Programma Wonen 2024-2028

Je thuis voelen is belangrijk. Onze inwoners ervaren dit ook, we willen een thuis voor iedereen. Maar hoe moet dat als je al lange tijd geen huis kunt vinden? Er zijn op dit moment helaas onvoldoende passende woningen in onze dorpen, voor mensen die hier graag willen blijven wonen. Daar willen we snel iets aan doen. Sterker nog, daar moeten we iets aan doen. Onze opgave is om 950 nieuwe woningen te bouwen tussen 2022 en 2030. En minimaal 100 tijdelijke woningen.

Daarin zetten we speciaal in op woningen voor senioren en starters, waar duidelijk behoefte aan is. En we zijn creatief: door woningen te splitsen, tijdelijke woningen te bouwen of gezamenlijke wooninitiatieven te realiseren. We moeten creatief en innovatief zijn, maar wel met aandacht voor de leefbaarheid van onze dorpen.

Nieuwe woningen en wijken hebben in meer of mindere mate invloed op de omgeving waar mensen nu al wonen. Onze inwoners zijn hier komen wonen of opgegroeid in het groen. Dat hoort bij onze dorpen. Dus bouwen we met aandacht voor de natuur en het groen. Dat is soms uitdagend en wennen voor de directe omgeving, maar het kan.

Naast de bouw van nieuwe woningen gaat dit woonprogramma ook over de vraag hoe mensen met elkaar samenleven. Ondanks dat we een flinke woningbouwopgave hebben, bestaan de meeste woningen al. Hoe zorgen we ervoor dat woningen toekomstbestendig worden en onze dorpen ook in de toekomst fijne plekken blijven om te wonen?

Juist omdat inwoners hun woonomgeving zo mooi vinden, is het ook fantastisch om te zien dat ze daar actief over willen meepraten en -denken. Dat zien we onder andere bij de Bram Streeflandweg in Renkum: samen met inwoners hebben we een prachtig plan gemaakt voor nieuwe woningen op de scholenstrip. Resultaat: meer woningen én een gelukkige, verbonden buurt.

Het is ontzettend belangrijk om de uitdagingen op het gebied van wonen met elkaar aan te pakken. De wooncrisis is nog lang niet opgelost. We blijven in gesprek met inwoners, zorginstellingen, makelaars, ontwikkelaars, ondernemers… noem het maar op. En gaan samen deze uitdaging aan en stropen de mouwen op om te doen wat nodig is.

Ik wil dan ook iedereen bedanken voor hun bijdrage aan het Programma Wonen 2024-2028. Die bijdrage is vertaald in dit document. Ik hoop dat iedereen zichzelf herkent in dit programma en misschien nog nieuwe inzichten opdoet. En nog belangrijker: dat iedereen zich ook in de toekomst thuis kan voelen in onze mooie dorpen.

Daniëlle van Bentem

Wethouder

1 Inleiding

1.1 Waarom een Programma Wonen

1.2 Hoe hebben we het programma gemaakt

1.2.1 Betrokkenheid inwoners en samenwerkingspartners geborgd

1.2.2 Intern verbinding met andere beleidsthema’s geborgd

1.3 Status van het Programma Wonen

1.4 Leeswijzer

2 De actualiteit geduid

2.1 Lokale vertrekpunten

2.1.1 Collegeperspectief Renkum in bloei

2.1.2 Omgevingsvisie Renkum 2040

2.2 Regionale kaders

2.3 Landelijke context

3 Onze visie op wonen

3.1 Onze visie

3.2 De thema’s

4 De bouwopgave: versnellen

4.1 Wat zien we

4.2 Wat willen we bereiken

4.3 Wat gaan we doen

5 Een passende voorraad: betaalbaar, gevarieerd en duurzaam

5.1 Wat zien we

5.2 Wat willen we bereiken

5.3 Wat gaan we doen

6 Een thuis voor iedereen: aandachtsgroepen, wonen met zorg

6.1 Wat zien we (waarom)

6.2 Wat willen we bereiken

6.3 Wat gaan we doen

7 Vitale leefgemeenschappen: focus op de dorpen

7.1 Wat zien we

7.2 Wat willen we bereiken

7.2.1 Perspectieven voor onze dorpen

7.3 Wat gaan we doen

8 Samen werken aan uitvoering

8.1 Toetsingskader

8.2 Blijvend in gesprek: 2 Samenwerkingstafels

8.3 Prestatieafspraken

8.4 Monitoring, evaluatie en actualisatie

Bijlage 1 Impressies stakeholderbijeenkomsten

Bijlage 2 Gebruikte onderzoeken en documenten

Bijlage 3 Begrippenlijst

1.1 Waarom een Programma Wonen

Voor u ligt het Programma Wonen van de gemeente Renkum. Dit Programma zet de koers uit voor de komende 5 jaar. In aansluiting op het perspectief van de Omgevingsvisie Renkum 2040 kijken we ook door naar de langere termijn. Met dit Programma staan we klaar om verwachte huishoudensgroei in onze gemeente te faciliteren en een bijdrage te leveren aan de regionale woonopgaven.

De opgaven op het gebied van wonen en leefomgeving zijn groot. En we leven in een tijd met veel onzekerheden. Wij nemen als gemeente daarom meer regie op ontwikkelingen in de woningvoorraad en de woningbouw. Dit doen we vanuit het belang van huidige en toekomstige inwoners. Zo kunnen zij fijn samen (blijven) wonen in een de dorpen van Renkum.

Het tekort aan passende en betaalbare woningen is nijpend. Door het Rijk wordt dit ook erkend. De Nationale Woon- en Bouwagenda, uitgewerkt in onderliggende programma’s en regionale woondeals, moeten het bouwtempo opvoeren. De regionale Woondeal vertaalt dit door voor de regio Arnhem-Nijmegen. Op lokaal niveau ligt de verantwoordelijkheid bij ons als gemeente, in samenwerking met onze partners. Deze dynamiek vraagt een actueel programma dat onze ambities voor de komende jaren op het wonen in onze dorpen formuleert, en voldoende ruimte geeft om flexibel in te spelen op een veranderende context. En het vraagt om een goede monitoring van ambities en uitvoering, waarmee het een goed sturingsmechanisme wordt. Met oog voor de invoering van de Omgevingswet geven we dit vorm in het Programma Wonen dat nu voor u ligt.

1.2 Hoe hebben we het programma gemaakt

1.2.1 Betrokkenheid inwoners en samenwerkingspartners geborgd

Dit Programma Wonen is in een intensief proces met de belangrijkste spelers in het veld tot stand gekomen. Zo hebben wij onze partners op het gebied van wonen, bouwen, wonen-en-zorg en welzijn geconsulteerd. Tijdens een interactieve sessie op 13 april 2023 hebben we met elkaar de kansen, belemmeringen en opgaven verkend. Tijdens een tweede sessie met onze partners op 17 augustus 2023 hebben we van gedachten gewisseld over de hoofdlijnen van het Programma Wonen en de in te zetten instrumenten. Impressies van deze bijeenkomsten zijn bijgevoegd in bijlage 1.

Onze inwoners hebben verder op verschillende momenten inbreng kunnen leveren:

• •

  Via een woononderzoek (enquête) uitgevoerd onder de leden van Renkum Spreekt1. Daar konden ook overige inwoners van de gemeente Renkum aan deelnemen via een open link;

• •

  Tijdens drie inloopbijeenkomsten in onze dorpen. In totaal hebben circa 30 inwoners hun verhaal met ons gedeeld.

Daarnaast heeft er met de inwoners van Wolfheze een intensief participatietraject plaatsgevonden in het kader van het opstellen van de Dorpsvisie Wolfheze. De resultaten van dit traject zijn voor wat betreft het wonen meegenomen bij het opstellen van dit programma.

1.2.2 Intern verbinding met andere beleidsthema’s geborgd

Binnen de gemeentelijke organisatie hebben de adviseurs op de relevante thema’s meegewerkt en meegedacht. Zo hebben we samengewerkt aan een integraal Programma, dat ook aandacht besteedt aan en verbinding legt met andere relevante beleidsthema’s.

De gemeenteraad is in het proces meegenomen tijdens twee raadsontmoetingen en in het kader van de Startnotitie Programma Wonen Renkum (vastgesteld in juni van dit jaar). Om de integraliteit ook op bestuurlijk niveau te borgen, is op twee momenten in het proces een collegebreed gesprek gevoerd over de thema’s, aandachtspunten en de koers.

Het resultaat is een Programma Wonen met een integraal karakter, dat een stevige basis vindt in de Omgevingsvisie Renkum 2040 en het collegeperspectief.

Dit Programma is gebaseerd op diverse beschikbare onderzoeken en documenten (zie bijlage 2 voor een overzicht).

1.3 Status van het Programma Wonen

Dit Programma Wonen is een nadere uitwerking en concretisering van de gemeentelijke Omgevingsvisie Renkum 2040 voor het thema Wonen. Samen met de overige programma’s Duurzaamheid en Leefbaarheid (in ontwikkeling) is dit een invulling van het programmatisch werken volgens de nieuwe Omgevingswet. Dit Programma komt in de plaats van de huidige Nota Wonen uit 2019. Het Programma Wonen is geldig voor de komende vijf jaar (2024 tot en met 2028).

1.4 Leeswijzer

In hoofdstuk 2 gaan we in op de actualiteit op het gebied van het wonen: lokale en regionale kaders en landelijke ontwikkelingen. Op basis daarvan formuleren we onze visie op het wonen voor de komende jaren, doorvertaald in vijf thema’s die voor ons prioriteit hebben (hoofdstuk 3). De inhoudelijke thema’s (de bouwopgave, een passende voorraad, een thuis voor iedereen en vitale leefgemeenschappen) werken we in de hoofdstukken 4 tot en met 7 verder uit. We volgen daarbij een vaste opzet:

• •

  wat zien we;

• •

  wat we willen bereiken, en;

• •

  wat gaan we doen.

Hoofdstuk 8 is een apart thema dat ingaat op de manier waarop we het Programma uitvoeren.

2.1 Lokale vertrekpunten

2.1.1 Collegeperspectief Renkum in bloei

Het Collegeperspectief Renkum in bloei geeft voor de periode 2022-2026 de plannen en ambities weer.

Vergezicht richting 2030

Focuspunten voor korte termijn

Gelijke kansenop zelfontplooiing en ontwikkeling, hulp en ondersteuning en op gezonde oude dag.

