers willen actief betrokken worden en transparantie in resultaten.

• •

  Samenwerking: Het belang wordt erkend, blijf inzetten op goede communicatie en afstemming.

Knelpunten

• •

  Mogelijke kostenstijging bij strenger beleid.

• •

  Blijf letten op de ruimte voor bedrijven in industriegebieden en gemengde gebieden, zoek hier een goede balans.

Verbetersuggesties

• •

  Maatwerk bij evenementen en horeca.

• •

  Proeven met duurzame bevoorrading en subsidiemogelijkheden.

• •

  Blijf helder communiceren en structureel overleggen met ondernemers.

Samenvatting

De bedrijvenorganisaties pleiten voor een gezonde leefomgeving in balans met economische vitaliteit. Actieve betrokkenheid van ondernemers en ruimte voor maatwerk zijn belangrijk voor succesvolle uitvoering.

Samenvatting van de reacties

Belangrijkste punten van alle betrokkenen

• •

  Gezonde leefomgeving is belangrijk

• •

  Het beleid moet concreet en meetbaar zijn (SMART)

• •

  Het beleid moet voldoen aan de wetgeving

• •

  Het beleid moet in verbinding staan met ander beleid

• •

  Het beleid moet rekening houden met een compexe wereld (groeiende bevolking, groeiende stad, beperkte ruimte, economische ontwikkeling, klimaatverandering)

VNG

De VNG vertegenwoordigt gemeenten richting het landelijk bestuur en benadrukt het belang van een integrale en eenduidige aanpak van milieuproblemen.

Provincie

De provincie geeft aan de samenwerking belangrijk te vinden en trekt graag samen op als het gaat om luchtkwaliteit.

Waterschappen

De waterschappen zijn bevoegd gezag als het gaat over de kwaliteit en met monitoren van het oppervlaktewater. Zij geven aan de samenwerking belangrijk te vinden.

Andere gemeenten

Andere gemeenten (Tynaarlo, Meppel, Emmen, Groningen, Kampen, Gorinchem, Arnhem, Deventer) zijn allemaal aan de slag met de omgevingswet. Vooral kleinere gemeenten geven aan geen capaciteit te hebben voor een adviseur milieu en daardoor niet voorop te lopen. Alle ambtenaren van de andere gemeenten erkennen de uitdaging waar we voor staan, vanwege de omgevingswet, maar ook vanwege de toenemende druk op de leefomgeving.

Veiligheidsregio Drenthe

Veiligheidsregio Drenthe benadrukt het belang van bij blijven op het gebied van nieuwe risico’s die ontstaan door de technologische ontwikkeling zoals megabatterijen. Ook klimaatverandering zorgt voor nieuwe uitdagingen zoals het bereikbaar houden (of maken) van natuurgebieden voor brandweer.

Omgevingsdienst Drenthe

Omgevingsdienst Drenthe vraagt vooral duidelijk beleid met concrete normen en doelen. Ook vragen zij de gemeente als opdrachtgever beleid op stellen voor de manier waarop beleid uitgevoerd moet worden. Denk dan het inzetten van communicatie, voorlichting naast of voorafgaande aan vergunningverlening en handhaving. Ook pleiten zij voor versterken van de samenwerking.

GGD

De GGD benadrukt het belang van een gezonde leefomgeving. Door te zorgen voor een gezonde leefomgeving kan ziekte voorkomen worden en leven mensen langer.

Vaart in Assen

De Vaart pleit voor een gezonde leefomgeving in balans met economische vitaliteit. Actieve betrokkenheid van ondernemers en ruimte voor maatwerk zijn essentieel voor succesvolle uitvoering.

Ministerie van I&W

Assen is aangesloten bij het Schone lucht akkoord. In het Schone lucht akkoord werken het ministerie van IenW, het RIVM, Rijkswaterstaat, de provincies en de deelnemende gemeenten samen aan schonere lucht. Het ministerie benadrukt het belang van het uitvoeren van de plannen van het schone lucht akkoord en ondersteunt de gemeente daarbij.

