Beleidsplan Armoede, Schulden en Preventie Gemeente Tytsjerksteradiel 2026 en verder

In dit beleidsplan staat wat wij willen bereiken op het terrein van armoede, schulden en preventie. In het bijbehorende uitvoeringsplan staat hoe we dat willen bereiken.

Onze doelen

Wij willen dat onze inwoners kunnen rondkomen, meedoen en geen problematische schulden hebben. Dat is een ambitieus doel omdat wij daar maar deels aan kunnen bijdragen. Het Rijk is in eerste instantie verantwoordelijk voor de bestaanszekerheid van burgers (inkomensstelsel, toeslagen e.d.). Maar binnen de mogelijkheden die wij als lokale overheid hebben, willen wij armoede en schulden zoveel mogelijk voorkomen. Dit doen wij door het bieden van goed toegankelijke en vindbare inkomensregelingen en laagdrempelige financiële hulpverlening. Dit kunnen wij niet alleen. Onze maatschappelijke partners zijn van groot belang om de cirkel van armoede en kansenongelijkheid te doorbreken.

Hoe willen wij onze doelen behalen

Wij hebben een uitvoeringsplan gemaakt. Dit uitvoeringsplan is onderdeel van dit beleidsplan en biedt inzicht in wat wij de komende jaren doen om onze doelen te bereiken. De aanbevelingen die in het rapport van de Rekenkamer en de evaluatie van het beleidsplan Schulddienstverlening staan, hebben wij hierin meegenomen.

Financiën

De huidige beschikbare structurele en incidentele budgetten zijn het vertrekpunt voor de uitvoering van het beleidsplan. Afhankelijk van de keuzes die de raad maakt, zijn er mogelijk meer financiële middelen nodig.

Monitoring

We meten aan de hand van indicatoren of we de doelstellingen halen. Wij maken daarbij gebruik van data uit onze eigen dashboards en data van Data Fryslân en het CBS.

In 2023 heeft de Rekenkamer onderzoek gedaan naar de effectiviteit van ons armoedebeleid. De uitkomsten van dit onderzoek en de evaluatie van het beleidsplan Schulddienstverlening zijn de aanleiding om een beleidsplan Armoede, Schulden en Preventie op te stellen. Hieronder hebben we kort de aanbevelingen en de aandachtspunten nog even op een rijtje gezet.

Aanbevelingen Rekenkameronderzoek

• ▪

  Ontwikkel specifiek armoedebeleid met concrete en meetbare doelen gebaseerd op de pijlers Armoede, Schulden en Preventie.

• ▪

  Versimpel de aanvraagformulieren en processen van de verschillende regelingen.

• ▪

  Geef meer aandacht aan bekendmaking van de regelingen om het bereik te vergroten.

• ▪

  Vergroot de gemeentelijke regie met betrekking tot het maatschappelijk middenveld om tot een betere samenwerking te komen.

Aandachtspunten evaluatie Beleidsplan Schulddienstverlening

• ▪

  Geef extra aandacht aan de manier en vorm van schulddienstverlening aan jongeren.

• ▪

  Geef aandacht aan een groeiende groep inwoners (met of zonder schulden) die behoefte heeft aan langdurige financiële begeleiding in verband met weinig leervermogen.

• ▪

  Blijf inzetten op ondersteuning van inwoners om financieel zelfredzaam te worden.1 Dit met de kanttekening dat uit de praktijk blijkt dat een groot deel van de mensen blijft aangewezen op budgetbeheer.

In dit beleidsplan staat wat wij willen bereiken op het terrein van armoede, schulden en preventie. In het bijbehorende uitvoeringsplan staat hoe we dat willen bereiken.

