Volkshuisvestingsprogramma Haarlemmermeer 2026

“We willen een vitale en kwalitatief goede woningvoorraad in aantrekkelijke dorpen en wijken, in woonmilieus waar alle mensen prettig samenleven, met de voorzieningen waar zij behoefte aan hebben. We willen een divers woningaanbod voor de verschillende (toekomstige) inwoners van Haarlemmermeer met voldoende goede en betaalbare woningen, geschikt voor de diverse doelgroepen. Voor inwoners die zorg nodig hebben, willen wij dat die zorg geleverd kan worden en dat de woning daarvoor geschikt is of kan worden gemaakt. We willen dat wonen haalbaar en betaalbaar is voor onze lokale woningzoekenden en nemen ons aandeel in de regionale behoefte. We willen meer woningen in het goedkope en middeldure segment om meer balans in de woningvoorraad te krijgen en de knelpunten op de woningmarkt teug te dringen.”

Haarlemmermeer staat voor een grote woningbouwopgave. Hoewel er voldoende locaties beschikbaar zijn, blijft het tempo van woningrealisatie achter. Tegelijkertijd sluit het huidige woningaanbod onvoldoende aan bij de behoefte: er is vooral tekort aan betaalbare woningen, sociale huur en woningen die geschikt zijn voor het leveren van zorg. Deze knelpunten maken het noodzakelijk om het nieuwbouwbeleid aan te passen en gerichter te sturen op wat er écht nodig is.

1.1 Beoogd resultaat bouwen en verbouwen

De regionale afspraken versterken de woningbouwopgave. Haarlemmermeer werkt intensief samen met de omliggende gemeenten in Amstelland-Meerlanden en in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). In 2023 is een tweede Woondeal gesloten tussen Rijk, provincies en gemeenten, gericht op langdurige samenwerking tot en met 2030. In deze Woondeal is vastgelegd dat er in de periode 2022–2030 in totaal 171.200 woningen in de MRA moeten worden gebouwd. Haarlemmermeer draagt hieraan 13.400 woningen bij.

Daarnaast bevat de Woondeal een duidelijke inspanningsverplichting: gemeenten moeten toewerken naar een aandeel van twee derde betaalbare woningen in de nieuwbouwprogrammering en naar 30% sociale huur in de totale voorraad. Over de programmering van nieuwbouw wordt regionaal afgestemd, zodat de plannen beter aansluiten op de gezamenlijke woningbehoefte.

De totale woningbouwopgave blijft echter complex. Procedures, bezwaren en oplopende bouwkosten kunnen projecten vertragen. Daarom is het noodzakelijk om scherper te sturen op kwaliteit én betaalbaarheid: meer betaalbare woningen, duidelijke kwaliteitseisen voor sociale huur en meer woningen die geschikt zijn voor zorg.

Met het Volkshuisvestingsprogramma geven we richting aan hoe we deze acties vormgeven. Met bouwen én verbouwen willen wij het volgende bereiken, passend bij het karakter en de behoeften van Haarlemmermeer:

Versterken van de diversiteit in dorpen en wijken

We willen diversiteit van dorpen en wijken in onze gemeente versterken. Zo werken we aan aantrekkelijke dorpen en wijken. Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp hebben daarbij een regionale oriëntatie, de overige dorpen meer een lokale oriëntatie. Referentie voor het te ontwikkelen woonmilieu is:

• -

  stedelijk plus nabij station Hoofddorp, een zeer hoog-stedelijk milieu, hoge woningdichtheid, gemengd met voorzieningen;

• -

  stedelijk centrum op andere binnenstedelijke locaties in Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp, hoge woningdichtheid, gemengd met voorzieningen;

• -

  centrum-dorps bij uitbreidingslocaties en op locaties in de kleinere dorpen, lagere woningdichtheid;

• -

  landelijk in Nieuw-Vennep West, lage woningdichtheid;

• -

  voor de woningdichtheid bij complexe transformaties hanteren we maatwerk, bijvoorbeeld bij Post van Krayenhoff en Werfkwartier in Cruquius.

Het woningbouwprogramma biedt hierbij mogelijkheden voor wooncarrières in eigen dorp of wijk. Nieuwe woonwijken worden in een gevarieerde mix van grootte en prijssegment gebouwd, voor uiteenlopende groepen bewoners. Deze mix wordt afgestemd op de regionale en gemeentelijke woningbehoefte en op specifieke behoeften in het betreffende dorp of wijk.

Moderne nieuwbouw: mix van eengezinswoningen en appartementen

Variatie aan betaalbare nieuwbouw

We geven invulling aan de ambities van de in de Woondeal gemaakte woningbouwafspraken over het programma betaalbare woningen. Dit vraagt om een variatie aan betaalbare nieuwbouw in Haarlemmermeer. We zorgen voor voldoende ruimte voor extra bouwplannen met goede programmatische invulling. We willen in 2030 het aandeel sociale huur in de voorraad hebben vergroot, ten opzichte van de huidige voorraad van 22%. We eisen dat alle nieuwe plannen voor 50% uit betaalbare woningen bestaan. In tegenstelling tot het vorige woonbeleid, geldt deze eis ook voor kleine projecten. De eis dat twee derde van de nieuwe plannen uit betaalbare woningen bestaat, gaat in na actualisatie van het Volkshuisvestingsprogramma na inwerkingtreden van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Deze eis gaat gepaard met een overgangsregeling. De concept-overgangsregeling is opgenomen in bijlage 4, om in een vroegtijdig stadium te laten zien hoe wij rekening willen gaan houden met lopende projecten wanneer de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting is vastgesteld met de verplichting om twee derde betaalbaar te programmeren in de nieuwbouw. De overgangsregeling is in concept, want de nieuwe wet en doorvertaling hiervan naar het te actualiseren Volkshuisvestingsprogramma kan nog leiden tot aanpassingen. Zodra de wet is vastgesteld actualiseren we het Volkshuisvestingsprogramma, inclusief de overgangsregeling. Bij actualisatie van het Volkshuisvestingsprogramma treedt de overgangsregeling in werking.

Bij lopende projecten maken wij onderscheid tussen harde plannen waarvoor bijvoorbeeld al anterieure overeenkomsten zijn gesloten en zachte plannen met een intentieovereenkomst. Harde plannen (30% van de geplande woningen) hoeven niet te voldoen aan de eisen in dit Volkshuisvestingsprogramma. Bij zachte plannen (44%) voeren wij overgangsbeleid. We sluiten aan bij de wettelijke definities, bijvoorbeeld uit het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting (zie definitieomschrijving in Bijlage 2).

Betaalbaarheid voor de lange termijn

Bij de ontwikkeling van betaalbare woningbouw (huur en koop) willen we dat deze woningen ‘morgen’ ook nog betaalbaar zijn, en dus voor een periode in het betreffende segment behouden blijven. Zo profiteert niet alleen de eerste bewoner van de lage prijs en wordt met deze woningen niet onbedoeld gespeculeerd op waardestijgingen.