Collega’s van team Ontwikkeling en advies

Collega’s van beleid erkennen het belang van integraal werken. Milieubeleid werkt aan een gezondere leefomgeving en kwaliteit van de natuur. Daarmee is er verbinding met de onderwerpen: groen, klimaat, energietransitie, mobiliteit, wonen, gezondheid, jeugd, economie.

Collega’s team Ruimte

Van team ruimte zijn de adviseurs en planjuristen betrokken. De adviseurs benadrukken de belangrijkste punten van hun respectievelijke expertise zoals juridisch, ecologie en bodem, dit betreft vooral nieuwe wetgeving en nieuwe risico’s vanwege verdichting van de stad en de beperkte ruimte en klimaatverandering. Planjuristen geven aan dat het belangrijk is beleid op te stellen dat richting kan geven aan het omgevingsplan. Het beleid moet concreet en meetbaar zijn (SMART) en voldoen aan de wetgeving (Omgevingswet).

Kinderraad

De kinderraad vindt milieu een belangrijk onderwerp en vraagt de raad rekening te houden met de inwoners als het gaat om vervuiling en overlast. Ze willen dat het bestuur van Assen maatregelen neemt als dat kan.

Inwoners

Inwoners geven aan te hopen dat er iets gedaan wordt met de enquete. Ze vinden milieu belangrijk. Tussen de 15 en 20 % ervaart ernstige tot zeer ernstige overlast door luchtvervuiling en geluidsoverlast.

Veel inwoners maakten gebruik van de gelegenheid om een opmerking toe te voegen aan de enquête. Hierin lazen we meerdere malen dat de inwoners hoopten dat er nu echt beleid zou komen waar ook iets mee gedaan wordt.

Bedrijven

De bedrijvenorganisaties pleiten voor een gezonde leefomgeving in balans met economische vitaliteit. Actieve betrokkenheid van ondernemers en ruimte voor maatwerk zijn belangrijk voor succesvolle uitvoering.

Impact van de inbreng op het project/beleid

Van dit participatie traject is de input gebruikt bij het opstellen van de kadernota gezonde leefomgeving en bij het informeren van de Raad.

Afwegingen, argumentatie

De kadernota Gezonde Leefomgeving is een beleidsdocument op visieniveau. De input van de participatie is hierin verwerkt. Uit de participatie bleek dat betrokkenen het van groot belang vinden dat er beleid wordt ontwikkeld en dat de gemeente keuzes maakt en regels opstelt die rekening houden met de complexiteit van de samenleving en de ruimtelijke uitdagingen in een stad als Assen.

Toekomstige betrokkenheid

Na het vaststellen van de kadernota Gezonde Leefomgeving zullen er 1 of meer omgevingsprogramma(‘s) worden opgesteld, waarbij participatie een belangrijke rol speelt. Bij het opstellen van een omgevingsprogramma programma is het belangrijk dat betrokkenen kunnen meedenken over de uitvoerbaarheid en haalbaarheid. Daarnaast is het belangrijk om de gezondheid van de inwoners en de kwaliteit van de natuur te beschermen. Het vinden van een balans is hierbij noodzakelijk. Participatie met verschillende betrokken partijen kan hieraan bijdragen.

Conclusie en aanbevelingen

Conclusie

Belanghebbende organisaties geven aan dat het belangrijk is dat de gemeente milieubeleid opstelt. Beleid zorgt voor duidelijkheid en richting.

Kinderraad, jeugdraad en inwoners beschouwen het milieu als een belangrijk thema. Uit de enquête onder inwoners bleek dat 31% van de respondenten (zeer) ernstige overlast ervaart door luchtvervuiling en 25% door geluidsoverlast. Daarnaast vindt 94% van de respondenten een gezonde leefomgeving (heel) belangrijk en maakt 34% zich (heel) veel zorgen over vervuiling.

Het snuffelfietsenproject heeft ervoor gezorgd dat leerlingen van het Nassaucollege zich meer bewust zijn geworden van luchtvervuiling en hun kennis over dit onderwerp hebben vergroot.