2.1 Bestaans(on)zekerheid

Steeds vaker vangen we armoede en schulden onder het begrip bestaansonzekerheid. Bestaanszekerheid gaat over meer dan alleen voldoende geld hebben. Het betekent dat mensen de zekerheid hebben van voldoende en voorspelbaar inkomen, werk en mee kunnen doen in de samenleving. Ook het hebben van een geschikte en betaalbare woonplek in een veilige en prettige omgeving en toegang tot zorg vallen onder het begrip bestaanszekerheid. Armoede en schulden zetten bestaanszekerheid onder druk en dat heeft vaak gevolgen voor andere leefgebieden. Bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, wonen en schoolprestaties. En het leidt ertoe dat niet iedereen dezelfde kansen heeft en kan meedoen.

2.2 Rollen Rijk en gemeenten

Het Rijk is verantwoordelijk voor de bestaanszekerheid van burgers. Denk bijvoorbeeld aan de hoogte van de bijstandsuitkeringen en de verschillende toeslagen, zoals zorg- en huurtoeslag. Gemeenten zijn het vangnet voor inwoners met een laag inkomen. Zij richten hun minimabeleid in om mensen mee te laten doen. Daarnaast hebben gemeenten de wettelijke plicht om inwoners met schulden te ondersteunen.

2.3 Landelijke doelen armoede en schulden

Het landelijke doel voor armoede en schulden richt zich op bestaanszekerheid, met onder ander de volgende ambities:

• ▪

  een halvering van kinderarmoede in 2025 (ten opzichte van 2015);

• ▪

  een halvering aantal huishoudens met problematische schulden in 2030 (ten opzichte van 2015);

• ▪

  meer mensen komen duurzaam uit de schulden;

• ▪

  versterking preventie en vroegsignalering;

• ▪

  werkenden met een laag inkomen eerder bereiken en ondersteunen, omdat werk de basis van bestaanszekerheid is;

• ▪

  voorkomen van geldzorgen door financiële educatie en het bekend maken van beschikbare voorzieningen.

2.4 Raadsprogramma en Global Goals

Wij kunnen armoede niet tot nul reduceren en ook niet voorkomen dat er geen inwoners meer zijn met problematische schulden. Maar als onze inwoners in de knel komen, dan doen wij er alles aan om hen zo goed mogelijk en in een zo vroeg mogelijk stadium te helpen. Wij willen hiermee bestaanszekerheid, kansengelijkheid en meedoen in de Mienskip bevorderen. Thema’s die ook zijn opgenomen in het raadsprogramma en die bijdragen aan de Global Goals ‘geen armoede’, ‘geen honger’ en ‘ongelijkheid verminderen’.

2.5 Wetgeving en ontwikkelingen

De twee belangrijkste wetten voor armoede- en schuldenbeleid zijn de Participatiewet en de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening. Daarnaast passen wij verschillende andere wetten toe. In bijlage 1 hebben wij andere belangrijke wetgeving op een rijtje gezet. Naast de bestaande wetgeving is er op dit moment sprake van verschillende landelijke ontwikkelingen op het terrein van armoede en schulden. Deze ontwikkelingen staan in bijlage 2.

2.6 Leeswijzer

In hoofdstuk 3 beschrijven wij de complexiteit van armoede en schulden. De cijfers over armoede en schulden in onze gemeente staan in hoofdstuk 4. Onze doelstellingen komen aan bod in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 tot en met 8 staat wat we al doen op het terrein van armoede en schulden en preventie en wat we nog meer gaan doen. In de hoofdstukken 9 en 10 gaan we in op de onderwerpen samenwerking en communicatie. Het monitoren van onze doelstellingen en de beschikbare financiële middelen komen aan bod in de hoofdstukken 11 en 12. Tot slot besteden wij in hoofdstuk 13 aandacht aan evaluatie en rapporteren. Het tweede deel van dit beleidsplan bestaat uit het uitvoeringsplan en bijlagen.

Mensen in armoede en schulden hebben vaker gezondheidsproblemen, stress, minder sociale contacten en minder kans op een opleiding of een goede baan. Dit leidt tot hogere zorgkosten, lagere arbeidsproductiviteit, ziekteverzuim en een grotere druk op de sociale zekerheid. De maatschappelijke kosten van schuldenproblematiek in Nederland worden geschat op minimaal 8,5 miljard euro per jaar2. Uit onderzoek blijkt dat elke geïnvesteerde euro in de schuldhulpverlening de maatschappij tot 2 euro oplevert3. In dit hoofdstuk gaan we in op de complexiteit van het maatschappelijke vraagstuk armoede en schulden.