Goede en betaalbare zorg dichtbij, stijgende vraag naar jeugd- en ouderenzorg preventief, licht en dichtbij opvangen, zwaardere zorg waar nodig snel toegankelijk en passend, in nauwe samenwerking

De kracht van ontmoeting, we reiken we elkaar de hand waar nodig is, ontmoeting is het vliegwiel

Gezonde omgeving om te wonen, werken en leven, iedereen kan meedoen, openbare ruimte daagt uit tot bewegen en spelen en biedt veel mogelijkheden voor ontmoeting of tot rust komen.

Betaalbaar wonen binnen onze dorpen, voldoende betaalbare en passende woningen, meer regie (actief grondbeleid, richting derden die bouwplannen hebben), schaarste aan betaalbare woningen opheffen, versneld bouwen voor aandachtsgroepen (vooral starters en senioren), flexibele woonoplossingen (woningsplitsing, tijdelijke woningen, geclusterde woningen, andere innovatieve woonvormen). Nieuwbouwplannen passen bij kernwaarden betaalbaar-duurzaam-levensloopbestendig, focus op bouwen binnen de dorpen, sneller van tekentafel naar realisatie, Samenwerken met partners, lobbyen en buiten de kaders denken.

Verduurzaming met en voor iedereen, iedereen heeft recht op goed geïsoleerd huis, goedkope en schone elektriciteit, en goede mogelijkheden voor duurzaam en betaalbaar vervoer, tegengaan van klimaatverandering is plicht én recht, streven klimaatneutraal in 2040.

Overheid dichtbij, transparant en benaderbaar voor onze inwoners, iedereen kan meedenken of meedoen, heldere kaders en verwachtingen vooraf, dorpsgericht werken vertrekpunt

2.1.2 Omgevingsvisie Renkum 2040

In onze Omgevingsvisie Renkum 2040 hebben we de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente integraal bepaald. Dat hebben we gedaan aan de hand van vier thema’s:

• •

  Renkum Samen

• •

  Renkum Gezond en Leefbaar

• •

  Renkum Duurzaam en Toekomstbestendig

• •

  Renkum Dynamisch

Voor het thema Wonen zijn daarin belangrijke kaders meegegeven. Die werken we verder uit op het gebied van het wonen in §3.1 (Onze visie). Op hoofdlijnen zien wij het volgende voor ons:

• •

  Het groene en ruime karakter van onze gemeente en dorpen is leidend. Daarbij hoort ook een kwalitatief goede, gezonde en groene leefomgeving in de dorpen zelf.

• •

  Gebruikswaarde van de leefomgeving is van belang: we willen een gemeente zijn waarin wat gebeurt en die voldoende ruimte biedt aan ruimtelijke en economische functies zoals woningbouw, werkgelegenheid en recreatie.

• •

  We willen een dynamische gemeente blijven. Daarom willen we ruimte bieden aan nieuwe woningen. Dit is hoognodig om onze inwoners goede huisvestingsmogelijkheden te kunnen blijven bieden.

• •

  We zetten in op kleinschalige ontwikkelingen in en rond de dorpen waarbij we als gemeente zelf sturen op kwaliteit en doelgroepen. We stemmen locaties af op het plaatselijke groene en dorpse karakter, het behouden van de hoofdgroenstructuur en een goede bereikbaarheid.

• •

  We blijven actief op zoek naar geschikte locaties binnen onze dorpen en in de nabijgelegen groene ontwikkelzones of terreinen zonder verdere bescherming om zo goed mogelijk aan onze afspraken met de regio en de woningbouwbehoefte voor onze eigen inwoners te voldoen.

• •

  We hebben oog voor het spanningsveld tussen nieuwe bebouwing enerzijds en vergroenen binnen de dorpen anderzijds. In dat spanningsveld zie wij mogelijkheden voor bijvoorbeeld:

  • •

    het verplaatsen van maatschappelijke functies buiten de komgrenzen waardoor er meer ontwikkelmogelijkheden in de dorpen zijn (passend in het landschap). Daarbij blijft de bereikbaarheid van de maatschappelijke functies voor de doelgroepen een belangrijke afweging. In de Omgevingsvisie wordt beschreven op basis van welke principes en voorwaarden nieuwe bebouwing en ontwikkelingen in het landschap denkbaar zijn;

  • •

    sociale en betaalbare woningen, meergeneratiewoningen, huisvesting van arbeidsmigranten en bevorderen van doorstroming;

  • •

    stimuleren van nieuwe woonvormen en creatieve oplossingen voor het realiseren of benutten van de juiste woningen voor de juiste doelgroepen;

  • •

    het splitsen van woningen en/of kavels, het transformeren en creatief hergebruiken van kantoren, vrijkomende winkels of andere functies of gebieden en het verdichten op reeds bebouwde of gebruikte locaties.

2.2 Regionale kaders

In het voorjaar is in de Groene Metropoolregio de Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen vastgesteld2. De Woondeal is een samenwerkingsagenda voor de woningbouwopgave in de regio en wordt als uitgangspunt gehanteerd voor herijking van lokaal ruimtelijk en volkshuisvestelijk beleid. Rijk, provincie en gemeenten zetten in op:

• •

  Realisatie van de woningbouwopgave binnen de kaders van de Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen/Foodvalley;

• •

  Een gezonde woningmarkt met een woningtekort van 2% in 2030: conform provinciaal bestuurlijke afspraak zet de regio in op de bouw van 33.000 woningen tot en met 2030 (en richting 2040 circa 55.000 woningen). Onder andere door inzet op flexwoningen en ruimte voor alternatieve woonvormen;

• •

  Beter benutten van de bestaande voorraad als kans voor het verminderen van de woningnood en het optimaal benutten van de gebouwde omgeving;

• •

  Vergroting van de beschikbaarheid van woningen voor mensen met lage en middeninkomens (in lijn met de nationale doelstelling naar 2/3 betaalbaar). We zorgen voor voldoende betaalbare woningen voor aandachtsgroepen en een evenwichtige spreiding daarvan over de gemeenten;

• •

  Inzet op realisatie binnen het middensegment van betaalbare koopwoningen voor de lagere inkomens met een prijs van maximaal €250.000 of middenhuur (op basis van het woonbehoefteonderzoek);

• •

  Verduurzamen en toekomstbestendig maken van de bouwsector en vermindering van bouwkosten, doordat circulair en conceptueel bouwen de norm is bij woningbouw;

• •

  Met klimaatadaptief bouwen en beheren beperken we de overlast van de gevolgen van klimaatverandering. Dit gaat hand in hand met natuurinclusief bouwen;

• •

  Voor de verdere verdeling van de behoefte aan betaalbare woningen per regiogemeente (verdeling tussen middenhuur, koop tot €250.000, en koop tot €355.000) vormt het regionale Woonbehoefteonderzoek de basis.

2.3 Landelijke context

Op landelijk niveau wordt via de Nationale Woon- en Bouwagenda steviger regie gevoerd op onder andere een forse bouwproductie (via de hieronder genoemde programma’s, nationale prestatieafspraken en regionale Woondeals). De Nationale Woon- en Bouwagenda beperkt zich niet tot woningbouw en volkshuisvesting. Er is aandacht voor betaalbaarheid en huisvesting van kwetsbare doelgroepen, de verduurzamingsopgave en de verbinding van de woonzorgopgaven. Ook staan we staan voor een opgave om de klimaatbestendigheid van de gebouwde omgeving te waarborgen en de biodiversiteit te versterken. En we staan voor opgaven in het kader van de vergrijzing en ontwikkelingen op het gebied van wonen met zorg, zoals bijvoorbeeld de decentralisatie van Beschermd Wonen. Als onderdeel van de Woon en Bouwagenda zijn zes programma’s uitgewerkt voor de thema’s woningbouw, betaalbaar wonen, wonen en zorg voor ouderen, leefbaarheid en veiligheid, een thuis voor iedereen (aandachtsgroepen) en versnelling verduurzaming gebouwde omgeving.

Er wordt veel gevraagd van provincies, regio’s en gemeenten op het woonbeleid en de uitvoering daarvan. Een aanzienlijke taak ligt ook bij de toegelaten instellingen (woningcorporaties). De corporaties, gemeenten, Woonbond en het Rijk hebben medio 2022 Nationale Prestatieafspraken gemaakt over het versnellen van de realisatie van sociale en middeldure huurwoningen. De verhuurderheffing is per 1 januari 2023 geschrapt, maar daar staan op landelijk niveau wel concrete en harde afspraken over de bouwopgave, verduurzaming en huurmatiging tegenover.

In Renkum zijn de toegelaten instellingen dan ook onmisbare partners voor het realiseren van de opgaven. Dat geldt ook voor de zorg- en welzijnsinstellingen in het kader van wonen en zorg.

3.1 Onze visie

Binnen de in het vorige hoofdstuk beschreven kaders en uitgangspunten, zien wij het volgende gewenste toekomstbeeld van het wonen in de dorpen van Renkum voor ons. Daarmee levert het thema Wonen een belangrijke bijdrage aan Gezond en Leefbaar Renkum, een Toekomstbestendig en Duurzaam Renkum en een Dynamisch Renkum (de thema’s uit de Omgevingsvisie).

Dynamische gemeente, voorzien in behoefte

We willen een dynamische gemeente blijven. Daarom willen we ruimte bieden aan nieuwe woningen. Dit is hoognodig om onze inwoners goede huisvestingsmogelijkheden te kunnen blijven bieden. We realiseren in ieder geval het aantal woningen dat we met de regio afspreken. Dat betekent dat de productie versneld moet worden. Daarbij houden wij nadrukkelijk rekening met de woningbehoefte van onze eigen inwoners.

We zetten in op kleinschalige ontwikkelingen in en rond de dorpen waarbij we sturen op kwaliteit en doelgroepen. Woningbouwlocaties binnen de dorpen vinden we het meest kansrijk om aan deze urgente opgave gehoor te geven, maar wij onderkennen dat deze mogelijk in grootte niet omvangrijk genoeg zijn. Ook onderkennen wij dat de locaties binnen de dorpen niet volledig en mogelijkerwijs ook niet op tijd beschikbaar zijn voor de woningbouwopgaven. Daarom blijven we alert op geschikte locaties binnen de kaders zoals de Omgevingsvisie die heeft verwoord.

