Beleid camerabewaking gemeente Ridderkerk 2025

De gemeente Ridderkerk maakt gebruik van camerabewaking. Deze camerabewaking wordt ingezet voor de beveiliging van de gemeentelijke gebouwen en het beschermen van medewerkers, gemeentebestuur en bezoekers. Camera’s mogen alleen ingezet worden binnen de grenzen van de wet. Omdat camerabewaking een inbreuk maakt op de privacy van iemand die gefilmd wordt zijn er strenge bepalingen voor de inzet en de uitvoering van camerabewaking. Camerabewaking wordt in beginsel nooit permanent, maar in principe tijdelijk ingezet.

1.1. Algemeen

In de samenleving wordt steeds meer gebruik gemaakt van camerabewaking. Zo hangen inwoners camera’s op bij hun woning, maar ook overheden en gemeenten zetten camera’s in voor verschillende doeleinden. Doel van het beleidskader camerabewaking is te beschrijven hoe in de gemeente Ridderkerk wordt omgegaan met publiek-private camerabewaking. Op deze manier zijn er vastgestelde criteria die gebruikt worden bij de afweging of camerabewaking bij de beveiliging of bewaking van goederen en personeel een geschikte maatregel is en zo ja in welke vorm deze camerabewaking er moet komen.

Camerabewaking is een instrument dat in een mix aan maatregelen bij kan dragen aan het vergroten van de veiligheid van medewerkers, gemeentebestuur en bezoekers en de bescherming van materieel en materiaal in eigendom. Camera’s vergroten het veiligheidsgevoel, de efficiëntie en de effectiviteit van het optreden van politie bij eventuele incidenten of delicten (verzamelen bewijs) en dragen daarnaast ook bij aan preventie van problemen op het gebied van strafbare feiten.

Het gebruik van camera’s vraagt om een zorgvuldige afweging van de rechten van bezoekers en medewerkers. Dit omdat camerabewaking altijd inbreuk maakt op de privacy. De gemeente Ridderkerk vindt het belangrijk om de rechten en persoonsgegevens van haar inwoners, medewerkers, gemeentebestuur en bezoekers te beschermen en is daarom terughoudend in het gebruik van camera’s. Daarom hebben wij uitgangspunten opgesteld voor het gebruik van camera’s. Hiermee maken wij inzichtelijk wanneer wij camera’s gebruiken en op welke manier wij de afweging maken.

Het doel van dit beleid is het bevorderen en waarborgen dat:

• •

  de gemeente Ridderkerk de geldende wet- en regelgeving voor de bescherming van Persoonsgegevens naleeft;

• •

  cameragebruik door de gemeente op de juiste gronden wordt ingezet;

• •

  inwoners, medewerkers, gemeentebestuur en bezoekers voldoende zijn geïnformeerd over de wijze waarop de gemeente Ridderkerk omgaat met de inzet van camera’s. Het beleidskader geeft een beschrijving van de uitgangspunten voor afweging, gebruik en beheer bij camerabewaking van de gemeente Ridderkerk.

Hiermee sluit dit beleidskader aan bij betrouwbare dienstverlening en de wijze waarop we zowel medewerkers als bezoekers centraal stellen in een veilige (werk-)omgeving.

Indien in de toekomst specifieke vormen van camera-inzet wenselijk zijn zoals heimelijk cameratoezicht of het gebruik van bodycams, worden deze verder uitgewerkt in separate documenten.

Het Privacybeleid van de gemeente Ridderkerk beschrijft hoe wordt omgegaan met de verwerking van persoonsgegevens. Deze regels zijn ook van toepassing op het gebruik van camera’s, omdat hierbij persoonsgegevens worden vastgelegd. In dit beleidskader wordt dit verder uitgewerkt om ervoor te zorgen dat cameragebruik voldoet aan de geldende privacywetgeving en zorgvuldig wordt toegepast.

Dit beleid beschrijft de doelen en kaders voor camera’s waar de gemeente Ridderkerk verwerkingsverantwoordelijke van de beelden is. De begrippen camerabewaking en cameratoezicht zijn géén juridische begrippen. Om een duidelijk onderscheid te maken tussen de verschillende vormen van camera-inzet wordt gebruik gemaakt van de twee begrippen:

• •

  Camerabewaking (publiek-privaat) is gericht op de bescherming van gemeentelijke eigendommen, medewerkers, gemeentebestuur en bezoekers. Het doel van camerabewaking is om gemeentelijke eigendommen te beveiligen tegen bijvoorbeeld diefstal of vandalisme en de veiligheid van mensen binnen gemeentelijke gebouwen (soms als eigenaar, soms als huurder, maar in elk geval als hoofdgebruiker) te waarborgen. Dit beleid richt zich expliciet op deze vorm van camerabewaking. Dit beleid richt zich niet op camerabewaking binnen of rondom gemeentelijke panden waarvan de gemeente weliswaar eigenaar is, maar niet de (hoofd)gebruiker. In dergelijke gevallen is deze afweging aan de (hoofd)gebruiker(s) van dergelijke panden.