3.1 Stelsel inkomensondersteuning

De inkomensondersteuning In Nederland bestaat uit een ingewikkeld stelsel van toeslagen, uitkeringen en andere financiële regelingen. De regelingen zijn bedoeld om mensen te ondersteunen, maar we zien dat de wirwar aan regels en voorwaarden vaak juist een hindernis is voor mensen die al financiële problemen hebben. Dit zorgt ervoor dat mensen die het juist het hardst nodig hebben, vaak het minst profiteren van de beschikbare ondersteuning.

3.2 Basisvaardigheden

Basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden zijn belangrijk om mee te doen aan onze maatschappij. Inwoners die deze vaardigheden in mindere mate hebben, kunnen niet zo actief meedoen als inwoners die deze vaardigheden wel hebben. Het percentage laaggeletterdheid4 is in onze gemeente 15%. Het hebben van onvoldoende basisvaardigheden gaan vaak hand in hand met armoede en schulden. Ook weten inwoners die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen vaak de weg niet te vinden naar regelingen en (schuld)hulpverlening.

3.3 Onrealistisch beeld financiële redzaamheid

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de overheid een onrealistisch beeld heeft van de zelfredzaamheid van mensen. “Er bestaat een behoorlijk verschil tussen wat de overheid van mensen verwacht en wat zij daadwerkelijk kunnen doen", staat in het rapport Weten is nog geen doen van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR). Vooral bij tegenslag en stress zijn niet alle mensen in staat om hun leven goed op te rit te houden. Verstandelijk weten ze vaak wel wat ze moeten doen, maar met alle verleiding en tegenslagen is het vaak erg moeilijk om zich aan dat plan te houden. Dat geldt volgens de WRR niet alleen voor de kwetsbare groepen in de maatschappij5 . "Ook mensen met een hoge opleiding en een goede maatschappelijke positie kunnen in situaties terecht komen waarin hun zelfredzaamheid ontoereikend is, zeker op momenten dat het leven tegenzit."

3.4 Chronische stress door financiële problemen

Uit diverse onderzoeken blijkt dat (lang) in armoede leven zorgt voor chronische stress. Dit heeft een negatieve invloed op het denk- en doenvermogen van mensen. Het gevolg is dat sommige mensen niet meer goed naar de lange termijn kunnen kijken. Ze richten zich vooral op het oplossen van problemen op korte termijn. Dit kan leiden tot steeds onverstandigere beslissingen, zoals kopen op afbetaling.

3.5 Werken maar niet rond kunnen komen

Werken is nog steeds de beste manier om uit armoede en financiële zorgen te komen, maar werken moet wel lonen (en het moet mogelijk zijn). Toch zien we werkenden in loondienst en zelfstandigen die met moeite de eindjes aan elkaar weten te knopen. Iemand die op papier een prima inkomen heeft, kan tegen allerlei onvermijdelijke kosten aanlopen. Het gevolg kan zijn dat deze mensen een lager besteedbaar inkomen hebben dan mensen met een uitkering. Maar zij komen niet in aanmerking voor regelingen zoals kwijtscheldingen, toeslagen en minimaregelingen omdat hun inkomen te hoog is.

3.6 Kinderen

Kinderen die opgroeien in armoede:

• ▪

  Lopen meer risico op benadeling bij de toegang tot onderwijs (lager schooladvies, minder ondersteuningsmogelijkheden, minder stimulans/ondersteuning door ouders).

• ▪

  Hebben een hoger risico om vroegtijdig school te verlaten zonder startkwalificatie6.

• ▪

  Hebben meer moeite met het vinden van een betaalde baan boven de armoedegrens (mede door een gemiddeld lager opleidingsniveau).

• ▪

  Missen vaak de vaardigheden om, om te gaan met de uitdagingen in hun leven.

