Kaders die richting geven aan de uitvoeringsstrategie 2026-2029 voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH)

EEN GEMEENTEBREDE KOERSNOTA VOOR DE TAKEN OP HET GEBIED VAN VERGUNNINGEN, TOEZICHT EN HANDHAVING

2026-2029

Inleiding, samenvatting en leeswijzer

Voor u ligt deel I van de Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving. Met deze Koersnota bepaalt gemeente Westland de strategische richting en uitgangspunten voor de uitvoering van haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De Koersnota reikt verder dan de wettelijk verplichte ruimtelijke VTH-keten en is een bundeling van alle gemeentelijke bevoegdheden rondom het verlenen van vergunningen en beschikkingen, toekennen van voorzieningen, toezicht houden en handhavend optreden.

Opbouw Koersnota

De Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving wordt, gelet op de rol- en taakverdeling van de gemeenteraad en het college, in twee delen vastgesteld:

• •

  Deel I legt de kaders vast waarbinnen de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie wordt vormgegeven. Het bevat de richtinggevende keuzes over de samenwerking tussen de domeinen, wijze van prioriteren en de inzet van publieke middelen. De kaders uit deel I sluiten aan bij de relevante (beleids-)ontwikkelingen en strategische koers van gemeente Westland. De gemeenteraad heeft hierin nauwe betrokkenheid door het mede bepalen van de kaders en de bevoegdheid om deze vast te stellen.

• •

  Deel II is het uitvoeringsdocument van de Uitvoerings- en handhavingsstrategie. Hierin is uitgewerkt hoe de kaders uit deel I in de praktijk worden toegepast, inclusief concrete acties, werkwijzen en uitvoeringsstrategieën. Dit uitvoeringsdocument kan pas worden opgesteld zodra de kaders zijn vastgesteld. Deel II wordt vastgesteld door het college van B&W, in lijn met het duale bestuursmodel. Deze onderverdeling voorkomt onduidelijkheden over de rollen en bevoegdheden.

Voorliggend document (deel I) betreft dus de kaders van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en vormt samen met deel II één integraal document. De Koersnota voldoet aan de wettelijke vereisten uit het Omgevingsbesluit, maar gaat ook nadrukkelijk verder. De tweedelige Uitvoerings- en Handhavingsstrategie brengt samenhang aan tussen de verschillende domeinen en vormt de basis voor een toekomstgerichte en responsieve uitvoeringspraktijk. De twee delen zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden en dragen samen bij aan het borgen van kwaliteit, transparantie en doelmatigheid in het handelen van gemeente Westland.

Integrale samenhang

Formeel zijn vergunningverlening, toezicht en handhaving domeingericht georganiseerd. In de praktijk lopen de opgaven van het ruimtelijk domein, veiligheidsdomein en sociaal maatschappelijk domein echter steeds vaker in elkaar over. Met name de maatschappelijke opgaven waarmee gemeente Westland wordt geconfronteerd – zoals bevolkingsgroei, vergrijzing, woningdruk, leefbaarheidsproblemen, ondermijning en druk op sociale voorzieningen – overstijgen steeds vaker de grenzen van de afzonderlijke beleidsvelden. Gemeente Westland heeft daarom gekozen voor een integrale Koersnota, waarin de drie domeinen in samenhang worden benaderd. Door vanuit een gedeelde visie en gezamenlijke doelstellingen te werken, ontstaat meer samenhang en stimuleert gemeente Westland doelgericht, rechtmatig, efficiënt en effectief handelen. Domeinoverstijgend en integraal werken is hierbij geen doel op zichzelf, maar een belangrijk uitgangspunt dat in dienst staat van een hoger maatschappelijk doel: het realiseren van een leefomgeving die prettig, veilig en gezond is voor iedereen.

De Koersnota verbindt de wettelijke en beleidsmatige kaders aan de uitvoeringspraktijk en geeft richting aan de inzet van mensen en middelen. Door te werken volgens deze Koersnota en in te zetten op een integrale benadering, kan gemeente Westland met een beperkte capaciteit toch maximaal maatschappelijk rendement te behalen. Hierbij staan transparantie, rechtsgelijkheid en rechtmatigheid centraal bij het inrichten en uitvoeren van de gemeentelijke taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De Koersnota verstevigt bovendien de samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie en met externe partners. Op deze manier kan gemeente Westland optreden als één overheid die samenhangend en domeinoverstijgend werkt, waardoor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen rekenen op effectieve en toegankelijke dienstverlening.

Rechtstatelijke en gemeentelijke beginselen

Het gemeentelijk handelen is stevig verankerd in de rechtsstaat, wat betekent dat het altijd plaatsvindt binnen wettelijke kaders en in lijn met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals zorgvuldigheid, transparantie en evenredigheid. Deze beginselen zijn richtinggevend bij elke beslissing en waarborgen een eerlijke en navolgbare afweging van belangen. Daarnaast hanteert gemeente Westland een aantal aanvullende beginselen. Zo staat inwonergericht werken centraal, waarbij de uitvoering aansluit bij de leefwereld van inwoners en ondernemers. Tegelijk wordt risicogericht en doelmatig opgetreden, zeker waar capaciteit beperkt is. Verder zijn heldere communicatie, voorspelbaarheid en transparantie over keuzes en de werkwijze essentieel om het draagvlak en vertrouwen te versterken.

Ontwikkelingen

Gemeente Westland staat voor een breed scala aan ontwikkelingen die de komende beleidsperiode van invloed zullen zijn. Demografische verschuivingen, zoals bevolkingsgroei en toenemende druk op zorg en publieke voorzieningen, vragen om een responsieve en inclusieve overheid. Tegelijkertijd stelt de dynamiek in wet- en regelgeving, het bestuur en beleidsontwikkelingen gemeente Westland voor de voortdurende opgave om processen, kennis en aanpak actueel te houden. Verder spelen digitalisering en technologische innovatie een steeds grotere rol. Tot slot vraagt een steeds onvoorspelbaarder wordend maatschappelijk speelveld om wendbaar beleid en adaptieve strategievorming. Deze ontwikkelingen vormen het uitgangspunt voor het formuleren van de beleidsdoelstellingen, waarmee gemeente Westland vooruitkijkt en anticipeert op wat komen gaat.

Beleidsdoelstellingen

Om de strategische koers te vertalen naar concrete uitvoering, heeft gemeente Westland vier overkoepelende doelstellingen vastgesteld:

• •

  Een leefbaar en veilig Westland

• •

  Betrouwbaar en transparant handelen

• •

  Risicogericht en meetbaar werken

• •

  Integrale benadering van opgaven

Deze beleidsdoelstellingen geven richting aan het werk binnen de drie domeinen als geheel. Ze worden uitgewerkt in een reeks subdoelstellingen die waar mogelijk als meetbare en uitvoerbare acties zijn opgesteld, evenals gekoppeld aan de maatschappelijke opgaven. De subdoelstellingen worden uitgewerkt in deel II (uitvoering).

Risico’s en prioritering

Toezicht en handhaving zijn essentieel voor een veilige en leefbare gemeente, maar de beschikbare capaciteit beperkt is. Om deze reden kiest gemeente Westland voor een gerichte inzet op basis van risico’s en prioriteiten. Doormiddel van een ambtelijke risicoanalyse is op systematische wijze in kaart gebracht waar de grootste risico’s liggen als niet wordt opgetreden. Tegelijkertijd is nadrukkelijk gezocht naar inbreng van verschillende perspectieven, waarbij input is opgehaald uit een inwonersenquête, raadsessie en bestuurlijke afstemming. Zo is het risicogestuurd werken niet alleen een technische exercitie, maar worden ook maatschappelijke, politieke en bestuurlijke inzichten meegewogen. De tot stand gekomen prioritering vormt het fundament voor een programmatische inzet, waarvan de verdere uitwerking is terug te vinden in deel II.

Borging

Om de strategie daadwerkelijk tot uitvoering te brengen, is structurele borging binnen de organisatie essentieel. Dit betekent dat de strategische uitgangspunten worden vertaald naar heldere werkprocessen, voorspelbare aansturing en een uitvoeringscultuur die aansluit bij de ambities. Gemeente Westland maakt hiervoor gebruik van de BIG-8 cyclus. De BIG-8 is een integraal sturingsmodel dat beleid en uitvoering met elkaar verbindt en ruimte biedt voor cyclisch leren en verbeteren. Dit model vormt het fundament van de borging, met aandacht voor monitoring, inzet van middelen, periodieke herprioritering, organisatorische randvoorwaarden en bestuurlijke sturing. Gezien de brede scope van de strategie en de maatschappelijke opgaven die ermee gemoeid zijn, is het borgen van kwaliteit, continuïteit en leervermogen van cruciaal belang. Alleen zo blijft gemeente Westland in staat om effectief, wendbaar en betrouwbaar te opereren in een dynamische uitvoeringspraktijk.

Leeswijzer

De Koersnota is opgebouwd volgens een duidelijke structuur, waarin de samenhang tussen beleid, uitvoering en maatschappelijke opgaven centraal staat. Elk hoofdstuk bouwt voort op de voorgaande onderdelen, maar is ook afzonderlijk leesbaar. Deel I begint met het duiden van de maatschappelijke en organisatorische context (hoofdstuk 1) en werkt vervolgens toe naar concrete beginselen (hoofdstuk 2), ontwikkelingen (hoofdstuk 3) en beleidsdoelstellingen (hoofdstuk 4). Hierna volgt een toelichting over de wijze waarop de risico’s en prioritering tot stand komen (hoofdstuk 5) en wordt afgesloten met een uitleg over de borging van de Koersnota (hoofdstuk 6).

Doelgroep

De strategie is bedoeld voor inwoners, ondernemers, bestuurders, management, beleidsmedewerkers, toezichthouders en handhavers, evenals externe partners die betrokken zijn bij de uitvoering van de gemeentelijke taken. Kortom: de doelgroep is breed. Voor wie inzicht zoekt in de waaromvraag, geven hoofdstukken 1 tot en met 3 context en richting. Voor wie zich oriënteert op wat gemeente Westland doet, zijn met name hoofdstukken 4, 5 en deel II relevant. Hoofdstuk 6 biedt tot slot praktische handvatten voor de organisatorische borging en sturing.

Begrippenlijst

• •

  Aanwijzingsbesluit toezichthouders: Een officieel besluit waarin is vastgelegd welke medewerkers zijn aangewezen als toezichthouder en in welk wettelijk kader zij toezicht mogen uitoefenen.

• •

  Beleidsontwikkeling: Het proces van het ontwikkelen van beleidsmaatregelen op basis van strategie, visie en maatschappelijke behoeften.

• •

  Boa (Buitengewoon opsporingsambtenaar): Ambtenaren met opsporingsbevoegdheid in een specifiek domein:

  • o

    Domein I: Openbare ruimte (o.a. parkeren, afval)

  • o

    Domein III: Leerplicht, kinderopvang (o.a. toezicht op naleving leerplichtwet)

  • o

    Domein V: Sociaal Maatschappelijk Domein (Participatiewet, Wmo en Jeugdwet)

• •

  BRP (Basisregistratie Personen): Landelijke database met persoonsgegevens van alle inwoners van Nederland. Essentieel voor gemeentelijke taken zoals handhaving en vergunningverlening.

• •

  Beschikkingen: Een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan dat rechtsgevolgen heeft voor een individu of groep (bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning of het opleggen van een boete).

• •

  BuitenBeter-app: Een app waarmee inwoners eenvoudig meldingen kunnen doen over de buitenruimte (zoals zwerfvuil, kapotte lantaarns), die vervolgens bij gemeente Westland terechtkomen.

• •

  Doelmatig: Handelen naar de geest van de wet, de bedoeling, het doel of de reden waarom de wet- en regelgeving is opgesteld.

• •

  DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet): Digitale infrastructuur waarin inwoners, bedrijven en overheden informatie vinden en aanvragen kunnen doen onder de Omgevingswet.

• •

  Domein: Een specifiek beleidsveld of werkgebied binnen de overheid (bijv. sociaal maatschappelijk, ruimtelijk, veiligheid).

• •

  Domeinoverstijgend: Samenwerking of problematiek die meerdere beleidsdomeinen raakt, zoals bij multiproblematiek of integrale handhaving.

• •

  Effectieve samenwerking: Werkwijze waarbij partners duidelijke rollen hebben, informatie delen, expertise benutten en afstemming zoeken over inzet en resultaten.

• •

  Handhaving: Acties gericht op het naleven van wet- en regelgeving, inclusief corrigerende of sanctionerende maatregelen (bijv. boetes of herstelmaatregelen).

• •

  HALT: Organisatie die alternatieve straffen aanbiedt voor jongeren die lichte strafbare feiten hebben gepleegd, gericht op gedragsverandering.

• •

  Integrale werkwijze: Samenhangende aanpak waarin beleidsontwikkeling, uitvoering en toezicht niet los van elkaar functioneren, maar op elkaar zijn afgestemd.

• •

  Integraliteit: Het in samenhang ontwikkelen en uitvoeren van strategie, beleid en uitvoering, met continue toetsing van de gekozen koers en gezamenlijke sturing.

• •

  Leerplicht: Verplichting voor jongeren om onderwijs te volgen; toezicht hierop valt vaak onder Boa’s domein III.

• •

  Leefbaarheidskring: een overlegorgaan waarin zowel bredere leefbaarheidsvraagstukken als individuele casussen, die een leefbaarheidsprobleem veroorzaken, worden afgestemd met als doel het creëren van een evenwichtige en efficiënte aanpak ontstaat.

• •

  LSO (Lokaal signalen overleg): Overleg waarin interne en externe partners signalen delen en afstemmen over zorg, veiligheid en multiproblematiek.

• •

  Jeugdhulp: Ondersteuning voor jeugdigen tot 18 (soms 23) jaar met opgroei- of opvoedproblemen, psychische problemen of een verstandelijke beperking. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de toegang, inkoop en regie van jeugdhulp.

• •

  Management: Stuurt op uitvoering van beleid, samenwerking, taakverdeling en resultaten. Verantwoordelijk voor de samenhang tussen strategie, beleid en uitvoering.

• •

  Multiproblematiek: Situaties waarbij meerdere problemen tegelijk spelen bij één huishouden of persoon, zoals schulden, verslaving en overlast, en waarvoor domeinoverstijgende samenwerking nodig is.

• •

  ODH (Omgevingsdienst Haaglanden): Regionale uitvoeringsdienst die taken op het gebied van milieu, vergunningverlening, toezicht en handhaving uitvoert voor gemeenten en provincies.

• •

  Rechtmatig: Handelen volgens geldende wet- en regelgeving.

• •

  Rechtvaardig: Eerlijke en proportionele toepassing van regels, met oog voor menselijke maat en maatschappelijke context.

• •

  Ruimtelijk domein: Beleidsveld dat zich bezighoudt met ruimtelijke ordening, bouwen, milieu en infrastructuur.

• •

  Samenwerkingspartners: Instanties zoals politie, GGD, ODH, SKT, Patijnenburg, jeugdzorg of woningcorporaties waarmee wordt samengewerkt in toezicht, handhaving of hulpverlening.

• •

  Schuldhulpverlening: Begeleiding en ondersteuning van mensen met financiële problemen. Doel is stabilisatie, sanering van schulden en bevordering van financiële zelfredzaamheid. Gemeenten bieden dit aan op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs).

• •

  Sociaal maatschappelijk domein: Beleidsveld gericht op zorg, welzijn, participatie, jeugdzorg, werk & inkomen.

• •

  Strategie: De richtinggevende visie en lange termijn koers voor het beleid en uitvoering binnen toezicht en handhaving.

• •

  Taakvelden: De verschillende werkgebieden waarin gemeente Westland taken uitvoert om de leefomgeving, veiligheid en maatschappelijke ondersteuning te regelen. Voorbeelden zijn ruimtelijke ordening (bouwen, milieu), handhaving van regels (zoals de APV), zorg en ondersteuning (Wmo, jeugdhulp), en toezicht op de openbare ruimte.

• •

  THOR (Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte): Afkorting gebruikt voor gemeentelijke teams die toezien op de naleving van regels in de openbare ruimte.

• •

  Toezicht: Het controleren of wetten, regels en vergunningen worden nageleefd. Kan preventief of repressief zijn.

• •

  Veiligheidsdomein: Beleidsveld gericht op openbare orde, veiligheid, ondermijning en criminaliteitspreventie.

• •

  Vergunningen: Officiële toestemmingen van de overheid voor een bepaalde activiteit, zoals bouwen, evenementen of milieuactiviteiten.

• •

  Voorziening: Een dienst, faciliteit of hulpbron die beschikbaar wordt gesteld om te voorzien in een bepaalde behoefte of om ondersteuning te bieden. Dit kan bijvoorbeeld een gebouw, een hulpverleningsaanbod of materiële ondersteuning zijn, bedoeld om mensen te helpen of een bepaalde taak te faciliteren.

• •

  VTH (Vergunningen, Toezicht en Handhaving): Samenhangend werkveld binnen gemeenten en omgevingsdiensten dat zich richt op uitvoering van regels, vergunningverlening, controle en handhaving.

• •

  Welstandstoets: Beoordeling of een bouwplan past binnen de esthetische eisen van gemeente Westland en is onderdeel van de vergunningsprocedure.

• •

  WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning): Wet waarmee gemeenten verantwoordelijk zijn voor ondersteuning van mensen die hulp nodig hebben bij zelfstandig wonen, participatie of mantelzorg. Denk aan huishoudelijke hulp, dagbesteding, woningaanpassing of begeleiding.

• •

  WCT (Westlands Controle Team): Integraal handhavingsteam in gemeente Westland dat domeinoverstijgend controleert op onder andere woonfraude, ondermijning en milieudelicten.

1.1 Inleiding: vergunningverlening, toezicht en handhaving

Gemeente Westland staat voor het creëren en onderhouden van een leefomgeving die prettig, veilig, gezond en toekomstbestendig is. Een plek waar iedereen – inwoners, ondernemers en bezoekers – zich thuis voelt. Een plek waar ruimte is voor ontwikkeling, ontmoeting en rust. Om dit te bereiken zetten talloze mensen, binnen en buiten de gemeentelijke organisatie, zich dagelijks in, samen en individueel. De inzet richt zich onder andere op het realiseren en behouden van een groene en gezonde leefomgeving, een duurzame en klimaatbestendige ruimtelijke inrichting, meer woningbouw, het versterken van de gemeenschapszin, cultuur, en het stimuleren van innovatie, en de economische vitaliteit binnen de glastuinbouwsector en daarbuiten1. Vergunningverlening, toezicht houden en handhavend optreden zijn één van de instrumenten om aan deze bredere gemeentelijke verantwoordelijkheden en ambities, zoals hiervoor genoemd te werken. De instrumenten vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn bij de gemeente Westland te verdelen over drie domeinen:

Figuur 1. Overzicht van de drie domeinen

Onder het ruimtelijk domein valt het behouden en waar mogelijk verbeteren van de fysieke leefomgeving. Het veiligheidsdomein is actief op het borgen van de openbare orde en (het gevoel van) veiligheid in Westland. Binnen het sociaal maatschappelijk domein gaat in deze context over het waarborgen van de kwaliteit van zorg, ondersteuning en begeleiding, maar ook het voorkomen of aanpakken van onrechtmatig gebruik van sociale voorzieningen.