• •

  Cameratoezicht is gebaseerd op grondslagen uit de Gemeentewet of andere wetgeving en heeft als doel de openbare orde te beschermen of handhaving in de buitenruimte te ondersteunen. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op het monitoren van drukke openbare plekken voor het voorkomen van ordeverstoringen of het handhaven van de veiligheid in de openbare ruimte. Dit beleid heeft geen betrekking op het thema cameratoezicht.

1.2. Bewakingscamera's

Bewakingscamera's worden ingezet voor de beveiliging van eigendommen, bescherming van gemeentelijke gebouwen en de veiligheid van medewerkers, gemeentebestuur en bezoekers. Het primaire doel is reactief; de beelden dienen voornamelijk als bewijsmateriaal bij incidenten zoals inbraak, vandalisme, of andere ongewenste activiteiten, verder aan te duiden als ‘incidenten’. Daarnaast gaat er een preventieve werking uit van de inzet van camerabewaking. Wanneer overlastgevers door hebben dat ze gefilmd worden zullen ze minder snel overgaan tot het vertonen van dergelijk gedrag.

In het kader van proportionaliteit wordt bepaald wanneer camerabewaking wordt toegepast. Zo worden waar mogelijk beveiligingscamera’s geplaatst die enkel buiten kantoortijden aan staan, om te voorkomen dat er sprake is van niet noodzakelijke camerabewaking. Dit wordt dus per camera bepaald.

Bewakingscamera’s kunnen worden geplaatst in en rond gemeentelijke gebouwen. De camera’s in de publieke hal monitoren 24/7 en de beelden worden opgeslagen voor nader onderzoek bij incidenten. Dit is niet bij alle beveiligingscamera’s het geval. Indien mogelijk wordt gekozen voor camera-inzet met een zo klein mogelijke impact op betrokkene. Dat betekent dat, waar mogelijk, camera’s enkel buiten kantoortijden aanstaan om te voorkomen dat personen worden gefilmd wanneer dit niet noodzakelijk is.

Het initiatief voor de inzet van camerabewaking ligt doorgaans bij team Vastgoed als beheerder van de eigen panden, afhankelijk van de specifieke omstandigheden. Daarnaast kan camerabewaking ook worden ingezet op advies van de afdeling Facilitair, die toeziet op de noodzaak en een goed overzicht heeft van de situatie. Elk initiatief wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeentesecretaris/ algemeen directeur.

Het beheer en onderhoud van de bewakingscamera’s ligt bij de gemeente Ridderkerk voor die panden waarvan de gemeente zowel eigenaar als gebruiker is. In een enkel geval betreft het een pand waarvan de gemeente slechts gebruiker is (bijvoorbeeld bij huur). Ook in die gevallen ligt het beheer en onderhoud bij de gemeente en niet bij de eigenaar. Het team Vastgoed, verantwoordelijk voor beheer en onderhoud, maakt onderscheid tussen de te plaatsen camera’s, waarbij rekening wordt gehouden om wat voor type pand/locatie het gaat. Dit kan in samenwerking met een externe leverancier die verantwoordelijk is voor het technische onderhoud van de camera's.

De gemeente Ridderkerk neemt het relevante juridisch kader in acht bij camera-inzet. Het is van belang dat de gemeente voldoet aan de vereisten voor transparantie, minimale gegevensverwerking en de verplichting om betrokkenen te informeren over het cameragebruik.

De verwerking van persoonsgegevens moet gebaseerd zijn op een wettelijke grondslag zoals vastgelegd in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De gemeente Ridderkerk plaatst alleen bewakingscamera’s wanneer er een gerechtvaardigd belang is, zoals het waarborgen van de veiligheid van gebouwen of het beschermen van eigendommen en personen.

Samenvattend dienen de volgende drie uitgangspunten in acht te worden genomen:

• •

  Het te bereiken doel dient nauwkeurig te worden omschreven. Daarbij gelden proportionaliteit en subsidiariteit als uitgangspunten, ofwel het doel kan niet met minder ingrijpende middelen worden bereikt.

