Aanwijzingsbesluit messen-en steekwapenverbod

Ondertekening

Toelichting

• 1.

  Juridisch kader en verhouding tot de Wet wapens en munitie (Wwm)

De Wet wapens en munitie (hierna: Wwm) bevat een uitputtende regeling voor het bezit en dragen van wapens die qua aard of omstandigheden als verboden wapen worden aangemerkt, zoals messen die duidelijk bedoeld zijn om letsel toe te brengen of te dreigen. Voorwerpen die onder deze wet vallen zijn reeds landelijk verboden en vallen buiten de reikwijdte van dit aanwijzingsbesluit.

De Algemene Plaatselijke Verordening biedt gemeenten ruimte om aanvullend op de Wet wapens en munitie een verbod in te stellen op het bij zich hebben van voorwerpen die niet onder de wet vallen, maar in de praktijk wel als steekwapen kunnen worden gebruikt. Denk aan gebruiksvoorwerpen zoals keukenmessen, schroevendraaiers of gereedschap. Deze voorwerpen kunnen onder omstandigheden een risico vormen voor de openbare orde en veiligheid, terwijl zij niet binnen de nationale wetgeving vallen.

Op grond van artikel 2:50a van de APV Waddinxveen is het college van burgemeester en wethouders bevoegd om gebieden aan te wijzen waar het verboden is om messen of vergelijkbare voorwerpen bij zich te hebben, voor zover deze niet onder de Wet wapens en munitie vallen. Deze bepaling is vastgesteld door de gemeenteraad in het kader van diens bevoegdheid op grond van artikel 121 van de Gemeentewet. Het college oefent met dit aanwijzingsbesluit een gedelegeerde bevoegdheid uit binnen het bestaande wettelijke en lokale kader.

Deze gemeentelijke regeling is een autonome aanvulling en geen duplicatie van de Wet wapens en munitie. Het verbod richt zich uitdrukkelijk op een andere categorie voorwerpen en dient een ander doel, namelijk het beschermen van de lokale openbare orde. De gemeenteraad heeft hiervoor in de APV de grondslag gelegd en het college bevoegd gemaakt om gebieden aan te wijzen. Daarmee blijft het besluit binnen de toebedeelde bevoegdheid en is het in overeenstemming met de geldende wet en regelgeving. Dit sluit aan bij de jurisprudentie, onder meer van de rechtbank Rotterdam (ECLI:NL:RBROT:2023:2038), waar een verbod onverbindend werd verklaard omdat onvoldoende onderscheid was gemaakt met de Wwm. Juist dat onderscheid is in dit besluit wél expliciet geborgd.

Door het verbod strikt te richten op niet Wwm voorwerpen, het gebied gemotiveerd te begrenzen en uitzonderingen te formuleren voor legitiem gebruik, is sprake van een proportionele en juridisch houdbare maatregel.

• 2.

  Aanleiding en maatschappelijke urgentie

Het college acht het noodzakelijk om, ter bescherming van de lokale openbare orde en veiligheid, een verbod in te stellen dat geldt voor het gehele grondgebied van de gemeente. Aanleiding daarvoor is een toename van incidenten en signalen waaruit blijkt dat het bezit van messen en andere scherpen voorwerpen, leidt tot gevoelens van onveiligheid, verstoring van de openbare orde en risico’s op geweld.

In de afgelopen periode zijn op meerdere plaatsen in Waddinxveen meldingen binnengekomen van overlast, intimidatie en geweldsincidenten in de openbare ruimte. Daarbij zijn verschillende doelgroepen betrokken en de aard van de situatie varieert van (pogingen tot) straatroof en diefstal tot confrontaties waarbij bewoners en ondernemers zich onveilig voelen. In sommige gevallen werd buit afgenomen, zoals persoonlijke goederen of gebruiksvoorwerpen. Ook signalen van groepsvorming en spanningen in de buurt dragen bij aan een groeiend gevoel van onveiligheid.

Omdat dergelijke signalen zich op meerdere plaatsen voordoen en de aard van de risico’s niet is beperkt tot één wijk of doelgroep, acht het college het proportioneel en handhaafbaar om het verbod te laten gelden voor het gehele gemeentelijke grondgebied. Daarmee wordt tevens voorkomen dat het probleem zich verplaatst naar gebieden die niet onder het verbod vallen.