• ▪

  Lopen een groter risico op sociale uitsluiting.

Het gevolg kan zijn dat kinderen die opgroeien in armoede, in armoede blijven leven als zij volwassen zijn. Dit noemen we generatiearmoede. Armoede wordt dan van generatie op generatie overgedragen.

3.7 Jongeren

Wij verwachten van jongeren dat zij vanaf hun 18^e financieel volwassen zijn, maar vaak is dit niet het geval. Uit onderzoek van het NIBUD7 blijkt dat 1 op de 5 jongeren van 18 tot 27 jaar te maken heeft met (ernstige) betaalproblemen. Er is vaker dan voorheen sprake van verslavingen, beïnvloeding door sociale media en schulden bij ‘koop nu, betaal later’ diensten. Ook blijkt dat 1 op de 10 jongeren al eens is gevraagd om ‘geldezel’ te zijn. Dat zijn jongeren die geronseld worden om hun bankrekening beschikbaar te stellen om gestolen geld weg te sluizen. Criminelen benaderen hiervoor vaak mensen die wat kwetsbaarder zijn. Bijvoorbeeld omdat ze in geldnood zitten of een lichte verstandelijke beperking hebben. Schulddienstverlening voor jongeren is ingewikkelder omdat er vaker sprake is van betalingen via 'tikkies', bankfraude (‘geldezel’), crypto-valuta en onvoorspelbare inkomsten via streaming (bijvoorbeeld op TikTok).

3.8 Ouderen

Armoede onder ouderen groeit. Kosten voor wonen, welzijn en zorg stijgen en pensioenen worden niet geïndexeerd. Veel senioren zijn niet vermogend en wie pech heeft gehad in het leven in werk of gezondheid, hangt zelfs tegen de armoede aan. Ook ouderen met een middeninkomen, komen steeds meer onder druk te staan. Armoede komt voor bij meerdere groepen senioren. Bijvoorbeeld ouderen met weinig aanvullend pensioen en hoge zorgkosten en mensen die werkloos zijn geraakt na hun 55^e en niet meer aan het werk komen. Onbekendheid met de bestaande landelijke en gemeentelijke regelingen en het ontbreken van digitale vaardigheden maken het moeilijk voor ouderen om zelfstandig uit de situatie te komen.

3.9 Anderstaligen

Veel nieuwkomers zijn niet of onvoldoende financieel zelfredzaam. Dat blijkt uit een onderzoek van Kenniscentrum Integratie en Samenleving naar de financiële en sociale zelfredzaamheid van nieuwkomers. Een gebrek aan zelfredzaamheid heeft te maken met de complexiteit van wet- en regelgeving, het denkvermogen en persoonlijkheid. Bovendien is het systeem van zorgtoeslagen, naheffingen, eigen risico en afrekeningen zo ingewikkeld dat nieuwkomers, die vaak de taal nog niet goed onder de knie hebben, snel schulden maken.

In 2024 is er een nieuwe methode ontwikkeld om armoede in Nederland te meten. Hierdoor vallen er minder mensen onder de definitie van armoede. Dit betekent niet dat er minder mensen zijn met geldzorgen. Het is een papieren werkelijkheid. Hoewel de absolute aantallen nu lager zijn, blijkt uit onderzoek dat de ernst van de armoede toeneemt en dat er steeds meer werkenden zijn die in armoede leven. De groep mensen met een risico op armoede wordt dus groter. Daarnaast blijkt uit de cijfers van het CBS dat de groep inwoners met schulden toeneemt.

4.1 Cijfers armoede en schulden

Het beeld van de cijfers in onze gemeente en de omringende gemeenten is als volgt8:

In bijlage 3 staan cijfers van onze gemeente over het aantal huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum, schulden per huishoudtype en schulden per leeftijdsgroep.