• •

  Camerabewaking mag slechts plaatsvinden in samenhang met andere maatregelen. Camerabewaking is dus aanvullend van aard. Wanneer dit niet proportioneel is, mag dit niet in de plaats komen van fysieke beveiliging.

• •

  Voor het publiek en medewerkers moet duidelijk zichtbaar zijn dat er camerabewaking plaatsvindt.

2.1. Doelstellingen van camera-inzet

Doeleinden camerabewaking binnen de gemeente Ridderkerk:

• 1.

  Veiligheid van personeel en de bescherming van materieel en materiaal in eigendom;

• 2.

  Bescherming van (toegang tot) gemeentelijke gebouwen/terreinen en de veiligheid van bezoekers;

• 3.

  De bewaking en beveiliging van zaken/eigendommen/processen die zich in de gebouwen en/of de terreinen bevinden;

• 4.

  Overlast in een bepaalde zone.

Hieronder vallen de volgende subdoelen:

• •

  Het detecteren van incidenten door beelden live uit te kijken en het adequaat kunnen aansturen van beveiligingspersoneel en/of hulpverleners bij incidenten;

• •

  Het onderzoeken van meldingen door beelden terug te kijken;

• •

  Het verhalen van schade, onderbouwen van claims of onderbouwen van aangiftes bij incidenten;

• •

  Het - op verzoek - leveren van beelden aan opsporingsambtenaren van o.a. politie en justitie.

Opgenomen beelden worden opgeslagen voor gebruik in het geval van incidenten. Deze beelden kunnen worden gebruikt om schadeclaims te onderbouwen, aangiftes te ondersteunen of interne onderzoeken uit te voeren. De gemeente Ridderkerk legt dit, per doeleinde waarvoor camera’s worden geplaatst, in een separaat cameraprotocol vast.

2.2. Transparantie

Een belangrijk onderdeel van de AVG is het vereiste van transparantie. Dit betekent dat iedereen die mogelijk gefilmd wordt, duidelijk geïnformeerd moet worden over het feit dat er camerabewaking plaatsvindt. Bij het betreden van een gebouw of ruimte waar camerabewaking is, moet volgens de transparantievereisten duidelijk worden vermeld dat camerabewaking plaatsvindt.

De aanwezigheid van bewakingscamera’s moet kenbaar worden gemaakt aan personeel, bezoekers en andere betrokkenen. Dit kan worden gedaan via bordjes bij de ingangen van de gebouwen of door middel van interne communicatie. De gemeente is verder verplicht betrokkenen te informeren over het doel van de camerabewaking en de manier waarop de beelden worden verwerkt. Deze informatie dient op een toegankelijke manier te worden verstrekt en moet ook worden opgenomen in de gemeentelijke privacyverklaring.

Bewakingscamera's mogen alleen worden geplaatst op locaties waar dit noodzakelijk wordt geacht voor de beveiliging en waar andere minder ingrijpende maatregelen onvoldoende zijn gebleken. Dit houdt in dat de gemeente bij de inzet van camerabewaking altijd rekening houdt met de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. Deze beginselen zorgen ervoor dat camerabewaking alleen wordt toegepast als het noodzakelijk en gerechtvaardigd is, waarbij de privacy van betrokkenen zoveel mogelijk wordt beschermd.

De gemeente stelt daarbij een concreet doel voor de camerabewaking vast. Het doel kan bijvoorbeeld zijn het verminderen van diefstal of het bevorderen van de veiligheid op een specifieke locatie. De camerabewaking moet specifiek op dit doel gericht zijn.

Hieronder wordt uitgelegd hoe de gemeente met deze principes omgaat.

Proportionaliteit

Bij elke beslissing over het inzetten van camerabewaking zal de gemeente een zorgvuldige afweging maken tussen het te behalen doel en de inbreuk op de privacy van betrokkenen. Camerabewaking mag niet op meer plekken worden ingezet dan strikt noodzakelijk is voor het doel. Bijvoorbeeld, als het doel is om overlast in een bepaalde zone te voorkomen, moet de camerabewaking zich beperken tot dat specifieke gebied.