Onder alle vergunningverlening en alle toezicht- en handhavingstaken verstaat gemeente Westland de volgende activiteiten binnen de drie domeinen.

Beschikking-, voorziening- en vergunningverlening (hierna: vergunningen): het vooraf toetsen of een activiteit of voorziening voldoet aan wet- en regelgeving en beleid. Hieronder vallen ook meldingsplichtige activiteiten. Ter illustratie per domein een voorbeeld:

• •

  Ruimtelijk domein: het behandelen van aanvragen om omgevingsvergunningen voor het verrichten van bouwactiviteiten.

• •

  Veiligheidsdomein: het behandelen van aanvragen om evenementenvergunningen voor het organiseren van een evenement.

• •

  Sociaal maatschappelijk domein: toekennen van een Wmo-voorziening (beschikking).

Toezicht: het controleren op de naleving wet- en regelgeving, zowel preventief als reactief (Ter illustratie per domein een voorbeeld:

• •

  Ruimtelijk domein: controleren of een activiteit voldoet aan de bouw- of gebruiksregels.

• •

  Veiligheidsdomein: controleren de voorschriften van een evenementenvergunning worden nageleefd of het inzetten van politie bij mogelijke ordeverstoringen.

• •

  Sociaal maatschappelijk domein: controle op rechtmatig gebruik van toegekende voorzieningen of controle op declaraties van aanbieders van Wmo en Jeugdhulp.

Handhaven: het toepassen van een maatregel bij geconstateerde overtredingen met als doel het herstellen of beëindigen van de overtreding. Dit kan variëren van het geven van een waarschuwing tot bestuursdwang of bestuurlijke boete.

• •

  Ruimtelijk domein: het opleggen van een last onder dwangsom tot het beëindigen van een overtreding van het Omgevingsplan.

• •

  Veiligheidsdomein: een stop-gesprek voeren met een persoon die overlast heeft veroorzaakt bij het samenscholen.

• •

  Sociaal maatschappelijk domein: opvragen van aanvullende stukken, ingrijpen bij onrechtmatig gebruik van voorzieningen, proces verbaal opmaken of een maatregel toepassen.

1.2 Aanleiding: vergunningverlening, toezicht en handhaving als onderdeel van maatschappelijk opgaven

Traditioneel wordt vergunningverlening, toezicht en handhaving domeingericht ingezet, maar in de praktijk lopen de genoemde drie domeinen steeds vaker in elkaar over. De drie domeinen zijn verweven en beïnvloeden elkaar wederzijds. Dit is met name merkbaar bij maatschappelijke opgaven die zich steeds minder beperken tot het beleidsveld van één domein, maar afspelen op het snijvlak van de meerdere domeinen. Denk hierbij aan woningtekort, vergrijzing, armoedebestrijding, bevolkingsgroei, ondermijning en druk op de leefruimte. Ter illustratie:

Een woningeigenaar heeft zijn woning zonder omgevingsvergunning gesplitst in meerdere verblijfsruimten en verhuurt deze aan personen met een kwetsbare sociaaleconomische positie, waaronder iemand die een bijstandsuitkering ontvangt. De woning ligt in een wijk waar al sprake is van leefbaarheidsdruk. De bewoner ontvangt onterecht een uitkering omdat hij niet staat ingeschreven op zijn werkelijke woonadres. Tegelijkertijd voldoet de woonruimte niet aan brandveiligheidseisen, waardoor er ook sprake is van risico’s voor de fysieke veiligheid.

Een glastuinbouwbedrijf loost structureel afvalwater in nabijgelegen sloten, wat leidt tot bodem- en watervervuiling. De sloten grenzen aan een woonwijk met een relatief kwetsbare populatie, waaronder gezinnen met jonge kinderen en ouderen. Er ontstaan gezondheidsklachten en er is toenemende onrust in de wijk over de kwaliteit van de leefomgeving. De lozingen vinden deels plaats buiten werktijden en zijn lastig vast te stellen. Tegelijkertijd heeft het bedrijf economische waarde voor de regio.

Dit zijn slechts twee voorbeelden die de noodzaak van een samenhangende uitvoerings- en handhavingsstrategie laten zien. Binnen het grondgebied van gemeente Westland zijn veel voorbeelden te herkennen. Een effectieve samenwerking tussen de drie domeinen is daarom juist nu belangrijk. Met een integrale benadering kan de gemeentelijke Westland doelen blijven realiseren in tijden van groeiende complexiteit en verwevenheid van maatschappelijke opgaven.

1.3 Missie, visie en ambitie van de strategie: maatschappelijke opgaven vragen om integraliteit

Missie

De gemeente Westland heeft een 213a onderzoek uitgevoerd. Hierin is gekeken naar de effectiviteit van de Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2022 – 2025. Uit dit onderzoek (en andere rapporten2) blijkt ook dat en binnen het Westland veel maatschappelijke opgaven complex en enverweven zijn. Het sectoraal (of per domein) organiseren van toezichts- en handhavingswerkzaamheden schiet tekort. Dit is niet alleen een organisatorische uitdaging, maar heeft ook invloed op het vertrouwen in de overheid. Voor inwoners is het namelijk niet relevant onder welk domein een probleem valt; zij ervaren overlast, onveiligheid of ongelijkheid als één geheel.

Onderzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) laat verder zien dat kwetsbare en afhankelijke inwoners vaak onderdeel of onderwerp zijn van zogenoemde domeinoverstijgende toezichts- en handhavingsvraagstukken3. Het landelijke samenwerkingsverband Toezicht Sociaal Domein (TSD4) benoemt dan ook expliciet als ambitie om het sociaal maatschappelijk domein te betrekken bij toezichts- en handhavingsvraagstukken. Ook buiten dit domein is er behoefte aan meer integraliteit. Zo is de verbrede reikwijdte van het stelsel van de Omgevingswet een oproep aan overheden om meer integraal te gaan werken5.

Dit tezamen maakt dat gemeente Westland kiest voor een integrale aanpak bij vergunningverlening, toezicht en handhaving. Hierbij is het gericht op effectieve inzet van het juiste middel op het juiste moment, waar nodig in samenwerking met samenwerkingspartners. Zo ontstaat er voor inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) partners één herkenbare overheid die zorgvuldig en samenhangend handelt. De gemeente Westland kijkt naar de leefomgeving bekijken als geheel. Niet alleen vanuit interne organisatie, of beperkt door domeingrenzen. Het integrale werken is daarin geen doel op zich. Het staat in dienst van een hogere maatschappelijk en organisatorische doelen. Dit alles is samengevat in de onderstaande missie:

De missie laat zien dat gemeente Westland als overheidsorgaan dienstbaar is richting haar inwoners. Bovendien benadrukt de missie dat toezicht en handhaving geen afstandelijke of puur technische taken zijn, maar juist direct bijdragen aan een leefomgeving die prettig, veilig, gezond en toekomstbestendig is.

Visie

Gemeente Westland gelooft in een overheid die zichtbaar, transparant en in samenwerking optreedt, zonder dat interne organisatiegrenzen daaraan in de weg staan. Hiermee bouwt gemeente Westland aan een overheid die beter aansluit bij het dagelijks leven van inwoners. Zo ontstaan duurzame oplossingen voor overtredingen en maatschappelijke problemen, waarbij efficiënt toezicht en eventuele handhaving plaatsvindt.

De visie van gemeente Westland is niet alleen richtinggevend naar buiten, maar biedt ook naar binnen. Deze strategie geeft richting aan de uitvoering van de taken binnen de drie domeinen. De werkzaamheden en daarbij horende risico’s zijn niet altijd hetzelfde, waardoor keuzes maken noodzakelijk is. Deze strategie helpt gemeente Westland daarbij: het biedt kaders voor het inzetten van mensen en middelen, het stellen van prioriteiten en het zorgvuldig afleggen van verantwoording aan het bestuur en de samenleving. Daarom kiest gemeente Westland voor onderstaande visie:

Ambitie

De ambitie van gemeente Westland is om te komen tot een strategie die het ruimtelijk, veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein verbindt als middel om brede gemeentelijke verantwoordelijkheden te realiseren en te behouden. Deze strategie is enerzijds gericht op het bevorderen van de naleving van rechtsregels en rechtsgelijkheid, en anderzijds op het versterken van effectiviteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Een inwoner, bedrijf of maatschappelijke organisatie moet uit kunnen gaan van kwalitatief goede gemeentelijke dienstverlening.

Het uitgangspunt hiervoor is één antwoord op de vraag en één gerichte aanpak voor het probleem. Bij voorkeur ook één aanspreekpunt. Gemeente Westland formuleert daarom in deze strategie gezamenlijke, concrete en waar mogelijk meetbare doelstellingen, en schrijft domeinoverstijgende uitgangspunten op alle onderdelen van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Integrale aanpak

Deze integrale aanpak wordt verder uitgewerkt in de vorm van een zogenaamde ‘integrale werkwijze toezicht en handhaving’, een intern document waar de gemeentelijke organisatie mee gaat werken. In deze werkwijze staan onder andere afspraken over het delen van kennis, adequaat signaleren van domeinoverstijgende problemen, afstemmen van capaciteit en aanspreekpunten. De integrale aanpak heeft als doel om een veilige, gezonde, inclusieve en duurzame leefomgeving te creëren. Vergunningverlening, toezicht houden en handhaving zijn daarbij geen doelen op zich, maar middelen om dat doel te bereiken. Door de drie domeinen te verbinden kan gemeente Westland expertise delen, de samenwerking versterken en beter inzicht krijgen in het leven van de inwoner met als doel maatwerk te kunnen leveren.

BIG-8 cyclus

Vergunningverlening, toezicht houden en handhaven zijn zoals eerder besproken geen op zichzelf staande opgaven. De taakvelden moeten worden gezien als onderdeel van een bredere beleids- en uitvoeringscyclus. Enerzijds betekent dit dat hetgeen wat in de praktijk wordt gedaan, ook zichtbaar wordt vastgelegd in beleid. Anderzijds moet wat in het beleid staat, ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Er is actieve terugkoppeling aan beleid over bevindingen uit de praktijk, zoals signalen, trends en knelpunten. Op deze manier komen leerpunten naar voren om waar nodig doelen en werkwijzen aan te passen. Daarnaast zijn in beleid bevoegdheden van toezichthouders en handhavers geborgd, zodat zij optimaal kunnen werken. Omgekeerd worden beleidsdoelen concreet vertaald naar uitvoerbare acties, toezichtstaken en handhavingsmaatregelen. Op deze manier sluiten beleid en uitvoering beter op elkaar aan. De cyclische benadering van het BIG-8 model (figuur 2) hanteert gemeente Westland hierbij en maakt deze strategie adaptief. Door zoveel mogelijk en actief in te zetten op monitoren, evalueren en rapporteren, is er betere afstemming op de uitvoeringspraktijk.

Figuur 2. BIG-8 cyclus

1.4 Doel en functie van de strategie

Deze strategie is hét beleidsdocument waarin de strategie voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) binnen gemeente Westland. De strategie beschrijft het samenspel tussen domeinen en de keuzes die worden gemaakt op weg naar een leefomgeving die aantoonbaar prettig, veilig, gezond en toekomstbestendig is voor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Het dient als richtinggevend en sturend kader voor de inzet van mensen en middelen, het bepalen van risico’s en bijbehorende prioriteiten en het vastleggen van de wijze waarop verantwoording wordt afgelegd aan de samenleving en het bestuur.

De strategie heeft een belangrijk doel: in de periode 2026–2029 een samenhangende, integrale en effectieve aanpak van vergunningverlening, toezicht en handhaving realiseren binnen gemeentegrenzen van Westland.

1.5 Afbakening en scope

De strategie van gemeente Westland richt zich op beschikkingen, voorzieningen, vergunningen, toezicht en handhaving. De strategie heeft betrekking tot de taken die gemeente Westland zelf uitvoert, en ook taken die (gedeeltelijk) zijn belegd bij externe overheidsorganisaties en samenwerkingspartners, zoals de Omgevingsdienst Haaglanden, politie, Veiligheidsregio Haaglanden, GGD, Jeugdgezondheidszorg, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Sociale Verzekeringsbank, Servicebureau jeugdhulp Haaglanden en Onderwijsinspectie, en het Sociaal Kernteam. Een totaaloverzicht van de samenwerkingspartners is opgenomen in bijlage 7.1.

De gemeentelijke taken zijn te verdelen over zogenoemde taakvelden. De taakvelden waar deze strategie over gaat worden schematisch weergegeven in figuur 3 en inhoudelijk toegelicht in bijlage 7.2. In het onderstaand figuur zijn ook een drietal domeinoverstijgende verbanden gevisualiseerd. Dit zijn voorbeelden ter illustratie: in de praktijk is de hoeveelheid integrale casuïstiek een stuk hoger.

Figuur 3. Organogram taakvelden

1.6 Wettelijke en beleidsmatig kader

De strategie beschrijft het werkveld van drie domeinen. Het wettelijk en beleidsmatig kader is daarmee ook groot. In deze paragraaf staan de kaders van de strategie toegelicht. Een volledig overzicht van het geldende beleid, wet- en regelgeving is opgenomen in bijlage 7.3.

In dit hoofdstuk staan de beginselen uiteengezet die richtinggevend zijn voor het handelen van gemeente Westland. Deze zijn gebaseerd op zowel wettelijke normen als lokale normen. Daarnaast besteedt dit hoofdstuk aandacht aan integriteit, rolverdeling en de betekenis van transparantie en navolgbaarheid. Hierbij zijn de verschillende doelgroepen en bijbehorende rollen en taken toegelicht.

2.1 Beginselen

Gemeente Westland geeft uitvoering aan haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving vanuit een stevig fundament van wettelijke en beleidskaders. De basis van de uitvoering van taken, en daarmee deze strategie, rust op twee pijlers: enerzijds de beginselen die voortvloeien uit wetten in formele zin en anderzijds de gemeentelijke beleidsprincipes die invulling geven aan de ambitie om slagvaardig, navolgbaar en in verbinding met de samenleving op te treden. Dit tezamen vormt het kompas voor het handelen van gemeente Westland binnen de beschreven taakvelden. Ze maken duidelijk hoe gemeente Westland haar verantwoordelijkheid neemt als uitvoerder én als partner in de samenleving.

2.2 Transparantie en doelgroep

Transparantie over taken, rollen, prioriteiten en doelstellingen is essentieel om vertrouwen te wekken, samenwerking te bevorderen, verantwoording mogelijk te maken en de gestelde ambities waar te maken. Daarom is bij het opstellen van de strategie geïnventariseerd welke doelgroepen erbij betrokken zijn en welke rol of taak zij daarin vervullen. Het is van belang dat alle rollen en verantwoordelijkheden worden ingevuld, met het oog op een goede balans en wederzijdse controle (checks and balances). In hiernavolgend figuur is te zien welke doelgroepen en verantwoordlijkheden primair zijn geïnventariseerd.

In dit hoofdstuk licht gemeente Westland de ontwikkelingen toe die zij in de komende beleidsperiode op zich af ziet komen. Deze ontwikkelingen zijn zowel domeinoverstijgend als domeinspecifiek. De ontwikkelingen dragen bij aan het opstellen van de doelstellingen voor de komende beleidsperiode. Hiermee is het streven om vooraf rekening te houden met de relevante ontwikkelingen.

3.1 Demografie en samenleving

3.2 Bestuur, beleid en regelgeving

3.3 Digitalisering en innovatie

3.4 Onzekerheid, de toekomst en strategievorming

De komende vier jaar kenmerken zich door grote maatschappelijke dynamiek en onzekere omstandigheden. Geopolitieke spanningen, economische onzekerheid, toenemende digitalisering en wantrouwen in de overheid kunnen directe impact hebben op lokaal beleid en uitvoering. De val van het kabinet in 2025 benadrukt bovendien de politieke instabiliteit en het gebrek aan voorspelbaarheid op nationaal niveau. Deze onvoorspelbaarheid maakt het vormen van een lange termijnstrategie uitdagend, omdat niet alle ontwikkelingen vooraf te voorzien zijn. Toch zet gemeente Westland in op een flexibel en adaptief beleidskader, dat ruimte biedt voor bijsturing wanneer omstandigheden daarom vragen. Proactief zijn, snel signaleren, goed plannen en snel terugkoppelen vanuit de uitvoering zijn daarbij essentieel. Gemeente Westland houdt rekening met het feit dat beleid mogelijk moet worden aangepast bij onverwachte gebeurtenissen, zonder daarbij de kernwaarden van veiligheid, sociale cohesie en duurzaamheid uit het oog te verliezen. Gemeente Westland blijft wendbaar.

In de voorgaande hoofdstukken heeft gemeente Westland haar ambitie beschreven: voorspelbaar, rechtmatig, integraal en doelgericht handelen binnen een veranderende samenleving. Tegelijkertijd zijn de (maatschappelijke) opgaven en de noodzaak om te blijven ontwikkelen groot (zie hoofdstuk 3). De beleidsperiode (2026-2029) vraagt dus om keuzes, maar ook flexibiliteit en lerend vermogen. Gemeente Westland heeft om deze reden gekozen voor een set van vier overkoepelende doelstellingen. Zij geven richting aan de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving binnen het ruimtelijk, veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein. De doelstellingen zijn in deel II (uitvoering) uitgewerkt in meetbare subdoelstellingen, geordend per domein.

De set aan doelstellingen vormt een doorontwikkeling ten opzichte van eerdere strategieën. Waar voorheen minder expliciet werd gestuurd op uitkomsten, biedt deze aanpak ruimte voor monitoring, bijstelling en lerend vermogen. In hoofdstuk 6 is uitgewerkt hoe gemeente Westland de voortgang volgt en periodiek evalueert.

4.1 Gemeente Westland zorgt ervoor dat Westland leefbaar en veilig blijft.

Gemeente Westland werkt in de komende beleidsperiode actief aan het waarborgen van de leefbaarheid en veiligheid binnen de samenleving. Door veranderingen zoals bevolkingsgroei, verdichting en maatschappelijke verharding, komen bijvoorbeeld (jeugd)overlastsituaties (zoals bij feestweken) mogelijk vaker voor. Ook de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening en de leefomgeving komen onder meer druk te staan. Gemeente Westland zorgt ervoor dat de basis op orde is, door taken zorgvuldig, zichtbaar en toegankelijk uit te voeren. Daarbij wordt samengewerkt tussen de domeinen waar dat bijdraagt aan effectiviteit en begrip bij inwoners.

4.2 Gemeente Westland is transparant en betrouwbaar in haar dienstverlening.

Gemeente Westland zorgt ervoor dat inwoners, ondernemers en partners kunnen rekenen op tijdige, duidelijke en uitlegbare communicatie over bijvoorbeeld voorzieningen, besluiten, maar ook procedures. Door consistent te handelen binnen vastgestelde (beleids-)kaders, maar ook ruimte te houden voor de mens, wil gemeente Westland het vertrouwen in haar dienstverlening behouden en versterken.

