Beleidsregels ’pré-mantelzorgwoningen gemeente Wageningen 2026’

Artikel 1. Definities

Artikel 2. Toetsingscriteria

Deze beleidsregels zijn van toepassing bij het in behandeling nemen van een aanvraag voor een (pré)-mantelzorgwoning.

2.1 Voorwaarden mantelzorgwoning

Het plaatsen van een mantelzorgwoning is vergunningsvrij als wordt voldaan aan een aantal voorwaarden:

• a.

  Er is sprake van een mantelzorgrelatie. Om dit aan te tonen moet mantelzorger een mantelzorgverklaring aanvragen bij het Startpunt. Deze verklaring dient als bewijs bij een eventuele controle.

• b.

  De bewoners van het hoofdpand en de mantelzorgwoning hebben een sociale relatie.

• c.

  In de mantelzorgwoning wonen maximaal 2 personen.

• d.

  Mantelzorger moet na het vaststellen van de mantelzorgrelatie contact opnemen met de afdeling vergunningen van de gemeente. Zij toetsen of voldaan wordt aan de planologische bepalingen. Als hieraan is voldaan, mag de inwoner er van uit gaan dat bij ongewijzigde omstandigheden de gemeente niet handhavend gaat optreden bij het gebruik van de mantelzorgwoning.

• e.

  Als er geen mantelzorgverklaring wordt afgegeven door het Startpunt, beoordeelt de Omgevingsdienst de Vallei (ODDV) welke vervolgstappen nodig zijn voor vergunning. Dit is een reguliere beoordeling op basis van de Omgevingswet.

2.2 Voorwaarden pré-mantelzorgwoning

Voor het realiseren en het bewonen van een pre-mantelzorgwoning is in de meeste gevallen een tijdelijke omgevingsvergunning nodig. Daarom wordt aangesloten bij de Omgevingswet die de mogelijkheid biedt om een tijdelijke omgevingsvergunning te verlenen.

Burgemeester en wethouders kunnen een tijdelijke omgevingsvergunning verlenen voor huisvesting in verband met pre-mantelzorg als voldaan wordt aan de volgende voorwaarden:

• a.

  Er is sprake van een sociale relatie tussen de bewoner(s) van de pre-mantelzorgwoning en de eigenaar van de hoofdwoning.

• b.

  Er is sprake van pré-mantelzorg in de situatie van een progressief ziektebeeld of;

  Pré-mantelzorg in de situatie van het bereiken van de AOW-leeftijd.

  Om dit aan te tonen moet de inwoner als toekomstige mantelzorger een pré-mantelzorgverklaring aanvragen bij het Startpunt. Deze verklaring dient als bewijs bij een eventuele controle.

• c.

  In de pré-mantelzorgwoning wonen maximaal 2 personen.

• d.

  Mantelzorger moet na het vaststellen van de mantelzorgrelatie een tijdelijke omgevingsvergunning aanvragen bij de Omgevingsdienst de Vallei (ODDV). Zij toetsen of voldaan wordt aan de planologische bepalingen. Als hieraan voldaan is, mag de inwoner er van uit gaan dat bij ongewijzigde omstandigheden de gemeente niet handhavend gaat optreden bij het gebruik van de pré-mantelzorgwoning.

• e.

  Als er geen pré-mantelzorgverklaring wordt afgegeven door het Startpunt, beoordeelt de Omgevingsdienst de Vallei (ODDV) welke vervolgstappen nodig zijn voor een vergunning. Dit is een reguliere beoordeling op basis van de Omgevingswet.

2.3 Gebruik en procedurele aspecten

• a.

  Een (pré)mantelzorgwoning wordt uitsluitend voor (pré)-mantelzorgwonen gerealiseerd en gebruikt.

• b.

  Een (pré-)mantelzorgwoning is mogelijk via aanpassing van een bestaand (bij)gebouw of door het tijdelijk toevoegen van nieuwbouw al dan niet in de vorm van een woonunit.

• c.

  Buiten de bebouwde kom geldt dat een (pré)-mantelzorgwoning maximaal een bebouwde oppervlakte mag hebben van 100 m² als een tijdelijk bouwwerk in het achtererfgebied, waarbij het bouwwerk in z’n geheel of in delen verplaatsbaar is.

• d.

  Binnen de bebouwde kom gelden de maximale bebouwingspercentages zoals opgenomen in het omgevingsplan voor de betreffende locatie.

• e.

  Er mag maximaal één (pré)-mantelzorgwoning bij het hoofdgebouw met woonfunctie gerealiseerd worden.

2.4 Wettelijke voorwaarden en toegankelijkheid

• a.

  De (pré-)mantelzorgwoning voldoet aan geldende wet- en regelgeving, zoals aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en overige relevante wet- en regelgeving, zoals de Omgevingswet en het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl).

• b.