Subsidiariteit

Camerabewaking is een ingrijpend middel dat alleen mag worden ingezet wanneer lichtere, minder inbreuk makende middelen niet effectief zijn of naar verwachting niet effectief zullen zijn. Voordat wordt besloten tot camerabewaking, zal de gemeente Ridderkerk minder ingrijpende maatregelen overwegen, zoals bijvoorbeeld het onderzoeken van het verhogen van de inzet van beveiligingspersoneel. Camerabewaking mag alleen worden ingezet wanneer deze maatregelen ontoereikend zijn, geen effect hebben of niet realistisch zijn – bijvoorbeeld in het geval van onevenredige kosten.

Voordat wordt overgegaan tot de inzet van camerabewaking zal de gemeente Ridderkerk dus andere maatregelen overwegen en onderzoeken.

3.2. Data Privacy Impact Assessment

Voordat bewakingscamera's worden geplaatst, doet de gemeente Ridderkerk een pre-DPIA (Data Protection Impact Assessment) aanvraag bij het team Informatieveiligheid & Privacy van De BedrijfvoeringsPartner. Dit team adviseert over de rechtmatigheid van het plaatsen van camera’s. Deze beoordeling analyseert de mogelijke impact op de privacy van betrokkenen en identificeert risicobeperkende maatregelen.

Naast het juridisch kader van de AVG weegt de gemeente ook andere relevante overwegingen mee bij het inzetten van camerabewaking. Deze overwegingen bepalen hoe de camera’s worden gebruikt en welke leveranciers geschikt worden geacht om deze diensten te leveren, met oog voor zorgvuldigheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

4.1. Inkoop en Selectie van Camerasystemen

De gemeente Ridderkerk neemt bij de aanschaf van camerasystemen verschillende factoren in acht, mede vanwege de zorgen die de afgelopen jaren op nationaal niveau zijn gerezen over het gebruik van camera’s uit China. Deze zorgen betreffen vooral de veiligheid, privacy en mogelijke afhankelijkheid van buitenlandse technologie.

Om deze risico's te beperken en de veiligheid van de camerabeelden en systemen te waarborgen, hanteert de gemeente Ridderkerk de volgende uitgangspunten:

• •

  Leveranciers moeten mede worden geselecteerd op basis van hun naleving van de hoogste standaarden voor veiligheid en privacy. Specifieke eisen moeten worden gesteld aan de cybersecurity van de camerasystemen, waaronder encryptie en beveiligde opslag. Het onderhoud van de bewakingscamera's moet contractueel worden vastgelegd, waarbij de leverancier verantwoordelijk is voor het technische onderhoud en de beveiliging van de systemen.

• •

  De gemeente minimaliseert de afhankelijkheid van buitenlandse technologieën, vooral uit landen met een ander juridisch kader rond privacy en gegevensbescherming.

• •

  De leverancier dient te waarborgen dat de gegevens binnen de EER (Europese Economische Ruimte) verwerkt worden.

4.2. Bewaartermijnen

De standaard bewaartermijn die de gemeente Ridderkerk maximaal hanteert voor camerabeelden verzameld bij camerabewaking is 1 maand of 28 dagen. Na deze periode moeten de beelden automatisch worden verwijderd. Indien de beelden nodig zijn voor justitieel onderzoek of juridische procedures, kan deze termijn worden verlengd.

4.3. Autorisaties, logging en monitoring

Camerabeelden mogen enkel worden verwerkt door geautoriseerde personen binnen de gemeente Ridderkerk, dan wel gemandateerde personen daarbuiten. Het moet op dat moment noodzakelijk zijn voor de rol of taak van de medewerkers om de beelden te bekijken of veilig te stellen, bijvoorbeeld wanneer de politie de camerabeelden vordert. De opdracht tot het uitlezen en/of veiligstellen van beelden ligt bij de gemeentesecretaris. De facilitair adviseur van De BedrijfsvoeringsPartner is gemandateerd, de gemeente blijft verwerkingsverantwoordelijk.

De gemeente Ridderkerk staat niet toe dat medewerkers camerabeelden op hun privé apparaten kunnen raadplegen. Het ongeautoriseerd bekijken of verspreiden van beelden is verboden en kan leiden tot disciplinaire maatregelen.

4.4. Het verstrekken van camerabeelden aan derden

Camerabewaking wordt primair ingezet voor interne doeleinden. De gemeente verstrekt daarom alleen in uitzonderlijke gevallen camerabeelden aan derden, waarbij de volgende regels gelden:

• •

  Camerabeelden worden uitsluitend aan derden verstrekt als dit verenigbaar is met het doel waarvoor de beelden zijn gemaakt of wanneer er een wettelijke verplichting is. Het verzoek tot verstrekking wordt aan de gemeentesecretaris gericht.