Deze ontwikkelingen laten zien dat het risico niet beperkt is tot één wijk of specifieke leeftijdsgroep. Overlast en geweldsincidenten vormen een breder maatschappelijk vraagstuk en brengen de leefbaarheid en verdraagzaamheid in de samenleving onder druk. Gemeenten hebben daarom de taak om de veiligheid in de openbare ruimte zo goed mogelijk te borgen, zodat bewoners, bezoekers en ondernemers zich overal en op elk moment veilig kunnen voelen.

• 3.

  Gebiedsaanwijzing

Uit de veiligheidsanalyse van het politieteam Waddinxveen-Zuidplas blijkt dat het afgelopen jaar meerdere incidenten zijn geregistreerd waarbij messen of andere steekvoorwerpen een rol hebben gespeeld. Deze incidenten doen zich voor in verschillende wijken en zijn niet te herleiden tot één afgebakend gebied. De politie geeft aan dat niet alle incidenten worden gezien of geregistreerd, waardoor het werkelijke aantal vermoedelijk hoger ligt.

De analyse laat verder zien dat een deel van de incidenten zich over meerdere wijken uitstrekt. In verschillende situaties vond de aanleiding of toedracht plaats in de ene wijk, terwijl een aansluitend conflict of de uiteindelijke aanhouding zich in een andere wijk voordeed. Dit bevestigt dat incidenten zich in de praktijk niet beperken tot één wijk en dat situaties zich binnen de gemeente kunnen verplaatsen.

Daarnaast speelt mee dat een gemeentebreed verbod een duidelijke gedragsnorm stelt. Door in de hele gemeente dezelfde regel te laten gelden is voor inwoners helder dat het dragen van messen in de openbare ruimte niet wordt geaccepteerd. Deze uniformiteit maakt de communicatie en handhaving eenvoudiger en heeft een duidelijke preventieve werking. Het politieteam adviseert daarom om het volledige grondgebied aan te wijzen, gelet op de spreiding van de incidenten, het risico op verplaatsing binnen de gemeente en de behoefte aan één eenduidig kader.

Het college heeft overwogen om uitsluitend specifieke risicogebieden aan te wijzen. De politie geeft echter aan dat de incidenten zich verspreid voordoen en dat wijkgrenzen in de praktijk moeilijk handhaafbaar zijn. Een gebiedsgerichte aanwijzing zou tot discussies kunnen leiden over de exacte reikwijdte van het verbod en vermindert de effectiviteit, omdat situaties zich eenvoudig kunnen verplaatsen naar aangrenzende wijken. Om deze redenen acht het college een aanwijzing van het volledige gemeentelijke grondgebied noodzakelijk en handhaafbaar.

• 4.

  Uitzonderingen

Het verbod geldt niet voor voorwerpen die vallen onder categorie I, II, III of IV van de Wet wapens en munitie (Wwm). Daarnaast geldt het verbod niet als het voorwerp zodanig is verpakt dat het niet voor onmiddellijk gebruik beschikbaar is, én er sprake is van een redelijk doel, bijvoorbeeld beroepsmatig of hobbymatig.

• 5.

  Handhaving en preventie

Door dit aanwijzingsbesluit kunnen handhavers en politie direct optreden tegen het bij zich hebben van voorwerpen die als steekwapen kunnen worden gebruikt, voor zover deze voorwerpen niet onder de Wet wapens en munitie vallen. Ook kan een last onder dwangsom worden opgelegd. De hoogte van de dwangsom wordt vastgesteld op € 2.500,00 per overtreding, met een maximum van €7.500,00.

Dit aanwijzingsbesluit maakt deel uit van een bredere handhavingsstrategie gericht op het vergroten van de veiligheid in de openbare ruimte. Het staat los van andere bevoegdheden die de burgemeester of het college op grond van wet- en regelgeving kunnen inzetten, zoals het aanwijzen van een veiligheidsrisicogebied.

• 6.

  Evaluatie

Het aanwijzingsbesluit geldt voor een periode van twee jaar. Gedurende deze periode zal de effectiviteit van het verbod worden gemonitord en geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten van deze evaluatie zal door het college worden besloten of het verbod wordt verlengd, aangepast of ingetrokken.