Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2025 & Uitvoeringsprogramma 2026 Vergunningen, Toezicht en Handhaving

Het jaarverslag reflecteert op het uitvoeringsprogramma van 2025 en evalueert in hoeverre de geplande acties zijn uitgevoerd. Daarnaast licht de evaluatie de gerealiseerde werkzaamheden met betrekking tot afgegeven vergunningen, afgehandelde meldingen, toezichts- en handhavingszaken toe.

Uitvoering aan de hand van de U&H-strategie 2025-2028

Het jaar 2025 markeerde de start van de implementatie van de nieuw strategie: De Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2025 - 2028 van de gemeente Wassenaar (U&H-strategie). Het was daarmee het eerste meerjarige beleidsplan op VTH dat volledig onder de Omgevingswet valt, deze is immers per 2024 in werking getreden.

De U&H-strategie heeft als centrale missie: ‘’Samen sterk voor leefbaarheid, veiligheid en gezondheid’’. Deze missie is in de U&H-strategie uitgewerkt in de volgende zes doelstellingen:

• •

  Verdere implementatie en borging Omgevingswet en Wkb

• •

  Helder en eenduidig beleid vastleggen

• •

  Implementatie van een eenduidige en nieuwe werkwijze

• •

  Betere communicatie met en voorlichting aan de inwoners

• •

  Toezicht en handhaving wordt meer zichtbaar

• •

  Borging kwaliteitscriteria en sluitende BIG-8 cyclus

In het uitvoeringsprogramma van 2025 stonden in totaal 21 acties beschreven. Dit is relatief veel. Ter vergelijking, in het uitvoeringsprogramma van het voorgaande jaar stonden 12 acties. In het uitvoeringsprogramma 2025 werd dan ook het volgende opgenomen: “Het aantal uit te voeren acties is hoog. Op basis van het nader uit te voeren capaciteitsonderzoek zullen de acties geprioriteerd worden. Dit zal meegenomen worden in de evaluatie van volgend jaar.”

De resultaten van het capaciteitsonderzoek laat zien dat er een structureel capaciteitstekort is over de gehele uitvoerende linie. Het is dan ook niet verwonderlijk dat, ondanks consequente inspanningen op gebied van prioritering, het werken met externe inhuur, het opleiden van nieuwe medewerkers en het maken van een kwaliteitsslag, het niet gelukt is het hoge ambitieniveau te realiseren. Op alle doelstellingen zijn stappen gezet, maar het is niet voor alle acties mogelijk geweest het oorspronkelijk beoogde doel te behalen. In een aantal gevallen, zoals de doorontwikkeling van het zaaksysteem voor de VTH-processen, kan inmiddels geconcludeerd worden dat het om meerjarige ontwikkelingen gaat die de komende jaren duidelijker afgebakend dienen te worden in de jaarplannen. Dit betekent dat er voor de komende jaren kritisch gekeken moet worden naar het ambitieniveau. Naast dat op gebied van doorontwikkeling van beleid en werkprocessen binnen de bestaande kaders gedaan is wat mogelijk was, hebben in 2025 de reguliere werkzaamheden van vergunningverlening, toezicht houden en handhavingstrajecten doorlopen, doorgang kunnen vinden. In de tabel hieronder wordt gerapporteerd op de voortgang die gemaakt is in 2025.

Naast de oorspronkelijke beoogde acties zijn er twee ontwikkelingen geweest die niet in het onderstaande schema zijn opgenomen, maar wel effect hebben gehad op de uitvoeringspraktijk.

• –

  De inhoudelijke herziening van de legesverordening;

  In 2025 is de legesverordening van de gemeente Wassenaar inhoudelijk grondig herzien, met name voor Hoofdstuk 2. Hoewel er voor 2024 al aanpassingen doorgevoerd waren in de legesverordening, bleken deze niet helemaal aan te sluiten bij de praktijk onder de Omgevingswet. De legesverordening is vereenvoudigd en de omschrijving van de activiteiten geactualiseerd. Ook zijn er een aantal aanpassingen omtrent de vergunningen voor de APV en Bijzondere Wetten doorgevoerd.

• –

  Het starten van de junior bouwinspecteurs;

  De afgelopen jaren heeft het team bouwtoezicht sterk geleund op inhuur. Dit omdat het in de huidige markt lastig is om vaste krachten met de juiste kennis en ervaring te vinden. Door te kiezen voor het investeren in junioren wordt de continuïteit, kwaliteit en doorontwikkeling van het team bouwtoezicht binnen Wassenaar gewaarborgd.