4.3 Gemeente Westland zet haar middelen in, daar waar die het meest nodig zijn

Gemeente Westland zet capaciteit en middelen in waar deze de meeste impact hebben. Dit vraagt om heldere keuzes. Daarom wordt, waar mogelijk, gewerkt op basis van vooraf bepaalde prioriteiten. Door slim te organiseren ontstaat ruimte om in te spelen op spoedeisende situaties, maatschappelijke opgaven en bestuurlijke accenten.

Gemeente Westland wil daarbij niet alleen zorgen voor een goede uitvoering, maar ook inzicht verkrijgen in de effecten van haar inzet. Door toezicht en handhaving beter meetbaar te maken, is inzichtelijk wat werkt, waar bijgestuurd kan worden en hoe beschikbare middelen het meeste resultaat opleveren.

Niet al het werk leent zich in voor prioritering en meting. De komende beleidsperiode onderzoekt gemeente Westland daarom in welke mate en op welke wijze prioritering toepasbaar is binnen het veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein, en hoe inzet het beste zichtbaar en meetbaar gemaakt kan worden.

4.4 Gemeente Westland werkt waar nodig altijd integraal en verbetert de integrale aanpak van (maatschappelijke) uitdagingen

Uitdagingen rondom leefomgeving, zorg, veiligheid en ruimte hangen steeds vaker samen. Ontwikkelingen zoals maatschappelijke verharding, toename van complexe zorgvragen, overlast en wisselende prioriteiten vragen daarmee ook vaker om een gezamenlijke benadering. Gemeente Westland wil signalen vroegtijdig herkennen en opvolgen, en daarbij als één overheid handelen. Dat vraagt om een gedeelde werkwijze, vaste aanspreekpunten, goede samenwerking met ketenpartners en de mogelijkheid om (domein)grenzen te overstijgen wanneer dat nodig is.

Door domeinoverstijgend te organiseren (van signalering tot uitvoering) worden bijvoorbeeld overlast, misbruik en vertraging teruggedrongen en is er meer aandacht voor het individu.

In dit hoofdstuk wordt toegelicht hoe gemeente Westland haar toezicht- en handhavingsinzet heeft bepaald en onderbouwd. Toezicht en handhaving zijn onmisbare instrumenten om de leefomgeving veilig, gezond en leefbaar te houden. Tegelijkertijd is de gemeentelijke uitvoeringscapaciteit beperkt. Het is daarom niet haalbaar om elke overtreding of elk signaal met dezelfde intensiteit op te volgen.

Door de risico’s met inwoners, bedrijven, de uitvoeringsorganisatie en het bestuur in kaart te brengen, ontstaat een breed gedragen beeld bij waar de grootste potentiële impact ligt wanneer niet wordt ingezet op de overtreding of het signaal. Op basis hiervan worden de prioriteiten vastgesteld. De nadere uitwerking van de risicoanalyse en prioritering zijn terug te vinden in deel II (uitvoering).

5.1 Scope van de prioritering

De prioritering richt zich primair op toezicht en handhaving. Voor vergunningverlening is de ruimte om te sturen beperkt, omdat aanvragen binnen de wettelijke termijnen behandeld moeten worden en op alle relevante aspecten moeten worden getoetst. Bij toezicht en handhaving is het daarentegen juist noodzakelijk om keuzes te maken, vanwege de beperkte capaciteit én de beginselplicht tot handhaving. Om die keuzes zorgvuldig te kunnen maken, is een integrale benadering gehanteerd. Hierbij zijn de risico’s in kaart gebracht met inbreng van inwoners, bedrijven, de uitvoeringsorganisatie en het bestuur.

5.2 Integrale benadering van risico’s

In de Koersnota is vanwege de eerdergenoemde ambitie en noodzaak gekozen voor een samenhangende, domeinoverstijgende risicoprioritering. Elk domein heeft hierin haar eigen accenten, wettelijke kaders en operationele aandachtspunten, maar door een gezamenlijke aanpak te hanteren ontstaat gemeente breed één beeld van waar de grootste opgaven (risico’s) liggen. Deze aanpak voorkomt versnippering en draagt bij aan een betere informatiepositie, efficiëntere inzet van middelen, meer draagvlak en consistente communicatie naar inwoners en partners. Het werken met een domeinoverstijgende risicoprioritering is nieuw en markeert een belangrijke stap richting een integrale benadering van toezicht en handhaving. In de komende beleidsperiode wordt deze werkwijze verder ontwikkeld en geborgd, met als doel de samenhang tussen de verschillende domeinen structureel te versterken.

Om te komen tot een integrale risicoprioritering is gestart met een ambtelijke risicoanalyse als fundament. Deze analyse heeft op systematische wijze in kaart gebracht waar de grootste risico’s liggen als er niet wordt opgetreden en staat verder toegelicht in deel II (uitvoering). Tegelijkertijd is er nadrukkelijk gezocht naar de inbreng van verschillende perspectieven: die van inwoners, de gemeenteraad en het bestuur. Risico gestuurd werken is namelijk niet alleen een technische exercitie, maar vraagt ook om aansluiting bij wat maatschappelijk, bestuurlijk en politiek als belangrijk wordt gezien.

Participatietraject

Om inwoners actief te betrekken bij het bepalen van de toezicht- en handhavingsprioriteiten is een brede enquête uitgezet. Hierin konden inwoners aangeven welke onderwerpen zij het belangrijkst vinden voor de gemeentelijke toezicht en handhaving. De enquête leverde meer dan 400 reacties op en gaf waardevolle inzichten in wat inwoners ervaren als urgente of risicovolle situaties in hun leefomgeving. De uitkomst van het participatietraject wordt verder toegelicht in deel II (uitvoering).

Werksessie gemeenteraad

De gemeenteraad is betrokken bij het bepalen van de prioriteiten via een werksessie. Tijdens deze sessie zijn raadsleden in gesprek gegaan over de verschillende taakvelden en hebben zij op basis van hun maatschappelijke en politieke afwegingen een prioritering aangebracht. Hiermee wordt gewaarborgd dat het risicobeeld ook aansluit bij de politieke opvattingen. De uitkomst van de raadsessie wordt besproken in deel II (uitvoering).

Bestuurlijke afstemming

Het college van burgemeester en wethouders, evenals de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan, zijn ook betrokken geweest bij de totstandkoming van de prioritering. Door hen mee te laten denken over de afwegingen en keuzes in dit beleidsdocument sluit de inzet aan op de bestuurlijke ambities en prioriteiten.

Dit hoofdstuk beschrijft hoe gemeente Westland de strategie structureel verankert in de organisatie, werkprocessen en cultuur. Hierin wordt dus de vertaalslag gemaakt van strategie naar structuur, sturing en gedrag. De BIG-8 beleids- en uitvoeringscyclus dient hierbij als leidend model voor de structurele borging, kwaliteitsbewaking en bijsturing.

De strategie vraagt namelijk om meer dan papier. Met hoge ambities, een brede scope en grote maatschappelijke opgaven is goede borging belangrijk om resultaat te behalen.

6.1 De BIG-8 als borgingsmodel

De BIG-8 is het integrale sturingsmodel dat gemeente Westland gebruikt voor de beleids- en uitvoeringscyclus (zie hoofdstuk 1.3). Het model verbindt strategie met de uitvoering en ondersteunt cyclisch leren en verbeteren9. De acht stappen uit de BIG-8 zijn gericht op het versterken effectiviteit, integraliteit en leervermogen, en vormen gezamenlijk basis voor structurele borging binnen de organisatie. De stappen uit de beleids- en uitvoeringscyclus zijn hieronder opgesomd.

Figuur 5. Stappen BIG-8

6.2 Monitoring en evaluatie (stap 6 en 7)

Zoals (meerdere malen) besproken zijn monitoring en evaluatie essentieel. Vooral ook voor het lerend vermogen van de organisatie. In de beleidsperiode 2026–2029 wordt daarom jaarlijks gerapporteerd op basis van de strategie. De focus ligt hierbij op:

• •

  Effecten: Outcome, de maatschappelijke impact (doelstellingen)

• •

  Resultaten: Output, waar mogelijk in de vorm van KPI’s of specifieke acties (subdoelstellingen en ambities)

• •

  Signalen: Knelpunten, ongewenste neveneffecten of onduidelijkheden (herijken strategieën en/of prioriteiten)

• •

  Drempels: Capaciteitsdruk, tekorten in beschikbare middelen of andere uitvoeringsdrempels (herijken prioriteiten)

Waar dit in het ruimtelijk domein al verplicht is via het zogenoemde jaarverslag en uitvoeringsprogramma, wil gemeente Westland ook binnen het veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein ervaring op gaan doen met structurele monitoring en evaluatie10. Beide domeinen rapporteren jaarlijks al los over de resultaten van de werkzaamheden. De voorgestelde aanpak betekent dat het monitoren van maatschappelijke effecten (outcome) en het jaarlijks evalueren van de doelstellingen nu ook een structurele plek krijgen.

Om dit proces structureel te borgen worden aan het begin van de jaarlijkse cyclus (waar nodig) per domein verantwoordelijken aangewezen. Zij werken gedurende het jaar aan de monitoring van de domeinen. Daarnaast worden de verantwoordelijken inhoudelijk betrokken bij het opstellen van de evaluatierapportage, evenals de (eventuele) voorbereiding op het uitvoeringsprogramma voor het aankomende jaar. De evaluatie vindt bij voorkeur domeinoverstijgend plaats. De bevindingen worden teruggekoppeld naar het beleid en vormen input voor de eventuele bijstelling van deze strategie, inclusieve de werkwijze en prioritering. Gemeente Westland borgt hiermee de aanbevelingen uit het in hoofdstuk 1.3 genoemde 213a-onderzoek.

6.3 Beheer van middelen en uitvoering (stap 4 en 5)

Beschikbare middelen

De benodigde formatie is vastgelegd in de meerjarenbegroting en wordt op dit moment voor de uitvoerende taken (globaal) als voldoende aangemerkt om de taken te kunnen uitvoeren11. De hieraan verbonden financiële middelen zijn geborgd in de (sluitende) begroting van gemeente Westland.

Hoewel de beschikbare formatie op dit moment als voldoende wordt beoordeeld voor de uitvoering van de bestaande taken, brengt deze strategie een verbreding en verdieping van het gemeentelijk handelen met zich mee. De reikwijdte van de doelstellingen, het grotere belang van integraal werken, de impact van de nieuwe risico prioritering en de behoefte aan regelmatige monitoring en bijsturing op strategisch niveau kunnen in de praktijk leiden tot aanvullende capaciteitsbehoefte.

De mate waarin dit zich vertaalt naar structurele of tijdelijke inzet is op dit moment nog niet volledig in te schatten. Er wordt daarom ingezet op het stapsgewijs monitoren van de benodigde capaciteit per dossiertype en subdoelstelling. Gemeente Westland ziet dit als een transitieperiode, waarin minimaal op een incidentele basis extra middelen nodig zullen zijn om de strategie zorgvuldig te implementeren en te vertalen naar uitvoering, organisatieontwikkeling en monitoring.

Beheer en borging van middelen

Voor de implementatie van deze strategie richt gemeente Westland zich op duurzaam capaciteitsbeheer, waarin de juiste mensen, met de juiste competenties12, op de juiste momenten kunnen worden ingezet. De teammanagers zijn verantwoordelijk voor het bewaken van de werkvoorraad en stimuleren van integrale samenwerking. Hierover stemmen zij structureel af binnen én tussen de domeinen en organisatielagen. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten:

• •

  De formatieplanning sluit aan op de werkvoorraad, opgaves, beleidsprioriteiten en risico’s.

• •

  Er vindt structurele afstemming plaats tussen onder andere vergunningverleners, toezichthouders, handhavers en uitvoerend beleidsmedewerkers waar dit nodig is. Dit geldt zowel binnen de domeinen als domeinoverstijgend.

• •

  Investeren in kennisontwikkeling, intervisies en evaluatietrajecten, vooral op het gebied van integraal (samen)werken en juridische deskundigheid.

• •

  De inzet van personeel is voor circa 80% beleidsgestuurd (via vaste kaders) en 20% casusgestuurd. Hierdoor is het beleid leidend, maar blijft er ook ruimte om flexibel in te spelen op urgente situaties en maatschappelijke signalen.

• •

  Er wordt ingezet op efficiënte samenwerking in de organisatie en tussen de domeinen, door (waar mogelijk) in te zetten op (tijdelijke) capaciteitsuitwisseling.

Het volgen van de BIG-8 systematiek maakt het mogelijk om een capaciteitstekort of -overschot tijdig te signaleren (stap 6 en 7). Bovendien kan op basis hiervan bijgesteld worden via het jaarlijkse (uitvoerings-)programma (stap 4). Bij de vaststelling van voorliggende strategie is geïnventariseerd welke capaciteit beschikbaar is en hoe het ingezet wordt. Dit overzicht vormt het startpunt voor duurzaam capaciteitsbeheer. In het eerste evaluatiemoment volgt een uitspraak over de houdbaarheid van de huidige capaciteit en mogelijke bijsturing.

6.4 Herprioritering (stap 8)

Een strategie die niet meebeweegt met de praktijk verliest over tijd haar waarde en creëert enkel een papieren werkelijkheid. Daarom is een periodieke herijking van de prioriteiten structureel onderdeel van de implementatie (stap 8). Jaarlijks wordt de vigerende prioritering tegen het licht gehouden, wat indien nodig kan leiden tot een herprioritering op basis van onder andere:

• •

  Nieuwe maatschappelijke of bestuurlijke opgaven;

• •

  Wijzigingen in wet- en regelgeving;

• •

  Structurele trends in meldingen of incidenten;

• •

  Capaciteitsveranderingen;

• •

  Bevindingen uit evaluaties of aanvullende risicoanalyses.

Bij acute druk op hoog geprioriteerde taken is ook buiten de jaarlijkse herijking ruimte voor bijsturing. Verder zijn de teammanagers verantwoordelijk voor het reserveren van capaciteit en middelen om tijdelijke druk op te vangen. Eventuele wijzigingen in de prioritering worden vastgelegd in de werkprocessen en het uitvoeringsprogramma. Dit zorgt ervoor dat bestuurlijke keuzes transparant en consistent blijven.

6.5 Organisatorische borging en randvoorwaarden (stap 3 en 4)

Om te voorkomen dat de uitvoering van de strategie, en met name de integraliteit en samenhang afhankelijk zijn van individuele inzet, wordt dit organisatorisch geborgd. De organisatorische borging wordt verder geoperationaliseerd in de ‘integrale werkwijze Toezicht en Handhaving’. Hierbij wordt in ieder geval nadrukkelijk ingezet op:

• •

  Heldere taak- en rolverdeling tussen domeinen, afdelingen en functies;

• •

  Zuivere uitvoering van deze taak- en rolverdeling;

• •

  Borging van mandaten en werkafspraken, ook met aandacht voor domeinoverstijgende casuïstiek;

• •

  Vaste overlegstructuren voor de prioritering, signalering en afstemming;

• •

  Uniforme werkprocessen en zaaksystemen die samenwerking en informatie-uitwisseling faciliteren;

• •

  Toezicht op de naleving van afspraken via bijvoorbeeld (kwartaal)rapportages en audits;

• •

  Verwerken onderzoeksresultaten 213a-onderzoek.

Voor een succesvolle implementatie van de strategie wordt gestuurd op het verder ontwikkelen van een gemeenschappelijke cultuur op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dit betekent een cultuur waarin de kernwaarden van de organisatie – durf, vakmanschap en leiderschap – vanzelfsprekend zijn.

6.6 Bestuurlijke verankering en sturing

De borging van de voorliggende strategie is zowel een ambtelijke als bestuurlijke verantwoordelijkheid. Om te zorgen voor legitimiteit, transparantie en continuïteit wordt de strategie verankerd in de (deels nieuwe) sturingslijnen van gemeente Westland, volgens de rolverdeling uit hoofdstuk 2.2.

Jaarlijks wordt aan het bestuur gerapporteerd over:

• •

  Voortgang op de doelstellingen (zie deel II voor verdere uitwerking)

• •

  Uitgevoerde toezicht- en handhavingstaken (incl. meldingen en effect)

• •

  Evaluatiebevindingen en verbetermaatregelen

• •

  Eventuele (her)prioriteringsvoorstellen voor het nieuwe jaar

De resultaten en inzichten van de monitoring en jaarlijkse evaluatie worden vertaald naar voorstellen voor verbetering en eventuele herprioritering. Hierover legt het college verantwoording af aan de raad. Dit borgt de transparantie richting de maatschappij en versterkt de wisselwerking tussen strategie, uitvoering en bestuur, passend in het democratisch proces.

7.1 Overzicht samenwerkingspartners

7.2 Taakvelden gemeente Westland

7.3 Overzicht wettelijke kaders

EEN GEMEENTEBREDE KOERSNOTA VOOR DE TAKEN OP HET GEBIED VAN VERGUNNINGEN, TOEZICHT EN HANDHAVING

2026-2029

Inleiding, samenvatting en leeswijzer

Voor u ligt deel II van de Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving. Met deze Koersnota bepaalt gemeente Westland de strategische richting en uitgangspunten voor de uitvoering van haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De Koersnota reikt verder dan de wettelijk verplichte ruimtelijke VTH-keten en is een bundeling van alle gemeentelijke bevoegdheden rondom het verlenen van vergunningen en beschikkingen, toekennen van voorzieningen, toezicht houden en handhavend optreden.

Opbouw Koersnota

De Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving wordt, gelet op de rol- en taakverdeling van de gemeenteraad en het college, in twee delen vastgesteld:

• •

  Deel I legt de kaders vast waarbinnen de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie wordt vormgegeven. Het bevat de richtinggevende keuzes over de samenwerking tussen de domeinen, wijze van prioriteren en de inzet van publieke middelen. De kaders uit deel I sluiten aan bij de relevante (beleids-)ontwikkelingen en strategische koers van gemeente Westland. De gemeenteraad heeft hierin nauwe betrokkenheid door het mede bepalen van de kaders en de bevoegdheid om deze vast te stellen.

• •

  Deel II is het uitvoeringsdocument van de Uitvoerings- en handhavingsstrategie. Hierin is uitgewerkt hoe de kaders uit deel I in de praktijk worden toegepast, inclusief concrete acties, werkwijzen en uitvoeringsstrategieën. Dit uitvoeringsdocument kan pas worden opgesteld zodra de kaders zijn vastgesteld. Deel II wordt vastgesteld door het college van B&W, in lijn met het duale bestuursmodel. Deze onderverdeling voorkomt onduidelijkheden over de rollen en bevoegdheden.

Voorliggend document (deel II) betreft dus de uitvoering van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en vormt samen met deel I één integraal document. De Koersnota voldoet aan de wettelijke vereisten uit het Omgevingsbesluit, maar gaat ook nadrukkelijk verder. De tweedelige Uitvoerings- en Handhavingsstrategie brengt samenhang aan tussen de verschillende domeinen en vormt de basis voor een toekomstgerichte en responsieve uitvoeringspraktijk. De twee delen zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden en dragen samen bij aan het borgen van kwaliteit, transparantie en doelmatigheid in het handelen van gemeente Westland.