Aanbevelingen

Het is belangrijk om het milieubeleid verder te ontwikkelen en te integreren in het gemeentebeleid. De eerste stap na de kadernota gezonde leefomgeving is om het hoofdstuk milieu, zoals geformuleerd in de kadernota, op te nemen in de Omgevingsvisie. Vervolgens worden er 1 of meer omgevingsprogramma(‘s) opgesteld. We zullen daarbij inwoners, bedrijven en ketenpartners te blijven betrekken, zodat het beleid uitvoerbaar en haalbaar is en de gezondheid van de inwoners wordt beschermd.

Bijlage 4: Impactanalyse

Impactanalyse Kadernota Gezonde Leefomgeving – Gemeente Assen

Inleiding

Milieubeleid is belangrijk om onze leefomgeving schoon en gezond te houden en om duurzaam met natuur om te gaan. Beleidskeuzes hebben vaak gevolgen op verschillende terreinen: van milieu en economie tot de kwaliteit van onze leefomgeving. Daarom is het nodig om vooraf goed te kijken wat de effecten zijn.

Een impactanalyse helpt om kansen en risico’s inzichtelijk te maken. Zo wordt duidelijk in hoeverre beleid bijdraagt aan doelen als minder uitstoot, minder geluidsoverlast en bescherming van natuur. Ook wordt zichtbaar welke andere effecten ontstaan en hoe we die kunnen beperken.

Met deze analyse zorgen we voor transparantie en een stevige onderbouwing van het milieubeleid.

Samenvatting

Kosten:

• •

  Investeringen in monitoring (lucht, water, bodem, geluid, etc.)

• •

  Aanpassing van infrastructuur (bijv. geluidswerende maatregelen, duurzame mobiliteit)

• •

  Handhaving en vergunningverlening

• •

  Subsidies voor duurzame maatregelen (zoals isolatie, zonnepanelen)

Baten:

• •

  Gezondheidswinst (minder ziektelast, lagere zorgkosten)

• •

  Verhoogde kwaliteit van de leefomgeving en aantrekkelijkheid van Assen als woon- en werkstad

• •

  Vermeden milieuschade en herstelkosten

• •

  Versterking van biodiversiteit en klimaatadaptatie

• •

  Economische kansen door innovatie en duurzame bedrijvigheid

Indirecte baten:

• •

  Versterking van de regionale economie door duurzame investeringen

• •

  Verhoogde participatie en betrokkenheid van inwoners en bedrijven

Conclusie: De baten zijn vooral maatschappelijk en ecologisch, met lange termijn voordelen.

Kosten voor de gemeente

• •

  Uitvoering van monitoring en participatie (enquête, meten, data inkopen, snuffelfietsenproject)

• •

  Opstellen van omgevingsprogramma’s en omgevingsplan

• •

  Communicatiecampagnes en educatie

• •

  Handhaving en vergunningverlening

• •

  Samenwerking met partners (GGD, Omgevingsdienst, Waterschappen)

Dekking:

• •

  Gemeentelijke begroting (mogelijk via programma’s zoals PWR, mobiliteitsvisie)

• •

  Provinciale en landelijke subsidies (bijv. Schone Lucht Akkoord)

• •

  Europese fondsen (bijv. via SDG’s en Kaderrichtlijn Water)

• •

  Mogelijke bijdragen van bedrijven (bijvoorbeeld via het ‘vervuiler betaalt’-principe)

Gevolgen voor bedrijven en burgers

Voor bedrijven:

• •

  Positief: kansen voor duurzame innovatie, samenwerking, en profilering

• •

  Negatief: mogelijk hogere kosten door strengere milieunormen (geluid, geur, ZZS)

• •

  Administratieve lasten: vergunningaanvragen, monitoringverplichtingen

• •

  Concurrentiepositie: afhankelijk van mate van maatwerk en versoepeling in werkgebieden

Voor burgers:

• •

  Positief: betere luchtkwaliteit, minder geluidsoverlast, gezondere leefomgeving

• •

  Negatief: beperkingen bij woningbouw nabij risicogebieden, kosten voor aanpassingen (bijv. warmtepompen)

• •

  Koopkracht: indirecte effecten via energie- en woonlasten

• •

  Participatie: inwoners zijn actief betrokken via enquêtes en panels

Hierbij is de balans tussen kwaliteit van de leefomgeving en economische vitaliteit belangrijk.