• •

  Beelden kunnen worden overgedragen aan politie of justitie als onderdeel van een onderzoek. Bij een vordering door de politie is de wettelijke verplichting de grondslag voor het verstrekken van de beelden.

• •

  Als er sprake is van een incident waarbij strafbare feiten zijn gepleegd, kunnen de camerabeelden door de politie op grond van de Wet politiegegevens (Wpg) worden gevorderd.

• •

  Camerabeelden kunnen worden verstrekt bij een inzageverzoek van een betrokkene, mits dit geen inbreuk maakt op de rechten van anderen. Alleen beelden van de verzoekende persoon worden voor inzage verstrekt en andere personen op de beelden worden onherkenbaar gemaakt.

In de ruimte die door de bibliotheek wordt gehuurd van de gemeente, is tevens camerabewaking aanwezig. Dit is vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst, waarmee de bibliotheek heeft ingestemd.

4.5. Periodieke herziening

Het gebruik van bewakingscamera’s wordt periodiek geëvalueerd om te bepalen of ze nog steeds noodzakelijk en effectief zijn. Met welke frequentie dit plaatsvindt, wordt afhankelijk van de situatie vastgelegd in het bijbehorende protocol, waarbij de maximale periode voor evaluatie 3 jaar betreft. Hierbij wordt het oorspronkelijke aanvraagformulier opnieuw beoordeeld om vast te stellen of er wijzigingen in de situatie zijn. Indien voortzetting nodig is, wordt een verlengingsformulier opgesteld. Dit proces wordt geïnitieerd en begeleid door de facilitair adviseur van De BedrijfsvoeringsPartner, die dit advies voorlegt aan de gemeentesecretaris voor goedkeuring.

Op basis van de evaluatie kan door de gemeentesecretaris (en bij aanpassing van een protocol door het bestuur) worden besloten om camera’s te verplaatsen, te verwijderen, of aanvullende maatregelen te implementeren.

5.1. De ondernemingsraad

De ondernemingsraad (OR) speelt een belangrijke rol binnen de gemeente bij de inzet van camera's, met name op het gebied van de bescherming van de privacy van medewerkers. Volgens de Wet op de ondernemingsraden (WOR) heeft de OR instemmingsrecht bij regelingen die betrekking hebben op het verwerken en vastleggen van persoonsgegevens van medewerkers, waaronder camerabewaking.

Voordat camera’s worden geplaatst of het camerabeleid wordt aangepast, moet de OR om instemming worden gevraagd. De OR beoordeelt of het beleidskader toereikend is, of de inzet van camera's noodzakelijk en proportioneel is en of er voldoende rekening wordt gehouden met de privacy van medewerkers. Daarnaast heeft de OR de taak om de belangen van medewerkers te behartigen en ervoor te zorgen dat de inzet van camera's op een transparante en rechtmatige manier gebeurt, conform de geldende wet- en regelgeving.

5.2. Verantwoordelijkheden

Het college van Burgemeester en Wethouders is bestuurlijk eindverantwoordelijk voor de privacy- en informatiebeveiligingsdoelstellingen van de gemeente Ridderkerk. Het college stelt het beleid vast en ziet toe op de realisatie hiervan via de uitvoerende lagen binnen de organisatie, zoals de GS/AD en het management (clustermanagers en teamleiders), plaatsvindt.

De GS/AD zet de koers uit door het beleid om te zetten in doelstellingen, plannen en middelen, en houdt toezicht op de naleving ervan. Hier ligt ook het mandaat om over te gaan tot de inzet van camerabewaking binnen de kaders van het beleid en de afstemming met de Ondernemingsraad. Het lijnmanagement is verantwoordelijk voor de integratie van dit beleid in de dagelijkse processen en zorgt voor de uitvoering en aansturing van medewerkers. Daarnaast is de GS/AD verantwoordelijk voor de evaluatie en bijstelling van de aanpak van privacy en beheersingsmaatregelen.

5.3 Rollenmatrix

Voor het gebruik en beheer van bewakingscamera’s binnen de gemeente zijn de rollen en rechten in kaart gebracht. Deze matrix biedt een duidelijk overzicht van de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de verschillende betrokkenen. Hiermee wordt gewaarborgd dat iedereen die bij camerabewaking betrokken is, zoals beheerders, adviseurs en beslissers, precies weet welke taken en rechten zij hebben. In de matrix zijn de rollen helder omschreven en zo nodig voorzien van een korte toelichting om de verantwoordelijkheden en bevoegdheden per rol inzichtelijk te maken.