In 2025 geen rapportage op landelijke kwaliteitscriteria

Hoewel wel onderdeel van de U&H-strategie, stond het rapporteren voor op landelijke kwaliteitscriteria VTH niet op het uitvoeringsprogramma voor 2025. Daarom is deze actie, ook gezien de veelheid aan taken, niet meer opgepakt. In de Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht Wassenaar 2023 heeft de gemeente zich gecommitteerd aan rapporteren op de landelijk ontwikkelde kwaliteitscriteria. Per 2025 zijn de Kwaliteitscriteria 3.0 voor uitvoering en handhaving krachtens de Omgevingswet ingegaan.

In 2025 is prioriteit gegeven aan de inhoudelijke herziening van de legesverordening en het capaciteitsonderzoek. Dit heeft prioriteit gekregen om financiële risico’s te voorkomen, transparantie richting de inwoners te verbeteren en te onderzoeken wat nodig is om slagkracht en de uitvoeringscapaciteit de komende jaren te verbeteren en waarborgen. De afgelopen jaren heeft de afdeling VTV sterk geleund op tijdelijke inhuur, terwijl tegelijkertijd de omslag naar het werken onder de Omgevingswet is gemaakt. De kerninstrumenten van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s en omgevingsplan) zijn binnen de gemeente Wassenaar nog volop in ontwikkeling, terwijl tegelijkertijd het bestaande beleid en de bestaande planregels verder verouderen. Dit maakt dat de complexiteit van het werk naar verwachting de komende jaren verder zal toenemen, zowel beleidsmatig als op uitvoerend niveau.

Ook op juridisch en veiligheidsgebied neemt de complexiteit en omvang van de taken toe. Taken die voorheen op rijksniveau belegd waren, verschuiven steeds vaker richting de gemeente, wat merkbaar is in de dagelijkse praktijk. Bij teams die o.a. door het werken met veel tijdelijke inhuur een relatief hoog verloop kennen, is het is daarom essentieel om inzicht te verkrijgen in de huidige werkdruk en het takenpakket binnen de verschillende vakgebieden. Deze inzichten zijn nodig om te bepalen welke stappen noodzakelijk zijn om VTH goed voor te bereiden op toekomstige uitdagingen. Het capaciteitsonderzoek maakt de veelheid aan taken en tijdsbesteding van de verschillende vakgebieden inzichtelijk. De kwaliteitscriteria 3.0 helpen uitvoeringsorganisaties binnen het omgevingsrecht de huidige en benodigde kwaliteit op de kerntaken (vergunningverlening, toezicht en handhaving) inzichtelijk te maken. Zodoende kan de kwaliteit van VTH binnen de gemeente gewaarborgd blijven. De rapportage op de kwaliteitscriteria is daarom een prioriteit voor 2026.

Bevindingen capaciteitsonderzoek

In de zomer van 2025 is er door een extern adviesbureau een capaciteitsonderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn de werkzaamheden van de adviseurs, casemanagers, boa’s, bouwtoezichthouders en juristen meegenomen. Het rapport, dat begin 2026 is opgeleverd, laat zien dat de uitvoering van VTH-taken onder druk staat door een combinatie van werkvolume, indirecte werkzaamheden en randvoorwaarden die niet volledig zijn ingericht op een stabiele en efficiënte uitvoering. Het rapport toont een structureel tekort aan capaciteit op alle vakgebieden, waarbij de tekorten bij de casemanagers omgevingswet en boa’s het grootst zijn. Dit capaciteitstekort geldt niet alleen voor de huidige bezetting, maar ook formatief.

Uit de bevindingen blijkt dat de uitvoering van de kerntaken, verbetering van bestaande processen en beleidsontwikkeling onder druk staan. De kerntaken zijn het afhandelen van vergunningen, meldingen, toezichtstaken en handhavingsdossiers. Indirecte werkzaamheden zijn alle overige werkzaamheden, denk hierbij aan het beantwoorden van inwonersvragen, het voldoen aan informatieverzoeken, processen verbeteren, opleidingen volgen en het leveren van beleidsinput. Deze indirecte werkzaamheden leggen een relatief groot beslag op de capaciteit. Het rapport laat duidelijk zien dat de huidige bezetting onvoldoende ruimte biedt om zowel de reguliere werkzaamheden uit te voeren als de noodzakelijke verbeteringen in processen, beleid en systemen door te voeren. Gezien een groot deel van de werkzaamheden regulier is, biedt prioritering maar heel beperkte oplossingen. Het is simpelweg geen optie om inwonersvragen, handhavingsverzoeken, toezichtszaken of vergunningen te laten liggen. Wel zijn er mogelijkheden om processen verder te versoepelen. Hierbij geldt ook een afhankelijkheid van zowel andere afdelingen, als ook het College en de Raad, om het dienstverleningsniveau en de beschikbare middelen te bepalen en de actualisatie van beleids- en planregels (omgevingsplan) te versnellen. Om de kwaliteit van de dienstverlening te kunnen blijven waarborgen, zijn investeringen in de capaciteit en de doorontwikkeling van het team noodzakelijk.