Kwaliteitseisen voor betaalbare woningen

We willen variatie in het betaalbare woningaanbod realiseren. Daarom stellen we eisen aan een divers aanbod goede betaalbare woningen. De eisen hebben betrekking op de prijs en kwaliteit van sociale huur, middenhuur, betaalbare koop en koopwoningen voor modale inkomens.

Inzet van tijdelijke woningen

De inzet van tijdelijke woningen voor het invullen van een deel van de woningbouwopgave moet bijdragen aan de hiervoor genoemde doelen. Tijdelijke woningen hebben een iets kortere voorbereidingstijd en kunnen worden gebouwd op locaties waar permanente woningbouw (nog) niet mogelijk is. Aan het einde van de tijdelijke periode moeten bewoners doorstromen naar andere woonruimte. Hier moet rekening mee worden gehouden als voor de inzet van tijdelijke woningen wordt gekozen. Belangrijk hierbij is zorgvuldige communicatie met omwonenden over de tijdelijke woningen en over de functie die erna wordt beoogd.

Beter benutten van de bestaande voorraad

De woningvraag kan zeker niet alleen door nieuwbouw ingevuld worden. Daarom willen we mogelijkheden in de bestaande woningvoorraad beter benutten, evenals de mogelijkheden om woonruimte te creëren door kantoren en ander vastgoed te transformeren. Met deze inzet vergroten we het aanbod (betaalbare) woonruimte.

1.2 Actielijnen bouwen en verbouwen

Om te sturen op de realisatie van de opgaven werken we aan verschillende actielijnen:

Actielijn 1: werken aan aantrekkelijke dorpen en wijken

• •

  We werken gebiedsgericht. Wij maken gebiedsprogramma’s voor de zes gebieden waarin Haarlemmermeer is opgedeeld. Bij grootschalige gebiedsontwikkeling leggen wij programma’s vast in documenten zoals gebiedsenveloppen en masterplannen. In deze documenten stellen wij eisen aan een goede mix aan woningen naar type, grootte en prijssegment. De eisen baseren wij op de uitgangspunten onder actielijn 2, maar kunnen daarvan afwijken als specifieke kenmerken van het gebied daartoe aanleiding geven. De eisen gelden als toetsingskader voor nieuwe woningbouwprojecten. We stemmen de visies af met de relevante externe stakeholders, zoals woningcorporaties.

• •

  De eisen aan het woningbouwprogramma in de gebiedsprogramma’s, -enveloppen en dergelijke bepalen wij in samenhang met richtlijnen voor de aanwezigheid van voorzieningen, zoals een supermarkt, huisarts, apotheek en ontmoetingsruimte. Deze voorzieningen zorgen voor/duiden op geschiktheid van een ontwikkellocatie voor specifieke zorgwoningen en voor woonconcepten voor zorgdoelgroepen. Wij zoeken hiervoor afstemming met deze doelgroepen. De richtlijnen gebruiken we om een initiatief met woonzorgconcepten te beoordelen. We vragen daarbij aan ontwikkelaars om een visie aan te reiken over dienstlevering aan zorgvragers op de locatie en over het creëren van voorzieningen. We sturen erop dat er intentieafspraken met zorgleveranciers ten grondslag liggen aan zo’n visie. We bepalen onze uitgangspunten voor de realisatie van flexwoningen en tijdelijke woonoplossingen. Zo wegen we zorgvuldig af of we meewerken aan projecten van flexibele woonvormen.

• •

  Het transformeren van bedrijventerreinen naar woonwijken vraagt vaak om verplaatsing van bedrijven. Om zo’n verplaatsing mogelijk te maken, wegen wij het belang van die verplaatsing mee bij de gunning van een kavel op een andere locatie.

Actielijn 2: variatie aan betaalbare nieuwbouw realiseren

• •

  Bij nieuwe projecten met meer dan 1 woning hanteren wij de volgende eisen:

  • -

    het woningbouwprogramma bestaat uit ten minste 30% sociale huurwoningen en 20% woningen in het middensegment; binnen de segmenten is er een zekere prijsdifferentiatie, zie verderop in deze actielijn;

  • -

    we verhogen we het huidige percentage van 50% betaalbare woningen bij bouwprojecten waarvoor de gemeente een woningbouwimpuls (WBI) ontvangt van het Rijk;

  • -

    nieuwe woningen zijn zo veel mogelijk levensloopbestendig en bij elke locatieontwikkeling worden nultredenwoningen gerealiseerd;

  • -

    elk nieuwbouwproject, draagt aantoonbaar bij aan de bouwopgave wonen met zorg, zoals beschreven in hoofdstuk 2.

  • -

    in de nieuwe wijken en bij nieuwbouw in bestaande wijken wordt de relatie gelegd met aanwezigheid en realisatie van (zorg)voorzieningen, zie actielijn 1 van hoofdstuk 2.

• Deze eisen gelden echter niet bij kleinschalige bouwontwikkelingen waarvoor (niet gewerkt wordt met een SOK of IOK) wij voor 4 februari 2026 een Globaal Haalbaarheidsonderzoek (GHO) zijn gestart of een anterieure overeenkomst hebben afgesloten. De betaalbaarheidseis van minimaal 50% betaalbaar is voor deze projecten qua segment vrij in te vullen (sociale huur, middenhuur of betaalbare koop).

• •

  Wij actualiseren dit Volkshuisvestingsprogramma na inwerkingtreding van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Op dat moment gaat de betaalbaarheidsnorm voor nieuwbouwprojecten naar verwachting van 50% naar twee derde betaalbaar. In bijlage 4 staat een uitwerking van deze nieuwe eis inclusief een concept overgangsregeling. De nieuwe betaalbaarheidseis treedt met de definitieve overgangsregeling in werking na actualisatie van het Volkshuisvestingsprogramma.

• •

  We sluiten aan bij landelijke definities voor de categorieën sociale huur, middenhuur en betaalbare koop.

• •

  Binnen deze categorieën werken we met een richtlijn die ervoor zorgt dat niet alle sociale huur en betaalbare koop worden verhuurd op de bovengrens van de bewuste categorie.

  • -

    Voor sociale huur geldt de eis dat in elk geval de helft van de gerealiseerde woningen worden aangeboden onder de aftoppingsgrens, zodat deze betaalbaar zijn voor woningzoekenden met een laag inkomen. Zie ook actielijn 4 voor een nadere verdeling in prijssegmenten.

  • -

    Voor middenhuur geldt de eis dat de gemiddelde huurprijs bij oplevering niet meer bedraagt dan 95% van de landelijk geldende bovengrens voor middenhuur.