Macro-economische effecten

Hoewel niet expliciet benoemd, zijn er potentiële macro-economische effecten:

• •

  Regionale economische groei: door investeringen in duurzame infrastructuur en bedrijvigheid

• •

  Werkgelegenheid: in de sectoren milieu, energie, mobiliteit, bouw en advies

• •

  Inflatie: mogelijk lichte stijging door hogere kosten voor bedrijven en burgers

• •

  Ruimtelijke economie: versterking van de aantrekkelijkheid van Assen als woon- en vestigingslocatie

• •

  Langetermijneffecten: betere volksgezondheid en lagere zorgkosten kunnen macro-economisch positief uitwerken

Conclusie: De nota draagt bij aan duurzame economische ontwikkeling, maar een macro-economische analyse kan dit verder onderbouwen.

Aanbeveling

Voor de volgende fase (omgevingsprogramma’s en omgevingsplan) is het aan te raden om:

• •

  Budgettaire impact en dekking expliciet te maken

• •

  Effecten op bedrijven en burgers te kwantificeren

NB: Een verplichte OER (omgevingseffect rapportage) bij het opstellen van de Omgevingsvisie of een MER (milieueffectrapportage) bij toekomstige omgevingsprogramma’s zorgt ook voor een beter beeld van de impact van milieubeleid.

In cijfers

Een indicatie van de financiële kosten naast de maatschappelijke en economische baten (gezondheid, leefbaarheid, juridische zekerheid, draagvlak).

Kostenindicatie:

Gemeente (70.000 inwoners)

• 1.

  Milieueffectrapportage (MER)

• •

  Motivatie: Een MER is noodzakelijk en juridisch verplicht om de milieugevolgen van beleidskeuzes en uitvoeringsmaatregelen transparant te maken en juridisch te onderbouwen.

• •

  Activiteiten:

• •

  Uitbesteding onderzoek naar externe bureaus (scenario-analyse, effectbeoordeling).

• •

  Interne coördinatie en afstemming met stakeholders.

• •

  Kostenindicatie:

• •

  Adviesbureau: € 150.000 – € 200.000

• •

  Gemeentelijke inzet (ca. 0,2 fte gedurende 1 jaar): € 15.000

Totaal MER: € 165.000 – € 215.000

• 2.

  Monitoring (2-jaarlijkse enquête)

• •

  Motivatie: Regelmatige peiling van beleving en tevredenheid inwoners over leefomgeving en milieubeleid geeft input voor bijsturing.

• •

  Activiteiten:

• •

  Opzet en uitvoering representatieve enquête (ongeveer 1.000 – 1.500 respondenten).

• •

  Analyse en rapportage.

• •

  Kostenindicatie per cyclus (2 jaar):

• •

  Uitvoering enquête door onderzoeksbureau: € 25.000

• •

  Gemeentelijke inzet (analyse, communicatie, coördinatie): € 7.500

Totaal enquête per cyclus: € 32.500

• 3.

  Fysieke metingen leefomgeving

• a.

  Luchtkwaliteit

• •

  Meetstations en periodieke metingen (NO₂, PM₁₀, PM₂.₅).

• •

  Jaarlijkse meetcampagne en dataverwerking.

• •

  Kosten: € 40.000 per jaar

• b.

  Geluid

• •

  Geluidsmetingen langs hoofdwegen en drukke punten.

• •

  Kosten: € 30.000 per jaar

• c.

  Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)

• •

  Metingen water- en bodemkwaliteit (PFAS, zware metalen).

• •

  Kosten: € 25.000 per jaar

Totaal fysieke metingen: ca. € 95.000 per jaar

• 4.

  Verkeersmodel (lucht & geluid)

• •

  Motivatie: Een verkeersmodel is essentieel om scenario’s door te rekenen en effecten van maatregelen op luchtkwaliteit en geluid te voorspellen.