Betaalbaar wonen en bestaanszekerheid voor iedereen, in gemengde buurten en dorpen

Betaalbaarheid van het wonen zien we als een belangrijk streven, ook in het kader van bestaanszekerheid voor iedereen (zie het Collegeperspectief). We werken daarbij in alle dorpen aan gemengde buurten met meerdere woonvormen en een passend woningaanbod voor al onze inwoners. We werken aan genoeg betaalbare, goede en passende woningen en beperking van de wachttijden voor sociale huurwoningen (door voldoende sociale huurwoningen toe te voegen en doorstroming te bevorderen).

Doorstroming, creatieve oplossingen

We zorgen voor zoveel mogelijk doorstroming in de woningmarkt, bijvoorbeeld door passende woningen voor ouderen, waardoor sociale huurwoningen vrijkomen voor nieuwe verhuring. Daarnaast bouwen we sociale en betaalbare woningen. We willen inspelen op initiatieven voor nieuwe woonvormen en creatieve oplossingen voor het realiseren of benutten van passende woningen voor de juiste doelgroepen. We zijn alert op het mogelijke spanningsveld tussen nieuwe bebouwing enerzijds en vergroenen binnen de dorpen anderzijds. Daarom zetten we op geschikte locaties in op het splitsen van woningen en/of kavels, het transformeren en creatief hergebruiken van vrijkomende kantoren, winkels of andere functies of gebieden en het verdichten op reeds bebouwde of gebruikte locaties.

Naar duurzame, klimaatadaptieve wijken en dorpen

De klimaatverandering en ontwikkelingen op het gebied van energie en warmte stellen ons voor een grote opgave, met name ook op het gebied van het wonen. We willen dat iedereen in staat is bij te dragen én te profiteren van de energietransitie (door beperking energielasten). Daarbij koersen we op klimaatneutrale wijken en dorpen in 2040. De opgave spitst zich toe op energie (beperking energieverbruik, alternatieve opwek), warmte (naar aardgasloos, alternatieve warmtebronnen), klimaatadaptatie, circulariteit en natuurinclusiviteit.

Aandachtsgroepen goed in beeld

We streven ernaar dat iedereen mee kan doen, ook op de woningmarkt: een thuis voor iedereen! Dat betekent dat we onze focus willen richten op de opgaven voor het huisvesten van groepen die een kwetsbare positie op de woningmarkt hebben, met aandacht voor leefbaarheid (goede verhouding tussen vragers en dragers, zie vitale leefgemeenschappen). Dat zijn met name starters en jongeren, ouderen, woonwagenbewoners, mensen met een verstandelijke of fysieke beperking, statushouders en vluchtelingen, arbeidsmigranten en overige aandachtsgroepen zoals die door het Rijk worden benoemd.

Leefbaarheid: vitale leefgemeenschappen

Bij leefbaarheid staan in onze ogen vitale leefgemeenschappen centraal. Dat betekent dat mensen elkaar kennen, bewust met elkaar samenleven en andere wijk- en dorpsgenoten ontmoeten en hun talenten inzetten voor een fijne, gezonde woon- en leefomgeving. Met een gezonde mix van inwoners en woningtypen, in wijken waar iedereen welkom is. En waar sprake is van een goede balans tussen mensen die zelfredzaam zijn en mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben (‘dragers’ en ‘vragers’). Wijken moeten daar fysiek op zijn ingericht, met onder meer ontmoetingsplaatsen en een veilige en toegankelijke buitenruimte met voldoende plek voor langzaam rijdend verkeer, oog voor positieve gezondheid3 en bewegen.

De dorpse manier van samen leven in Renkum, waarin mensen met verschillende achtergronden, inkomens en leeftijden met elkaar samenleven, moet behouden blijven. Daarvoor is naast de fysieke inrichting ook de sociaal-maatschappelijke infrastructuur van de wijken van belang. Publieke voorzieningen voor iedere inwoner dichtbij en toegankelijk (sport, bewegen, muziek ontmoeting, zorg en ondersteuning). Dit betekent dat dit Programma zeker niet alleen gaat over bouwen, maar ook (en vooral) over mensen.

3.2 De thema’s

Om deze visie waar te kunnen maken, hanteren we het volgende raamwerk als leidend kader voor het Programma Wonen en de uitwerking ervan in de volgende hoofdstukken:

4.1 Wat zien we

Op dit moment wonen in de gemeente Renkum circa 31.300 mensen. Samen vormen ze circa 14.700 huishoudens. Het aantal huishoudens is de laatste jaren gestaag toegenomen, terwijl het aantal inwoners een stabiel beeld geeft. Dat betekent dat het gemiddelde aantal mensen per huishouden c.q. woning daalt. Dat is een gebruikelijk patroon in soortgelijke gemeenten, waarbij we met name het effect van vergrijzing zien: ouderen blijven wonen in een relatief grote eengezinswoning. We kunnen zelfs stellen dat de beschikbare woningvoorraad niet efficiënt wordt gebruikt.

In de toekomst verwachten we dat het aantal huishoudens en daarmee de woningbehoefte verder toeneemt. Na 2030 lijkt er sprake van stabilisatie, maar voorspellingen voor de langere termijn zijn onzeker. Daarbij zien we ook dat de groei met name sterk is in de eerstkomende jaren tot circa 2026. Dat betekent een gemiddelde jaarlijkse opgave van circa 120 woningen.

We beseffen dat dat meer dan een verdubbeling betekent van de productie die we de afgelopen jaren hebben gerealiseerd. Als we rekening houden met het gegeven dat doorgaans een bepaald deel van de plannen vertraagt of uitvalt (circa 30%), dan moeten we voor circa 1.200 woningen plannen hebben. De plannen die nu in voorbereiding zijn voorzien in voldoende woningen om hieraan te voldoen. Wel voorzien we dat versnelling nodig is.

4.2 Wat willen we bereiken

1. We willen bereiken dat onze huidige en toekomstige inwoners tijdig voldoende en passende huisvesting hebben. We sturen op het inlopen van het huidige woningtekort en de groei van het aantal huishoudens in de periode 2022 tot en met 2030. Daarmee leveren we een bijdrage aan:

• •

  het collegeperspectief Renkum in bloei: genoeg betaalbare, goede en passende woningen, geen lange wachttijden voor sociale huurwoningen;

• •

  de Omgevingsvisie: Renkum Dynamisch, ruimte bieden aan nieuwe woningen om onze inwoners goede huisvestingsmogelijkheden te kunnen bieden;

• •

  de regionale Woondeal 2.0: woningbouwopgave en versnelling.

4.3 Wat gaan we doen

1. We realiseren in de periode 2022 tot en met 2030 950 reguliere woningen en minimaal 100 flexwoningen (waarvan 100 in deze collegeperiode). Daarnaast spelen we in op de behoefte aan zeven woonwagenstandplaatsen. Met de flexwoningen realiseren we versneld woningen voor aandachtsgroepen die snel woonruimte nodig hebben. De focus ligt hierbij op starters, statushouders en overige spoedzoekers (net gescheiden, uitstroom uit zorg, et cetera).

2. We monitoren de voortgang van de bouwproductie (aantal, differentiatie) aan de hand van een dashboard en een programmeringstafel. Op basis daarvan maken we periodiek een risicoanalyse met betrekking tot de voortgang en haalbaarheid van onze ambities. Een bepaalde mate van “overprogrammering” is noodzakelijk om de aantallen binnen de gestelde periode te halen. Aan de hand van het dashboard en de programmeringstafel bepalen we periodiek of aanvullende acties voor het vinden van aanvullende woningbouwlocaties (inbreiding, transformatie) noodzakelijk zijn.

3. We optimaliseren onze ruimtelijke planprocessen continu4. Zo hebben we met het Stappenplan RO-processen wijzigingen doorgevoerd in mandaten en besluitvormingsmomenten. Dat heeft een tijdswinst van een half jaar tot gevolg. Ook de invoering van de Intaketafel en de pilot Omgevingstafel draagt bij aan efficiëntie.

Daarbij sluiten wij aan bij de ambitie uit de Woondeal 2.0 voor het sneller, slimmer en efficiënter inrichten van processen en procedures, gericht op:

• •

  bij de initiatieffase zorgen voor heldere beslismomenten en benodigde mandaten. Dit zorgt voor het efficiënt en binnen termijnen doorlopen van procedures;

• •

  versterking van de samenwerking tussen provincie en gemeente bij het zo efficiënt mogelijk inzetten van de beschikbare ambtelijke capaciteit en expertise (via de regionale flexpools en het Actieplan Wonen). Binnen projecten maken we zoveel mogelijk gebruik van ondersteuning vanuit de regio (algemeen en specifiek waar nodig/mogelijk) en we nemen deel aan de regionale tempotafels;

• •

  actueel houden van ruimtelijke beleidskaders en beleid rondom participatie en ruimtelijke plannen ten behoeve van een transparant en zorgvuldig proces.

4. We zetten in op het realiseren van een continue bouwstroom van industrieel vervaardigde woningen. Conceptueel (en versneld) bouwen5 vraagt om een andere benadering van woningbouwontwikkeling. Door samen te werken met de regionale tempotafel Versnelling en continuïteit bekijken we op welke locaties en voor welk deel van het woningbouwprogramma conceptueel bouwen een oplossing kan bieden. Daarbij haken we aan bij het regionale Programma Conceptueel Circulair Bouwen 2023-2030 (per 2025 minstens 25% van de te bouwen woningen conceptueel, per 2030 minstens 50%). Samen met gemeenten in de Groene Metropoolregio streven wij ernaar om bij conceptuele bouw de benodigde vergunningen sneller af te geven.

5. We verkennen op welke wijze we een stapeling van eisen die ten koste gaat van de versnelling, kwaliteit en betaalbaarheid van het woonprogramma kunnen voorkomen. Dit komt ook aan de orde tijdens de Samenwerkingstafel Woningbouw (zie hoofdstuk 8).

6. We werken aan betere benutting van de bestaande woningvoorraad, met name door de mogelijkheden hiervoor actief te communiceren en ondersteunen. Dan kan het gaan om splitsen van woningen, transformeren van grote vrijstaande woningen naar meerdere kleine woningen, transformeren van bestaande gebouwen naar woningen, het plaatsen van premantelzorgwoningen en het laagdrempeliger maken van woningdelen. We willen daar steviger regie op voeren. Regie zit met name in het positief benaderen van initiatieven, initiatieven faciliteren met kennis en kunde en actief communiceren naar onze inwoners. We maken daarbij gebruik van de Handreiking Woningsplitsing van de provincie Gelderland, het experiment ‘Woning delen’ van het Rijk en inspirerende voorbeelden van elders.