Wij willen dat onze inwoners kunnen rondkomen, meedoen en geen problematische schulden hebben. Dat is een ambitieus doel omdat wij daar maar deels aan kunnen bijdragen. Het Rijk is in eerste instantie verantwoordelijk voor de bestaanszekerheid van burgers (inkomensstelsel, toeslagen e.d.). Maar binnen de mogelijkheden die wij als lokale overheid hebben, willen wij armoede en schulden zoveel mogelijk voorkomen. Dit doen wij door het bieden van goed toegankelijke en vindbare inkomensregelingen en laagdrempelige financiële hulpverlening.

In hoofdstuk 11 staat hoe wij deze doelen meten.

Wij beginnen niet bij nul. In de afgelopen jaren hebben we al veel gedaan om onze inwoners in armoede en schulden te helpen. Hieronder beschrijven wij wat we al doen op het gebied van armoede en wat we gaan doen om meer inwoners te bereiken.

6.1 Wat doen we al

Op het terrein van armoede zetten wij verschillende instrumenten in. In de tabel hieronder hebben wij deze instrumenten op een rijtje gezet. In bijlage 4 lichten wij deze instrumenten toe.

6.2 Hoe willen wij meer inwoners bereiken

We willen dat meer inwoners gebruik maken van de minimaregelingen. In het uitvoeringsplan hebben wij acties opgenomen om dit doel te bereiken. Wij zetten onder andere de volgende acties in:

Uit een recent onderzoek blijkt dat mensen gemiddeld 8 jaar wachten voordat zij hulp vragen voor schulden15. Schulden ontstaan vaak door een combinatie van factoren. Bijvoorbeeld ontslag, ziekte of een scheiding. Daarnaast kunnen langdurige financiële tekorten of onverstandige beslissingen bijdragen aan het ontstaan van schulden. Er is een sterke wisselwerking tussen armoede en schulden: langdurige armoede vergroot de kans op schulden en langdurige schulden kunnen mensen verder in armoede storten. Het bieden van hulp bij schulden is een wettelijke taak. Iedere inwoner met schulden kan voor hulp bij ons terecht. Voor onze schulddienstverlening ligt er al een stevig basis die wij willen doorontwikkelen. In dit hoofdstuk beschrijven wij wat we al doen en wat we nog meer gaan doen.

7.1 Wat doen we nu

Niet alleen de aanpak van schulden, maar ook van de bredere problematiek is belangrijk.

Daarom werken we integraal. Wij kijken niet alleen naar de financiële problemen, maar ook naar de bredere problematiek. In veel gevallen zijn schulden niet het enige probleem in het huishouden. Alleen het oplossen van schulden is dus vaak niet genoeg. Om een duurzame oplossing te vinden en een langdurig resultaat te bereiken is samenwerking belangrijk. Dan hebben we het over interne samenwerking op bijvoorbeeld het terrein van Jeugd, Onderwijs en Wmo en samenwerking met externe partners, zoals de Kredietbank Nederland (KBNL), Amargi en Humanitas.

7.2 Proces schulddienstverlening

Het proces voor schulddienstverlening volgens de NVVK16 kent 4 fasen. Het doel is om mensen met schulden zo snel mogelijk financiële stabiliteit en een toekomstperspectief te bieden.

7.3 Gezinnen met minderjarige kinderen

Opgroeien in armoede heeft grote gevolgen voor kinderen. Daarom geven wij gezinnen met minderjarige kinderen voorrang bij schulddienstverlening en zijn wij waakzaam tijdens het traject.

7.4 Zelfstandigen (BZF)

Wij hebben ook de wettelijk verplichting om zelfstandigen schulddienstverlening te bieden. Bureau Zelfstandigen Friesland (BZF) voert dit voor ons uit. BZF ziet dat veel ondernemers moeite hebben om rond te komen omdat Coronasteunmaatregelen terugbetaald moeten worden. Juist bij ondernemers is er vaak sprake van (verborgen) armoede. Ondernemers kunnen langer de kop in het zand steken en het ene gat met het andere vullen omdat er meer geldstromen zijn. Vaak doen ze er langer over om hun trots opzij te zetten en hulp te zoeken.

