Omgevingsvisie gemeente Rotterdam

1 Samenvatting

Rotterdam omarmt een nieuwe visie voor de stad

In vijftien jaar tijd zijn de stad en de wereld om ons heen sterk veranderd. Rotterdam staat voor grote en ingrijpende opgaven. Dat vraagt om een nieuwe visie op de fysieke leefomgeving, helemaal omdat de laatste stadsvisie alweer uit 2007 is. Tegelijkertijd verplicht de Omgevingswet, een grote landelijke wetswijziging die in 2024 wordt ingevoerd, elke gemeente om een omgevingsvisie te maken. Wij grijpen deze kans met beide handen aan om, samen met de stad, een nieuwe koers voor Rotterdam te bepalen.

Goede uitgangspositie
Rotterdam, stad met een diverse en dynamische bevolking, met meer dan 170 nationaliteiten: niemand is hier in de meerderheid. Stad van handige handjes en knappe koppen. Een stad met een rijke geschiedenis en internationaal bekend als architectuurstad. Waar steeds meer mensen willen wonen, werken en verblijven. Met een haven van wereldformaat en een groeiende kenniseconomie. 

Rotterdam heeft een goede uitgangspositie, is goed verbonden met de wereld en met de regio. Onze haven is de grootste van Europa en is van regionaal belang voor de werkgelegenheid. Via de haven staat Rotterdam in verbinding met de rest van de wereld. Daarnaast is Rotterdam onderdeel van de Randstad, een van de sterkste polycentrische metropolen in Europa.

Goede (ov-)verbindingen tussen de stad en de regio zijn essentieel voor de bouw van nieuwe woningen en het versterken van de agglomeratiekracht . Ze brengen belangrijke centra van kennis en innovatie dichter bij elkaar. De woonmilieus in regiogemeenten zijn weer aanvullend op die in Rotterdam en bieden kansen voor de stad.

Opgaven
Tegelijkertijd kent de stad een aantal uitdagingen en die zijn deels ook anders dan voorheen. De levensverwachting van de inwoners is lager dan in andere delen van het land en de bevolking is relatief laagopgeleid. Het gaat goed met de Rotterdamse economie maar veel economische sectoren moeten veranderen om schoner en duurzamer te worden en daarmee (internationaal) competitief te blijven. Rotterdam is internationaal bekend vanwege de slimme omgang met het water en profiteert van zijn prachtige ligging in de delta, maar tegelijkertijd zijn de klimaatverandering en zeespiegelstijging hier extra voelbaar.

De trek naar de stad zet door en ook Rotterdam is populair. Steeds meer mensen willen er wonen, werken en recreëren. Het realiseren van voldoende woningen, werkgelegenheid en voorzieningen is essentieel om deze trek naar de stad op te kunnen vangen. Bij deze ontwikkelingen is de aantrekkelijkheid van de stad en regio belangrijker dan ooit. Een biodivers, gezond en goed bereikbaar landschap in en rond de stad is randvoorwaardelijk om prettig te kunnen leven in Rotterdam en de regio.

Daarnaast hebben we te maken met grote transities. De energietransitie heeft grote impact op de stad en de regio, omdat onze industrie en logistiek nog grotendeels gebruik maken van fossiele brandstoffen. Duidelijk is dat de energiemix in onze regio de komende jaren zal veranderen. Ook moeten we ons als stad aanpassen op klimaatverandering en streven we naar een circulaire economie . Het mobiliteitspatroon in steden verandert, er komen steeds meer nieuwe vormen van vervoer bij. Bovendien gaat de digitalisering van onze samenleving verder. 

Meerdere opgaven waardoor de stad en het ruimtegebruik ingrijpend veranderen. Die opgaven vragen om een nieuwe visie en een duidelijke koers.

Koers
Rotterdam kiest voor goede groei. Groei die bijdraagt aan het welzijn van de inwoners, aan een duurzame samenleving en aan economische vooruitgang. Groei die het Rotterdamse rijke erfgoed en identiteit ondersteunt en versterkt waarbij we Rotterdammers betrekken in het proces van verandering. Dit is essentieel om ervoor te zorgen dat we een aantrekkelijke stad zijn en blijven voor alle Rotterdammers, want samen maken we de stad. Om richting te bepalen bij goede groei gebruiken we ons kompas met de vijf perspectieven: compact, gezond, inclusief, duurzaam en productief.