  • -

    Voor betaalbare koop geldt de eis dat de gemiddelde koopprijs bij oplevering niet meer bedraagt dan 95% van de landelijk geldende bovengrens voor betaalbare koop.

• •

  Wij werken een vereveningsfonds uit, of een andere vorm die hetzelfde doel bereikt. Het is bij kleine projecten (30 woningen of minder) niet altijd mogelijk om 30% van de woningbouw in sociale huur te realiseren of in te passen. Om in die situaties het plan toch verder te brengen, werken we een vereveningsfonds uit, of een andere vorm die hetzelfde doel bereikt, met de volgende basisprincipes:

  • -

    wij kunnen toestaan dat in een project geen sociale huurwoningen worden gerealiseerd, onder voorwaarde dat er een afdracht plaatsvindt;

  • -

    met bijdragen uit het fonds wordt in andere projecten een hoger aandeel sociale huurwoningen mogelijk gemaakt.

• Nadere en aanvullende voorwaarden worden nog uitgewerkt. Zolang het vereveningsfonds of een andere vorm die hetzelfde doel bereikt nog niet is ingesteld, eisen wij geen sociale huur in projecten met maximaal 30 woningen. Wij eisen daar wel dat 50% van de woningen in het betaalbare segment wordt gerealiseerd. De betaalbaarheidseis van minimaal 50% betaalbaar is voor deze projecten qua segment vrij in te vullen (sociale huur, middenhuur of betaalbare koop).

• •

  Het vinden van een betaalbare woning blijft voor huizenkopers met een modaal inkomen moeilijk door de sterk stijgende huizenprijzen. We onderzoeken en benutten de mogelijkheden om ook in deze behoefte te voorzien.

• •

  In onze bouwmonitor houden wij de voortgang en de realisatie van woningbouwplannen bij. Als daaruit blijkt dat de beoogde resultaten niet of onvoldoende worden behaald, dan bekijken wij welke extra maatregelen nodig zijn.

Actielijn 3: zorgen voor betaalbaarheid van morgen

• •

  Bij de realisatie van sociale huurwoningen leggen we een inspanningsverplichting op aan de initiatiefnemer om de nieuwbouw eerst aan te bieden aan de woningcorporaties waarmee de gemeente prestatieafspraken heeft gemaakt. In de fase waarin het schetsontwerp voor het woongebouw wordt opgesteld, moet de initiatiefnemer één van deze corporaties bij de planontwikkeling betrekken. Als duidelijk is dat samenwerking tussen initiatiefnemer en corporaties niet mogelijk is, zijn alternatieven bespreekbaar. Een schriftelijke verklaring van ontwikkelaar en ten minste twee corporaties is daarbij vereist. Ook kunnen wij daarbij om een toelichtend gesprek tussen de partijen vragen.

• •

  We zorgen dat nieuwgebouwde woningen in het betaalbare segment voor lange tijd beschikbaar blijven voor inkomensgroepen die daarvan afhankelijk zijn. De volgende instandhoudingstermijnen zijn verplicht:

  • -

    Sociale huurwoningen verhuurd door particuliere verhuurders blijven ten minste 25 jaar als sociale huurwoning beschikbaar voor de wettelijke doelgroep van woningcorporaties. Met corporaties maken we prestatieafspraken over exploitatie en doelgroepen en huurprijzen.

  • -

    Middenhuurwoningen blijven ten minste 25 jaar in het segment behouden.

  • -

    Bij betaalbare koopwoningen gelden zelfbewoningsplicht en een antispeculatiebeding. Wij kunnen besluiten hiervan af te wijken als er koopinstrumenten worden ingezet zoals KoopGarant en KoopStart, al dan niet in combinatie met het Stimuleringsfonds Betaalbare Koopwoningen van het Rijk, zie de volgende actie.

• •

  We stimuleren betaalbare koop door:

  • -

    Ontwikkelaars te vragen om instrumenten in te zetten die maximaal bijdragen aan het betaalbaar houden van koopwoningen. Voorbeelden van instrumenten zijn KoopGarant en KoopStart met terugkoopregeling.

  • -

    Ontwikkelaars te vragen om met ontwerpkeuzes en woningtypologie te zorgen dat woningen zo lang mogelijk betaalbaar blijven. Woningen zonder uitbouwmogelijkheden, zoals rug-aan-rugwoningen en appartementen, blijven langer beschikbaar in het betaalbare segment.

  • -

    In de eerste helft van 2026 nieuw woonbeleid over dit vraagstuk te formuleren: Hoe kunnen we met welke instrumenten - indien nodig marktcontrair - invulling geven aan dit betaalbare koopsegment? Woningprijzen stijgen sneller dan de inkomens en dan de wettelijk gereguleerde maximale prijzen van het middensegment. Marktconforme woningen in dit segment worden daardoor steeds kleiner. Dit kan conflicteren met de oppervlakte-eisen die wij stellen aan betaalbare koopwoningen.

• •

  Afspraken over de hiervoor genoemde onderwerpen leggen wij vast in anterieure overeenkomsten met ontwikkelaars en in eisen en wensen bij aanbestedingen/tenders. Indien nodig nemen wij hierover bepalingen op in het omgevingsplan.

Actielijn 4: sturen op kwaliteit van betaalbare woningen

• •

  Bij de realisatie van sociale huurwoningen moet het programma van eisen van de woningcorporatie als uitgangspunt worden gehanteerd. Als de sociale huurwoningen niet bij een woningcorporatie worden ondergebracht, dan moeten deze voldoen aan de volgende eisen:

  • -

    De woningen hebben ten minste twee kamers en een gebruiksoppervlak van ten minste 45m2;

  • -

    75% van de woningen heeft ten minste drie kamers en een gebruiksoppervlak van ten minste 60m²;

• •

  We sturen op een minimumkwaliteit bij woningen in het middensegment (middenhuur en betaalbare koop). Als standaardeis geldt:

  • -

    De te bouwen woningen in het middensegment hebben een gebruiksoppervlak van minimaal 50 m2;

  • -

    Ten minste de helft van deze woningen heeft een gebruiksoppervlak van minimaal 60 m2.

Actielijn 5: Beter benutten bestaande voorraad

• •

  Het Omgevingsplan staat hospitaverhuur onder voorwaarden toe. Voorwaarden voor het splitsen van woningen hebben wij vastgelegd in een beleidsregel. Er zijn meer manieren mogelijk om bestaande woningen, woongebouwen en kavels beter te benutten, bijvoorbeeld woningdelen, laagje erop, mantelzorgwoning en familiewoningen op eigen erf. Wij werken aan mogelijkheden om hier meer ruimte aan te geven. Daarbij kijken we in elk geval naar:

  • -

    onze rol als gemeente om initiatiefnemers terzijde te staan om hun plannen tot ontwikkeling en uitvoering te laten komen;

  • -

    verruimde wettelijke mogelijkheden;

  • -

    borging dat andere belangen niet in het geding raken, zoals het beschermen van de gezondheid van bewoners en van de ruimtelijke kwaliteit, tegengaan van woonoverlast, voorkomen van parkeerdruk en duidelijkheid over de periode na de (initiële) woonperiode (opvolging, beëindiging en verantwoordelijkheden);

  • -

    mogelijkheden voor het creëren van (tijdelijke) opvanglocaties voor vluchtelingen en andere groepen die snel en tijdelijk onderdak nodig hebben;

  • -

    wijze van communiceren over de mogelijkheden.