Integrale samenhang

Zoals verder wordt toegelicht in deel I (kaders), ligt aan deze Koersnota een integrale, domeinoverstijgende benadering ten grondslag. Traditioneel zijn vergunningverlening, toezicht en handhaving domeingericht georganiseerd. In de praktijk lopen de opgaven van het ruimtelijk domein, veiligheidsdomein en sociaal maatschappelijk domein echter steeds vaker in elkaar over. Met name de maatschappelijke opgaven waarmee gemeente Westland wordt geconfronteerd – zoals bevolkingsgroei, vergrijzing, woningdruk, leefbaarheidsproblemen, ondermijning en druk op sociale voorzieningen – overstijgen steeds vaker de grenzen van de afzonderlijke beleidsvelden. Gemeente Westland heeft daarom gekozen voor een integrale Koersnota, waarin de drie domeinen in samenhang worden benaderd. Door vanuit een gedeelde visie en gezamenlijke doelstellingen te werken, ontstaat meer samenhang en stimuleert gemeente Westland doelgericht, rechtmatig, efficiënt en effectief handelen. Domeinoverstijgend en integraal werken is hierbij geen doel op zichzelf, maar een belangrijk uitgangspunt dat in dienst staat van een hoger maatschappelijk doel: het realiseren van een leefomgeving die prettig, veilig en gezond is voor iedereen.

De Koersnota verbindt de wettelijke en beleidsmatige kaders aan de uitvoeringspraktijk en geeft richting aan de inzet van mensen en middelen. Door te werken volgens deze Koersnota en in te zetten op een integrale benadering, kan gemeente Westland met een beperkte capaciteit toch maximaal maatschappelijk rendement te behalen. Hierbij staan transparantie, rechtsgelijkheid en rechtmatigheid centraal bij het inrichten en uitvoeren van de gemeentelijke taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De Koersnota verstevigt bovendien de samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie en met externe partners. Op deze manier kan gemeente Westland optreden als één overheid die samenhangend en domeinoverstijgend werkt, waardoor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen rekenen op effectieve en toegankelijke dienstverlening.

Beleidsdoelstellingen

Om de strategische koers te vertalen naar concrete uitvoering, heeft gemeente Westland vier overkoepelende beleidsdoelstellingen vastgesteld:

• •

  Een leefbaar en veilig Westland

• •

  Betrouwbaar en transparant handelen

• •

  Risicogericht en meetbaar werken

• •

  Integrale benadering van opgaven

Deze beleidsdoelstellingen geven richting aan het werk binnen de drie domeinen als geheel. Ze worden uitgewerkt in een reeks subdoelstellingen die per domein zijn geordend. Waar mogelijk zijn deze subdoelstellingen als meetbare en uitvoerbare acties opgesteld, evenals gekoppeld aan de maatschappelijke opgaven. Deze structuur brengt uitvoering en sturing dichter bij elkaar, en maakt het mogelijk om op activiteitenniveau bij te dragen aan een maatschappelijke impact.

Risico's en prioritering

Omdat toezicht en handhaving essentieel zijn voor een veilige en leefbare gemeente, maar de beschikbare capaciteit beperkt is, kiest gemeente Westland voor een gerichte inzet op basis van risico’s en prioriteiten. Via een ambtelijke risicoanalyse is op systematische wijze in kaart gebracht waar de grootste risico’s liggen als niet wordt opgetreden. Tegelijkertijd is nadrukkelijk gezocht naar inbreng van verschillende perspectieven, waarbij input is opgehaald uit een inwonersenquête, raadsessie en bestuurlijke afstemming. Zo is het risicogestuurd werken niet alleen een technische exercitie, maar worden ook maatschappelijke, politieke en bestuurlijke inzichten meewogen. De tot stand gekomen prioritering vormt het fundament voor een programmatische inzet. Tegelijkertijd blijft ruimte voor actuele situaties en signalen vanuit de samenleving. Deze zogeheten ‘flexibele schil’ maakt het mogelijk om snel en doeltreffend in te spelen op urgente ontwikkelingen en verhoogt de legitimiteit van gemeente Westland als responsieve overheid.

Communicatie en rechtsbescherming

Effectieve communicatie en rechtsbescherming zijn onmisbare pijlers voor een transparante en efficiënte uitvoeringsorganisatie. Onder communicatie valt zowel de interne als externe communicatie aan de hand van uitgangspunten als actief, helder en eerlijk, doel(groep)gericht en consistent. Heldere en tijdige communicatie versterkt het vertrouwen in de overheid, vergroot de rechtszekerheid en maakt verwachtingen duidelijk en inzichtelijk. Tegelijkertijd komt communicatie pas echt tot zijn recht wanneer deze wordt ondersteund door zichtbaar en betrouwbaar optreden. Rechtsbescherming vormt hierin het noodzakelijke tegenwicht en waarborgt een eerlijk speelveld tussen de overheid en de samenleving, zeker wanneer het gemeentelijk optreden diep kan ingrijpen in het dagelijks leven van mensen. Door communicatie en rechtsbescherming als samenhangende instrumenten in te zetten, waarborgt gemeente Westland een uitvoeringsorganisatie die aanspreekbaar, begrijpelijk en rechtvaardig is.

Beschikking-, voorziening- en vergunningverlening

Beschikking-, voorziening- en vergunningverlening is een kerninstrument waarmee gemeente Westland publieke belangen beschermt en richting geeft aan de ontwikkelingen in de leefomgeving. Of het nu gaat om fysieke aanpassingen, veiligheidsvraagstukken of maatschappelijke voorzieningen – in alle gevallen geldt dat aanvragen zorgvuldig, transparant en rechtvaardig worden beoordeeld. Hierbij staat duidelijke communicatie richting aanvragers centraal, net als voorspelbaarheid in het proces en de besluitvorming. Gemeente Westland kiest voor een aanpak waarin rechtszekerheid wordt gecombineerd met begrip voor de context binnen heldere kaders. Door oog te hebben voor de specifieke situatie en rolzuiver te werken, ontstaat een betrouwbare uitvoeringspraktijk waarin inwoners en ondernemers weten waar zij aan toe zijn.

Toezicht

Toezicht is de tweede kerntaak van gemeente Westland en speelt een cruciale rol in het waarborgen van een veilige, leefbare en rechtvaardige samenleving. Het richt zich op het vroegtijdig signaleren en herstellen van niet-naleving, met als doel om escalatie te voorkomen en naleving duurzaam te bevorderen. Hierbij is toezicht geen op zichzelf staande actie, maar onderdeel van de bredere gemeentelijke verantwoordelijkheid om publieke belangen te beschermen. Effectief toezicht vraagt om duidelijke regels, toegankelijke uitleg en een professionele houding van de toezichthouders. In elke situatie wordt gezocht naar evenwichtige en uitlegbare interventies, met oog voor de specifieke omstandigheden. Door actuele kennis te combineren met goede voorbereiding en samenwerking, kan gemeente Westland doelgericht en zorgvuldig optreden. Bovendien maakt transparante verslaglegging de verantwoording en verbetering van het toezicht mogelijk.

Handhaven

Handhaving vormt de derde kerntaak en is vaak het sluitstuk van toezicht en signalering. Het gaat om het daadwerkelijk optreden bij overtredingen, met als doel om maatschappelijke normen en rechtsorde te beschermen. Handhaving is geen doel op zich, maar een noodzakelijk middel om de naleving van regels af te dwingen en rechtsgelijkheid te versterken. Zorgvuldigheid staat hierin centraal. Gemeente Westland handelt rechtmatig en voorspelbaar, enerzijds op basis van wet- en regelgeving, en anderzijds met oog voor de specifieke omstandigheden. In elke situatie wordt gezocht naar een evenredige en uitlegbare aanpak. Hierbij geldt het principe ‘zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig’. Bovendien wordt ingezet op de preventieve werking van handhaving, waarbij duidelijkheid, zichtbaarheid en consequente opvolging bijdragen aan het vertrouwen en normbesef in de samenleving.

Leeswijzer

De Koersnota is opgebouwd volgens een duidelijke structuur, waarin de samenhang tussen beleid, uitvoering en maatschappelijke opgaven centraal staat. Deel II (uitvoering) bouwt voort op de in deel I (kaders) toegelichte richtinggevende keuzes, maar is ook afzonderlijk leesbaar. Deel II begint met de beleidsdoelstellingen inclusief concrete subdoelstellingen (hoofdstuk 1) en een uitwerking van de risico’s en prioritering (hoofdstuk 2). Hierna volgt een toelichting van de wijze van communicatie en rechtsbescherming (hoofdstuk 3). Vervolgens worden de uitvoeringsstrategieën nader uitgewerkt op het gebied van beschikking-, voorziening- en vergunningverlening (hoofdstuk 4), toezicht (hoofdstuk 5) en handhaven (hoofdstuk 6).

Doelgroep

De strategie is bedoeld voor inwoners, ondernemers, bestuurders, management, beleidsmedewerkers, toezichthouders en handhavers, evenals externe partners die betrokken zijn bij de uitvoering van de gemeentelijke taken. Kortom: de doelgroep is breed. Voor wie zich oriënteert op wat gemeente Westland doet, zijn hoofdstukken 1 tot en met 6 relevant. Voor wie inzicht zoekt in de waaromvraag, geeft deel I (kaders) de context en richting. Bovendien worden in deel I de praktische handvatten voor de organisatorische borging en sturing besproken.

Begrippenlijst

• •

  Aanwijzingsbesluit toezichthouders: Een officieel besluit waarin is vastgelegd welke medewerkers zijn aangewezen als toezichthouder en in welk wettelijk kader zij toezicht mogen uitoefenen.

• •

  Beleidsontwikkeling: Het proces van het ontwikkelen van beleidsmaatregelen op basis van strategie, visie en maatschappelijke behoeften.

• •

  Boa (Buitengewoon opsporingsambtenaar): Ambtenaren met opsporingsbevoegdheid in een specifiek domein:

  • o

    Domein I: Openbare ruimte (o.a. parkeren, afval)

  • o

    Domein III: Leerplicht, kinderopvang (o.a. toezicht op naleving leerplichtwet)

  • o

    Domein V: Sociaal Maatschappelijk Domein (Participatiewet, Wmo en Jeugdwet)

• •

  BRP (Basisregistratie Personen): Landelijke database met persoonsgegevens van alle inwoners van Nederland. Essentieel voor gemeentelijke taken zoals handhaving en vergunningverlening.

• •

  Beschikkingen: Een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan dat rechtsgevolgen heeft voor een individu of groep (bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning of het opleggen van een boete).

• •

  BuitenBeter-app: Een app waarmee inwoners eenvoudig meldingen kunnen doen over de buitenruimte (zoals zwerfvuil, kapotte lantaarns), die vervolgens bij gemeente Westland terechtkomen.

• •

  Doelmatig: Handelen naar de geest van de wet, de bedoeling, het doel of de reden waarom de wet- en regelgeving is opgesteld.

• •

  DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet): Digitale infrastructuur waarin inwoners, bedrijven en overheden informatie vinden en aanvragen kunnen doen onder de Omgevingswet.

• •

  Domein: Een specifiek beleidsveld of werkgebied binnen de overheid (bijv. sociaal maatschappelijk, ruimtelijk, veiligheid).

• •

  Domeinoverstijgend: Samenwerking of problematiek die meerdere beleidsdomeinen raakt, zoals bij multiproblematiek of integrale handhaving.

• •

  Effectieve samenwerking: Werkwijze waarbij partners duidelijke rollen hebben, informatie delen, expertise benutten en afstemming zoeken over inzet en resultaten.

• •

  Handhaving: Acties gericht op het naleven van wet- en regelgeving, inclusief corrigerende of sanctionerende maatregelen (bijv. boetes of herstelmaatregelen).

• •

  HALT: Organisatie die alternatieve straffen aanbiedt voor jongeren die lichte strafbare feiten hebben gepleegd, gericht op gedragsverandering.

• •

  Integrale werkwijze: Samenhangende aanpak waarin beleidsontwikkeling, uitvoering en toezicht niet los van elkaar functioneren, maar op elkaar zijn afgestemd.

• •

  Integraliteit: Het in samenhang ontwikkelen en uitvoeren van strategie, beleid en uitvoering, met continue toetsing van de gekozen koers en gezamenlijke sturing.

• •

  Leerplicht: Verplichting voor jongeren om onderwijs te volgen; toezicht hierop valt vaak onder Boa’s domein III.

• •

  Leefbaarheidskring: een overlegorgaan waarin zowel bredere leefbaarheidsvraagstukken als individuele casussen, die een leefbaarheidsprobleem veroorzaken, worden afgestemd met als doel het creëren van een evenwichtige en efficiënte aanpak ontstaat.

• •

  LSO (Lokaal signalen overleg): Overleg waarin interne en externe partners signalen delen en afstemmen over zorg, veiligheid en multiproblematiek.

• •

  Jeugdhulp: Ondersteuning voor jeugdigen tot 18 (soms 23) jaar met opgroei- of opvoedproblemen, psychische problemen of een verstandelijke beperking. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de toegang, inkoop en regie van jeugdhulp.

• •

  Management: Stuurt op uitvoering van beleid, samenwerking, taakverdeling en resultaten. Verantwoordelijk voor de samenhang tussen strategie, beleid en uitvoering.

• •

  Multiproblematiek: Situaties waarbij meerdere problemen tegelijk spelen bij één huishouden of persoon, zoals schulden, verslaving en overlast, en waarvoor domeinoverstijgende samenwerking nodig is.

• •

  ODH (Omgevingsdienst Haaglanden): Regionale uitvoeringsdienst die taken op het gebied van milieu, vergunningverlening, toezicht en handhaving uitvoert voor gemeenten en provincies.

• •

  Rechtmatig: Handelen volgens geldende wet- en regelgeving.

• •

  Rechtvaardig: Eerlijke en proportionele toepassing van regels, met oog voor menselijke maat en maatschappelijke context.

• •

  Ruimtelijk domein: Beleidsveld dat zich bezighoudt met ruimtelijke ordening, bouwen, milieu en infrastructuur.

• •

  Samenwerkingspartners: Instanties zoals politie, GGD, ODH, SKT, Patijnenburg, jeugdzorg of woningcorporaties waarmee wordt samengewerkt in toezicht, handhaving of hulpverlening.

• •

  Schuldhulpverlening: Begeleiding en ondersteuning van mensen met financiële problemen. Doel is stabilisatie, sanering van schulden en bevordering van financiële zelfredzaamheid. Gemeenten bieden dit aan op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs).

• •

  Sociaal maatschappelijk domein: Beleidsveld gericht op zorg, welzijn, participatie, jeugdzorg, werk & inkomen.

• •

  Strategie: De richtinggevende visie en lange termijn koers voor het beleid en uitvoering binnen toezicht en handhaving.

• •

  Taakvelden: De verschillende werkgebieden waarin gemeente Westland taken uitvoert om de leefomgeving, veiligheid en maatschappelijke ondersteuning te regelen. Voorbeelden zijn ruimtelijke ordening (bouwen, milieu), handhaving van regels (zoals de APV), zorg en ondersteuning (Wmo, jeugdhulp), en toezicht op de openbare ruimte.

• •

  THOR (Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte): Afkorting gebruikt voor gemeentelijke teams die toezien op de naleving van regels in de openbare ruimte.

• •

  Toezicht: Het controleren of wetten, regels en vergunningen worden nageleefd. Kan preventief of repressief zijn.

• •

  Veiligheidsdomein: Beleidsveld gericht op openbare orde, veiligheid, ondermijning en criminaliteitspreventie.

• •

  Vergunningen: Officiële toestemmingen van de overheid voor een bepaalde activiteit, zoals bouwen, evenementen of milieuactiviteiten.

• •

  Voorziening: Een dienst, faciliteit of hulpbron die beschikbaar wordt gesteld om te voorzien in een bepaalde behoefte of om ondersteuning te bieden. Dit kan bijvoorbeeld een gebouw, een hulpverleningsaanbod of materiële ondersteuning zijn, bedoeld om mensen te helpen of een bepaalde taak te faciliteren.

• •

  VTH (Vergunningen, Toezicht en Handhaving): Samenhangend werkveld binnen gemeenten en omgevingsdiensten dat zich richt op uitvoering van regels, vergunningverlening, controle en handhaving.

• •

  Welstandstoets: Beoordeling of een bouwplan past binnen de esthetische eisen van gemeente Westland en is onderdeel van de vergunningsprocedure.

• •

  WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning): Wet waarmee gemeenten verantwoordelijk zijn voor ondersteuning van mensen die hulp nodig hebben bij zelfstandig wonen, participatie of mantelzorg. Denk aan huishoudelijke hulp, dagbesteding, woningaanpassing of begeleiding.

• •

  WCT (Westlands Controle Team): Integraal handhavingsteam in gemeente Westland dat domeinoverstijgend controleert op onder andere woonfraude, ondermijning en milieudelicten.

In deel I (kaders) van deze strategie heeft gemeente Westland haar ambitie beschreven: voorspelbaar, rechtmatig, integraal en doelgericht handelen binnen een veranderende samenleving. Tegelijkertijd zijn de (maatschappelijke) opgaven en de noodzaak om te blijven ontwikkelen groot. De beleidsperiode (2026-2029) vraagt dus om keuzes, maar ook flexibiliteit en lerend vermogen. Gemeente Westland heeft om deze reden gekozen voor een set van vier overkoepelende doelstellingen. Zij geven richting aan de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving binnen het ruimtelijk, veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein. De doelstellingen zijn uitgewerkt in concrete subdoelstellingen, geordend per domein.

De subdoelstellingen zijn waar mogelijk geformuleerd als meetbare en uitvoerbare acties. Deze acties zijn geen doel op zichzelf, maar vormen een stap richting maatschappelijke impact. Ze maken inzichtelijk wat gemeente Westland doet. Daarnaast leggen zij via de bovenliggende doelstelling uit waarom dat gebeurt, en hoe die inzet bijdraagt aan thema’s zoals leefbaarheid, veiligheid en vertrouwen. Deze opzet maakt het mogelijk om uitvoering en sturing dichter bij elkaar te brengen. Door een koppeling te maken tussen maatschappelijke opgaven (zoals jeugdproblematiek, woningbouw of overlast) en specifieke acties wordt het mogelijk om ook op activiteitenniveau outcome te benoemen en zichtbaar te maken. De doelstellingen zijn opgesteld vanuit een domeinoverstijgende oogpunt. Domeinen leveren daarbij een individuele bijdrage via de subdoelstellingen en ambities. Zo is zowel de samenhang geborgd als de herkenbaarheid per domein vergroot.