  De mate van toegankelijkheid van de (pré-)mantelzorgwoning moet aansluiten bij de zorgvraag van bewoner. Wanneer de mantelzorgontvanger in de (pré-)mantelzorgwoning woont, dan dient deze rolstoeltoegankelijk te zijn volgens de eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Zo dient een te bouwen bouwwerk onder andere te beschikken over een toegankelijke toilet- en badruimte. Wanneer de mantelzorgverlener in de(pré-)mantelzorgwoning woont, dan gelden deze toegankelijkheidseisen niet.

• c.

  De (pré-)mantelzorgwoning dient voldoende bereikbare en toegankelijke ruimten te hebben en een adequate verkeersroute. Wanneer de mantelzorgverlener in de(pré)-mantelzorgwoning woont, dan gelden deze toegankelijkheidseisen niet.

2.5 Woonomgeving

• a.

  De woonsituatie in de (directe) omgeving mag geen nadelige gevolgen ondervinden van de (pré)mantelzorgwoning..

  Zo mag de (pré)mantelzorgwoning geen afbreuk doen aan de gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden en bouwwerken. Er dient hierbij voldaan te worden aan het Burenrecht, wat betekent dat bebouwing met ramen, op minimaal 2 meter afstand van de erfgrens (artikel 5:50 Burgerlijk Wetboek) geplaatst moet worden.

• b.

  Voor de toetsing van het benodigd aantal parkeerplaatsen geldt de meest recente Nota Parkeernormen van de gemeente Wageningen.

• c.

  De (pré)-mantelzorgwoning krijgt een eigen huisnummer toegekend vanuit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).

  • o

    Bij het vergunningsvrij plaatsen van een mantelzorgwoning moet de mantelzorginitiatiefnemer een huisnummer bij de gemeente aanvragen.

  • o

    Bij een tijdelijke vergunning voor een pré-mantelzorgwoning is dit onderdeel van de vergunningsaanvraag.

2.6 Tijdelijke situatie

• •

  Aan de omgevingsvergunning voor het afwijken van het (tijdelijk) omgevingsplan is de voorwaarde verbonden dat het gebruik van de pré-mantelzorgwoning uitsluitend is toegestaan gedurende de periode dat de pré-mantelzorgrelatie bestaat.

• •

  De tijdelijke prémantelzorgwoning of mantelzorgwoning kan in geen geval leiden tot een permanente woonbestemming en/of woongebruik.

• •

  Een pré-mantelzorgwoning mag maximaal 10 jaar blijven staan. Uitzondering hierop is de situatie waarin de pré-mantelzorg direct opvolging krijgt door een mantelzorgsituatie met dezelfde zorgverleners/-ontvangers. Dan mag de pré-mantelzorgwoning blijven staan en als zodanig gebruikt worden zolang de mantelzorgrelatie voortduurt.

• •

  Vervalt de (pré-)mantelzorgrelatie tussen bewoner(s) en hoofdbewoner(s), of wordt er geen zorg meer gegeven? Dan dient de mantelzorger binnen 4 maanden nadat de zorg is vervallen contact op te nemen met de gemeente om dit melden. In geval van een pré-mantelzorgwoning vervalt de vergunning en dient de pre-mantelzorgwoning in overeenstemming gebracht te worden met het omgevingsplan.

• •

  Voor mantelzorgwoningen vervalt de vergunningsvrijstelling zodra de mantelzorg eindigt. Ook dan dient de woning in overeenstemming te worden gebracht met het omgevingsplan.

• •

  In beide gevallen kan dit betekenen dat het gebouw moet worden verwijderd of, als de bouwmassa als aanbouw of bijgebouw wel binnen het omgevingsplan is toegestaan, de woonvoorzieningen (keuken of badkamer) binnen vier maanden moeten worden verwijderd, zodanig dat er geen sprake meer is van een zelfstandige wooneenheid.

• •

  In overleg tussen de hoofdbewoner en de gemeente wordt gezocht naar een passende invulling voor eventueel toekomstig gebruik van de (pré)mantelzorgwoning.

Artikel 3. Hardheidsclausule

Van de hierboven genoemde voorwaarden kan in bijzondere gevallen worden afgeweken als de noodzaak daarvoor kan worden aangetoond.

Artikel 4. Handhaving en toezicht

Omgevingsdienst De Vallei is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving van deze beleidsregels. Dit geldt ook voor het verzorgen van de procesopvolging ten behoeve van de BAG-registratie indien een huisnummer noodzakelijk is.

Artikel 5. Evaluatie en bijstelling

Burgemeester en wethouders evalueren deze beleidsregels in ieder geval na twee jaar en zo veel eerder als actuele wetgeving vanuit de Wet regie op de volkshuisvesting daar aanleiding toe geeft.

Artikel 6. Inwerkingtreding

Deze beleidsregels worden aangehaald als ‘Beleidsregels pré-mantelzorgwoningen gemeente Wageningen 2026’.