• •

  Leegstand van panden doet afbreuk aan de leefbaarheid en gaat ten koste van het efficiënt gebruik van de bestaande ruimte. Om dit tegen te gaan, stimuleren wij herbestemming en tijdelijk gebruik.

“Wij werken aan wijken waarin mensen prettig en veilig kunnen leven, ook als zij zorg, begeleiding of psychische hulp nodig hebben. Voor deze mensen zijn woningen nodig waarin het mogelijk is om de zorg te ontvangen die zij nodig hebben. We zetten samen met onze maatschappelijke partners in op oud worden in de eigen leefomgeving met ondersteuning van het sociale netwerk. “

Steeds meer inwoners van Haarlemmermeer hebben ondersteuning nodig om zelfstandig te kunnen blijven wonen. Door vergrijzing, toenemende zorgvragen en een beperkt aanbod aan geschikte woningen ontstaat er druk op de huidige woon- en zorgstructuur. Het gaat hierbij niet alleen om ouderen, maar ook om mensen met een lichamelijke handicap, vormen van autisme, dementie of psycho-sociale beperkingen. Voor veel van deze inwoners is het lastig om een woning te vinden die past bij hun behoeften.

Omdat de vraag breed en divers is, raakt het thema wonen met zorg meerdere domeinen tegelijk: bouwen, wonen, welzijn, ondersteuning én zorg. Het vraagt om passende woonzorgconcepten, om plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en om een woonomgeving die ondersteuning dichtbij brengt.

In dit hoofdstuk richten we ons daarom eerst op de opgave: welke woonzorgconcepten zijn nodig, en hoe kunnen we die realiseren in de bestaande voorraad en via nieuwbouw? In het volgende hoofdstuk gaan we in op de inzet van de gemeente en haar partners om inwoners met een zorgvraag te helpen bij het vinden van een passende woning.

2.1 Beoogd resultaat rond wonen met zorg

We zetten samen met onze maatschappelijke partners in op langer en weer thuis wonen in de eigen leefomgeving met ondersteuning van het sociale netwerk. Vertrekpunt hierbij is het Manifest Wonen met Zorg dat in 2022 is ondertekend door de gemeente Haarlemmermeer, woningcorporaties, zorgkantoor, zorgaanbieders en welzijnsorganisatie Meerwaarde.

Ouderen wonen langer zelfstandig, ook met een zorgvraag. Vaak kan dit in de huidige woning. Soms is een meer passende woning gewenst: een nultredenwoning, geclusterde-of zorggeschikte woning of een woning nabij een woonzorgcentrum. De woonzorgopgave voor Haarlemmermeer is in MRA-verband afgestemd voor de periode tot en met 2030. Voor die periode bestaat de opgave voor Haarlemmermeer uit de realisatie van 240 tot 315 zorggeschikte (rolstoelgeschikte) woningen, en de realisatie van 745 tot 790 geclusterde woningen, vrijwel geheel met de behoefte aan nabijheid van zorg. Daarnaast zijn er ook reguliere nultredenwoningen gewenst: minimaal 1.515.

Het onderzoek naar de huisvestingsopgave Wonen met Zorg1 voor Haarlemmermeer laat zien dat in 2030 de vergrijzing doorgaat en de opgave verder groeit. Dit vraagt om in plannen ook te anticiperen op de periode tussen 2030 en 2040, namelijk door toe te werken naar in totaal 980 zorggeschikte woningen en 2195 geclusterde woningen voor ouderen, waarvan 1165 geclusterde woningen met zorg nabij.

Naast de huisvestingsopgave voor ouderen, zijn er ook woonzorgconcepten voor andere doelgroepen gewenst. Het onderzoek voor Haarlemmermeer laat zien dat het tot 2040 om zo’n 500 woningen gaat als Beschermd Wonen, woonvormen voor kwetsbare jongeren en mensen met een beperking.

De Opgave ouderenhuisvesting MRA en Huisvestingsopgave Wonen met Zorg zijn leidend. Zie bijlage 1 Analyses en opgave, wonen met zorg.

In dit Volkshuisvestingsprogramma geven we daar vervolg aan en willen we het volgende bereiken:

Voldoende zorggeschikte woningen

We werken toe naar voldoende woningen waarin zorg en ondersteuning mogelijk is. Het is niet voorspelbaar wie afhankelijk is van een (zorg-)geschikte woning. Bovendien gaat de vergrijzing na 2030 voort. Daarom nemen we de huisvestingsopgave Wonen met Zorg als uitgangspunt. Die afspraken zijn ons minimum voor het toevoegen van nultreden-, geclusterde- en zorggeschikte woningen; in het bijzonder - maar niet alleen - nabij voorzieningen. Mensen moeten hierdoor tijdig kunnen doorstromen naar een bij hun levensfase geschikte woning.

Zorgzame dorpen en wijken

We werken aan zorgzame dorpen en wijken waar ouderen en mensen met een zorgvraag niet alleen een geschikte woning hebben, maar waar ook een balans is tussen dragende en vragende groepen. We zetten in op gemengde bestaande en nieuwe woonwijken door afspraken rond aanpassing van bestaande woningen en door bij nieuwe woningbouwprojecten ruimte te geven aan concepten waar dragende en vragende bewoners samen leven. Dit betekent zowel een mix in leeftijd van de bewoners als een mix in zorgbehoevende en niet-zorgbehoevenden. Eventuele ontmoetingsruimten die nodig zijn in de omgeving realiseren we bij voorkeur in multifunctionele gebouwen. Daarnaast streven we naar een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten en bewegen voor verschillende doelgroepen.

Preventieve aanpak

Het vertrekpunt bij langer zelfstandig wonen is dat mensen eerst zelf en in hun eigen netwerk zorgen dat zij regie kunnen houden over hun leven. Preventie is daarvoor noodzakelijk. We sluiten aan bij de gedachte van positieve gezondheid vanuit het beleidskader Sociaal Domein. Dat begint bij ontmoeting, zingeving en blijven bewegen. Pas daarna volgt professionele hulp of uiteindelijk zorg. In alle dorpen en wijken kiezen we voor een preventieve sociale aanpak. Hoe dit vorm krijgt verschilt tussen onze dorpen en wijken. Ontmoeting is overal nodig. In de dorpen richten we ons op woonzorgvormen die ontmoeting en onderlinge hulp faciliteren. In de meer stedelijke gebieden werken we naast ontmoeting vanuit gebiedsgerichte woonzorgcirkels.