5.1 Wat zien we

Opgave betaalbaar wonen

Een passende woningvoorraad gaat over meer dan alleen het aantal woningen. We zien dat er belangrijke opgave ligt voor betaalbaar wonen voor iedere inwoner. Zoals gesteld in onze visie in §3.1 is betaalbaar wonen een belangrijke component van bestaanszekerheid voor al onze inwoners.

De voorraad

We kijken eerst naar de bestaande woningvoorraad in Renkum. We zien het volgende:

• •

  20% Van de woningen in de gemeente Renkum is in het bezit van een toegelaten instelling (met name Vivare). Dat is een stuk lager dan gemiddeld in de regio;

• •

  17% van de woningen betreft particuliere huurwoningen. Dat is vergelijkbaar met de regio;

• •

  63% van de woningen is een koopwoning. Dat is hoger dan gemiddeld in de regio. Renkum kent vooral een koopcultuur;

• •

  De gemeente Renkum heeft relatief veel woningen boven de NHG-grens. Met 18% is het aandeel koopwoningen met een WOZ-waarde tot €250.000 lager dan gemiddeld in de regio. Starters die graag een koopwoning willen kopen, hebben hierdoor minder kans om een woning te kopen.

De behoefte

Wat betreft de woningbehoefte valt het volgende op (uit het regionaal Woonbehoefteonderzoek):

• •

  In de gemeente Renkum is veel behoefte aan sociale en betaalbare woningen (dat komt overeen met het landelijk beeld). De extra woningbehoefte tot en met 2030 zit in de volgende categorieën (zie grafiek rechts). Bijna drie kwart van deze behoefte ligt in het betaalbare segment (sociale en middeldure huur en koop tot €355.000);

• •

  In de sociale huur is behoefte aan 200 tot 250 extra woningen. Volgens het Woonbehoefteonderzoek ligt het accent op het toevoegen van appartementen en levensloopgeschikte woningen. Afhankelijk van de specifiek lokale situatie zien wij dit met name als een opgave voor levensloopgeschikte woningen (appartementen of grondgebonden);

• •

  Per saldo is er ook behoefte aan duurdere koopwoningen (> €355.000), waarbij het accent ligt op grondgebonden woningen;

• •

  In de middeldure huursector is behoefte aan extra appartementen en levensloopgeschikte woningen. Afhankelijk van de specifiek lokale situatie zien wij dit met name als een opgave voor levensloopgeschikte woningen (appartementen of grondgebonden). De vraag is met name afkomstig van ouderen;

• •

  In de goedkope koop (< €250.000, prijspeil 2021, uit Woonbehoefteonderzoek) is naar verhouding meer behoefte aan appartementen en aan grondgebonden (rij)woningen. De vraag naar goedkope rijwoningen komt vooral van starters en jongeren met een koopwens;

• •

  In de betaalbare koop (€250.000 - € 355.000) is vooral behoefte aan grondgebonden (rij)woningen.

Druk op de woningmarkt

We zien verder dat de druk op de woningmarkt verder is toegenomen. In de sociale huursector is het gemiddeld aantal reacties op sociale huurwoningen gestegen van 72 in 2016 naar 114 in 2021. In 2019 was er een piek van gemiddeld 159 reacties per woning. Tegelijkertijd zien we dat het aantal verhuringen een negatieve trend kent. De slaagkans is dus ook sterk gedaald.

Eenzelfde tendens zien we in de koopmarkt: een dalend aantal transactiesen een sterke stijging van de (mediane) verkoopprijs van bijna €250.000 in 2016 naar ruim €430.000 in 2021. Daarbij constateren we wel dat de ontwikkelingen op de woningmarkt in 2023 weer een ander beeld laten zien: prijsdalingen, lastiger afzetbaarheid van met name het duurdere koopsegment en stagnatie in de nieuwbouw. Dit biedt helaas nog niet direct verlichting voor de betaalbare segmenten. En de vraagdruk in de sociale huursector blijft echter onverminderd hoog.

Opgave gevarieerdere voorraad

Naast de betaalbaarheid zien we de variatie in de woningvoorraad in de gemeente Renkum als een belangrijk aandachtspunt. We hebben een vrij traditionele, eenzijdige opbouw van de woningvoorraad, met relatief veel duurdere, ruime eengezins(koop)woningen en daarnaast appartementen. Hoewel de vraag zich ook nog richt op deze woningtypen, zien we een noodzaak voor meer variatie in het aanbod. Bijvoorbeeld als gevolg van de demografische transitie (vergrijzing, toename kleine huishoudens), maar ook vanuit de opgave wonen en zorg en voor betaalbaar wonen en het ontbrekende aanbod in de voorraad (goedkopere/betaalbare koop). Denk aan:

• •

  het bouwen van minder gangbare woonvormen of samenleefvormen (zoals meergeneratiewoningen, collectieve woonvormen, knarrenhofjes voor senioren of juiste gemengde doelgroepen), kleinere grondgebonden woningen en appartementen, maar ook vernieuwende manieren van woningdelen;

• •

  de mogelijkheden van huisvesting voor creatieven (combinaties van woon- en atelierruimte) als fundamentele basis voor de totstandkoming van een kunstenaarsgemeente. Dit draagt bij de opgave om kunst en cultuur in te zetten als onderdeel van algemene (maatwerk)voorzieningen, creatieve therapie, maakateliers, dagbesteding en als verbindend instrument tussen mensen in wijken en dorpen;

• •

  niches als tiny houses, zelfbouw en wonen met vrienden (beperkt aandeel, we denken mee met initiatieven en hebben aandacht voor een efficiënt proces om te voorkomen dat het ten koste gaat van de snelheid van de bouwproductie);

• •

  het toepassen van innovatieve bouwmethoden of tijdelijke woonvormen op braakliggende terreinen of in bestaand vastgoed, transformatie van bestaand vastgoed naar wonen, woningsplitsing;

• •

  conceptueel modulair bouwen in de fabriek (mede met het oog op duurzame bouwmethoden).

Opgave duurzaamheid

Wij zijn ons bewust van het feit dat de klimaatdoelstelling Klimaatneutraal in 2040 en Klimaatrobuust/-bestendig in 2050 een grote én noodzakelijke opgave is. De opgaven op het gebied van duurzaamheid zijn groot vanuit Europese, landelijke en regionale ambities en regelgeving. Daarbij spelen veel uitgangspunten en drijfveren een rol, waaronder:

• •

  grondstoffen en fossiele energiebronnen zijn niet hernieuwbaar en raken op;

• •

  klimaatverandering heeft grote gevolgen voor onze leefomgeving, economie, maatschappij, de natuur en biodiversiteit. Het is nodig de leefomgeving aan te passen zodat grote schade en gevaar wordt voorkomen (klimaatadaptatie);

• •

  het gaat om bewustwording en gedragsverandering van ons allemaal. Steeds meer mensen in de gemeente Renkum zijn zich bewust van de opgave en bereid zijn zich aan te passen; mensen zijn al betrokken bij lokale duurzame initiatieven, met veel ideeën, kennis en inzet;

• •

  de opgave vraagt om een innovatieve aanpak met veel praktijkexperimenten. We kennen de benodigde oplossingen namelijk niet altijd, maar kunnen en moeten samen wel stappen zetten en onderweg blijven leren, evalueren en bijsturen.

De opgave spitst zich toe op energie (beperking energieverbruik, alternatieve opwek), warmte (naar aardgasloos, alternatieve warmtebronnen), klimaatadaptatie, circulariteit en biodiversiteit (waarvan natuurinclusiviteit onderdeel kan zijn).

5.2 Wat willen we bereiken

Doelstellingen betaalbaar wonen

1. In lijn met nationale doelstelling voor sociale huur en betaalbaarheid nemen wij onze fair share in de bouwopgave voor lage en middeninkomens. Het streven voor de totale nieuwbouwproductie is 75% betaalbaar, met als ondergrens de opgave uit de Woondeal 2.0 van 2/3 betaalbaar. Op basis van de aanvullende behoefte die blijkt uit het regionaal woonbehoefteonderzoek streven we voor de totale nieuwbouwproductie naar de volgende differentiatie6:

• •

  30% sociale huur. Volgens de huidige prestatieafspraken met Vivare en de Renkumse Huurders Vereniging (RHV) voegen we 300 sociale huurwoningen toe in de periode 2022 t/m 2030);

• •

  25% goedkope koop tot circa €280.0007 (waarvan een deel middeldure huur met een huurprijs tot €1.000);

• •

  20% betaalbare koop tussen €280.000 en €355.000 (waarvan een beperkt deel middeldure huur tot €1.100);

• •

  25% koop boven de €355.000.

2. We borgen dat betaalbare woningen daadwerkelijk gerealiseerd worden en ook op termijn betaalbaar blijven voor de beoogde doelgroep (vereveningsfonds voor sociale huur en goedkope koop, doelgroepenverordening).

3. We brengen de toegelaten instellingen maximaal in positie om hun opgave mogelijk te maken. Binnen de doelstelling voor de ontwikkeling van de sociale huursector is er beperkt ruimte voor verkoop van sociale huurwoningen, onder een aantal voorwaarden die we in de prestatieafspraken concreet maken (bijvoorbeeld: versnipperd bezit, verkoop draagt bij aan gemengde wijk).

4. We willen doorstroming in de woningvoorraad zo goed mogelijk bevorderen. Een bij de behoefte passend nieuwbouwprogramma is daarvoor een middel, maar er is meer nodig om (betaalbare) woningen waar behoefte aan is zoveel mogelijk beschikbaar te krijgen in de voorraad.

Doelstellingen gevarieerde voorraad

1. We kiezen ervoor om in de nieuwbouw te streven naar het toevoegen van aanvullende woningtypologieën, die beter aansluiten bij de vraag. De voorraad aan eengezinswoningen en (al dan niet levensloopgeschikte) appartementen moet worden aangevuld met woningen voor kleine huishoudens, wonen met zorg, initiatieven om woningen te delen, collectieve woonvormen et cetera, om te voldoen aan de vraag.