• •

  Activiteiten:

• •

  Inrichting verkeersmodel (basis + milieumodules).

• •

  Validatie en kalibratie met lokale data.

• •

  Kostenindicatie:

• •

  Eenmalige opzet: € 200.000 – € 250.000

• •

  Jaarlijks onderhoud/licenties: € 25.000

• 5.

  Personeelsuren gemeente

• •

  Motivatie: Voor coördinatie, bestuurlijke afstemming, communicatie en beleidsopvolging.

• •

  Inzet:

• •

  Projectleider milieubeleid: 0,5 fte (ca. € 45.000/jaar)

• •

  Beleidsmedewerker ondersteuning: 0,3 fte (ca. € 25.000/jaar)

Totaal interne inzet: € 70.000/jaar

• 6.

  Inhuur adviesbureau (uitvoeringsprogramma & implementatie)

• •

  Motivatie: Voor specialistische kennis en ondersteuning bij implementatie.

• •

  Activiteiten: opstellen uitvoeringsprogramma, ondersteunen bij aanbestedingen en implementatie, borging in beleidscyclus.

• •

  Kostenindicatie: € 100.000 – € 150.000 (eenmalig in eerste twee jaar)

Samenvattend overzicht kosten (indicatief)

Baten: maatschappelijk en economisch

Gezondheid en leefbaarheid

• •

  Verminderde gezondheidskosten:

• •

  Door betere luchtkwaliteit (vermindering fijnstof, NO₂) en minder geluidsoverlast neemt de ziektelast af.

• •

  Literatuur (RIVM, WHO) geeft aan dat reductie van luchtvervuiling met 5–10% kan leiden tot 1–2% minder chronische ziekten (astma, hart- en vaatziekten). (https://www.rivm.nl/lucht/effecten-luchtkwaliteit-op-gezondheid/gezondheidswinst-gemeente-provincie)

• •

  Voor 70.000 inwoners komt dit neer op vermeden maatschappelijke zorgkosten van ca. € 400.000 – € 800.000 per jaar.

(Berekening: Nederland (2019) had 17,34 miljoen inwoners, kosten van hart- en vaatziekten waren 6,8 miljard, kosten voor ziekten aan ademhalingswegen waren 3,3 miljard. Totaal is dat 10,1 miljard per jaar. Het bedrag van 10,1 miljard gedeeld door 17,34 miljoen = ongeveer 582 euro per inwoner. Voor 70.000 inwoners zijn de kosten gemiddeld 40,74 miljoen. Als er 1% minder chronische ziekten zijn is dat een besparing van € 407.400 euro per jaar. Bron: https://www.vzinfo.nl/kosten-van-ziekten/samenvatting)

Woningwaarde & aantrekkelijkheid gemeente

• •

  Schone en stille woonomgeving verhoogt woningwaarde en vestigingsklimaat.

• •

  Verbetering van milieufactoren in de leefomgeving kan woningprijzen met 1–3% kan verhogen. (https://esb.nu/stilte-heeft-zijn-prijs, https://omgevingsweb.nl/publicaties/waarderen-huizenkopers-milieufactoren-in-hun-omgeving)

• •

  Bij een gemiddelde woningwaarde (Assen in cijfers jaar) van € 361.000 en ca. 33.000 woningen in de gemeente geeft dit een potentieel waarde-effect van € 119 miljoen (gerekend met 1% waarde verhoging).

Juridische en beleidsmatige zekerheid

• •

  MER en verkeersmodel maken beleid juridisch robuust en verkleinen kans op vertraging of beroepsprocedures.

• •

  Vermeden juridische kosten en vertraging: indicatief € 50.000 – € 100.000 per jaar.

Draagvlak en beleidsrendement

• •

  Monitoring en participatie vergroten maatschappelijk draagvlak en zorgen voor effectiever beleid.

• •

  Waarde lastig in geld uit te drukken, maar uit praktijkonderzoek blijkt dat beleid met breed draagvlak 20–30% hogere kans op succesvolle uitvoering heeft en daardoor efficiëntere besteding van publieke middelen.