Levensloopbestendige woningen waar zorg geleverd kan worden

2.2 Actielijnen wonen met zorg

Om te sturen op de realisatie van de opgaven werken we aan verschillende actielijnen:

Actielijn 1: voldoende woningen waarin zorg en ondersteuning mogelijk is

• •

  We volgen bij de realisatie van woonzorgconcepten de landelijke definities van nultreden-, geclusterde en zorggeschikte woningen (zie definities in de bijlage). Bij nieuwe ontwikkelingen geven we deze definities mee en leggen die vast in onder andere gebiedsprogramma's, gebiedsenveloppen en anterieure overeenkomsten. Voor toekomstbestendigheid van nieuwbouw specifiek voor ouderen gaan we ervan uit dat deze woningen minimaal rollatorgeschikt zijn en voor de doelgroep bestemd blijven. In beginsel bestaat minimaal één derde deel van nieuwbouwlocaties uit nultredenwoningen en zijn in verschillende prijsklassen mogelijk.

• •

  Samen met Ymere en Eigen Haard brengen we in kaart waar en hoe in de bestaande voorraad kan worden voorzien in de woonzorgopgave. Door woningen geschikter te maken of door bijvoorbeeld het toevoegen van scootmobielstallingen of ontmoetingsruimtes. Op grond hiervan maken gemeente, corporaties en huurdersorganisaties prestatieafspraken over de te nemen maatregelen en kostenverdeling.

• •

  De gewenste toevoegingen die niet in de bestaande voorraad opgepakt kunnen worden, nemen we op in gebiedsprogramma’s die we gaan uitwerken voor nieuwe en bestaande woonlocaties. Met behulp van de Monitor Volkshuisvesting waarin we de voortgang en de samenstelling van nieuwbouwplannen volgen, bepalen we welke bouwopgave er nog ligt.

• •

  In gebiedsprogramma’s en gebiedsenveloppen nemen we op dat we op nieuwbouwlocaties, waaronder grote locaties zoals de Westflank, volledige wijken creëren met ook woonzorgvoorzieningen (inclusief nultreden-, geclusterde en zorggeschikte woningen). Voor de realisatie van geclusterde woningen in de bestaande dorpen nemen we in de gebiedsprogramma’s en gebiedsenveloppen op dat die met name op locaties nabij ontmoetings- en zorgvoorzieningen (triple-A-locaties: apotheek, arts en supermarkt) worden gerealiseerd. Voor zorggeschikte woningen kijken we naar locaties nabij zorginstellingen.

Actielijn 2: concepten waar dragende en vragende bewoners samen leven

• •

  Bij het realiseren van nieuwe woonzorgconcepten streven we naar een brede mix aan doelgroepen: vragers en dragers, jong en oud. We nodigen investeerders uit in hun plannen hier aandacht aan te besteden en geven prioriteit aan ontwikkelingen die hierin voorzien. We versterken de samenwerking tussen partijen die betrokken zijn bij de realisatie van woonzorgconcepten, van ontwikkelaar tot gebruiker.

• •

  We zijn aan de slag om, in navolging van Amsterdam, samen met Ymere ook in Haarlemmermeer een ‘Lang Leven Thuis’-flat te realiseren. Het idee is om de ervaringen bij de realisatie te gebruiken bij het toepassen van meerdere projecten in de gemeente. Daarvoor gaan we ook met Ymere en betrokken zorg- en welzijnspartijen aan de slag om een structurele financiering van de projecten te vinden.

• •

  Ook aan andere initiatieven bieden we ruimte, waaronder die van inwoners zoals Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) en Wooncoöperaties, voor collectieve en geclusterde woonvormen. Denk daarbij aan hofjes, ‘Lang Leven Thuis’-flats en kleinschalige woonvormen. Ook vinden we het belangrijk dat deze initiatieven zich richten op meerdere doelgroepen (wel / geen zorg), maar ook dat er gekeken wordt naar vormen met leerwerkplekken. We stimuleren ontwikkelende partijen om mee te werken aan initiatieven uit Haarlemmermeer.

• •

  We stimuleren de realisatie van mantelzorgwoningen op het eigen terrein, voor zover de wet dat mogelijk maakt. We verruimen de mogelijkheden binnen omgevingsplannen waar dit ruimtelijk passend is, om zo hulp aan elkaar mogelijk te maken.

Actielijn 3: preventie als basis om zo lang mogelijk regie te behouden

• •

  We stellen met de partners van het Manifest Wonen met Zorg gebiedsgerichte analyses op van de aanwezige zorgvoorzieningen en demografische samenstelling in de wijk. Op basis hiervan werken we per gebied uit welke voorzieningen en woonzorgvormen aanvullend gewenst zijn. Deze leggen we vast in prestatieafspraken tussen gemeente, corporaties, huurdersorganisaties en zorgaanbieders. In 2026 starten we met een wijk in Hoofddorp of Nieuw-Vennep en één van de kleinere dorpen als Rijsenhout, Beinsdorp of Lisserbroek. We benutten en versterken daarbij bestaande voorzieningen door nieuwe zorggeschikte woningen zoveel mogelijk in de nabijheid hiervan te plaatsen (woonzorgcirkels). De uitkomsten hiervan nemen we op in het Omgevingsplan.

• •

  We leggen nadrukkelijk verbinding tussen de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting, het Hoofdlijnenakkoord Ouderen (HLO) en het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Alsmede de lopende programma’s en projecten binnen het Integraal ZorgAkkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

• •

  Waar de openbare ruimte toe is aan grootschalige vernieuwing, zorgen we ervoor dat de vernieuwing eraan bijdraagt dat de openbare ruimte uitnodigt tot ontmoeten en bewegen, juist ook voor mensen in een kwetsbare situatie.

“We willen een toegankelijke woningmarkt voor iedereen: starters en doorstromers, één-, twee- en meerpersoonshuishoudens, (studerende) jongeren, ouderen, aandachtsgroepen en woningzoekenden van binnen en buiten Haarlemmermeer. We willen een divers woningaanbod voor de verschillende (toekomstige) inwoners van Haarlemmermeer met voldoende goede en betaalbare woningen, geschikt voor de diverse doelgroepen. We maken ruimte voor innovatie, flexibele indeling voor verschillende doelgroepen en conceptuele bouwvormen.”

De druk op de woningmarkt in Haarlemmermeer blijft onverminderd groot. De opgave om voldoende betaalbare woningen te realiseren is daarbij één van de meest urgente uitdagingen. Niet alleen voor starters en jonge gezinnen die moeilijk een eerste stap kunnen zetten, maar ook voor ouderen, doorstromers en verschillende aandachtsgroepen die op zoek zijn naar een woning die past bij hun inkomen en levensfase. Betaalbaarheid staat daarmee centraal in het streven naar een toegankelijke en evenwichtige woningmarkt.