7.5 Basisdienstverlening

Om de schulddienstverlening in Nederland te versterken is begin 2024 tussen het Rijk, de NVVK, Divosa20 en VNG21, de basisdienstverlening schuldhulpverlening afgesproken. Deze basisdienstverlening leidt tot een hulpaanbod dat toegankelijker is en in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen. Dit moet ertoe leiden dat de schuldhulp overal van hoge kwaliteit is en dat inwoners die hulp nog beter weten te vinden. Vanuit deze basisdienstverlening komt er onder andere meer aandacht voor (financiële) begeleiding en nazorg. In bijlage 6 staat uit welke elementen de basisdienstverlening bestaat.

7.6 Wat gaan we nog meer doen

We willen inwoners en zelfstandigen met problematische schulden zo goed mogelijk ondersteunen. In het uitvoeringsplan hebben wij acties opgenomen om dit doel te bereiken. Wij zetten onder andere de volgende acties in:

“Voorkomen is beter dan genezen” is het uitgangspunt bij preventie. Schuldpreventie richt zich op inwoners die risico lopen op (problematische) schulden en op inwoners die al schulden hebben. Dan is het doel te voorkomen dat problemen erger worden. Schuldpreventie is een mix van activiteiten en voorzieningen met als doel dat inwoners financieel vaardig worden en hun financiën op orde houden.

8.1 Wat doen we nu

Voor inwoners met beginnende schulden is het van groot belang dat wij deze schulden snel signaleren en er hulp beschikbaar is. Dit om te voorkomen dat betalingsachterstanden verder oplopen en zich ontwikkelen tot problematische schulden. Vroegsignalering van schulden is sinds 2021 een wettelijke taak van gemeenten. Het gaat dan om signalen van schuldeisers over een betalingsachterstand op vaste lasten, zoals huur, energie, water en zorgverzekering. Veel gemeenten, ook onze gemeente, zijn hiervoor aangesloten bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering. De meeste vaste lasten partners zijn ook aangesloten op dit convenant.

8.2 Wat gaan we nog meer doen

Wij willen dat minder inwoners en zelfstandigen problematische schulden hebben. In het uitvoeringsplan hebben wij acties opgenomen om dit doel te bereiken. De acties die wij inzetten zijn onder andere:

Armoede en schulden zijn problemen die de hele Mienskip aangaan. Door de hardnekkigheid en de complexiteit van deze problemen is iedereen nodig: de Rijksoverheid, de gemeente, inwoners, maatschappelijke instellingen, vrijwilligers, bedrijven en scholen. Samen zijn wij er verantwoordelijk voor dat inwoners kunnen rondkomen en meedoen. Hierbij is de samenwerking met maatschappelijke partners van groot belang. Zij zijn onmisbaar om de cirkel van armoede en kansenongelijkheid te doorbreken. Bij het uitwerken van de acties uit het uitvoeringsplan betrekken wij onder andere de volgende partijen:

Er is sprake van onderbenutting van regelingen en onbekendheid met regelingen. Het is en blijft een uitdaging om de verschillende doelgroepen, zoals laaggeletterden, niet digitaal vaardige inwoners en anderstaligen te bereiken. In dit hoofdstuk beschrijven wij wat we al doen en wat we nog meer gaan doen.

10.1 Wat doen we al?

We doen al veel aan communicatie. Voor het bereiken van onze inwoners zetten we verschillende middelen in. We gebruiken onze website, de gemeentepagina in Actief, sociale media en onze inwoners met een bijstandsuitkering ontvangen twee keer per jaar een nieuwsbrief. Daarnaast brengen wij jaarlijks de Geldgids uit voor inwoners met een laag inkomen. In deze gids staan alle gemeentelijke en landelijke regelingen waarop inwoners met een laag inkomen een beroep kunnen doen. Ook onze samenwerkingspartners ontvangen jaarlijks een hoeveelheid gidsen die zij kunnen uitdelen aan inwoners.