4.1 Omgevingsrecht

Vergunningen

In 2025 zijn er 487 aanvragen voor omgevingsvergunningen gedaan, er zijn 470 aanvragen afgehandeld. Ter vergelijking, in 2024 zijn 455 aanvragen voor omgevingsvergunningen afgehandeld. De aantallen bevatten zowel geweigerde als verleende aanvragen. In 2025 is er tegen 61 besluiten bezwaar gemaakt, waarbij in 42 gevallen men in beroep is gegaan tegen het besluit op bezwaar en in 6 gevallen hoger beroep is aangetekend. Naast de omgevingsvergunningen zijn er ook 141 vooroverleggen afgehandeld en 213 meldingen behandeld binnen het omgevingsrecht. Ter vergelijking, in 2024 zijn 122 vooroverleggen en 220 meldingen afgehandeld. Het team omgevingsvergunningen heeft in totaal 940 dossiers afgehandeld in 2025. Een omgevingsvergunning kan meerdere omgevingsplanactiviteiten omvatten. In de tabel hieronder worden de meest voorkomende type omgevingsplanactiviteiten en meldingen weergegeven.

Tabel 1: veelvoorkomende activiteiten omgevingsrecht

Bouwtoezicht & Handhaving omgevingsrecht

Naast 319 controles op de start bouw-meldingen die plaatsvinden n.a.v. verleende vergunningen, heeft de afdeling Bouwtoezicht 102 meldingen vanuit de BAG onderzocht. Er staan nog 498 meldingen controles n.a.v. bouwmeldingen open per 1 januari 2026. In 2025 via de Binnen Beter app 125 klachten en meldingen ontvangen, en zijn 151 klachten en meldingen afgehandeld. Dit aantal ligt hoger omdat er ook openstaande zaken van voorgaande jaren afgehandeld zijn. Per 1 januari 2026 staan er nog 5 klachten en meldingen open.

In 2025 zijn 25 handhavingszaken nieuw opgestart en in totaal 28 handhavingszaken afgerond. Dit aantal ligt hoger omdat er ook nog openstaande zaken van voorgaande jaren afgehandeld zijn. Per 1 januari 2026 staan er nog 22 handhavingszaken open. Daarnaast hebben de bouwtoezichthouders nog 179 ambtshalve constateringen van werkzaamheden zonder vergunning openstaan, in 44 gevallen is hier een zaak voor opgestart. De gemeente probeert dit in eerste instantie met de initiatiefnemers op te lossen, voordat er een handhavingstraject gestart wordt. Klachten, meldingen en ambtshalve constateringen worden opgepakt aan de hand van de risico- en prioriteitenmatrix van de U&H-strategie, waarbij overtredingen met een hoge risico-score prioriteit krijgen. Handhavingsverzoeken krijgen altijd prioriteit. De overige zaken worden opgepakt waar de capaciteit dit toelaat.

4.2 APV/Bijzondere wetten

Vergunningen

In 2025 zijn er 463 vergunningen aangevraagd op grond van de APV en de Bijzondere Wetten. Hiervan zijn er 242 vergunningen/ontheffingen op grond van de APV aangevraagd in 21 verschillende categorieën. Ter vergelijking, in 2024 zijn 442 vergunningen/ontheffingen aangevraagd, waarvan 248 op grond van de APV. Het aantal aanvragen is dus iets toegenomen ten opzichte van vorig jaar, en die stijging komt vanuit de aanvragen voor de Bijzondere Wetten. In tabel 2 is de top 5 van APV aanvragen in 2025 weergegeven. Het totale overzicht is terug te vinden in bijlage 2. Ten opzichte van het voorgaande jaar valt met name op dat het aantal informatieverzoeken meer dan verviervoudigd is.

Tabel 2: veelvoorkomende aanvragen APV

De overige 221 vergunningen/ontheffingen zijn op grond van de Bijzondere Wetten aangevraagd. Het gaat hier om aanvragen van 8 verschillende categorieën uit 6 bijzondere wetten. In tabel 3 is de top 5 van aanvragen Bijzondere Wetten 2025 weergegeven. Het totale overzicht is terug te vinden in bijlage 2.

Tabel 3: veelvoorkomende aanvragen Bijzondere wetten

Toezicht en handhaving APV & bijzondere wetten

In 2025 zijn er 118 nieuwe handhavingszaken met betrekking tot de APV en bijzondere wetten opgestart en deze 118 zaken zijn ook allemaal afgehandeld. Daarnaast zijn er twee verordeningen opgesteld voor de NAVO-top, waarbij het om een geval om een noodverordening ging.