In de voorgaande hoofdstukken is zichtbaar geworden dat de bouwopgave, zowel binnen de bestaande voorraad als door nieuwbouw, omvangrijk is. Maar betaalbaar wonen gaat verder dan het toevoegen van woningen alleen. Het vergt keuzes in programmering, samenwerking met partners en aanvullende maatregelen die ervoor zorgen dat nieuwe en bestaande woningen bereikbaar blijven voor alle inwoners, nu en in de toekomst.

3.1 Beoogd resultaat voor een toegankelijke woningmarkt

We zetten in op passender bewoning van de bestaande woningvoorraad. Door doorstroming willen we een betere match van woningtype en -prijs bij de huishoudenssamenstelling, zodat schaarse middelen gericht ingezet worden. Dit vraagt regie van de gemeente, niet alleen op de bouwopgave maar ook op de bewoning van woningen en wijken. Per doelgroep hanteren we daartoe instrumenten op maat. In dit Volkshuisvestingsprogramma geven we daar vervolg aan en willen we het volgende bereiken:

Betaalbare woningen beschikbaar houden

Met instrumentarium zetten we ons ervoor in om betaalbare woningen aan te bieden en beschikbaar te houden voor volgende generaties starters. Starters, waaronder vooral jongeren en studenten, hebben beperkte financiële mogelijkheden. In de vrije markt is er geen passend aanbod. Nieuwe woningen worden bij wisseling van eigenaar of particuliere huurder doorgaans snel duurder. Door de inzet van aanvullende maatregelen, zoals beschreven in hoofdstuk 1 (bijvoorbeeld KoopGarant en KoopStart met terugkoopregeling) wordt de betaalbaarheid voor langere tijd geborgd.

Betaalbare woningen gericht toewijzen

Sociale huurwoningen, middenhuur- en betaalbare koopwoningen én nultredenwoningen zijn schaars. Deze woningen willen we gericht toewijzen, zodat de beoogde doelgroep hiervan gebruik maakt. Zo vinden we het belangrijk dat mensen met (maatschappelijke en/of economische) binding aan de gemeente in Haarlemmermeer een woning kunnen vinden. Maar ook stimuleren we doorstroming naar nultreden-, geclusterde en zorggeschikte woningen, zodat ook ouderen passend kunnen wonen en daarmee ook langer zelfstandig.

Voldoende kansen voor aandachtsgroepen

We willen aandachtsgroepen (zie definitie in de begrippenlijst) die baat hebben bij een specifieke woonvorm of begeleiding bij het wonen voldoende kansen bieden voor een passende (betaalbare) woning. Omdat passend aanbod in Haarlemmermeer beperkt is, moeten we breder kijken dan alleen het toevoegen van betaalbare woningbouw. Deze groepen zijn voor betaalbare huisvesting veelal aangewezen op de sociale huursector. We zetten dan ook samen met woningcorporaties in op het uitbreiden van de woonmogelijkheden via kamerbewoning, woningdelen en tijdelijke woonvormen. Voor hospitaverhuur in de huursector starten we in 2026 samen met woningcorporaties met de pilot ‘Onder de Pannen’. Dit is een pilot waarbij huurders van woningcorporaties onder voorwaarden tijdelijk een kamer kunnen onderverhuren aan een economisch dakloze.

Toegankelijke woonomgeving

Naast passende woningen, gaat het zeker voor ouderen en zorgvragers ook om een omgeving die toegankelijk en passend is. Voor ouderen betekent dit een omgeving waar mogelijkheid is voor ontmoeting en voor activiteiten. Of een omgeving die dementievriendelijk is ingericht en waar ondersteunings- en zorgaanbod voor inwoners beschikbaar en toegankelijk zijn. De gemeente ondersteunt ontmoeting, door het stimuleren van activiteiten en programma’s.

Prettig thuis

Mensen die met spoed een woning nodig hebben, kunnen urgentie aanvragen op basis van de Huisvestingsverordening. Urgenten krijgen een woning toegewezen door de woningcorporatie. Daarbij staan een zachte landing en een prettig thuis voorop.

Betaalbare woningen voor starters, gezinnen en middeninkomens

3.2 Actielijnen voor een toegankelijke woningmarkt

Om te sturen op de realisatie van de opgaven werken we aan verschillende actielijnen:

Actielijn 1: aanbieden en beschikbaar houden van (betaalbare) woningen

• •

  We evalueren de huidige starterslening. Als daaruit nog steeds de meerwaarde van de starterslening blijkt, zetten we de starterslening voor Haarlemmermeerse starters door; eventueel met aangepaste voorwaarden.

• •

  Op dit moment voert de gemeente een opkoopbescherming die ervoor moet zorgen dat (betaalbare) koopwoningen niet door particuliere partijen worden gekocht met als doel deze te verhuren. Deze tijdelijke regeling blijft vooralsnog van kracht. In 2027 zal de maatregel door het Rijk worden geëvalueerd (op effect en relevantie). Daarna wordt bekeken of voortzetting in Haarlemmermeer mogelijk blijft.

• •

  Bij nieuwbouw maken we afspraken over het betaalbaar houden van betaalbare woningen, zie hoofdstuk Bouwen en Verbouwen. Bovendien spreken wij af dat de sociale huurwoningen te huur worden aangeboden via het regionale aanbiedingssysteem DAK en maken wij afspraken over het huisvesten van specifieke doelgroepen gedurende de looptijd van 25 jaar.

Actielijn 2: gerichte toewijzing schaarse woningen

• •

  In 2026 evalueren we het regionale puntensysteem voor woonruimteverdeling. Daarbij kijken we ook naar landelijke en regionale ontwikkelingen. Zo nodig passen we in onderlinge regionale afstemming het verdeelsysteem en de huisvestingsverordening aan.

• •

  We zien kansen in het reguleren van de middenhuur via de huisvestingsverordening. Voorwaarden zijn dat in elk geval de schaarste is aangetoond (verplichting vanuit de Huisvestingswet) en dat regulering praktisch haalbaar en uitvoerbaar is.

• •

  In Haarlemmermeer werd in 2023 90% van de sociale huurwoningen bewoond door huishoudens die tot de doelgroep voor sociale huurwoningen behoren (bron WiMRA). Huurders waarbij het inkomen boven de sociale huurgrens is gestegen, hebben in deze markt weinig alternatieven. Daarom zijn wij met de corporaties in de prestatieafspraken overeengekomen om een inkomensafhankelijke huurverhoging door te voeren wanneer de huur die de bewoner van een sociale huurwoning betaalt te laag is ten opzichte van het inkomen. De opbrengsten die voortvloeien uit de hogere huren als gevolg van de inkomensafhankelijke huurverhoging, zet de betreffende corporatie in ten behoeve van de betaalbaarheid, beschikbaarheid en/of kwaliteit van haar sociale huurwoningen in Haarlemmermeer.