De set aan doelstellingen vormt een doorontwikkeling ten opzichte van eerdere strategieën. Waar voorheen minder expliciet werd gestuurd op uitkomsten, biedt deze aanpak ruimte voor monitoring, bijstelling en lerend vermogen. In deel I (kaders) is uitgewerkt hoe gemeente Westland de voortgang volgt en periodiek evalueert. Verder zijn de doelstellingen in bijlage 7.2 gekoppeld aan de verantwoordelijke teams, om de uitvoeringsrechtheid en het eigenaarschap te vergroten.

1.1 Gemeente Westland zorgt ervoor dat Westland leefbaar en veilig blijft.

Gemeente Westland werkt in de komende beleidsperiode actief aan het waarborgen van de leefbaarheid en veiligheid binnen de samenleving. Door veranderingen zoals bevolkingsgroei, verdichting en maatschappelijke verharding, komen bijvoorbeeld (jeugd)overlastsituaties (zoals bij feestweken) mogelijk vaker voor. Ook de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening en de leefomgeving komen onder meer druk te staan.

Gemeente Westland zorgt ervoor dat de basis op orde is, door taken zorgvuldig, zichtbaar en toegankelijk uit te voeren. Daarbij wordt samengewerkt tussen de domeinen waar dat bijdraagt aan effectiviteit en begrip bij inwoners. Hiermee wordt door middel van integraliteit ingezet op passend antwoord op complexe maatschappelijke problemen.

Subdoelstellingen

Domein Ruimte

• •

  Alle complexe bouwaanvragen (type A en B) worden minimaal één keer fysiek gecontroleerd.

  Ambitie: De fysieke controle vindt ook plaats op alle cruciale onderdelen, verspreid over meerdere fasen wanneer nodig, volgens de toezichtmatrix.

• •

  Alle bouw- of sloopmeldingen- of aanvragen (type A tot en met E) in het ruimtelijk domein worden, gebaseerd op risicoanalyse, tenminste jaarlijks beoordeeld volgens de vastgestelde matrix en beleid.

• •

  Alle seizoensgebonden vergunningen fysiek gecontroleerd tijdens de vergunde periode.

  Ambitie: Ook alle tijdelijke vergunningen worden tijdens de vergunde periode fysiek gecontroleerd.

• •

  In 2026 (nulmeting) wordt verder inzichtelijk gemaakt welke toezicht en handhavingstaken gemeente Westland binnen het ruimtelijk domein uitvoert.

• •

  Vanaf 2027 is bij 100% van de toezichttaken binnen het ruimtelijk domein inzichtelijk welke actie is ondernomen en met een jaarlijkse kwantitatieve rapportage.

• •

  In 2027 wordt verder inzichtelijk gemaakt binnen welke termijn meldingen en verzoeken in het ruimtelijk domein worden afgedaan. Daarbij is de vraag; welke termijn is wenselijk en realistisch voor het inhoudelijk behandelen van meldingen en verzoeken?

• •

  Alle meldingen en verzoeken ontvangen binnen 5 dagen een reactie.

  Ambitie: Op alle meldingen wordt binnen 5 dagen inhoudelijk gereageerd

  Ambitie: Een passende termijn voor inhoudelijke reactie bij verzoeken implementeren.

Domein Veiligheid

• •

  Alle horecaondernemingen worden tenminste één keer per drie jaar fysiek gecontroleerd op het bezit van de juiste vergunningen en het naleven van de bijbehorende voorschriften.

  Ambitie: Na controle handelt de vergunninghouder van een horecaonderneming in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving. Tegenstrijdige signalen krijgen binnen twee werkdagen reactie.

• •

  Alle horecaondernemingen die zijn gecontroleerd, voldoen na eventuele herstelmaatregelen aan de relevante wet- en regelgeving.

  Ambitie: In 90% van de gevallen is naleving geborgd binnen drie maanden na controle.

• •

  Alle middelgrote en grote evenementenvergunningen in relatie tot feestweken, worden integraal en fysiek gecontroleerd op naleving van vergunningsvoorwaarden.

  Ambitie: Alle middelgrote en grote evenementenvergunningen worden integraal, fysiek gecontroleerd.

• •

  In 2027 is een werkwijze geborgd wanneer en hoe ouders en- of voogden bij jeugddossiers onder de 18 jaar worden betrokken.\

  Ambitie: Het streven is om ouders en voogden in alle dossiers te betrekken.

• •

  Vanaf 2028 wordt van alle signalen over jongeren, die twee keer of vaker in aanraking zijn gekomen met de politie, beoordeeld of er sprake is van een zorgelijke situatie. Deze situaties gaat binnen 10 werkdagen formeel in behandeling.

• •

  In 2027 is de doorontwikkeling van de leefbaarheidskringen afgerond en is deze werkwijze geïmplementeerd binnen het veiligheidsdomein en waar nodig ook domeinoverstijgend geborgd.

• •

  Elk jaar wordt door de Boa’s vijf keer projectmatig toezicht (surveillance) uitgevoerd op overlast door dieren, in samenwerking met politie waar noodzakelijk.

• •

  Alle meldingen en verzoeken krijgen binnen 5 dagen reactie.

  Ambitie: Alle meldingen en verzoeken krijgen binnen 5 dagen reactie.

  Ambitie: Een passende termijn voor inhoudelijke reactie bij verzoeken implementeren.

Domein Sociaal Maatschappelijk

• •

  In 2026 is de impact van de nieuwe Participatiewet op gemeentelijke uitvoeringstaken, en directe samenwerkingspartners, in beeld gebracht en besproken met relevante teams.

  Ambitie: Dit vormt de basis voor de herziening van processen, werkinstructies en samenwerking.

• •

  In 2026 is een jongerenaanpak 16-27 jaar ontwikkeld.

• •

  In 2026 is het oneigenlijk gebruik van gemeentelijke- en zorgvoorzieningen per wettelijk kader gedefinieerd.

  Ambitie: In 2027 is hierop integraal toezicht ingericht en vanaf 2028 is er een jaarlijkse evaluatie rondom het toezicht.

• •

  In 2027 zijn de gevolgen van de nieuwe Participatiewet volledig verwerkt in werkinstructies, werkprocessen en afstemmingsafspraken met partners.

  Ambitie: Alle betrokken teams werken in 2028 volgens de aangepaste werkwijze.

• •

  In 2027 zijn alle gemeentelijke toezicht- en handhavingstaken binnen het sociaal maatschappelijk domein in kaart gebracht en geprioriteerd.

  Ambitie: Deze prioritering wordt om het jaar herijkt op basis van (maatschappelijke) signalen.

• •

  Vanaf 2028 is er jaarlijks een representatief aantal fysieke of administratieve controles op het (oneigenlijk) gebruik van gemeentelijke- of zorgvoorzieningen (zoals Wmo en Pgb). Dit is in samenwerking met verantwoordelijke partners

  Ambitie: Bij afwijkingen volgt binnen vier weken de start van een passende interventie.

• •

  In 2028 zijn de gemeentelijke toezicht- en handhavingstaken binnen het sociaal maatschappelijk domein zoveel mogelijk geharmoniseerd in definities, dossiervorming en werkprocessen

  Ambitie: Minimaal 80% van de taken voldoet aan het vastgestelde kader en sluit aan bij het integrale werkwijze toezicht- en handhaving van gemeente Westland.

Domeinoverstijgend

• •

  Vanaf 2026 beoordelen de betrokken instanties alle meldingen met betrekking tot (mogelijk) overbewoning of onveilige woonsituaties binnen vijf werkdagen.

  Ambitie: Waar nodig volgt (in afstemming met WTC) zo snel mogelijk fysiek toezicht.

• •

  Elk jaar voert gemeente Westland jaarlijks minimaal 100 integrale toezichtacties uit gericht op het tegengaan van illegale (over)bewoning.

  Ambitie: Deze toezichtacties worden projectmatig vormgegeven en waar nodig ondersteund met data en signalering.

• •

  In 2028 heeft gemeente Westland onderzocht of er behoefte is aan een (domeinoverstijgend) centraal meldingssysteem. Dit is voor overlastsituaties en is toegankelijk voor inwoners. Toewijzing van de melding aan het juiste team gebeurt automatisch

  Ambitie: In 2029 start het project om dit systeem te implementeren.

• •

  In 2027 heeft gemeente Westland een beschreven aanpak voor overlast gevende “her/veel-overtreders”. Deze is integraal afgestemd en geborgd.

• •

  Vanaf 2028 wordt deze aanpak consequent toegepast bij incidenten met overlast gevende “her/veel-overtreders”. Overtredingen kunnen per domein verschillen. Bij veiligheid gaat het bijvoorbeeld om overlast tijdens evenementen en andere grootschalige gelegenheden met risico’s voor de openbare orde.

Resultaat en meting

Gemeente Westland geeft invulling aan deze doelstelling door zichtbaarheid op de juiste plekken te vergroten, prioritair te werken en projectmatig toezicht te houden waar nodig en logisch. Dit betekent dat alle toezicht- en handhavingstaken – in ieder geval voor het einde van de beleidsperiode – inzichtelijk zijn gemaakt, zijn geprioriteerd en dat de relevante werk- en procesbeschrijvingen voor de uitvoering aanwezig en up-to-date zijn.

Niet elk effect is direct meetbaar. Daarom wordt de meting op uitkomst ondersteund door bijvoorbeeld monitoring van inspanningen en tussenresultaten (output).

Meting kan plaatsvinden via:

• •

  Jaarlijkse voortgangsrapportages op toezicht en handhaving per domein (kwantitatieve en kwalitatieve data)

• •

  Analyse van meldingsdata, waaronder herkomst, type, doorlooptijd en afhandelstatus

• •

  Inwonerspeilingen over ervaren leefbaarheid, veiligheid en peiling van overlast

• •

  Kwalitatieve evaluatie toezichtacties, zoals controles op evenementen, overbewoning of misbruik van voorzieningen. Jaarlijkse voortgangsrapportages toezicht

• •

  Kwantitatieve registraties van overtredingen en recidive

1.2 Gemeente Westland is transparant en betrouwbaar in haar dienstverlening.

Gemeente Westland zorgt ervoor dat inwoners, ondernemers en partners kunnen rekenen op tijdige, duidelijke en uitlegbare communicatie over bijvoorbeeld voorzieningen, besluiten, maar ook procedures. Door consistent te handelen binnen vastgestelde (beleids-)kaders, maar ook ruimte te houden voor de mens, wil gemeente Westland het vertrouwen in haar dienstverlening behouden en versterken.

Subdoelstellingen

Domein Ruimte

• •

  Alle positieve adviezen vanuit de OTW die leiden tot een aanvraag, verleent gemeente Westland binnen de wettelijke termijn.

• •

  Gemeente Westland verleent alle passende, ontvankelijke vergunningen.

• •

  Behandeling van de vergunningaanvragen met betrekking tot woningbouw gaat in behandeling vanuit de “Ja, mits”-gedachte.

• •

  In alle gevallen waarin participatie vereist is, controleert gemeente Westland op de inspanningsverplichting.

  Ambitie: Vanaf 2028 verduidelijkt gemeente Westland waar mogelijk de verplichting richting initiatiefnemers en betrokkenen, zodat naleving verbetert.

• •

  In 2026 is er een nieuwe toezichtmatrix voor het ruimtelijk domein opgesteld en in gebruik genomen.

• •

  In 2026 geeft 70% of meer van de initiatiefnemers, die gebruikmaken van het vooroverleg, aan tevreden te zijn over het proces en de dienstverlening.

  Ambitie: Gemeente Westland streeft ernaar het percentage tevreden initiatiefnemers stapsgewijs te verhogen (in 2027 naar 80%, in 2028 naar 90%, met inachtneming van negatief advies).

• •

  In 2027 is de benodigde capaciteit voor de OTW, zowel intern als extern, inzichtelijk gemaakt.

• •

  In 2029 kunnen initiatiefnemers online de status van hun vergunningsaanvraag volgen via een gebruiksvriendelijk portaal.

• •

  Alle meldingen over de openbare ruimte worden binnen drie werkdagen in behandeling genomen.

  Ambitie: Het streven is om meldingen binnen 3 dagen inhoudelijk af te handelen, tenzij de aard van de melding om uitstel vraagt.

Domein Veiligheid

• •

  Gemeente Westland verstrekt alle beschikkingen binnen het veiligheidsdomein binnen de wettelijke termijn.

  Ambitie: Gemeente Westland streeft naar zo vroeg mogelijke besluitvorming, om betrokkenen tijdig duidelijkheid te bieden.

• •

  Verstrekking van de beschikkingen voor evenementen worden, als de aanvraag ontvankelijk is, gebeurt ten minste twee weken vóór aanvang van het evenement.

  Ambitie: Gemeente Westland wil initiatiefnemers zo vroeg mogelijk duidelijkheid geven en de rechtsbescherming van zowel initiatiefnemers als andere belanghebbende borgen, bij voorkeur eerder dan twee weken vooraf.

  Ambitie: Alle vergunningaanvragen met betrekking tot evenementen worden behandeld vanuit de “Ja, mits”-gedachte. Binnen de mogelijkheden wordt daarom dus actief meegedacht in oplossingen om evenementen mogelijk te maken.

• •

  Afhandeling van alle meldingen van demonstraties of betogingen vindt plaats binnen 4 dagen (4x24 uur, conform APV).

Domein Sociaal Maatschappelijk

• •

  Alle aanvragen binnen het sociaal maatschappelijk domein krijgen, waar relevant, ook een beoordeling op doelmatigheid.

• •

  Alle scholen hebben minimaal één keer per jaar overleg met leerplicht.

• •

  Vanaf 2026 volgen rapportages over hoe vaak de doorbraakmethode wordt toegepast.

  Ambitie: Jaarlijkse evaluatie leidt tot een afweging over verdere implementatie en structurele toepassing binnen de uitvoering.

  In 2027 vinden alle noodzakelijke intakes fysiek plaats, tenzij de aard van de intake vraagt om een andere vorm, zoals telefonisch of digitaal.

  Ambitie: Fysiek contact is zoveel mogelijk de norm bij complexe dossiers en risico op multiproblematiek.

• •

  Vanaf 2028 wordt bij alle relevante aanvragen standaard beoordeeld welke vormen van zelfredzaamheid mogelijk of beschikbaar zijn.

  Ambitie: In 2027 is het begrip voor elk relevant proces beschreven. In 2029 is deze benadering structureel geborgd in werkprocessen en systemen.

• •

  In 2028 is preventie binnen toezicht en handhaving een gedefinieerd en toepasbaar begrip, voorzien van een uniforme werkwijze die binnen het sociaal maatschappelijk domein wordt toegepast waar nodig.

• •

  In 2029 is er voor initiatiefnemers een gebruiksvriendelijk online portaal beschikbaar. Hierin staat de status van lopende vergunningaanvragen weergegeven.

Domeinoverstijgend

• •

  Alle bestuurlijk gevoelige dossiers staan vanaf 2026 intern geregistreerd in het daarvoor bedoelde zaaksysteem.

  Ambitie: Het streven is om met deze data jaarlijks te evalueren en vanaf 2027 voor een betere borging van hiervoor nodige middelen te zorgen.

• •

  Gemeente Westland voldoet aan de bereikbaarheidsnormen.

• •

  Gemeente Westland voldoet aan de normen voor terugbelnotities.

• •

  In 2026 is er een breed gedragen en domeinoverstijgende aanpak vastgesteld voor de behandeling van bestuurlijk gevoelige dossiers.

  Ambitie: Deze aanpak is in 2028 volledig geïmplementeerd binnen relevante onderdelen van de organisatie.

• •

  In 2028 heeft gemeente Westland onderzocht in hoeverre de “één loket-gedachte” domeinoverstijgend toepasbaar is binnen toezicht en handhaving.

  Ambitie: Op basis van dit onderzoek worden vervolgstappen geformuleerd richting 2030.

• •

  In 2026 beschikt gemeente Westland over een geactualiseerde sanctiematrix voor het ruimtelijk domein, het veiligheidsdomein en – waar mogelijk – het sociaal maatschappelijk domein.

  Ambitie: In 2027 zijn deze matrices waar mogelijk geïntegreerd in één overzichtelijk afwegingskader.

• •

  In 2029 is er een heldere en domeinspecifiek afgestemde mandateringsstructuur vastgesteld voor toezicht en handhaving binnen het sociaal maatschappelijk domein.

Resultaat en meting

Westland streeft naar voorspelbare processen en tevreden aanvragers. Meting kan via:

• •

  Percentage vergunde woningbouwprojecten

• •

  Analyse van klantcontactgegevens, zoals doorlooptijd, volledigheid en begrijpelijkheid van besluiten

• •

  Doorlooptijden in het zaaksysteem

• •

  Klanttevredenheidsonderzoek bij aanvragers

1.3 Gemeente Westland zet haar middelen in, daar waar die het meest nodig zijn

Gemeente Westland zet capaciteit en middelen in waar deze de meeste impact hebben. Dit vraagt om heldere keuzes. Daarom wordt, waar mogelijk, gewerkt op basis van vooraf bepaalde prioriteiten. Door slim te organiseren ontstaat ruimte om in te spelen op spoedeisende situaties, maatschappelijke opgaven en bestuurlijke accenten.

Gemeente Westland wil daarbij niet alleen zorgen voor een goede uitvoering, maar ook inzicht verkrijgen in de effecten van haar inzet. Door toezicht en handhaving beter meetbaar te maken, is inzichtelijk wat werkt, waar bijgestuurd kan worden en hoe beschikbare middelen het meeste resultaat opleveren.

Niet al het werk leent zich in voor prioritering en meting. De komende beleidsperiode onderzoekt gemeente Westland daarom in welke mate en op welke wijze prioritering toepasbaar is binnen het veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein, en hoe inzet het beste zichtbaar en meetbaar gemaakt kan worden.

Subdoelstellingen

Domein Ruimte

• •

  Alle (door het Rijk aangedragen) thema’s voor projectmatig bouwtoezicht, zoals controles op zwembaden en parkeergarages, vinden jaarlijks plaats en staan in de relevante jaarlijkse rapportages.

• •

  In 2027 wordt de samenwerking tussen wijkmanagers en handhaving opnieuw ingericht.

  Ambitie: In 2028 rapporteert gemeente Westland de eerste meetbare resultaten van deze samenwerking.

• •

  In 2027 start het registeren van al het bouwtoezicht (reguliere, projectmatige én surveillance) aantoonbaar en conform beleid.

• •

  In 2028 registreren betrokken teams alle handhavingsdossiers conform beleid geregistreerd.

• •

  In 2028 heeft gemeente Westland de impact van de Wkb (en eventuele wijzigingen rondom private kwaliteitsborging) op de uitvoering van toezicht en handhaving volledig in kaart gebracht.

  Ambitie: In 2029 is deze impact in alle relevante documenten verwerkt.

• •

  In 2029 is een vast aanspreekpunt aangewezen voor toezicht en handhaving op bedrijventerreinen.

• •

  In 2029 heeft gemeente Westland vastgesteld wat onder ‘effectief toezichthouden en handhaven’ wordt verstaan. De definitie wordt breed gedragen en vormt een belangrijke basis voor de strategie 2030-2034.