In 2024 zijn er voor de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) 1.427 meldingen binnen gekomen via de Buiten Beter app. De top 5 van meldingen zijn foutief parkeren (583), auto/aanhanger/camper/caravan (258), fietswrakken/weesfietsen (255), geluid (81) en verkeerd aanbieden van afval (70). Het totale overzicht is terug te vinden in de onderstaande tabel.

Tabel 4: Overzicht meldingen Buiten Beter app

In 2025 zijn op 41 verschillende feitcodes 310 sancties (= boete) opgelegd. Er is 213 keer een waarschuwing gegeven. Het grootste aandeel van de sancties en waarschuwingen heeft betrekking op foutief parkeren. In bijlage 3 kan het totaaloverzicht van de opgelegde sancties en waarschuwingen gevonden worden en in bijlage 4 wordt een totaaloverzicht van de werkzaamheden van de boa’s gegeven.

In 2025 hebben de reguliere werkzaamheden doorgang kunnen vinden en zijn op veel gebieden actualisaties doorgevoerd of stappen richting procesverbetering gezet. Ondanks het geconstateerde capaciteitstekort, is er ook vanuit de uitvoering voor verschillende beleidsontwikkelingen input geleverd, zoals voor de legesverordening, het terrassenbeleid en de structurele aanhaking bij de werkgroep voor de transitie naar het nieuwe Omgevingsplan. Voor 2026 dient er, met de bevindingen van de evaluatie van 2025, kritischer gekeken te worden naar het ambitieniveau, terwijl er gelijktijdig oog dient te zijn voor de verder benodigde investeringen om de kwaliteit en continuïteit van de VTH-taken binnen de gemeente Wassenaar te blijven waarborgen.

In onderstaand overzicht zijn de acties uiteengezet die worden uitgevoerd om bij te dragen aan het behalen van de doelstellingen. Hierbij is ook aangegeven welke status elke actie heeft ten tijde van vaststelling van dit document.

Prioriteiten

In bovenstaande tabel betreft het een 50/50 verdeling, van het doorzetten en afronden van acties die in 2025 gestart zijn en het oppakken van een aantal nieuwe onderwerpen. Voor deze nieuwe acties wordt, waar mogelijk, gebruik gemaakt van externe expertise. Dit kan mede dankzij de incidentele gelden die beschikbaar zijn gesteld voor 2026. Nieuwe acties worden alleen opgepakt waar ze de efficiëntie en kwaliteit van de dienstverlening of de zichtbaarheid van het toezicht, verder kunnen bevorderen.

De twee prioriteiten voor 2026 met betrekking tot de uitvoering van het Omgevingsrecht zijn:

• –

  Het aangehaakt blijven bij de ontwikkelingen richting het nieuwe Omgevingsplan gemeente Wassenaar. De planregels en vergunningplichten opgenomen in het Omgevingsplan vormen, samen met de omgevingswet zelf, de basis voor de reguliere VTH-taken. Monitoring, evaluatie en input vanuit de praktijk bij het ontwikkelen en opstellen hiervan zijn daarom onmisbaar.

• –

  Het rapporteren op de Kwaliteitscriteria 3.0 voor uitvoering en handhaving krachtens de Omgevingswet om de aanwezige kennis en expertise te waarborgen en verder te ontwikkelen.

Voor alle overige zaken hierboven opgenomen geldt dat deze afhankelijk zijn van de beschikbare capaciteit.

Formatie

Hieronder wordt de formatie en bezetting weergegeven per 1 januari 2026.

Bij de bezettingscijfers moet worden opgemerkt dat in verband met ziekteverlof, de feitelijke beschikbaarheid van de boa’s begin 2026 lager ligt dan hierboven weergegeven. Uit het capaciteitsonderzoek, uitgevoerd in 2025, blijkt dat de formatieve bezetting voor casemanagers omgevingswet en de boa’s met name kwetsbaar is. Met de huidige bezetting is dit nog meer een punt van aandacht. Dit betekent dat er ook in 2026, naast het werven van nieuwe medewerkers, er gebruik gemaakt dient te worden van externe inhuur. Ook is er in 2026 aandacht voor meer taakdifferentie, het aantrekken van senior medewerkers en intern opleiden en begeleiden van nieuwe medewerkers. Het team bouwtoezicht is na jarenlang gesteund te hebben op tijdelijke inhuur, dankzij de investering in junior bouwinspecteuren, stabiel. Voor de begeleiding van de junioren en de ondersteuning van de senior bouwinspecteur wordt momenteel nog wel extra capaciteit ingehuurd. Het borgen van capaciteit en kwaliteit binnen het VTH-vakgebied is daarmee een belangrijk aandachtspunt voor 2026.