• •

  Woningen zijn schaars, zeker betaalbare woningen. We vinden het belangrijk dat woningzoekenden met binding aan onze gemeente een woning kunnen vinden in Haarlemmermeer. We hebben de ambitie om de mogelijkheden voor lokale voorrang maximaal te benutten, niet alleen bij sociale huurwoningen, maar ook bij middenhuur en betaalbare koop. In onze huisvestingsverordening zullen we daarom lokale (maatschappelijke en/of economische) bindingseisen aan onze gemeente opnemen. Om inzichtelijk te maken hoe groot deze schaarste is en welke sturingsmaatregelen genomen kunnen worden, starten we op korte termijn een schaarsteonderzoek (verplichting vanuit de Huisvestingswet).

• •

  We hanteren de beleidsregel dat jaarlijks maximaal 35 procent van de vrijkomende sociale huurwoningen naar bijzondere groepen gaat (urgenten, uitstroom maatschappelijke instellingen en statushouders). Deze beleidsregel borgen we in de prestatieafspraken.

• •

  Een geschikte woning is belangrijk voor lang zelfstandig kunnen blijven wonen. We stimuleren doorstroming. Dit doen we samen met onder andere corporaties door 1) het labelen van geschikte woningen, 2) de inzet van een doorstroombemiddelaar, 3) het inzetten op een hypotheekfaciliteit om een nog te bouwen nieuwbouwwoning voor oudere woningeigenaren te vereenvoudigen en/of 4) continueren van de verhuisregeling ‘Van groot naar beter’ voor ouderen. Aandachtspunt is dat we regionaal het puntensysteem bij woonruimteverdeling hebben dat juist de kansen voor starters moet stimuleren.

• •

  Ymere heeft een wachtlijst opgesteld, zodat nieuwe of vrijkomende woonwagenstandplaatsen met voorrang toegewezen kunnen worden aan mensen uit de woonwagengemeenschap met een binding met Haarlemmermeer.

Actielijn 3: toegankelijke en passende woonomgeving

• •

  Ontmoeten moet in elk dorp en wijk mogelijk zijn. De gemeente zet zich in voor het faciliteren van ontmoeting door het stimuleren van activiteiten en programma’s.

• •

  Vanuit onze beheer- en inrichtingsplannen werken we aan veilige fiets- en wandelroutes en beweegplekken in de wijken. In het bijzonder in de wijken uit de jaren ’70 en ’80 (wijken als Bornholm in Hoofddorp en Linquenda in Nieuw-Vennep) heeft dit extra aandacht nodig door de combinatie van een onoverzichtelijke ruimtelijke structuur en vergrijzing onder de bewoners.

• •

  We starten in één van de genoemde wijken of dorpen met een (pilot)project om de fysieke omgeving dementie-vriendelijk in te richten. We voeren een omgevingsscan uit waarmee we kijken in hoeverre de omgeving uitnodigt tot ontmoeten en bewegen voor ouderen met dementie. Die inzichten gebruiken we bij het opstellen van richtlijnen voor en aanpassingen van de fysieke omgeving.

• •

  In alle dorpen zetten we in op het langer zelfstandig wonen van ouderen, daarvoor maken we afspraken met zorgpartijen over domeinoverstijgende samenwerking in de levering van welzijns- en zorgdiensten, zodat in gebieden een optimaal aanbod beschikbaar blijft.

3.3 Actielijnen huisvesting van aandachtsgroepen

Om te sturen op de realisatie van de opgaven werken we aan verschillende actielijnen:

Actielijn 4: vergroten van woonkansen voor aandachtsgroepen

• •

  Woningzoekenden uit de aandachtsgroepen zijn veelal minder draagkrachtig. Daarom willen we voor hen voldoende huurwoningen met een prijs tot de eerste aftoppingsgrens beschikbaar hebben. Dit aanbod is in Haarlemmermeer zeer beperkt aanwezig. Om toch snel in woonruimte voor deze groepen te voorzien, gaan we (met de corporaties) na welke mogelijkheden er zijn om door woningdelen, -splitsen of laagje erop meer plekken beschikbaar te krijgen. De focus ligt hierbij op de grotere dorpen Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp. Wel willen we in die dorpen zorgen voor een goede spreiding van de betaalbare voorraad over de wijken en buurten om concentratie van kwetsbare groepen te voorkomen. We willen dit verankeren in de werkafspraken die wij jaarlijks maken met de woningcorporaties en in de prestatieafspraken vanaf 2028.

• •

  We zetten een matchingstafel op, gericht op het samenbrengen van ideeën, wensen en het oplossen van knelpunten bij de realisatie en het (toekomstig) beheer van woonconcepten waar verschillende bewonersgroepen, waaronder aandachtsgroepen bij elkaar wonen. Zorgorganisaties en ontwikkelende partijen hebben soms een verschillend beeld van de behoeftes van aandachtsgroepen.

  Tijdens een matchingstafel gaan zorgorganisaties en ontwikkelende partijen in een vroeg stadium van een ontwikkeltraject met elkaar in gesprek over de gewenste invulling.

  Wij nemen als gemeente de regie over deze matchingstafel. In onze gemeente zijn er al voorbeelden van het goed samen wonen van kwetsbare groepen, zorgpersoneel/begeleiders en ‘dragende’ bewonersgroepen in een reguliere woonbuurt, zoals in een appartementencomplex de Distelvlinder in Nieuw-Vennep, in de buurt van een zorgcentrum. De ervaringen daar willen we optimaal inzetten bij het maken van gezamenlijke afspraken.

• •

  We maken afspraken met DUWO over het toevoegen van woonconcepten voor (tijdelijke en langer studerende) studenten, waar mogelijk in een mix van diverse bewonersgroepen, zowel reguliere huishoudens als aandachtsgroepen die gebaat zijn met interactie met jonge mensen, zoals jonge statushouders.

• •

  Voor woonwagenbewoners breiden we het aantal standplaatsen met 21 uit (van 58 naar 79), waarvan minimaal 5 standplaatsen met sociale huurwoonwagens. We onderzoeken welke financiele middelen en afspraken nodig zijn om dit te realiseren. We brengen in beeld op welke uitbreidingslocaties deze 21 standplaatsen kunnen komen. De volgende uitgangspunten hanteren we hier bij:

  • -

    standplaatsen van ten minste 10 bij 20 meter (200m2),

  • -

    voldoende ruimte tussen de woonwagens, onder andere vanwege brandveiligheid.