Om goede groei concreet te maken, maken we in deze omgevingsvisie vijf hoofdkeuzes:
Rotterdam zet in op prettig leven in de delta. We maken van Rotterdam een gezonde, groene en aantrekkelijke stad om te wonen, werken en recreëren. Onze rivieren – de Maas, de Schie en de Rotte – zijn onze belangrijkste groen-blauwe verbindingen. We leggen nieuwe parken aan en vergroenen onze boulevards, zoals de Blaak en Westblaak. We verbinden groenstructuren voor aantrekkelijke routes en om de biodiversiteit te vergroten. Tegelijkertijd werken we met het toevoegen van groen aan het reduceren van hittestress en aan de opvang van water tijdens hevige regenbuien. We maken het voor Rotterdammers aantrekkelijk en eenvoudig om te bewegen in de buitenlucht. De auto doet een stapje terug en we bieden meer ruimte aan de fietser en voetganger.

Rotterdam gaat verstedelijken & verbinden. We verstedelijken binnen de bestaande stad om de stad te versterken. Dat doen we vooral bij en rondom bestaand of nieuw hoogwaardig openbaar vervoer. Dat is de meest duurzame manier van verstedelijking. Daarom investeren we met onze partners in onder andere een nieuwe stadsbrug, nieuwe stations en meer treinen op het spoor tussen Leiden en Dordrecht (Oude Lijn). Door het toevoegen van woningen ontstaat een groter draagvlak voor voorzieningen. Met hogere dichtheden wonen meer mensen in de directe nabijheid van verschillende voorzieningen. Men kan al zijn dagelijkse
voorzieningen te voet of op de fiets bereiken: de stad om de hoek. Door een netwerk van complementaire stedelijke centra te ontwikkelen, zorgen we dat onze toplocaties elkaar versterken.

Rotterdam zet in op vitale wijken. Het moet niet uitmaken waar je opgroeit om dezelfde kans te hebben op goed onderwijs, een goede woning en passend werk. In onze wijken komen een heleboel opgaven samen: de energietransitie, klimaatadaptieve ingrepen en sociaaleconomische opgaven. Deze pakken we in samenhang op om de wijken toekomstbestendig te maken. In alle wijken zetten we in op een divers aanbod van woon- en werkruimte en is de openbare ruimte op orde. Maatschappelijke voorzieningen groeien mee met de stad en worden intensiever benut.

Rotterdam zet de schouders onder de energie- en grondstoffentransitie. De komende jaren gaan we energie anders en schoner opwekken, anders distribueren en de vraag verminderen. Daarnaast gaan we materiaalkringlopen sluiten. In het havenindustrieel complex betekent dat onder andere elektrificatie van processen en inzet van waterstof als energiedrager. We gebruiken restwarmte om het stedelijk gebied van warmte te voorzien en we verduurzamen onze woningvoorraad. Ook verduurzamen we de stedelijke mobiliteit en het transport naar en in de haven.

Rotterdam vernieuwt het verdienvermogen. Rotterdam heeft een sterke economische uitgangspositie; een wereldhaven, een luchthaven, een sterke logistieke sector en groeiende maakindustrie. Deze sectoren blijven ook in de toekomst belangrijk voor de werkgelegenheid en het verdienvermogen, maar moeten de komende jaren flink vernieuwen. Tegelijkertijd is Rotterdam, onder meer door zijn uitstekende (internationale) bereikbaarheid, een middelpunt van innovatie en van kennisintensieve dienstverlening. We verwelkomen nieuwe bedrijfsmodellen, zoals start-ups in de circulaire economie. Bedrijven die hinder veroorzaken en daarom in een hoge milieucategorie vallen concentreren we zoveel mogelijk op een paar locaties. Door goede netwerken en interactie ontstaat innovatie in de bestaande en de nieuwe economie; juist dat is de economische kracht van onze stad.