2. We kiezen voor innovatie in woonvormen en bouwmethoden. Denk bijvoorbeeld aan het splitsen van woningen, maar ook aan Tiny Houses, mantelzorgwoningen, kangoeroehuizen en het ombouwen van kantoorpanden. We nemen een open houding aan ten aanzien van burgerinitiatieven (waaronder collectief particulier opdrachtgeverschap) en ondersteunen inwoners daar waar mogelijk. Vooralsnog gaan we uit van realisatie van 75 alternatieve woonvormen. Belangrijke voorwaarde hierbij is dat haalbaarheid op korte termijn getoetst wordt en dat er voldoende snelheid in het vervolgproces wordt gerealiseerd.

3. We kijken we naar mogelijkheden om gebieden met tijdelijke woningen sneller te ontwikkelen of uit te breiden (minimaal 100 flexwoningen). Met innovatieve bouwmethodes is winst te behalen in snelheid van realisatie, betaalbaarheid en duurzaamheid. Denk bijvoorbeeld aan conceptueel bouwen in de fabriek (prefab), houtskeletbouw, et cetera.

Doelstellingen duurzaamheid

1. We willen Klimaatneutraal zijn in 2040 en Klimaatrobuust/-bestendig in 2050. Dan ligt er een belangrijke opgave op het gebied van wonen en leefomgeving. In het verlengde van de Woondeal 2.0 zien we klimaatadaptieve, conceptuele en circulaire woningbouw als hefboom voor versnelling (afbouw in fabriek, zie hoofdstuk 4) en als leidend motief voor verduurzaming.

2. De kernboodschap van het Renkumse warmtebeleid is dat we streven naar duurzaam en comfortabel wonen. In Renkum willen we de warmtetransitie versnellen. Dit doen we door een collectieve wijkaanpak met zowel energiebesparing als het verduurzamen van de warmte. We beperken de warmtevraag, stappen gefaseerd over op duurzame bronnen en hebben aandacht voor koeling, ventilatie, comfort, welzijn en een gezond binnenklimaat.

3. We voorkomen binnen onze mogelijkheden dat de warmtetransitie leidt tot energiearmoede en een grotere sociale ongelijkheid. We streven naar minimale of acceptabele kosten voor zowel woningeigenaren, huurders, Verenigingen Van Eigenaren als eigenaren van bedrijfs- of kantoorpanden. Dit vraagt om nationale financieringsregelingen en betaalbare oplossingen voor woningeigenaren.

4. We dragen bij aan verduurzamen en toekomstbestendig maken van de bouwsector en vermindering van bouwkosten, door circulair (hergebruik van materialen) en conceptueel bouwen.

5. Met klimaatadaptief bouwen en beheren beperken we de overlast van de gevolgen van klimaatverandering.

6. We bouwen natuurinclusief. Dit draagt bij aan klimaatadaptatie.

5.3 Wat gaan we doen

Acties betaalbaar wonen

1. We passen het woningbouwprogramma conform hierboven beschreven woningbouwdifferentiatie toe. We zien dat als een streven voor de totale nieuwbouwproductie. Bestaande plannen die al ver gevorderd zijn (met bestemmingsplan en/of bestaande overeenkomsten) zetten we door. Verder passen we het zoveel mogelijk toe op nieuwe projecten. Daarbij hanteren we maatwerk, afhankelijk van de omvang van het initiatief, de eigendomsverhouding en de locatie. We hanteren de volgende uitgangspunten:

• a.

  Op grotere locaties (>30 woningen) nemen we de genoemde gewenste differentiatie op als uitgangspunten voor het programma, met maatwerk als de wijk of het dorp daarom vraagt. We nodigen ontwikkelende partijen (zoals projectontwikkelaars, beleggers, corporatie, CPO-groepen) hierbij uit om innovatieve concepten toe te passen. Het gemeentelijk grondbeleid is erop ingericht om de doelen uit het Programma Wonen gerealiseerd te krijgen;

• b.

  Op kleinere locaties met 10 tot 30 woningen sturen we op 75% betaalbaar, waarbij de focus met name ligt op middenhuur en goedkope/betaalbare koop;

• c.

  Op locaties kleiner dan 10 woningen hanteren we maatwerk afhankelijk van de behoefte in de betreffende wijk/dorp.

Afwijking van deze uitgangspunten is alleen mogelijk indien dit inhoudelijk goed gemotiveerd wordt (op basis van afwegingen ten aanzien van andere doelen en belangen die lokaal spelen, zoals bijvoorbeeld leefbaarheid).

2. We zetten publiek- en privaatrechtelijke instrumenten in om de realisatie van de gewenste differentiatie zo goed mogelijk te borgen. Publiekrechtelijk door inzet van het ruimtelijk juridisch instrumentarium en via bestemmings-/omgevingsplannen gecombineerd met een Doelgroepen-verordening en een Huisvestingsverordening. Privaatrechtelijk in samenwerkingsovereen-komsten en anterieure overeenkomsten.

3. We stellen een Doelgroepenverordening op. Daarmee geven we invulling aan de prestatieafspraak met Vivare en de RHV. Voor de uitgangspunten van de Doelgroepenverordening wat betreft prijsgrenzen, doelgroepen en instandhoudingstermijn sluiten we aan bij de definitie van betaalbare huur- en koopwoningen in afspraak 8 van de Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen. Daarbij kijken we scherp naar de juridische haken en ogen in verband met de invoering van de Omgevingswet.

4. We voeren een Vereveningsfonds sociale woningbouw in8. Hiermee borgen we optimaal dat ook op locaties van derden voldoende sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen worden gebouwd (als stok achter de deur). Onderdeel is dat een financiële afdracht plaatsvindt als minder dan de gewenste percentages gerealiseerd wordt. Deze middelen kunnen worden ingezet om de realisatie van (meer van) deze woningen op andere locaties mogelijk te maken en om eventuele onrendabele toppen af te dekken. Het fonds zorgt voor:

• •

  flexibiliteit en sturing op het realiseren van de sociale woningbouwopgave (door de mogelijkheid om het percentage te differentiëren naar project);

• •

  betere inpasbaarheid van woningbouwplannen en aansluiting op het karakter van wijken/buurten;

• •

  meer duidelijkheid aan de markt over de toepassing van het gemeentelijke beleid bij sociale woningbouw;

• •

  Gelijke behandeling van elke ontwikkelaar bij elk woningbouwproject.

5. We borgen optimaal dat sociale huurwoningen gerealiseerd worden door een toegelaten instelling. We hanteren bij verkoop van gronden waar bouw van sociale huurwoningen op geprogrammeerd is een selectieleidraad, op basis waarvan de kopende partij wordt verplicht om een bepaald aantal woningen te realiseren met eerste recht voor afname door de toegelaten instelling.

6. Op gronden van derden is het uitgangspunt dat de toegelaten instelling preferred supplier is voor de realisatie van sociale huurwoningen. Dit doen we via de toezeggingsbrief, anterieure overeenkomsten en het bestemmings-/omgevingsplan (binnen de juridische mogelijkheden) en wordt vastgelegd in een intentieovereenkomst tussen de toegelaten instelling en de ontwikkelaar.

7. We hanteren een definitie van ‘echte’ sociale huurwoningen. Dit is bedoeld om een gelijk speelveld te creëren voor toegelaten instellingen en overige ontwikkelaars. Deze bestaat in ieder geval uit de volgende uitgangspunten:

• •

  Woningen zijn bestemd voor lagere inkomens (onder DAEB-inkomensgrenzen9);

• •

  De huurprijs voor sociale huurwoningen is maximaal liberalisatiegrens, in een goede prijs-/kwaliteitsverhouding;

• •

  Instandhoudingstermijn als sociale huurwoning (in ieder geval minimaal 25 jaar, te bepalen in de Doelgroepenverordening);

• •

  Sociale huurwoningen worden aangeboden via een transparant, rechtvaardig systeem van woonruimtebemiddeling;

• •

  De woningen worden tevens beschikbaar gesteld voor de huisvesting van aandachtsgroepen zoals die door het Rijk worden onderscheiden.

8. We verkennen de inzet van verschillende mogelijkheden om goedkope koopwoningen te realiseren, bijvoorbeeld inzet van specifieke koopconstructies (Koopgarant, Duokoop, Koopstart, et cetera) en passende bouwvormen (bijvoorbeeld rug-aan-rugwoningen).

9. We zetten armoedebeleid op de agenda, mede in het licht van bevordering van bestaanszekerheid voor al onze inwoners (zie Collegeperspectief). We zetten de prestatieafspraak die we hebben met Vivare en RHV over de aanpak energiearmoede voortvarend voort.

10. We stellen een Actieplan doorstroming op, samen met de toegelaten instelling en de RHV. Het actieplan richt zich onder andere op voldoende beschikbare woningen voor senioren, het wegnemen van belemmeringen om te verhuizen, passende voorrangsregels bij toewijzing van woningen (Huisvestingsverordening) en bij eventuele verkoop van sociale huurwoningen, bewustwording, goede informatie en het inzetten van een verhuiscoach.

11. We continueren de Starterslening. Deze maakt het mogelijk voor starters (waaronder jongeren) die voor het eerst een woning kopen een aanvullende hypothecaire lening af te sluiten. Op die manier krijgen zij meer kans op de woningmarkt door te lenen tegen gunstige voorwaarden. Eind 2023 passen we de voorwaarden aan naar huidige maatstaven, zodat de lening weer meer gebruikt kan worden. Daarbij is het mogelijk om te lenen ten behoeve van het energiebespaarbudget, zodat nieuwe kopers direct kunnen verduurzamen na aanschaf van hun woning.

Acties gevarieerde voorraad

1. Voor het nieuwbouwprogramma is 75% betaalbaar uitgangspunt waaronder ook goedkopere koopwoningen. Met dit programma dragen we ook bij aan meer variatie in de voorraad.

2. Een deel van de nieuwbouw richten we op levensloopgeschikte woningen, waarmee we voorzien in de benodigde voorraad geschikte woningen voor mensen met lichte fysieke beperkingen. Accent voor het realiseren van levensloopgeschikte woningen ligt bij sociale huurwoningen en middeldure huurwoningen.

3. In het kader van wonen met zorg maken we met relevante partijen afspraken over een volume geclusterde woonvormen.

4. We maken met de toegelaten instelling afspraken over transformatie van de bestaande voorraad naar meer levensloopgeschikte woningen en woningen voor kleine huishoudens.