Domein Veiligheid

• •

  Tien keer per jaar voert het Westlands Controleteam projectmatig (en risicogestuurd) integraal toezicht uit. Bijvoorbeeld op vormen van ondermijnende criminaliteit, zoals arbeidsuitbuiting, misstanden op bedrijventerreinen of bij opslagboxen.

• •

  Vijf keer per jaar is er op hotspots projectmatig (en risicogestuurd) toezicht) op parkeeroverlast, voertuigwrakken en andere verkeersovertredingen binnen de gemeentelijke bevoegdheid.

• •

  In 2027 voeren Boa’s al het toezicht (en eventuele handhaving) in de openbare ruimte, uitgevoerd, aantoonbaar en conform beleid geregistreerd.

  Ambitie: In 2028 is de capaciteit, beschikbaar voor surveillance door Boa’s, geëvalueerd en (waar nodig) herverdeeld.

• •

  In 2028 worden alle handhavingsdossiers conform beleid geregistreerd.

Domein Sociaal Maatschappelijk

• •

  In 2026 heeft de gemeente Westland een visiedocument waarin doelgroepen voor gemeentelijke ondersteuning in kaart zijn gebracht. Deze visie bevat doelstellingen en resultaten.

• •

  In 2026 is onderzocht hoe ondersteuning in het kader van bestaanszekerheid op een integralen manier kan worden aangeboden.

• •

  In 2026 is de aanpak jeugdwerkloosheid doorontwikkeld. Jongeren die zijn vastgelopen op het gebied van opleiding, werk, inkomen, wonen en- of welzijn zijn hierin meegenomen.

• •

  In 2027 heeft de gemeente Westland de rol van de regio (of regionale partners/verbanden) per taakveld in kaart gebracht.

• •

  In 2028 zijn de gevolgen van de rol van de regio voor toezicht en handhaving per taakveld bekend.

• •

  In 2029 wordt er volgens deze rolverdeling gewerkt en is deze algemeen bekend bij medewerkers.

Domeinoverstijgend

• •

  Vanaf 2026 is er voor elk nieuw dossiertype standaard een prioriteit vastgesteld, waarna opname in beleid en relevante zaaksystemen plaatsvindt.

• •

  In 2027 zijn per domein de typen toezicht- en handhavingsdossiers inzichtelijk gemaakt.

  Ambitie: Ook alle (voor deze strategie van belang zijnde) meldingen, beschikkingen, voorzieningen en vergunningen zijn per 2027 inzichtelijk gemaakt.

• •

  In 2028 is per domein beschreven hoe gewerkt wordt op basis van prioriteit: welke aanpak hoort bij welk risiconiveau.

  Ambitie: Deze werkwijzen worden in 2029 verwerkt in de werkprocessen en zijn geborgd in de organisatie.

• •

  De prioritering van toezicht- en handhavingsdossiers wordt vanaf 2027 jaarlijks geëvalueerd en waar nodig geactualiseerd.

• •

  In 2028 beschrijft en registreert gemeente Westland alle projectmatige controles (waaronder thematisch en- of integraal toezicht en handhaving), en maakt deze digitaal inzichtelijk via een dashboard.

  Ambitie: Het dashboard geeft ook zicht op doelmatigheid, resultaten en relevante samenwerkingen.

• •

  In 2029 maakt gemeente Westland via een softwaretool (zoals PowerBI) alle doorlooptijden van relevante dossiertypen inzichtelijk en bruikbaar voor analyse en bijsturing.

  Ambitie: Op basis van deze inzichten worden in 2030 nieuwe ambities gesteld met het oog op doorlooptijden.

Resultaat en meting

Westland wil de effectiviteit van haar inzet inzichtelijk maken en waar nodig bijsturen. Meting kan via:

• •

  KPI-dashboards per taakveld (voorbeelden: bouwtoezicht, jeugdzorg).

• •

  Resultaatmetingen op preventieve (projectmatige) acties (afname bij herhaling (effect)).

• •

  Rapportages over terugval of herhaling (afname bij jongeren, horeca).

1.4 Gemeente Westland werkt waar nodig altijd integraal en verbetert de integrale aanpak van (maatschappelijke) uitdagingen

Uitdagingen rondom leefomgeving, zorg, veiligheid en ruimte hangen steeds vaker samen. Ontwikkelingen zoals maatschappelijke verharding, toename van complexe zorgvragen, overlast en wisselende prioriteiten vragen daarmee ook vaker om een gezamenlijke benadering. Gemeente Westland wil signalen vroegtijdig herkennen en opvolgen, en daarbij als één overheid handelen. Dat vraagt om een gedeelde werkwijze, vaste aanspreekpunten, goede samenwerking met ketenpartners en de mogelijkheid om (domein)grenzen te overstijgen wanneer dat nodig is.

Door domeinoverstijgend te organiseren (van signalering tot uitvoering) worden bijvoorbeeld overlast, misbruik en vertraging teruggedrongen en is er meer aandacht voor het individu.

Subdoelstellingen (domeinoverstijgend)

• •

  In 2026 heeft gemeente Westland een werkwijze ‘Integraal Toezicht en Handhaving’. Deze werkwijze is opgebouwd rondom typen dossiers en is maatgevend voor signalering en opvolging bij multiproblematiek.

• •

  In 2026 is het begrip ‘multiproblematiek’ gedefinieerd, afgestemd met betrokken teams en wordt de definitie (intern) breed gedragen.

• •

  Vanaf 2026 houden beleidsmakers rekening met dit (paraplu)beleid bij de totstandkoming van nieuw beleid dat impact heeft op toezicht en handhaving.

• •

  In 2027 worden alle casussen met multiproblematiek opgepakt volgens de werkwijze Integraal Toezicht en Handhaving.

  Ambitie: Vanaf 2027 wordt elke geregistreerde melding of aanvraag gecontroleerd op signalen van multiproblematiek.

• •

  Vanaf 2027 wordt bij constatering van signalen buiten het eigen domein (bijvoorbeeld tijdens bouw- of ondermijningscontroles) in alle gevallen een signaal afgegeven aan de relevante- of liever bevoegde collega.

• •

  In 2028 zijn met alle relevante partners nieuwe samenwerkingsafspraken gemaakt over borging van de integrale werkwijze.

• •

  In 2029 is gestart met een pilot voor integrale intake bij aanvragen, verzoeken en serieuze meldingen met (mogelijke) multiproblematiek. De pilot wordt geëvalueerd voor bredere toepassing.

• •

  In 2029 is per domein een vast aanspreekpunt aangewezen voor integrale casussen; inwoners, bedrijven en professionals weten wie verantwoordelijk is.

• •

  In 2029 is een domeinoverstijgende aanpak beschreven voor het structureel samenwerken met bedrijven (zoals in de glastuinbouw) bij het terugdringen van ervaren overlast.

Resultaat en meting

Gemeente Westland wil maatschappelijke signalen effectief, en dus waar nodig integraal, opvolgen. Dat betekent vroeg signaleren, duidelijke afspraken maken en samenwerken volgens vaste structuren. Een integrale benadering is daarbij hét middel. Meting kan via:

• •

  Aantal casussen waarin domeinoverstijgend toezicht en handhaving is ingezet.

• •

  Analyse van doorlooptijd van signalering tot eerste actie bij multiproblematiek.

• •

  Evaluaties van signaleringsoverleggen, inclusief verslaglegging van uitkomsten en vervolgacties.

• •

  Jaarlijkse rapportage over de toepassing van, en de ervaring met de integrale werkwijze.

In dit hoofdstuk is toegelicht hoe gemeente Westland haar toezicht- en handhavingsinzet concreet vormgeeft. In deel I (kaders) is een uitleg te vinden over de integrale benadering van risico’s, waarin de noodzaak van een samenhangende, domeinoverstijgende risicoprioritering wordt benadrukt. Dit deel bevat de praktische uitwerking hiervan.

Om te komen tot deze integrale risicoprioritering is gestart met een ambtelijke risicoanalyse als fundament. Deze analyse heeft op systematische wijze in kaart gebracht waar de grootste risico’s liggen. Daarnaast is nadrukkelijk gezocht naar inbreng van inwoners, bedrijven, de gemeenteraad en het bestuur. Zo is een breed gedragen beeld ontstaan over waar de grootste potentiële impact ligt wanneer niet wordt ingezet op de overtreding of het signaal.

Naast de vastgestelde prioritering wordt er ook ruimte vrijgehouden om in te spelen op maatschappelijke of bestuurlijke urgenties, ook wanneer de risico’s objectief gezien beperkter zijn. Zo ontstaat een evenwichtige inzet die zowel risico gestuurd als responsief is. Deze werkwijze maakt het mogelijk om de beschikbare middelen zo effectief en doelgericht mogelijk in te zetten.

2.1 Scope van de prioritering

In deze uitvoerings- en handhavingsstrategie ligt de focus van de risico’s op toezicht en handhaving. Hoewel de risico’s op het gebied van vergunningverlening ook in kaart zijn gebracht, is hier minder ruimte om te sturen op prioriteiten. Alle aanvragen moeten namelijk binnen de wettelijke termijnen worden behandeld en op alle relevante aspecten worden getoetst. In de vergunningenstrategie (hoofdstuk 4) volgt per domein een verdere toelichting over de implicaties van een risico gerichte werkwijze op het gebied van vergunningverlening.

De prioritering uit dit hoofdstuk is dus primair bedoeld voor de inzet van toezicht en handhaving. Het vormgeven van toezicht en handhaving en sturing daarop is noodzakelijk, vanwege de beperkte capaciteit én beginselplicht tot handhaving. Om een volledig beeld te vormen van de ervaren risico’s, zijn verschillende partijen betrokken. De inrichting van de taken binne toezicht en handhaving is tot stand gekomen op basis van een ambtelijke risicoanalyse, participatietraject, werksessie met de gemeenteraad en bestuurlijke afstemming.

2.2 Risicoanalyse

Een risicoanalyse is onderdeel van de wijze waarop de uitvoering van toezicht en handhaving wordt vormgegeven. De risicoanalyse van gemeente Westland is per “dossiertype” uitgevoerd. Een dossiertype is een bepaalde werkzaamheid. Denk hierbij aan het verlenen van een bepaald type bouwvergunning of het toezicht houden bij een evenement. Waar mogelijk is aangesloten op de dossiertypen zoals die in het zaaksysteem zijn (of worden) ingericht. Dit zorgt voor herkenbaarheid in de uitvoering en maakt het eenvoudiger om de vertaalslag van beleid naar praktijk te maken. De risicoanalyse is uitgevoerd in ambtelijke werkgroepen, waarbij verschillende managementlagen en uitvoerende medewerkers betrokken zijn. Een goed onderbouwde en breed gedragen risicoanalyse maakt het mogelijk om op verantwoorde wijze keuzes te maken over de capaciteit en inzet van middelen.

De risicoanalyse is niet statisch, maar wordt jaarlijks herijkt op basis van signalen uit de uitvoering, nieuwe beleidsontwikkelingen en maatschappelijke trends. Daarnaast is er gedurende het jaar ruimte om knelpunten en verschuivingen in risico’s vroegtijdig te signalen en bespreekbaar te maken. Ook blijft er buiten de jaarlijkse herijking altijd ruimte voor acute situaties die een directe aanpassen behoeven. Zo blijft de risicoanalyse actueel, effectief en maatschappelijk relevant.

2.3 Prioritering

Per dossiertype is op basis van de uitgevoerde risicoanalyse een totale risicoscore bepaald, waarmee de prioriteit is vastgesteld. Voor elk dossiertype is hiervoor bij alle relevante risico-indicatoren het effect en de kans beoordeeld. Deze zijn vermenigvuldigd (effect × kans), wat per indicator een score tussen de 0 en 9 oplevert. Door de scores van alle indicatoren bij elkaar op te tellen, ontstaat per dossiertype een totale risicoscore. Deze totaalscore bepaalt de prioriteringscategorie, volgens onderstaande indeling:

• •

  Laag (0-12): Deze dossiers kennen relatief beperkte risico’s. De inzet op dit type dossiers is beperkt en vindt in principe alleen reactief plaats op basis van signalen, meldingen of concrete klachten. Daarnaast kan er thematische of projectmatige inzet plaatsvinden.

• •

  Gemiddeld (13-24): Deze dossiers brengen merkbare risico’s met zich mee. Hierbij wordt er zowel reactief als actief ingezet, afhankelijk van de casus. Periodiek toezicht of thematische controles maken doorgaans onderdeel uit van de aanpak.

• •

  Hoog (25+): Deze dossiers vormen een aanzienlijk risico en vereisen een actieve, structurele en intensieve inzet. Dit betekent dat toezicht frequent plaatsvindt en altijd met volle intensiteit wordt uitgevoerd. Verder maken ze deel uit van vaste projectmatige controles, inclusief hercontroles en actieve opvolging.

De verdere uitwerking van de werkwijze per prioriteit en de vertaalslag van de risicoanalyse naar de daadwerkelijke inzet van middelen wordt uitgewerkt in de integrale werkwijze toezicht en handhaving.

Flexibele schil

Hoewel de prioritering de basis vormt voor een programmatische inzet, is het van belang om ruimte te houden voor actuele ontwikkelingen en maatschappelijke signalen. Daarom wordt gewerkt met een zogenoemde ‘flexibele schil’. Gemeente Westland streeft naar een ambtelijke en bestuurlijke praktijk waarin circa 80% beleidsgestuurde inzet betreft (via vaste kaders) en 20% casusgestuurde bijsturing. Op deze manier is het vastgestelde beleid leidend, terwijl er ook ruimte blijft om snel en doelgericht te reageren op urgente situaties, signalen of meldingen – bijvoorbeeld bij incidenten die leiden tot publieke onrust, of dossiers die bestuurlijke zichtbaarheid vragen. Dit vraagt onder andere om heldere rolafspraken.

Voor bepaalde teams, zoals de handhavers openbare ruimte, is flexibiliteit bovendien een vast onderdeel van het dagelijkse werk. Zij opereren minder strikt op basis van de prioritering en spelen juist een belangrijke rol bij het oppakken van signalen, inspelen op lokale ontwikkelingen en reageren bij acute problemen.

De flexibele schil vervult daarnaast een bredere rol in het versterken van de legitimiteit van gemeente Westland als dienstbare overheid. Door ruimte te houden voor signalen van inwoners, bestuurlijke prioriteiten of thema’s die via participatie naar voren komen, ontstaat een responsieve uitvoeringspraktijk die vertrouwen en geloofwaardigheid versterkt. Tot slot maakt de flexibele schil het mogelijk om doelstellingen uit hoofdstuk 1 goed op te pakken.

3.1 Communicatie

Communicatie vervult een essentiële rol bij het realiseren van de doelstellingen binnen de strategie vergunningen, toezicht en handhaving. Volledige en transparante communicatie draagt bij aan verbinding, duidelijkheid en wederzijds vertrouwen tussen gemeente Westland en haar inwoners, ondernemers, samenwerkingspartners (zie bijlage 7.1) en het bestuur. Door helder, tijdig en doelgroepgericht te communiceren kan gemeente Westland verwachtingen effectief managen, het vertrouwen in het gemeentelijk optreden versterken en bijdragen aan rechtszekerheid (en het gevoel daarvan).

Communicatie staat echter niet op zichzelf. Zonder een uitvoering die aansluit bij de boodschap, verliest communicatie haar impact. Bijvoorbeeld: wanneer handhaving ontbreekt of niet zichtbaar is, ervaren inwoners de boodschap anders, wat het vertrouwen en de effectiviteit ondermijnt. Gemeente Westland kiest daarom voor proactieve en heldere communicatie, waarin integraliteit, transparantie en eenduidigheid centraal staan. In dit hoofdstuk wordt uiteengezet hoe deze aanpak wordt vormgegeven en welke uitgangspunten daarbij leidend zijn.

3.2 Rechtsbescherming

Communicatie en rechtsbescherming zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Waar communicatie bijdraagt aan duidelijkheid, toegankelijkheid en verwachtingsmanagement, zorgt rechtsbescherming voor evenwicht en rechtszekerheid. Beide instrumenten zijn essentieel om het vertrouwen van inwoners en ondernemers in overheidshandelen te versterken.

Rechtsbescherming draagt bij aan een gelijk speelveld tussen het college als bestuursorgaan, de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan en inwoners en ondernemers. Dit gelijke speelveld is cruciaal in een context waarin de overheid beschikt over bevoegdheden die diep kunnen ingrijpen in de persoonlijke of economische levenssfeer van mensen. In deze paragraaf wordt daarom inzichtelijk gemaakt – al dan niet ten overvloede – dat in alle (uitvoerings-)onderdelen van de strategie de beginselen van de Algemene wet bestuursrecht en de Gemeentewet leidend zijn. Deze wettelijke kaders vormen de ruggengraat van het overheidsoptreden en het garanderen dat inwoners hun rechten kunnen uitoefenen en de overheid rekenschap geeft van haar handelen.

Beschikking-, voorziening- en vergunningverlening is een kerninstrument waarmee gemeente Westland publieke belangen beschermt en maatschappelijke kaders stelt. Door het beoordelen van aanvragen op basis van wet- en regelgeving, beleidsregels en lokale verordeningen geeft gemeente Westland richting aan wat er wel en niet is toegestaan in de (fysieke) leefomgeving.

De vergunningverlenende taken zijn breed en verschillen per domein. In het ruimtelijk domein gaat het vooral om omgevingsvergunningen die betrekking hebben op bouwen, slopen of gebruik van gronden. In het veiligheidsdomein richt vergunningverlening zich meer op zaken als evenementen, horeca, standplaatsen en exploitatie. In het sociaal maatschappelijk domein is daarentegen doorgaans geen sprake van formele ‘vergunningen’, maar van beschikkingen, voorzieningen of toewijzingen op grond van wetten zoals de Jeugdwet, Wmo of Participatiewet. Ondanks deze verschillen vragen alle drie de domeinen om een zorgvuldige beoordeling, afweging, onderbouwing en toetsing – en dus om vergelijkbare principes als rechtvaardigheid, transparantie en doelmatigheid.

Om de beschikking-, voorziening- en vergunningverlenende taken op een eenduidige en effectieve manier uit te voeren, heeft gemeente Westland domeinoverstijgende uitgangspunten opgesteld.

4.1 Uitgangspunten

Op het gebied van beschikking-, voorziening- en vergunningverlening hanteert gemeente Westland de volgende domeinoverstijgende uitgangspunten. Deze uitgangspunten vormen het fundament van dit hoofdstuk strategie en geven richting aan de manier van handelen.

Duidelijke en toegankelijke communicatie

Vergunningverlening begint niet pas bij het besluit, maar start al bij het eerste contact met heldere communicatie. Het is belangrijk dat aanvragers vroegtijdig weten wat er van hen wordt verwacht, hoe het proces verloopt en wat ze van gemeente Westland kunnen verwachten. Effectieve communicatie vraagt om toegankelijke informatie, afgestemd op de doelgroep. Een grote aannemer heeft immers een andere informatiebehoefte dan een inwoner die een Wmo voorziening aanvraagt.