Bij de uitwerking van deze vijf hoofdkeuzes is blijvende aandacht voor omgevingskwaliteit en leefomgeving nodig. De omgevingseffectrapportage maakt duidelijk dat onder andere de combinatie van verdichten binnen de bestaande stad en de inzet gericht op de transitie van de economie tot opgaven leidt rondom milieu- en gezondheidsthema’s. Door deze aandachtspunten vroegtijdig mee te nemen in de uitwerking kunnen risico’s worden beperkt, negatieve effecten worden voorkomen en een prettige leefomgeving worden gerealiseerd.

Gebieden
Er is een aantal gebieden waar meerdere grote opgaven bij elkaar komen en tegelijkertijd kansen liggen om veel van onze stedelijke doelstellingen te realiseren. Deze strategische gebieden vragen om gebiedsspecifieke richtinggevende keuzes.

De binnenstad is een zeer geschikte plek om verder te verdichten en daarmee de aantrekkelijkheid te vergroten voor zowel wonen, werken als recreëren. Maar dat vereist wel een aantal systeemingrepen. In het centrum maakt de auto op een aantal boulevards plaats voor fietsers, voetgangers en groen. We streven naar een balans tussen rust en reuring. Daarbij blijft het een gebied waar iedereen elkaar kan ontmoeten.
In de Oostflank investeren we in een stadsbrug met hoogwaardig openbaar vervoer. Dit is de drager voor verstedelijking van het gebied. Belangrijke knopen worden met elkaar verbonden en transformeren tot aantrekkelijke verblijfsgebieden met wonen, werken en recreatie in hoge dichtheden. Daarnaast versterken we verbindingen tussen wijken en tussen groenstructuren; langs de Nieuwe Maas ontwikkelen we een nieuw rivierpark.

Rotterdam Zuid krijgt ook extra aandacht. Het gaat goed op Zuid; de focus verschuift van de tekortkomingen naar de kansen. De successen en intrinsieke kracht van het gebied komen steeds meer naar boven. We blijven inzetten op Zuid als een plek om te blijven, ook voor sociale stijgers. Zuid wordt in toenemende mate een bestemming, door zowel de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte verder te vergroten als door te investeren in nieuwe aantrekkelijke plekken om te werken en te recreëren. Het wordt veerkrachtiger en nog sterker verbonden door ov-ingrepen en investeringen in routes voor langzaam verkeer.

Aanpassen als het nodig is 

De Omgevingsvisie is een beleidsinstrument van de gemeenteraad, elke twee jaar wordt de visie geëvalueerd. Op basis van monitoring door middel van de Rotterdamse omgevingseffectrapportage (ROER) en evaluatie bekijken we hoe de visie doorwerkt. De Rotterdamse Omgevingsvisie is niet in beton gegoten maar adaptief, dat wil zeggen dat we de visie dus aan kunnen passen als dat nodig is.

 

 

2 Omgevingsvisie bekijken

De complete vastgestelde Omgevingsvisie gemeente Rotterdam "Rotterdam Veranderstad, werken aan een wereldstad voor iedereen" is te bekijken in pdf-vorm in Bijlage I

 

De partiële herziening van de Omgevingsvisie (2023):

De onderliggende stukken van de herziening van de Omgevingsvisie, zoals vastgesteld op 21 december 2023 door de raad van de gemeente Rotterdam zijn te raadplegen op de raadsinformatiewebsite: https://gemeenteraad.rotterdam.nl/Agenda/Index/ed7d8121-6a11-4e9e-9393-71ba97b4766f (onder agendapunt 6.2). 

Eerste Omgevingsvisie (2021 - niet meer actueel):

Tevens is de eerste Omgevingsvisie gemeente Rotterdam "Rotterdam Veranderstad, werken aan een wereldstad voor iedereen" (vastgesteld op 2 december 2021 door raad van de gemeente Rotterdam) met bijbehorende stukken te raadplegen op de raadsinformatiewebsite: https://gemeenteraad.rotterdam.nl/Agenda/Index/3a44829e-e1fd-4974-8747-486cffa3b87a (onder agendapunt 18).

Bijlage I Overzicht Documentenbijlagen