5. We staan open voor initiatieven voor alternatieve woonvormen te realiseren, zoals bijvoorbeeld Tiny Houses, mantelzorgwoningen, collectieve woonvormen, meergeneratiewoningen, kangoeroehuizen. We gaan in eerste instantie uit van maximaal 75 van deze vormen10. We communiceren dit via onze website en overige kanalen. Wat betreft collectieve woonvormen leggen we de focus op het Groene Spoor Oosterbeek, Omwonen en Circulaire wijk in Renkum.

6. Bij initiatieven voor de transformatie van leegstaande kantoorpanden (naar wonen) zijn we in de basis positief. Wel kijken wij naar de specifieke situatie, de locatie en het aanbod in de betreffende kern.

Acties duurzaamheid

1. Samen met de provincie, regio en marktpartijen werken we aan het versnellen en opschalen van de transitie naar conceptueel en circulair bouwen en aan het klimaatbestendig en natuurinclusief maken van zowel gebouwen als buitenruimte.

2. Nieuwe woningen voldoen aan de wettelijke eisen (nu: bijna energieneutraal, BENG). Voor de bestaande woningen zetten we breed in op isolatie. Isoleren is de eerste en een zeer belangrijke stap die gebouweigenaren nu al kunnen nemen. Het vermindert niet alleen de warmtevraag, maar verhoogt ook het comfort én de waarde van een woning of gebouw. Daarnaast kunnen door daling van de warmtevraag meer gebouwen vanuit dezelfde warmtebron worden verwarmd. Ook is de benodigde temperatuur van warmte lager als een gebouw goed is geïsoleerd. Dit maakt het makkelijker ook gebruik te maken van laagtemperatuur warmtebronnen.

3. We passen het Ambitieweb duurzame GWW11 toe en breiden dit uit.

4. De circulaire impact ladder sluit aan bij landelijke ontwikkelingen en normeringen van circulair bouwen, zoals ‘het nieuwe normaal’, Platform CB’23 en de Citydeal Circulair. De ladder is bruikbaar in alle fasen van het ontwikkelproces; van initiatief tot en met (her)gebruik. Deze ladder helpt bij het realiseren van de Woondealafspraken op een duurzame manier. Daarbij willen we bijdragen aan de regionale doelstelling uit de Woondeal 2.0 om de ladder in 2023 bij minimaal 25 projecten in te zetten. De actie om dit te verkennen is opgenomen in het programma Duurzaamheid. Daarbij sluiten we aan bij het regionale Programma Conceptueel Circulair Bouwen 2023-2030.

5. We passen de Maatlat klimaatadaptieve groene gebouwde omgeving toe. De maatlat is nodig om beter voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering. Zo kunnen we ook in de toekomst in een veilige, gezonde én groene omgeving blijven wonen en werken. De maatlat maakt duidelijk welke elementen belangrijk zijn voor het klimaatadaptief ontwikkelen. Het instrument beschrijft doelen en prestatie-eisen, en geeft richtlijnen voor onder andere de thema’s wateroverlast, droogte, hitte en biodiversiteit. De maatlat schrijft geen specifieke maatregelen voor. Daardoor blijft er lokaal ruimte voor maatwerk en krijgen innovatieve en slimme oplossingen alle ruimte.

In het programma Duurzaamheid zijn acties opgenomen met betrekking tot het verder uitwerken van de maatlat naar Renkumse eisen (ontwikkelingen) en naar acties voor bestaand bebouwd gebied. Totdat de eisen voor ontwikkeling bestuurlijk zijn vastgesteld, willen we ontwikkelaars vooral uitdagen om het klimaatadaptieve karakter van het project te ontwerpen naar aanleiding van de maatlat.

6. De inwoners maken onder regie van de gemeente wijkuitvoeringsplannen (WUP) als verdiepingsslag op de Transitievisie Warmte. Het doel van de WUP’s is om duidelijk te krijgen hoe de energietransitie (‘van het aardgas af’) in de betreffende wijk vormgegeven gaat worden, de energievraag van de woningen in een wijk flink naar beneden te krijgen en uiteindelijk de wijk aardgasvrij te maken. Conform Transitievisie warmte (opgenomen in het programma Duurzaamheid) stellen we in 2023 en 2024 WUP’s op voor de volgende wijken:

• •

  Stenen Kruis Oosterbeek;

• •

  Heveadorp;

• •

  Fluitersmaat Renkum;

• •

  Clusterwoningen Doorwerth.

In het WUP beschrijven de gemeente en de woningeigenaren (waaronder de toegelaten instelling, maar ook particuliere woningeigenaren) hoe de woningen naar verwachting verwarmd zullen worden en welke stappen de eigenaren moeten zetten. Ook wordt onderzocht in hoeverre de gemeente financieel kan ondersteunen bij de uitvoering. Eerste stap bij veel WUP’s zal zijn om fors in te zetten op isolatie van de woning (‘aardgasloos-ready maken’). We voeren de bestaande prestatieafspraak met Vivare en RHV over uitvoeringsplannen uit.

7. We continueren de inzet van de Toekomstbestendig Wonen Lening12 en verkennen het toevoegen van extra fondsen. Daarbij wordt de lening ook beschikbaar gesteld aan Verenigingen van Eigenaars (VvE’s), waardoor ook grote complexen met koopwoningen verenigd in een VvE in staat gesteld om geld te lenen ten behoeve van verduurzaming en/of levensloopbestendig maken van de woningen.

8. We maken over de punten 1-4 concrete prestatieafspraken met de toegelaten instelling en de RHV.

6.1 Wat zien we (waarom)

Algemene duiding

Er komen grote opgaven op ons af op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Onder andere door toename van de vergrijzing, scheiden van wonen en zorg, veranderende woonbehoeften van inwoners, forse personeelstekorten in de zorg en wijzigende wet- en regelgeving. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) signaleert dat de zorg op de huidige manier dreigt vast te lopen, als gevolg van sterke vergrijzing, individualisering en personeelsgebrek. De toenemende vraag naar zorg en ondersteuning vraagt ook lokaal om oplossingen. Wonen in een zorginstelling is alleen nog mogelijk voor mensen met de zwaarste zorgvraag. De zorgvraag verplaatst zich meer en meer naar de eigen omgeving. Steeds meer doelgroepen vinden hun plek in de eigen gemeente, in een reguliere woning in een dorp of wijk (en minder op bijvoorbeeld grote instellingsterreinen).

Volgens de huidige plannen van het Rijk moeten gemeenten de zorg- en ondersteuningsbehoefte van haar inwoners verbinden aan de visie op het wonen in een in later stadium verplicht te stellen Woon(zorg)visie. Wij willen daarop anticiperen door nu al meer focus te leggen op wonen en zorg.

Ouderen: vergrijzing zet verder door

Door de vergrijzing neemt het aantal ouderen in de komende jaren toe. Vooral het aantal 75-plussers neemt sterk toe (zie grafiek op de volgende pagina).

In de praktijk hebben lang niet alle ouderen een zorgvraag. Veel ouderen blijven behoorlijk vitaal (vitaliteitstrede 1), hoewel in hogere leeftijdsgroepen een groter deel in een hogere vitaliteitstrede zit.

De meeste ouderen wonen ook in de toekomst in een reguliere woning, eventueel met (kleine) aanpassingen. De komende jaren zal de vraag naar geclusterd wonen voor ouderen in verhouding hard toenemen. Enerzijds doordat het aantal ouderen met een zorgvraag toeneemt, anderzijds omdat ook vitale ouderen vaker zullen kiezen voor deze woonvorm. Uit sociale overwegingen en om zelf regie te blijven houden over hun woon(zorg)situatie.

Tot 2040 is in Renkum een groeiende vraag naar geclusterd wonen voor ouderen van 840 in 2022 naar 1.560 in 2040 te verwachten.

Overige zorgdoelgroepen

De opgave voor goede huisvesting voor ouderen is het grootst. Voor de overige doelgroepen gaat het om beduidend kleinere aantallen die ook regionaal afgestemd moeten worden. We zien dat de vraag naar geclusterd wonen voor mensen met een verstandelijk beperking (VG), lichamelijke beperking (LG) of zintuigelijke beperking (ZG) ongeveer gelijk blijft. Bij de doelgroep VG is er sprake van een lichte toename van de vraag naar gespikkeld wonen (verspreid over de wijken).

De vraag naar GGZ-B (voortgezet verblijf op basis van de grondslag psychiatrische aandoening) en GGZ-W (wonen met intensieve begeleiding) zal de komende jaren afnemen. Hierbij gaat het overwegend over geclusterde woonvormen.

Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang

De aanstaande decentralisering van de Beschermd wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) en Jeugdhulp vanuit de centrumgemeente naar overige gemeenten leidt ertoe dat een nieuwe kwetsbare groep zich steeds vaker op de woningmarkt begeeft, ook in Renkum.

De doelgroepen hebben in principe behoefte aan een tijdelijke vorm van wonen met zorg; na verloop van tijd zullen de meeste cliënten weer zelfstandig(er) gaan wonen met meer of minder intensieve begeleiding. De woningvraag van mensen die uitstromen uit BW en MO is onderdeel van de reguliere behoefte aan sociale huurwoningen (het is geen extra woningbehoefte). Het is vooral zaak dat op het moment van uitstromen een woning beschikbaar is. Veelal gaat het om goedkope en betaalbare sociale huurwoningen. Het gaat in de regio om substantiële aantallen woningen per jaar. Voor de doelgroepen BW, MO en Jeugdhulp met verblijf samengaat het op het niveau van de regio Centraal Gelderland jaarlijks naar schatting om bijna 1.100 woningen.

De decentralisatie moet in de regio Centraal Gelderland nog verder vorm krijgen. Daarvoor wordt een Programma opgesteld dat waarschijnlijk in de eerste helft van 2024 wordt afgerond.

Overige aandachtsgroepen

Statushouders en vluchtelingen

Net als iedere gemeente in Nederland hebben we te maken met een hard oplopende taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Dit brengt een grote druk op de sociale huursector met zich mee. Daarnaast is de opvang van vluchtelingen een taak van de gemeente, onder meer wat betreft huisvesting en goede zorg en begeleiding.

Arbeidsmigranten

Huisvesting van arbeidsmigranten staat hoog op de landelijke agenda. Regionaal en lokaal zijn er nog geen uitgangspunten geformuleerd.

Woonwagenbewoners

Als gemeente hebben we de taak om de behoefte aan woonwagenstandplaatsen in beeld te hebben en daarin te voorzien. Vanuit een analyse van de behoefte aan woonwagenstandplaatsen komt een aanvullende behoefte aan zeven standplaatsen naar voren.