Toegankelijke communicatie betekent duidelijkheid, zorgvuldigheid en geen onnodige vaktaal, mits hierbij de juridische en inhoudelijke juistheid gewaarborgd blijft. Daarnaast is communicatie gedurende het proces belangrijk. Tussentijdse updates en begeleiding voorkomen onduidelijkheid, onbegrip en onnodige frustratie.

Gemeente Westland handelt professioneel, integer en benaderbaar. Tegelijkertijd wordt ook van aanvragers verwacht dat zij respectvol, correct en eerlijk zijn in de communicatie. Goede beschikking-, voorziening- en vergunningverlening is een wederzijds proces, waarin beide partijen verantwoordelijkheid dragen voor een constructieve samenwerking.

Rechtszekerheid en een voorspelbaar proces

Gemeente Westland behandelt aanvragen op basis van duidelijke beleidskaders, een zorgvuldige werkwijze en transparante procedures. Hierbij wordt gewerkt volgens intern vastgelegde werkprocessen. Dit bevordert rechtszekerheid, gelijke behandeling en transparantie. Gelijke gevallen worden op dezelfde manier beoordeeld, ongeacht de behandelend ambtenaar. Het vergunningenproces is hierdoor betrouwbaar en controleerbaar, ook voor de buitenwereld.

Inwoners en ondernemers weten dankzij deze vaste werkwijze en toetsingskaders, evenals de transparante communicatie over het proces, vanaf het begin wat zij kunnen verwachten. Hierbij geldt dat hoe duidelijker de voorschriften zijn, hoe duidelijker in de toekomst kan worden bepaald of iets een overtreding is of niet. Deze duidelijkheid versterkt het vertrouwen in gemeente Westland en voorkomt de kans op willekeur. Tegelijkertijd past gemeente Westland haar werkwijze en processen waar nodig aan op maatschappelijke en juridische ontwikkelingen, zonder af te doen aan de betrouwbaarheid.

Begrip voor context binnen heldere kaders

Naast rechtszekerheid vraagt beschikking-, voorziening- en vergunningverlening ook om oog voor de context. De werkelijkheid past namelijk niet altijd in standaardregels. Daarom kijkt gemeente Westland binnen de geldende wet- en regelgeving wat er mogelijk is. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging, evenals een verantwoorde en onderbouwde beoordeling. Soms leidt dit tot extra mogelijkheden, terwijl het soms ook kan leiden tot een duidelijke en goed gemotiveerde ‘nee’. Dienstverlening in gemeente Westland betekent niet dat alles kan, maar wel dat alle opties op een serieuze en zorgvuldige manier zijn overwogen.

Hoe de context wordt meegewogen verschilt per domein. In het sociaal maatschappelijk domein draait het veelal om de individuele omstandigheden. Hierin spelen doelmatigheid en de menselijke maat een grote rol. In het ruimtelijk domein ligt de nadruk vooral op de technische, juridische en ruimtelijke kaders, maar ook hier wordt binnen de bestaande kaders onderzoek gedaan naar een werkbare oplossing. In het veiligheidsdomein speelt bijvoorbeeld de betrouwbaarheid en integriteit van de aanvrager een belangrijke rol. In alle gevallen geldt dat gemeente Westland binnen de wettelijke kaders onderzoekt wat er wél mogelijk is.

Rolzuiverheid

Zorgvuldige beschikking-, voorziening- en vergunningverlening begint bij heldere verhoudingen: wie doet wat en wie is waarvoor verantwoordelijk? Of het nu gaat om de aanvrager, de gemeentelijke organisatie of samenwerkingspartners – duidelijke afspraken voorkomen misverstanden en dragen bij aan een betrouwbaar en voorspelbaar proces. Gemeente Westland maakt daarom expliciet waar haar verantwoordelijkheden beginnen én eindigen.

Dit vraagt om bewuste keuzes en heldere communicatie hierover. Gemeente Westland is aanspreekbaar op haar eigen rol, maar draagt niet de verantwoordelijkheid van andere partijen. Daarnaast wordt van aanvragers verwacht dat ze hun eigen verantwoordelijkheid kennen en nemen, waarin gemeente Westland natuurlijk wel informeert en ondersteunt. Denk bijvoorbeeld aan het inschakelen van een kwaliteitsborger onder de Wkb in het ruimtelijk domein of bij het stimuleren van zelfredzaamheid gedurende de begeleiding in het sociaal maatschappelijk domein. Duidelijkheid over de rollen en verwachtingen voorkomt dat verantwoordelijkheden schuiven op een manier dat het proces of het vertrouwen afzwakt.

4.2 Werkwijze binnen het Ruimtelijk domein

Binnen het ruimtelijk domein richt de vergunningenstrategie van gemeente Westland zich op aanvragen en meldingen die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving, waaronder bouwen, slopen, wijzigen van gebruik en andere activiteiten die van invloed zijn op de ruimtelijke ordening. Gemeente Westland heeft hierin een toetsende rol, waarin aanvragen worden beoordeeld op basis van objectieve criteria. Deze criteria zijn vastgelegd in wet- en regelgeving, zoals de Omgevingswet en het Bbl. Verder wordt dit aangevuld met gemeentelijke kaders zoals het omgevingsplan, lokale beleidsregels, beleidsnota’s en verordeningen. In bijlage 7.5 staat een overzicht van de geldende beleidskaders.

De behandeling verloopt via gestandaardiseerde werkprocessen die zijn vastgelegd in het zaaksysteem, wat zorgt voor een efficiënte, eenduidige en transparante werkwijze. Deze processen zijn afgestemd op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), de centrale toegangsroute voor het indienen van aanvragen en meldingen.

4.3 Werkwijze binnen het Veiligheidsdomein

Binnen het veiligheidsdomein behandelt gemeente Westland aanvragen, ontheffingen en meldingen die verband houden met publiekgerichte activiteiten, zoals evenementen, standplaatsen, alcoholvergunningen en voorwerpen in de openbare ruimte. De aanvragen worden getoetst aan objectieve criteria uit landelijke wetgeving zoals de Alcoholwet en Wet op de kansspelen, evenals lokale regelgeving zoals de APV en marktverordening. Zie bijlage 7.5 een overzicht van de geldende beleidskaders.

De behandeling verloopt via gestandaardiseerde werkprocessen. Ondanks de diversiteit aan activiteiten zorgen vaste kaders en formulieren voor duidelijkheid, gelijke behandeling en transparantie, met oog voor het publieke belang.

4.4 Werkwijze binnen het Sociaal Maatschappelijk domein

In het sociaal maatschappelijk domein worden geen klassieke ‘vergunningen’, maar gaat in gemeente Westland om het verlenen van maatwerkvoorzieningen voor jeugdigen (Jeugdhulp) en volwassenen (Wmo), evenals het verstrekken van uitkeringen en bijzondere bijstand in het kader van de Participatiewet. In bijlage 7.5 staat een overzicht van de geldende beleidskaders.

De beoordeling van een aanvraag gebeurt vaak in combinatie met een persoonlijk gesprek of onderzoek. Deze werkwijze is erop gericht om maatwerk te leveren binnen de objectieve kaders, met aandacht voor de doelmatigheid, effectiviteit en het versterken van de zelfredzaamheid. Door de intake, monitoring en evaluatie te standaardiseren blijft deze mensgerichte aanpak gestructureerd, waardoor uniformiteit en gelijke kansen kan worden geborgd zonder het individu uit het oog te verliezen.

4.5 Integraliteit

Hoewel beschikking-, voorziening- en vergunningverlening per domein is georganiseerd (Ruimte, Veiligheid en Sociaal Maatschappelijk), vraagt een effectieve uitvoering steeds vaker om een integrale benadering. Bij complexe gevallen is het van belang dat de domeinen met elkaar in verbinding staan om kennis uit te wisselen en casuïstiek te delen. Zo kan een horecavergunning bijvoorbeeld niet los worden gezien van planologische kaders, geluidseisen, verkeersveiligheid en mogelijk sociale effecten in de wijk.

Gemeente Westland streeft daarom naar een bredere bik op de fysieke en sociale leefomgeving, door de interne samenwerking te versterken en waar nodig vaste overlegstructuren te implementeren. Zo kan gemeente Westland op basis van een vollediger beeld per situatie een beter gemotiveerde beslissing nemen.

Toezicht is de tweede kerntaak van gemeente Westland en richt zich met name op het waarborgen van de naleving van regels. Het doel van toezicht houden is om signalen van niet-naleving (het liefst vroegtijdig) te herkennen, te herstellen en zo escalatie te voorkomen.

Gemeente Westland houdt toezicht op uiteenlopende regels, met betrekking tot onder andere bouwen, de openbare ruimte, sociale voorzieningen, jeugdzorg en ondermijning. Toezicht vervult hierin geen op zichzelf staande handeling, maar is onderdeel van de bredere gemeentelijke kerntaak om de leefomgeving te beschermen. Effectief toezicht begint met duidelijke regels, goede voorlichting en heldere wederzijdse verwachtingen. Inwoners en bedrijven hebben hun eigen verantwoordelijkheden, maar kunnen vanuit gemeente Westland rekenen op hulp, uitleg en ondersteuning. Toezichthouders opereren daarom zichtbaar, professioneel en toegankelijk, waarbij ze hun keuzes duidelijk uitleggen. De interventies zijn evenwichtig en onderbouwd, met oog voor het doel, de context en de menselijke maat. Toezichthouders zijn hiermee geen verlengstuk van de sancties die zij kunnen opleggen, maar vertegenwoordigers van het algemene of publieke belang.

Het werk van de toezichthouders verschilt per domein. Maar om de toezichthoudende taken op een eenduidige en effectieve manier uit te voeren, heeft gemeente Westland hieronder domeinoverstijgende uitgangspunten geformuleerd.

5.1 Uitgangspunten

Duidelijke verwachtingen en uitlegbaar toezicht

Toezicht begint met duidelijke regels en heldere communicatie. Inwoners, ondernemers en partners moeten weten welke normen en regels gelden, waarom deze er zijn en wat de gevolgen zijn bij een overtreding. Hiermee worden overtredingen door een gebrek aan kennis over de regels zoveel mogelijk voorkomen. Aanvullend wordt verwacht dat zij hun eigen verantwoordelijkheden kennen, waaronder tijdige communicatie en het naleven van de regels.

Toezichthouders van gemeente Westland maken de manier van werken en de gemaakte keuzes zoveel mogelijk inzichtelijk. Hiermee ontstaat duidelijkheid over waarom een inspectie, waarschuwing of sanctie wordt ingezet. Bij de controle geeft de toezichthouder heldere uitleg over welke regels gelden en waarom het toezicht nodig is, ongeacht waar de inspectie plaatsvindt (bijvoorbeeld de bouwplaats, een horecagelegenheid of huisbezoek). Gemeente Westland ziet toezicht niet alleen als een instrument, maar als belangrijk onderdeel in de continue dialoog met inwoners en ondernemers, waarin duidelijkheid, heldere communicatie en wederzijds begrip centraal staan.

Toegankelijk en professioneel

Gemeente Westland ziet toezicht als mensenwerk, waarbij wederzijds respect en gelijkwaardigheid centraal staan. Iedereen wordt daarom professioneel en toegankelijk benaderd. De gesprekken met inwoners en ondernemers worden open en eerlijk gevoerd, inclusief een duidelijke uitleg over hun rechten en plichten.

Elke situatie is uniek en vraagt daarom niet alleen om expertise en inzicht, maar ook om een luisterend oor en oog voor de context. De toezichthouders zijn zich bewust van hun positie en gebruiken deze met zorg. Ze nemen hun verantwoordelijkheid, durven vanuit eigen bevoegdheid besluiten te nemen en zijn standvastig.

Evenredig en doelgericht handelen

Toezicht houden staat bij gemeente Westland in dienst van de maatschappelijke doelen zoals het borgen van de veiligheid, leefbaarheid en een eerlijke en gelijke toegang tot voorzieningen. Benodigde interventies zijn proportioneel en afgestemd op de aard en ernst van de overtreding. Hierbij wordt de context zorgvuldig onderzocht, wat resulteert in een weloverwogen en onderbouwde beslissing. Waarschuwingen en andere preventieve maatregelen worden bij voorkeur ingezet als deze voor het gewenste effect kunnen zorgen. Tegelijkertijd is gemeente Westland bereid om stevig op te treden bij herhaalde of ernstige overtredingen, met bijvoorbeeld hogere boetes, een bouwstop of een pandsluiting. Door gericht te kijken naar de specifieke context en een combinatie van preventie, maatwerk en doeltreffende sancties in te zetten, wordt de proportionaliteit in het optreden gewaarborgd.

Actuele kennis, voorbereiding en samenwerking

Kennis, voorbereiding en samenwerking zijn van groot belang voor effectief toezicht houden. De toezichthouders beschikken over actuele kennis van wet- en regelgeving, relevante context (zoals kennis van de wijk, een bedrijf of voorziening) en zijn getraind in het professioneel handelen. Toezicht wordt zorgvuldig voorbereid, waarbij de risico’s in kaart worden gebracht en waar nodig wordt afgestemd met collega’s en/of samenwerkingspartners. Zeker bij de meer complexe casussen is samenwerking met bijvoorbeeld de politie, omgevingsdienst Haaglanden of zorgpartners standaard. Zo komen namelijk verschillende perspectieven samen en worden overlappende werkzaamheden voorkomen, wat het toezicht efficiënter en effectiever maakt.

Zorgvuldige verslaglegging en lerend vermogen

Goede verslaglegging is voor gemeente Westland van groot belang. De bevindingen worden feitelijk, navolgbaar en tijdig gedocumenteerd, ook wanneer er (nog) geen formele handhavingsinstrumenten worden ingezet. Het structureel vastleggen van de uitgevoerde werkzaamheden maakt opvolging, verantwoording en bijsturing mogelijk. Bovendien zorgt dit ervoor dat gemeente Westland transparant en voorspelbaar kan handelen.

Verslaglegging vormt ook de basis voor reflectie en verbetering. Door incidenten en casussen achteraf te analyseren, kan gemeente Westland leren welke aanpak het beste werkt en waar verbeteringen nodig zijn. Deze inzichten worden meegenomen in de beleidsontwikkeling. Zo blijft het houden van toezicht een lerend systeem dat meebeweegt met de veranderende omstandigheden, wetgeving en maatschappelijke verwachtingen.

5.2 Werkwijze binnen het Ruimtelijk domein

De toezichtstrategie in het ruimtelijk domein is met name gericht op het waarborgen van de kwaliteit en veiligheid van de fysieke leefomgeving. De toezichthouder handelt op basis van geldende wet- en regelgeving, zoals de Omgevingswet en Wkb, aangevuld met gemeentelijke kaders, zoals het omgevingsplan en andere beleidskaders. In bijlage 7.5 staat een overzicht van de geldende beleidskaders. Toezichthouders zijn technisch geschoold en voeren inspecties zelfstandig uit, of in samenwerking met samenwerkingspartners zoals de omgevingsdienst Haaglanden of de veiligheidsregio Haaglanden (zie bijlage 7.1 voor een totaaloverzicht).

5.3 Werkwijze binnen het Veiligheidsdomein

Toezicht binnen het veiligheidsdomein richt zich op het naleven van regels die bijdragen aan een veilige, ordelijke en leefbare samenleving. Het gaat hierbij om naleving van de APV en bijzondere wetten zoals de Alcoholwet en Wet op de kansspelen. Gemeente Westland zet hiervoor de toezichthouders openbare ruimte (Boa’s) in, evenals specialistische toezichthouders waar nodig. Zo controleren bouwtoezichthouders bijvoorbeeld de constructieve veiligheid bij evenementen en zijn er themaspecialisten bij de Boa’s.

5.4 Werkwijze binnen het Sociaal Maatschappelijk domein

Toezicht binnen het sociaal maatschappelijk domein richt zich enerzijds op het rechtmatig gebruik van voorzieningen uit de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. Hierbij ligt de focus bij de Wmo en Jeugdwet op zorgaanbieders, en bij de Participatiewet op uitkeringsgerechtigden. Anderzijds is er ook toezicht op de naleving van wetten zoals de Leerplichtwet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wet goed verhuurderschap, BRP en Wet inburgering. Het doel hiervan is het waarborgen van rechten door het naleven van plichten.

Door de vaak complexe, individuele dossiers vraagt dit domein om meer onderzoek, evenals een zorgvuldige en mensgerichte aanpak. Toezicht in het sociaal maatschappelijk domein is daarom ook voor een significant deel administratief van aard. De consulenten, beleidsadviseurs, contractbeheerders en zorgregisseurs signaleren mogelijke misstanden, waarbij de formele toezichthouders deze onderzoeken indien nodig.

5.5 Integraliteit

Hoewel toezicht binnen gemeente Westland is georganiseerd per domein wordt het in de praktijk al vaker integraal uitgevoerd. Effectief toezicht vraagt om samenwerking tussen de verschillende gemeentelijke disciplines. Denk bijvoorbeeld aan de werkzaamheden rondom WCT of LSO, waar toezichthouders uit verschillende domeinen gezamenlijk optreden bij complexe casuïstiek.

Toezicht is daarmee niet alleen een vakinhoudelijke taak, maar ook een verbindende functie binnen het gemeentelijk handelen. Toezichthouders zijn zichtbaar in de samenleving, treden op namens gemeente Westland en vormen vaak het eerste gezicht naar inwoners en ondernemers. Juist daarom is het van belang om te werken vanuit gedeelde uitgangspunten en waar mogelijk op te trekken als één overheid, zeker bij complexe problemen.

Handhaving is de derde kerntaak en vaak het sluitstuk van toezicht en signalering. Het gaat om daadwerkelijk optreden bij overtredingen, door gemeente Westland zelf of in samenwerking met samenwerkingspartners zoals de politie en het OM. Zie bijlage 7.1 voor een totaaloverzicht van alle samenwerkingspartners. Wanneer een samenwerkingspartner een actieve rol heeft in toezicht, maar vooral ook bij het (strafrechtelijk) handhaven, is deze strategie op de nodige elementen met deze partners afgestemd.

Handhaving is het meest ingrijpende middel dat gemeente Westland kan inzetten om de naleving van wet- en regelgeving af te dwingen. Hierin is handhaven geen doel op zich, maar een middel om de maatschappelijke normen te beschermen. De bevoegdheden voor handhavend optreden zijn binnen gemeente Westland verdeeld over het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan. In dit hoofdstuk is te lezen hoe handhaving in gemeente Westland is vormgegeven. Hierbij wordt toegelicht welke uitgangspunten leidend zijn, welke middelen gelden en hoe keuzes worden gemaakt op het gebied van bijvoorbeeld proportionaliteit, maar ook communicatie en samenwerking.

6.1 Uitgangspunten

Rechtmatigheid, gelijkheid en betrouwbaarheid

Gemeente Westland handelt rechtmatig, op basis van geldende wet- en regelgeving (legaliteitsbeginsel) en de verplichting om op te treden bij overtredingen (beginselplicht tot handhaven). Handhaving bevestigt de geldigheid van de regels en benadrukt het gezag van wet- en regelgeving. Wordt er niet opgetreden bij overtredingen, dan tast dit niet alleen de geloofwaardigheid van de overheid aan, maar ook die van de regels zelf.