10.2 Wat gaan we nog meer doen?

In het uitvoeringsplan hebben wij de volgende acties opgenomen om onze inwoners beter te bereiken:

De doelen die wij hebben genoemd, kunnen we meten. Wel is het lastig om harde conclusies aan de cijfers te verbinden omdat er veel variabelen zijn. Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt bijvoorbeeld dat ruim 20% van de telefonisch geïnterviewden geen minimaregelingen wil aanvragen en zegt het probleem wel anders op te lossen. Ongeveer 10% van de geïnterviewden vraagt regelingen niet aan uit wantrouwen in de overheid. Ook komen niet alle huishoudens in aanmerking voor de regelingen. Op grond van de Participatiewet moeten wij een vermogenstoets doen. Het kan dan zijn dat huishoudens wel een laag inkomen hebben, maar dat er geen recht bestaat op de regelingen omdat het vermogen te hoog is.

11.1 Indicatoren

We meten aan de hand van indicatoren of we onze doelstellingen halen. Naast het verzamelen van de cijfers doen we één keer per 4 jaar een klanttevredenheidsonderzoek. Deze ‘zachte’ (kwalitatieve) informatie heeft een belangrijke meerwaarde bij het monitoren van ons beleid. Ook gebruiken wij de periodieke servicegesprekken die wij met onze bijstandsgerechtigden voeren om klanttevredenheid te meten. In bijlage 8 staat welke indicatoren wij gebruiken om onze doelen te meten.

11.2 Gebruik data

Wij maken gebruik van data uit onze eigen dashboards en data van Data Fryslân en het CBS.

De huidige beschikbare structurele en incidentele budgetten zijn het vertrekpunt voor de uitvoering van het beleidsplan.

12.1 Structurele budgetten

In de tabel hieronder staan de budgetten voor 2026 tot en met 2029.

12.2 Aanvullende structureel budget

Vanaf 2024 heeft het Rijk extra structurele middelen beschikbaar gesteld voor armoede en schulden. Jaarlijks ontvangen wij € 69.00027. Deze middelen staan nog geparkeerd. Wij willen dit geld inzetten voor preventie, namelijk financiële educatie op scholen en extra capaciteit voor persoonlijk contact bij het vroegsignaleren van schulden.

12.3 Incidenteel budget

Wij ontvangen voor 2025 tot en met 2028 middelen voor de verbetering van schulddienstverlening. Voor 2025 is dit € 30.000,-. De budgetten voor 2026 tot en met 2028 worden jaarlijks bekend gemaakt in de meicirculaire. Deze middelen zetten wij onder andere in voor het ontwikkelen van communicatiemateriaal (doelgroepgericht), een proef met het aanbieden van budgetcoaching aan werkenden en het ontwikkelen van een toolkit voor werkgevers. Daarnaast gebruiken we de middelen voor andere incidentele kosten die zijn verbonden aan de acties die in het uitvoeringsplan staan.

12.4 Benodigde middelen wensen raad

U wilt graag dat wij onderzoek doen naar gratis reizen met de Samen Vooruit pas voor inwoners met een laag inkomen en weinig vermogen. Ook wilt dat wij onderzoeken of we een laagdrempelig Informatiepunt Geldzaken kunnen opzetten. Daarnaast is uw wens om periodiek een klanttevredenheidsonderzoek te houden. Zoals bekend, komt de financiële ruimte van onze gemeente vanaf 2028 onder druk te staan. De structurele kosten van een Informatiepunt, klanttevredenheidsonderzoek en de Samen Vooruit pas kunnen we niet opvangen binnen de huidige budgetten. Een uitgangspunt voor de begroting 2027 is dat er voor nieuw structureel beleid in de basis geen ruimte is, “tenzij”. Met ‘tenzij’ bedoelen we dat nieuw structureel beleid in de plaats komt van oud structureel beleid (“oud voor nieuw”).

Dit beleidsplan is geen statisch, vaststaand beleid voor de komende vier jaar. Aan de hand van monitoring bekijken wij of wij het beleids- en het uitvoeringsplan moeten bijstellen. Jaarlijks ontvangt u van ons een voortgangsrapportage.