6.2 Wat willen we bereiken

1. We willen in de dorpen van onze gemeente voldoende passende woonplekken hebben voor bewoners met een zorgvraag en de juiste (sociale)infrastructuur bieden aan deze bewoners. Een gevarieerd aanbod van levensloopbestendige woningen tot en met geclusterde woonvormen, waarin zorg en ondersteuning kan worden geleverd. Bij levensloopbestendige woningen hebben we ook oog voor toegankelijke bergruimtes voor stalling van fiets, scootmobiel, driewielfietsen.

2. We leggen prioriteit bij passend wonen voor ouderen, omdat daar de grootste opgave ligt. We willen hen een passend woonaanbod bieden, en ook zorg en ondersteuning zoveel in eigen woning en woonomgeving. Wel willen we voorkomen dat dit aanbod de vraag gaat overstijgen zodat er geen aanzuigende werking ontstaat. Dit brengen we samen met onze zorgpartners scherp in beeld.

3. Wat betreft intramurale zorginstellingen spelen we in op de behoefte van de in onze gemeente aanwezige instellingen.

4. We willen een geleidelijke verschuiving van grootschalige en eenzijdige terreinen (instellingen met meer dan 60 wooneenheden op één locatie voor dezelfde doelgroep) naar meer gemengde zorgconcepten en kleinschalige zorgconcepten in de dorpen. Dit leidt niet tot extra zorgwoningen maar tot vervanging van bestaande woningen. Daarbij erkennen we dat een zekere minimale omvang noodzakelijk is voor een goede bedrijfsvoering (financieel, personeel) en dat er ook menging van kleinschalige zorg op grootschalige terreinen plaats kan vinden. Het doel van een goede woonomgeving voor zorgbehoevenden met een meerwaarde voor en in balans met de rest van het dorp staat te allen tijde voorop.

5. We zorgen voor voldoende perspectief voor de huisvesting van statushouders, vluchtelingen, arbeidsmigranten en woonwagenbewoners. De nieuwbouwopgave van 75% betaalbaar, waaronder 30% van de totale nieuwbouw sociale huur, de bouw van minimaal 100 flexwoningen (waarvan 100 in deze collegeperiode) en de realisatie van zeven standplaatsen moet daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Bij huisvesting van statushouders is aandacht voor begeleiding en sociaal beheer cruciaal in het kader van leefbaarheid (botsing van verschillende leefstijlen).

6.3 Wat gaan we doen

1. We richten een Samenwerkingstafel Wonen en Zorg op (zie §8.2). Daarin werken we de analyses uit dit Programma samen met onze belangrijkste partners verder uit.

2. Op basis van dit Programma Wonen werken we met de Samenwerkingstafel een gezamenlijke agenda op het gebied van wonen, welzijn en zorg uit zodat we in de gemeente voldoende passende woonplekken hebben voor bewoners met een zorgvraag en zodat we de juiste (sociale)infrastructuur bieden aan deze bewoners. Daarbij zorgen we voor toegankelijke bergruimtes voor stalling van fiets, scootmobiel, driewielfietsen. Zowel bij leefbaarheid als wonen en zorg is een integrale en gebiedsgerichte werkwijze noodzakelijk evenals het gezamenlijk optrekken van het Ruimtelijk en Sociaal Domein.

3. We maken met de toegelaten instelling gezamenlijk afspraken over de uitvoering van woningaanpassingen en het effectief matchen van nieuwe bewoners bij reeds aangepaste woningen. Deze afspraken leggen we vast in een Wmo-convenant.

4. We maken afspraken met de toegelaten instelling over het ter beschikking stellen van voldoende sociale huurwoningen voor de verschillende te huisvesten doelgroepen (waaronder statushouders). We monitoren actief de stand van zaken van de huisvesting van statushouders, en stellen bij indien nodig.

5. Voor de huisvesting van vluchtelingen zetten we in op tijdelijke locaties.

6. Wat betreft woonwagenstandplaatsen zien we een behoefte aan zeven extra standplaatsen, boven op het huidige aantal. We zien dit als een getalsmatig kader waarbinnen we inspelen op aanvragen die zich aandienen.

7. Wat betreft arbeidsmigranten wachten we de regionale verkenning van de huisvestingsopgave af. Deze vindt plaats in 2023 en zal begin 2024 zijn afgerond. Op basis daarvan werken we ons lokale beleid uit.

8. We haken zo goed mogelijk aan bij regionale processen:

• •

  We nemen actief deel aan het regionale Programma BW/MO, dat in de periode 2e helft 2023 – 1e helft 2024 opgesteld wordt;

• •

  In 2023 wordt een regionale Woonzorgvisie gemaakt waarin alle aandachtsgroepen aan bod komen. Hierin staan regionale prestatieafspraken over de huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen en ieders aandeel hierin. De visie vormt hiermee een belangrijke basis om samen in actie te komen om de groeiende groep ouderen, mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, arbeidsmigranten, statushouders en dak- en thuislozen voldoende te faciliteren in hun woon- en zorgbehoeften. We leveren een bijdrage aan dit proces door de regio van lokale cijfers te voorzien, deel te aan de overlegstructuur en onze feedback te geven tijdens het maken van de regionale woonzorgvisie. Zodra de regionale woonzorgvisie is vastgesteld en we lokaal beleid aanpassen of prestatieafspraken maken, houden wij rekening met de gemaakte regionale afspraken;

• •

  Bij de regionale tempotafel Specifieke Doelgroepen ligt de focus op het realiseren van woonruimte voor ouderen, zorggerelateerde doelgroepen en internationale medewerkers. Ook delen partijen inspirerende voorbeelden en kennis met elkaar. 

7.1 Wat zien we

Gezonde leefomgeving

Een gezonde leefomgeving is van groot belang. Dan gaat het om gezondheidsbescherming (milieuaspecten zoals geluid, lucht of bodemkwaliteit) en gezondheidsbevordering (gezonde leefstijl, positieve gezondheid). In ruimtelijke plannen stond van oudsher gezondheidsbescherming centraal. In de Omgevingsvisie hebben we de verbinding tussen beide gelegd:

• •

  Gezondheidsbescherming. Deze doelen raken een breed spectrum van de leefomgeving (kwaliteit oppervlaktewater, bodemkwaliteit, luchtkwaliteit, geluidshinder, beperken van houtstook, een gezond en rookvrij binnenklimaat van woningen, voorzieningen en werkplekken, voorkomen hittestress;

• •

  Gezondheidsbevordering. Niet alleen fysieke aspecten zijn van invloed, ook maatschappelijke ontwikkelingen en sociale factoren die de gezondheid van onze inwoners beïnvloeden vragen om aandacht.

Positieve gezondheid

Maatschappijbreed neemt de aandacht voor gezondheid toe, verbreedt deze zich tot meer dan alleen maar ‘niet ziek zijn’ en wordt de relatie tussen gezondheid en de leefomgeving steeds belangrijker. Niet alleen medische- en zorgvoorzieningen spelen dus een rol maar ook de leefbaarheid, de ruimtelijke en sociale kwaliteit van de woonomgeving en overige maatschappelijke voorzieningen.

Maatschappelijke voorzieningen

Voor de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners is naast een gezonde leefomgeving ook het aanbod aan maatschappelijke voorzieningen belangrijk. In onze leefomgeving blijven voldoende maatschappelijke (zoals sport- en zorgvoorzieningen) en culturele voorzieningen voor ontmoeting, samenkomst, voorlichting, zingeving en educatie beschikbaar. Zo blijft de leefbaarheid van onze dorpen gewaarborgd en kunnen we de sociale cohesie versterken.

We zorgen voor passende accommodaties en ondersteuning van (sport)verenigingen en richten ons op de pijlers uit de sportnota “inclusief sporten en bewegen”, “vitale sport- en beweegaanbieders”, “een duurzame sportomgeving” en “vaardig in bewegen”. We helpen jongeren op weg op de arbeidsmarkt om latere kwetsbare posities te voorkomen.

Veilige leefomgeving

We willen in Renkum een zo veilig mogelijke leefomgeving voor mens, dier en milieu. Veiligheidsrisico’s beperken we tot een aanvaardbaar minimum. Dit doen we door te zorgen voor een goede openbare veiligheid, een veilige omgeving met veilige gebouwen, voor zelf- en samenredzame inwoners, voor bescherming van kwetsbaren en voor effectieve hulpverlening. Als gemeentelijke organisatie voeren we de regie, maar dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid en samenwerking staat voorop. Om dit te bereiken zorgen we daar waar nodig voor een betere inrichting van de leefomgeving, bijvoorbeeld met het oog op ruimte voor ontmoeting, verkeersveilige inrichting, goede toegankelijkheid voor verminderd zelfredzamen en een inrichting die criminaliteit en overlast tegengaat.

We leggen prioriteit bij het verbeteren van het veiligheidsgevoel in de eigen buurt door criminaliteit aan te pakken, de sociale kwaliteit en sociale cohesie te versterken, de fysieke kwaliteit en verkeersveiligheid te verbeteren en jeugdoverlast aan te pakken. We zorgen ervoor dat in drukke gebieden zoals winkelgebieden, uitgaansgelegenheden en schoolomgevingen en bij evenementen de kans op incidenten zo laag mogelijk is. Hierbij hebben we ook aandacht voor hartveiligheid (toegankelijke AED’s, bereikbaarheid ambulance, et cetera).

Natuurlijke en ruimtelijke kwaliteiten

Ten slotte zijn de hoge natuurlijke en ruimtelijke kwaliteiten van het landschap en de dagelijkse leefomgeving in de dorpen van belang voor een gezonde, leefbare omgeving. Een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte zien we als de plaats waar het dorpse leven samenkomt en waar sociale cohesie, ontmoeting, bebouwingskwaliteit, groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie elkaar kunnen versterken. We willen de natuurlijke en ruimtelijke kwaliteiten van het landschap en onze dorpen daarom behouden, beschermen en versterken. Bescherming van onze cultuurhistorisch waardevolle bebouwing en overig erfgoed is eveneens belangrijk hierbij.