Rechtsgelijkheid is belangrijk voor zorgvuldige en eerlijke handhaving. Bij handhaving wordt in vergelijkbare situaties wordt op vergelijkbare wijze opgetreden, ongeacht wie de overtreder is (gelijkheidsbeginsel). Dit voorkomt willekeur en zorgt voor voorspelbaarheid en duidelijkheid richting inwoners en ondernemers.

Handhavers handelen vanuit een duidelijke juridische opdracht en leggen op transparante wijze uit wat wel en niet tot hun verantwoordelijkheid behoort. Dit sluit aan bij de rol van gemeente Westland en dus de rolzuiverheid. Handhaving gaat niet alleen om het naleven van de regels, maar ook om het uitstralen waar gemeente Westland voor staat: legitimiteit en normbepalend handelen.

Evenredig en proportioneel

Gemeente Westland volgt de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Dit vraagt om een zorgvuldige belangenafweging, waarbij de maatregelen in verhouding moeten staan tot de aard en ernst van de overtreding en de gevolgen voor de overtreder (evenredigheidsbeginsel). Gemeente Westland hanteert daarom een zogenoemde escalatieladder. Dit houdt in dat eerst gekeken wordt of een informele of lichte interventie effectief kan zijn, zoals een waarschuwing of hersteltermijn. Blijkt dit niet het geval, dan worden zwaardere maatregelen ingezet, zoals dwangsommen of bestuursdwang. Deze opbouw voorkomt onnodige escalatie en sluit aan bij het principe ‘zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig’. Bij ernstige risico’s voor bijvoorbeeld de veiligheid of gezondheid kan gemeente Westland besluiten direct in te grijpen met zwaardere handhavingsmiddelen. Ongeacht het middel blijft de inzet in ieder geval altijd uitlegbaar, goed onderbouwd en juridisch toetsbaar.

Maatwerk en menselijke maat

Hoewel regels voor iedereen gelden, is geen enkele situatie hetzelfde. Soms vraagt een overtreding hierdoor om een benadering die rekening houdt met persoonlijke omstandigheden of de bredere context. De menselijke maat betekent niet dat regels worden genegeerd, maar dat binnen de wettelijke kaders zorgvuldig wordt gekeken naar wat passend is. Gemeente Westland erkent dat maatwerk spanningen kan opleveren met rechtsgelijkheid. Juist daarom is het extra belangrijk om gemaakte keuzes helder en transparant te motiveren zodat willekeur voorkomen wordt.

De menselijke maat speelt vooral in het sociaal maatschappelijk domein een grote rol, omdat sanctioneren hier vaker tot ongewenste situaties kan leiden. Maar ook binnen het ruimtelijk en veiligheidsdomein kan een contextbewuste aanpak leiden tot betere resultaten en rechtvaardigere uitkomsten.

Preventieve werking

Handhaving is niet alleen gericht op het corrigeren van overtredingen, maar ook op het voorkomen van herhaling. Preventie begint met duidelijke regels en goede voorlichting. Maar ook handhaving zelf heeft een preventieve werking: door zichtbaar en consequent op te treden, maakt gemeente Westland duidelijk wat wel en niet acceptabel is in de samenleving.

Gedragsverandering ontstaat niet alleen door te straffen. Juist het bieden van ruimte voor herstel of het aangaan van een gesprek stimuleert de bewustwording en eigen verantwoordelijkheid. Door het actief aanspreken van inwoners en ondernemers over hun eigen rol, groeit de bewustwording over de geldende wet- en regelgeving en dus het zelfregulerend vermogen.

6.2 Sanctiestrategie

Sancties zijn juridische middelen die worden ingezet om overtredingen aan te pakken. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen herstelsancties en bestraffende sancties. Herstelsancties zijn bedoeld om een overtreding te laten beëindigen of ongedaan te maken, zoals een last onder dwangsom of bestuursdwang. Bestraffende sancties zijn bedoeld om de overtreder te straffen en leed toe te voegen, zoals een bestuurlijke boete. Dit is een directe geldstraf waarvoor een expliciete wettelijke grondslag vereist is.

Welke sanctie wordt ingezet, hangt af van de aard en ernst van de overtreding. Bij lichte overtredingen of eerste incidenten kan een bestuursrechtelijke aanpak (herstelsancties) volstaan. Hierbij zet gemeente Westland herstelsancties of bestuurlijke boetes in om naleving te bevorderen zonder tussenkomst van de strafrechter. Ernstige of opzettelijke overtredingen kunnen aanleiding zijn om het strafrecht in te schakelen, bijvoorbeeld met een proces-verbaal. In dit geval beoordeelt het OM of strafvervolging wordt ingesteld en welke straf passend is.

Het doel van de sanctiestrategie is om in elke situatie een passende maatregel te kiezen die zo effectief mogelijk is voor het beëindigen van de overtreding en het voorkomen van herhaling.

6.3 Werkwijze in het ruimtelijk domein

Veel overtredingen in het ruimtelijk domein, zoals illegale bouw, strijdig gebruik of milieuschade, hebben directe gevolgen voor de leefomgeving. Gemeente Westland heeft een beginselplicht tot handhaven, maar hanteert binnen dit kader een risicogerichte aanpak. Dit betekent dat handhavend wordt opgetreden aan de hand van de prioritering. Deze handhaving kan plaatsvinden op basis van meldingen, toezichtsignalen en inspecties.

De uitkomst van de risicoanalyse bepaalt dus de prioriteit van de inzet. Grofweg kan gesteld worden dat een hoge prioritering leidt tot directe inzet, terwijl bij lagere prioriteiten een formeel handhavingsverzoek of uitzonderlijke omstandigheden pas aanleiding zijn voor directe inzet. De prioritering per taakveld staat in hoofdstuk 2.3.1, terwijl de volledige lijst op dossierniveau in bijlage 7.3 terug te vinden is.

De invoering van de Omgevingswet en Wkb hebben gezorgd voor een veranderend speelveld van handhavend optreden. Gemeente Westland stemt daarom af met samenwerkingspartners en werkt aan nieuw beleid. Binnen dit domein ligt de focus op het inzetten van herstelsancties zoals een last onder dwangsom of bestuursdwang, met als uiterste middel het intrekken van de vergunning of strafrechtelijk optreden.

6.4 Werkwijze in het veiligheidsdomein

In het veiligheidsdomein staat het waarborgen van de openbare orde en leefbaarheid centraal. Dit domein kent een breed scala aan dossiertypen, variërend van ondermijnende criminaliteit tot parkeeroverlast. Dit betekent ook dat er diverse sanctiemiddelen ingezet kunnen worden. Handhaving binnen het veiligheidsdomein richt zich verder onder andere op evenementen, horeca, samenscholing, drugscriminaliteit en wapengeweld.

De inzet binnen dit domein is vaak integraal en gebiedsgericht. Dit betekent dat In samenwerking met de politie, toezichthouders, Boa’s, aangevuld met partners zoals jongerenwerk, handhavend wordt opgetreden. Afhankelijk van de aard en urgentie van de overtreding worden een passend handhavingsmiddel ingezet, zoals een waarschuwing, exploitatievoorwaarden, bestuursdwang, sluiting van het pand, gebiedsverbod of strafrechtelijk optreden.

Een deel van de veiligheidsdossiers vragen om een thematische of projectmatige aanpak. Dit op basis van een risicoanalyse. De prioritering per categorie staat in de tabel in hoofdstuk 2.3.1, de volledige lijst in bijlage 7.3.

6.5 Werkwijze in het sociaal maatschappelijk domein

In het sociaal maatschappelijk domein is de aanpak zorgvuldig en afgestemd op de situatie van de inwoner, in nauwe samenwerking met partners zoals het Sociaal Kernteam, Vitis Welzijn en de GGD. Wanneer sprake is van opzettelijk of herhaald misbruik of het structureel negeren van wettelijke plichten, is het optreden stevig en doortastend. Strafrechtelijke handhaving via een Boa is mogelijk bij fraude of bij structurele en opzettelijke schending van wettelijke plichten.

Gemeente Westland formuleert (of actualiseert) beleidsmatige uitgangspunten voor maatwerk, zoals het inzetten van voorlichting, gesprekken en herstelmaatregelen vóórdat boetes of terugvorderingen worden opgelegd. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een betere borging van mandatering, registratie en rapportage van toezicht en handhaving. In de beleidsperiode 2026–2029 ligt de focus op standaardisering van werkprocessen en het meetbaar maken van resultaten.

Ook het sociaal maatschappelijk domein kent een prioritering op basis van de risico’s. De prioritering per taakveld is opgenomen in hoofdstuk 2.3.1, de volledige lijst staat in bijlage 7.3. Omdat een risicogestuurde aanpak binnen het sociaal maatschappelijk domein relatief nieuw is, volgt er bij de uitvoering nauwgezette monitoring en waar nodig bijsturing.

6.6 Integraliteit

Handhaving is een onlosmakelijk onderdeel van de bredere keten met vergunningverlening en toezicht. Gemeente Westland kiest voor een integrale en duurzame benadering, waarin de domeinen in verbinding staan, informatie wordt gedeeld, de capaciteit wordt gebundeld en er wordt gehandeld vanuit een totaalbeeld. Zoals is toegelicht in deel I, vragen maatschappelijke opgaven om een domeinoverstijgende benadering waarin regels uit het sociaal maatschappelijk, ruimtelijk en veiligheidsdomein elkaar raken en versterken.

Een integrale werkwijze biedt:

• •

  meer zicht op de samenhang van problemen en belangen;

• •

  effectievere en beter onderbouwde maatregelen;

• •

  een overheid die door inwoners en ondernemers als één geheel wordt ervaren;

• •

  snellere bijsturing en leervermogen.

Zo draagt handhaving bij aan een veilige, leefbare en toekomstbestendige leefomgeving, waarin gemeente Westland als één overheid optreedt die integraal en samenhangend te werk gaat.

7.1 Overzicht samenwerkingspartners

7.2 Doelstellingen gekoppeld aan gemeente Westland als organisatie

De doelstellingen uit hoofdstuk 1 staan, vanwege de uitvoeringsgerichtheid en eigenaarschap, in deze bijlage gekoppeld aan de verantwoordelijke teams. Domeinoverstijgende doelstellingen binnen de organisatie komen te liggen bij het afdelingshoofd VTH en Veiligheid (vanwege de rol- en taakverdeling). Het afdelingshoofd VTH en Veiligheid is binnen gemeente Westland verantwoordelijk voor het behalen van de doelstellingen en ambities opgenomen in voorliggende strategie. Daar waar domeinspecifieke doelstellingen terugkomen bij specifieke teams, gaat dat voor domeinoverstijgende doelstellingen niet op, waardoor dit dus landt bij de het afdelingshoofd VTH en Veiligheid als eindverantwoordelijke. In bijlage 7.2.1.2 tot en met 7.2.1.6 is terug te vinden welke plek elk team heeft binnen de organisatie.

7.3 Risicomatrices per domein inclusief alle dossiertypen

7.4 Overzicht formele loketten vergunningen, toezicht en handhaving

7.5 Overzicht wettelijke kaders

7.6 Toezichtmatrix bouwtoezicht

De toezichtmatrix heeft betrekking op de voorschriften uit het Bbl (Bouwbesluit 2012) en is een hulpmiddel om te komen tot en het uitvoeren van integraal, kwalitatief, meetbaar en efficiënt toezicht op naleving van de Omgevingswet. De matrix krijgt een actualisatie.

7.7 Formele handhavingsinstrumenten

Last onder dwangsom (herstelsanctie): De overtreder ontvangt een aanschrijving om de overtreding binnen een gestelde termijn te beëindigen. Als dit niet tijdig gebeurt, moet een geldsom worden betaald. Dit instrument wordt relatief vaak toegepast, omdat het de overtreder prikkelt om zelf de regels na te leven. De hoogte van de dwangsom wordt namelijk zo bepaald dat beëindiging van de overtreding financieel voordeliger is dan betalen.

Last onder bestuursdwang (herstelsanctie): Als de overtreder een overtreding niet tijdig beëindigt, kan de overheid zelf ingrijpen om de overtreding te beëindigen. De kosten worden doorgaans verhaald op de overtreder. Bestuursdwang wordt ingezet wanneer directe actie nodig is of als de overtreder zelf niet kan of wil ingrijpen.

Intrekken van vergunning/ontheffing: Een vergunning of ontheffing kan worden ingetrokken bij ernstig of herhaald onrechtmatig gedrag, zoals het niet naleven van de vergunningsvoorschriften of het geven van onjuiste informatie. Het intrekken van de vergunning beëindigt toestemming voor de vergunde activiteit en kan gecombineerd worden met andere handhavingsmaatregelen om herhaling te voorkomen.

Intrekken van een sociale voorziening: Een sociale voorziening, zoals een uitkering of maatwerkvoorziening, kan worden ingetrokken wanneer deze ten onrechte is toegekend of in strijd met de voorwaarden wordt gebruikt. Dit betreft een wijziging of intrekking van het begunstigend besluit, geen bestuurlijke sanctie. Het is aan het bevoegd gezag om na vaststelling van onrechtmatigheden te bepalen of en in welke mate intrekking en terugvordering proportioneel zijn.

Sluiting van een inrichting/pand: De burgemeester kan een inrichting of pand (tijdelijk) sluiten bij verstoring van de openbare orde, bijvoorbeeld druggerelateerde overtredingen (Damoclesbeleid) of ernstige ordeverstoringen. Een sluiting is een uiterst handhavingsmiddel dat alleen wordt ingezet als andere maatregelen onvoldoende zijn.

Spoedeisende bestuursdwang: Een versnelde vorm van bestuursdwang voor acute of gevaarlijke situaties. Hierbij geldt een zeer korte of geen begunstigingstermijn. In noodgevallen kan de bestuursdwang mondeling worden aangezegd en direct worden uitgevoerd, waarna de schriftelijke bevestiging pas volgt. Spoedeisende bestuursdwang wordt ingezet bij levensbedreigende situaties, zoals instortingsgevaar, acuut brandgevaar of illegale asbestverwijdering.

Preventieve last onder dwangsom/bestuursdwang: Dit instrument kan worden ingezet als er een duidelijk risico bestaat dat een overtreding op zeer korte termijn zal plaatsvinden. Vooruitlopend op de overtreding kan in deze gevallen een last opgelegd worden, om te voorkomen dat de overtreding plaatsvindt. Hierbij moet de dreiging voldoende concreet en juridisch onderbouwd zijn.

Bestuurlijke boete (bestraffende sanctie): Een geldboete die het bestuursorgaan zonder tussenkomst van de strafrechter kan worden opgelegd. Dit wordt toegepast bij ernstige overtredingen waarbij directe bestraffing wenselijk is, binnen de mogelijkheden van de wettelijke kaders. Deze geldboete verhoogt de nalevingsdruk van de overtreder. Een bestuurlijke boete kan naast een herstelsanctie worden opgelegd, zoals een last onder dwangsom.

Proces-verbaal en strafrechtelijke afhandeling (bestraffende sanctie): Wordt ingezet bij ernstige of strafwaardige overtredingen, bijvoorbeeld bij overtredingen op het gebied van openbare orde, milieu of drugs. De strafrechtelijke route wordt met name toegepast wanneer de bestuursrechtelijke middelen niet voldoende of passend zijn, of bij structurele en opzettelijke overtredingen. Hierbij maakt een Boa of politieagent een proces-verbaal op, dat ter beoordeling wordt voorgelegd aan het Openbaar Ministerie (OM). Het OM is verantwoordelijk voor de verdere afhandeling, bijvoorbeeld via een strafbeschikking, schikking of zitting bij de strafrechter. Deze werkwijze staat beschreven in het “Uitvoeringsplan Westland Veiligheidsbeleid”. Indien passend kan de strafrechtelijke aanpak gecombineerd worden met bestuursrechtelijke maatregelen, zoals een pandsluiting of het intrekken van een vergunning. Verder werkt gemeente Westland voor de strafrechtelijke route samen met de politie en OM door middel van een handhavingsarrangement voor de Boa’s, dat in de komende beleidsperiode wordt geactualiseerd.

Gebiedsverbod of gebiedsgebod: Een gebiedsverbod en gebiedsgebod zijn bestuurlijke maatregelen waarbij iemand tijdelijk wordt verboden een gebied te betreden (verbod) of wordt verplicht om zich op een bepaalde plek te melden of bevinden (gebod). Deze maatregel wordt ingezet ter bescherming van de openbare orde, veiligheid of leefbaarheid, meestal op basis van de specifieke bevoegdheden van de burgemeester (bijv. art. 172a of 151c Gemeentewet). Het wordt ingezet bij ernstige of structurele overlast, veiligheidsdreigingen of verstoringen van de openbare orde, zoals drugsoverlast, intimidatie of criminele groepsvorming. Deze maatregel kan in combinatie met andere handhavingsmiddelen worden ingezet, zoals een pandsluiting, strafrechtelijke vervolging of bestuurlijke sancties. Een gebiedsverbod of gebiedsgebod is tijdelijk, proportioneel en moet gebaseerd zijn op concrete gedragingen en een belangenafweging. Tegen deze maatregel kan bezwaar en beroep worden aangetekend.

Waarschuwingsbrief: Geen sanctie, maar een handhavingsinstrument. Bij lichte overtredingen en een overtreder die te goeder trouw is, kan een mondelinge of schriftelijke waarschuwing volstaan om naleving te stimuleren. Dit geldt alleen als de overtreding klein is en direct wordt gestopt. De toezichthouder bepaalt of een waarschuwing genoeg is of dat een sanctie nodig is.

Beëindigen van een contract van dienstverlening (Wmo of Jeugdwet): Dit handhavingsmiddel houdt in dat de overeenkomst met een zorgaanbieder wordt stopgezet wanneer deze zich niet houdt aan de gestelde voorwaarden of geldende wet- en regelgeving. Denk hierbij aan het misbruik van zorggeld, ondeugdelijke zorgverlening of het schenden van de kwaliteitseisen. Het doel is van dit instrument is om onrechtmatige of onveilige zorg te stoppen en cliënten te beschermen.

Terugvorderen van reeds verstrekte gelden: Als blijkt dat de verstrekte gelden onterecht zijn ontvangen – bijvoorbeeld door het verstrekken van onjuiste informatie, misbruik of het niet naleven van de voorwaarden – kan worden besloten om de betalingen te stoppen en het bedrag (gedeeltelijk) terug te vorderen. Dit handhavingsmiddel waarborgt dat publieke middelen rechtmatig worden besteed en stimuleert de naleving van regels.

Uitsluiten van aanbieders (Wmo, Jeugdwet, inburgeringsonderwijs) voor toekomstige inkoopprocedures: Als een aanbieder structureel tekortschiet in kwaliteit, afspraken niet nakomt of verwijtbaar handelt, kan worden besloten deze aanbieder uit te sluiten van deelname aan toekomstige inkooprondes. Dit handhavingsinstrument bevordert integriteit, kwaliteit en betrouwbaarheid binnen het zorglandschap.