7.2 willen we bereiken

1. We zorgen voor een inclusieve omgeving. Toegankelijke openbare ruimten en gebouwen voor iedereen, met of zonder beperking, jong of oud. Hiermee sluiten we aan bij de kernwaarden van de veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM). Ook geven we gehoor aan het VN-verdrag Handicap door inclusie integraal mee te nemen in alle voorstellen en ontwikkelingen. Het doel van een inclusieve omgeving is een sterke sociale basis die uitgaat van de eigen kracht en het eigen netwerk van onze inwoners, maar ook van een goed niveau van de sociale wijkteams en het sociale loket, toegankelijke welzijnsvoorzieningen en maatwerk daar waar dat nodig is. We zorgen er zo voor dat iedereen die dat nodig heeft goede hulp en ondersteuning kan krijgen, dat onze inwoners gezond en veilig op kunnen groeien en zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en actief kunnen zijn in de maatschappij.

2. We zorgen voor een beweegvriendelijke leefomgeving, waar lopen en fietsen de makkelijkste eerste keuze moet zijn om van A naar B te komen. Een omgeving die:

• •

  faciliteert, uitdaagt en uitnodigt om te bewegen, te sporten en te spelen;

• •

  voldoende ontmoetingsplekken heeft in de openbare ruimte.

3. We zorgen voor een groene leefomgeving, die hittestress tegengaat en positieve effecten heeft op de gezondheid van onze inwoners. De hoofdgroenstructuur in de dorpen, maar ook het groen van ons landschap spelen hierin een belangrijke rol. We voorkomen onnodige verharding.

4. We zorgen voor een gezonde fysieke leefomgeving die we schoner maken en waarin we milieuhinder beperken tot een acceptabel niveau. Dit betekent dat:

• •

  lucht, bodem en ondergrond, oppervlaktewater en grondwater schoon zijn. De adviezen van de WHO hanteren we hierbij als minimale streefwaarden;

• •

  hinder van geluid, licht, geur en hittestress beperkt is. Ook hier hanteren we de adviezen van de WHO als minimale streefwaarden;

• •

  alle gebruikers van de leefomgeving zijn verantwoordelijk voor een gezonde en schone leefomgeving en zich daarvan ook bewust zijn.

5. Gemengde, leefbare wijken en dorpen met toekomstperspectief (zie perspectieven §7.2.1).

7.2.1 Perspectieven voor onze dorpen

Renkum Heelsum

Oosterbeek

Wolfheze

Doorwerth/Heveadorp

7.3 Wat gaan we doen

1. We continueren het project kwetsbare wijken. Een langdurige aanpak noodzakelijk is om de leefbaarheid van kwetsbare buurten te verbeteren. We onderzoeken wat nodig is om de leefbaarheid op langer termijn te verbeteren en we stellen een meerjarenplan op vanuit een integraal perspectief (ruimtelijk, sociaal & veiligheid). Dit wordt onderdeel van het Programma Leefbaarheid.

2. Daarbij betrekken we de wijkplannen die de toegelaten instelling uitwerkt voor onze dorpen. De wijkplannen gaan over veerkrachtig en sociaal cement in de dorpen en geven richting aan de opgave voor beschikbaarheid, leefbaarheid en wonen-zorg.

3. In het kader van leefbaarheid is het van belang de maatschappelijke voorzieningen in onze dorpen op peil te houden. Binnen de gemeente Renkum lopen er verschillende projecten waarbij oude gebouwen of gronden een nieuwe bestemming krijgen. Daarbij speelt de vraag of maatschappelijke voorzieningen daar een plek moeten krijgen (welzijnswerk, school of een ontmoetingsplek voor inwoners). We brengen de ruimtebehoefte voor maatschappelijke functies in onze dorpen in beeld en werken op basis daarvan scenario’s uit om op deze behoefte in te spelen (dit wordt een onderdeel van het Programma Leefbaarheid).

4. We maken een apart Programma Leefbaarheid. Dit programma is gericht op het aanbrengen van samenhang tussen en versnelling in de diverse opgaven in de leefomgeving, vooral ter versterking van de leefbaarheid.

In een sterk veranderende omgeving van het wonen is een goede samenwerking met inwoners en stakeholders nodig. Partijen en bewoners hebben elkaar nodig om uitvoering te geven aan dit Programma, ieder vanuit de eigen taken en verantwoordelijkheden. Wij willen daar als gemeente een verbindende rol in pakken. Centraal staat voor ons de lokale kracht. Voor een goede sturing en samenwerking is een aantal zaken cruciaal. Die beschrijven we in dit hoofdstuk.

8.1 Toetsingskader

Voor het realiseren van de in dit Programma beschreven doelen zijn we afhankelijk van onze stakeholders: corporaties, projectontwikkelaars, zorgorganisaties én onze inwoners. Het is dus belangrijk om die uitvoering goed te organiseren. Dit doen we aan de hand van een toetsingskader voor woningbouwplannen, dat in samenspraak met onze stakeholders tot stand komt.

We hanteren de kwantitatieve en kwalitatieve uitgangspunten uit dit Programma Wonen als basis. We dagen initiatiefnemers in een zo vroeg mogelijk stadium van planontwikkeling uit hier rekening mee te houden en verantwoordelijkheid te nemen voor hun plan in de omgeving (op te nemen in overeenkomsten). Bewonersinitiatieven waarderen en faciliteren we binnen grenzen en mogelijkheden. We toetsen initiatieven daarbij aan de hand van onze uitgangspunten in de Intaketafel. We werken het afwegingskader nog verder uit, op basis van de volgende weegcriteria (in willekeurige volgorde):

• •

  Past het plan binnen de kwantitatieve opgave voor de komende jaren?

• •

  Past het plan binnen het kwalitatieve woningbouwprogramma uit het Programma Wonen?

• •

  Is het plan van cruciaal belang in het kader van herstructurering?

• •

  Geeft het plan invulling aan de wens bijzondere woonvormen te realiseren?

• •

  Draagt het plan bij aan langer zelfstandig wonen?

• •

  Wordt met het plan ingespeeld op duurzame mobiliteit, energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit en natuurinclusief bouwen?

• •

  Draagt het plan bij aan een gezonde woon-, werk- en leefomgeving? Aandacht voor fysieke aspecten als milieu, duurzame mobiliteit, toekomstbestendige openbare ruimte en dergelijke. Maar ook voor maatschappelijke aspecten zoals ontmoeting, bewegen en spelen, nabijheid van voorzieningen;

• •

  Wordt met het plan een ruimtelijk knelpunt opgelost?

8.2 Blijvend in gesprek: 2 Samenwerkingstafels

Onderdeel van een goede regie is tevens een goede communicatie, afstemming en intensievere samenwerking met stakeholders op het gebied van wonen. Voor dit Programma Wonen hebben wij onze stakeholders geraadpleegd. Op basis daarvan hebben we keuzes gemaakt. Maar hoe brengen we dat stappen verder? En hoe toetsen we dat periodiek aan kennis en expertise van onze partners in het veld?

Om antwoord te krijgen op bovenstaande vragen, richten we twee samenwerkingstafels in rond de belangrijkste opgaven.

Samenwerkingstafel Woningbouw

Deze bestaat uit de gemeente, lokaal werkzame corporaties, ontwikkelaars en makelaars. De tafel komt periodiek bij elkaar. De gemeente heeft de regie. Hoofddoelen van deze samenwerkingstafel zijn:

• •

  Kwantitatief en kwalitatief toetsen van het programma aan de ambities uit dit Programma Wonen en aan marktpotenties;

• •

  Onderling afstemmen van bouwplannen;

• •

  Woningbouwprogrammering monitoren en indien gewenst bijstellen (aan de hand van het dashboard);

• •

  Rol bij evaluatie en bijstelling van het woonbeleid.

Samenwerkingstafel Wonen en Zorg

Deze bestaat uit de gemeente, lokaal werkzame corporaties en lokaal werkzame zorg- en welzijnspartijen en partijen uit het veiligheidsdomein. De gemeente heeft de regie. Hoofddoelen van deze samenwerkingstafel zijn:

• •

  Verder scherp krijgen van de globale ontwikkeling van de behoefte aan wonen met zorg zoals we die in dit Programma Wonen hebben verwoord. Ook confronteren we de behoefte met de bestaande woningvoorraad en vastgoed. Dat moet een beeld opleveren van de aanpassingsopgave voor bestaande woningen en zorgvastgoed én aanvullend gewenste nieuwbouw;

• •

  De gewenste woonzorgstructuur voor de toekomst beschrijven;

• •

  Opstellen van een gezamenlijk Lokaal Actieplan Wonen-Zorg, dat concreet beschrijft welke opgaven opgepakt moeten worden, wie daarvoor verantwoordelijk is en wat daarvoor nodig is;

• •

  Monitoren en periodiek toetsen van de uitvoering.

8.3 Prestatieafspraken

Op dit moment hebben we prestatieafspraken met de toegelaten instelling en de RHV en huurdersorganisaties voor de periode 2023-2024. Op basis van dit Programma Wonen actualiseren we deze meerjarige prestatieafspraken.

8.4 Monitoring, evaluatie en actualisatie

Duidelijk is dat we in dynamische tijden leven. De woningmarkt en maatschappelijke ontwikkelingen staan de komende jaren beslist niet stil. Het thema staat hoog op de agenda! Hierdoor zijn er ook grenzen aan de maakbaarheid en planbaarheid van het Programma Wonen. We willen zorgen voor voldoende flexibiliteit in en voortdurende monitoring van het Programma om kansen te benutten en in te kunnen spelen op nieuwe urgente opgaven.

Willen we met de snelle veranderingen meebewegen, dan is een goede regie en een praktische monitoring van de (markt)ontwikkelingen van belang. Regisseren en monitoren doen wij met de raad, het college met (sub)regiogemeenten en provincie. We zetten onze huidige werkwijze voort:

• •

  Twee keer per jaar bespreken we de voortgang van het woonbeleid en de prestatieafspraken in een themabijeenkomst met het college;

• •

  Eén keer per jaar bespreken we de voortgang van het woonbeleid en de prestatieafspraken met de raad tijdens een raadsontmoeting. De toegelaten instelling en de Renkumse Huurders Vereniging zijn hierbij aanwezig;

• •

  Eén keer per jaar bespreken we de voortgang van de bouwproductie met de Samenwerkingstafel Woningbouw (mede op basis van het dashboard);

• •

  Voor de monitoring van het woningbouwprogramma sluiten wij aan bij de regionale monitoring en stellen we een lokaal dashboard op;

• •

  Indien nodig wordt het woonbeleid op basis van bovenstaande punten op onderdelen bijgesteld;

• •

  In 2028 stellen we een nieuw Programma Wonen op.