  • -

    maatwerk per locatie, waarbij in overleg met de woonwagenbewoners afgeweken kan worden van de grootte van een standplaats.

• •

  In 2025 heeft het college een ruimtelijke beleidsregel vastgesteld met voorwaarden voor de huisvesting van tijdelijke arbeidsmigranten (met verblijfsduur tot zes maanden). Dit ruimtelijk kader bevat planologische en juridische richtlijnen om aanvragen voor huisvesting vanuit marktpartijen te kunnen beoordelen met als doel een goede en veilige tijdelijke huisvesting te realiseren. De doelgroep is de groep werknemers die tijdelijk huisvesting zoeken, maar elders hun hoofdverblijf hebben. Daarnaast verkennen wij welke extra stappen nodig zijn om de positie van arbeidsmigranten (op het gebied van huisvesting) te verbeteren.

Actielijn 5: een zachte landing en een prettig thuis

• •

  We stellen in samenwerking met corporaties, welzijns- en zorginstellingen voor uiteenlopende aandachtsgroepen vast waar het voor hen passend is om te gaan wonen en wat er nodig is hen op een prettige manier onderdeel te laten zijn van een dorp of wijk. Het gaat bijvoorbeeld om mensen vanuit jeugdzorg, maatschappelijke opvang, beschermd wonen, ggz-instelling of detentie. We zullen nagaan hoe ondersteuning kan worden ingezet en hoe de huidige inwoners worden betrokken. We maken samenwerkingsafspraken over de uitvoering en hoe we die samenwerking evalueren.

• •

  We verkennen of maatschappelijk werk een rol kan krijgen in het bijdragen aan het prettig wonen in de wijk. Zo zetten we dit najaar in Hydepark Hoofddorp bij de oplevering van een complex met 124 sociale huurwoningen community building in.

• •

  Met de aanpak ‘W in de wijk’ werken wij aan wijken waarin ook inwoners met een psychische kwetsbaarheid wonen.

• •

  Via regionaal overleg passen we de urgentieregels binnen de huisvestingsverordening aan, alsmede de regeling Wonen in een beschermde woonomgeving (Wibo), de Terstond-regeling, de Opstapregeling en de beleidsregels doorstroming vergunninghouders, zodat deze voldoen aan de vereisten vanuit het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting.

  • -

    We willen adequaat (blijven) sturen op de juiste woning op de juiste plek voor de verschillende aandachtsgroepen. We hanteren bij de uitwerking van de regelingen als uitgangspunt dat een passende woonomgeving en begeleiding voorgaat op de keuzevrijheid van de urgentiekandidaat.

  • -

    In de nieuwe urgentieregeling beschrijven we buiten de wettelijk verplichte urgentiegroepen ook andere urgentieomstandigheden zoals mensen die vanwege misstanden in de eigen sociale kring of vanwege sloop of herstructurering een andere woning nodig hebben.

  • -

    In het kader van de urgentieregeling continueren en actualiseren we de Opstapregeling van Haarlemmermeer. De Opstapregeling biedt een woonvorm die bedoeld is om mensen te ondersteunen bij het overbruggen van de stap van het wonen in een zorginstelling naar volledig zelfstandig wonen.

• •

  We zetten in op het verminderen van dakloosheid door preventie en het beperken van het verblijf in de maatschappelijke opvang. Met de pilot ‘Wonen Eerst’ krijgen huishoudens die aanspraak maken op de maatschappelijke opvang sneller een woning. Deze aanpak moet leiden tot sneller herstel van de inwoners en uiteindelijk tot een flinke kostenbesparing op maatschappelijke opvang. Na evaluatie van het experiment bekijken we of en hoe de aanpak kan worden geborgd.

• •

  Voor de huisvesting van statushouders volgen we de wettelijke taakstelling en maken we met corporaties afspraken over de huisvesting van deze groep. Bij de toewijzing van woningen aan statushouders is vaak onduidelijk wat een passende woonsituatie is. Dit is mede afhankelijk van bijvoorbeeld sociale netwerken en verwachtingen rond gezinshereniging. Om toch te zorgen voor passende huisvesting, zien we tijdelijke woonvormen als kans voor nadere afstemming over de best passende woning. Dit vraagt wel extra aandacht van Vluchtelingenwerk voor integratie en participatie van statushouders. Hierover maken we nadere afspraken met Vluchtelingenwerk.

“We willen een vitale en kwalitatief goede woningvoorraad in aantrekkelijke dorpen en wijken, in woonmilieus waar alle mensen prettig samenleven, met de voorzieningen waar zij behoefte aan hebben. We maken voor de ontwikkeling van een prettige leefomgeving keuzes op basis van een integrale afweging van belangen, waaronder betaalbaarheid, energie, duurzaamheid, gezondheid, fysieke toegankelijkheid, groen en bereikbaarheid. Daarbij kijken we kritisch en in samenhang naar kwantiteit en kwaliteit.”

Aantrekkelijke dorpen en wijken zijn meer dan een verzameling woningen: ze vormen de omgeving waarin mensen zich thuis voelen, elkaar ontmoeten en onderdeel zijn van een leefbare gemeenschap. Leefbaarheid, gemeenschapszin en verduurzaming spelen daarbij een cruciale rol. Deze kwaliteiten bepalen in belangrijke mate hoe prettig, veilig en gezond inwoners kunnen wonen en leven, nu én in de toekomst.

Met het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting wordt van gemeenten verwacht dat zij deze aspecten expliciet betrekken bij stedelijke vernieuwing en hun Volkshuisvestingsprogramma. Hoewel leefbaarheid en verduurzaming momenteel nog niet in alle wijken en dorpen volledig in beeld zijn gebracht, ligt er voor Haarlemmermeer een duidelijke opgave: het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving en het ontwikkelen van vitale, toekomstbestendige gemeenschappen.

In dit hoofdstuk schetsen we hoe we de komende periode werken aan deze opgave. We richten ons op de fysieke en sociale kwaliteit van buurten, een hechte gemeenschap, een duurzame leefomgeving en een integrale aanpak van knelpunten. Dit doen we samen met dorps- en wijkraden, woningcorporaties, zorg- en welzijnsinstellingen en andere lokale partners. Zo bouwen we stap voor stap aan wijken en dorpen die aantrekkelijk zijn voor iedereen en aansluiten bij de wensen en mogelijkheden van huidige en toekomstige inwoners.

Beoogd resultaat voor aantrekkelijke dorpen en wijken

Leefbaarheid, gemeenschapszin en verduurzaming zijn belangrijk voor het prettig samenleven en de aantrekkelijkheid van wijken en dorpen. Op grond van het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting zijn leefbaarheid en verduurzaming aspecten waaraan we in ons Volkshuisvestingsprogramma aandacht moeten besteden in het kader van stedelijke vernieuwing. Op dit moment zijn deze onderwerpen nog niet volledig in beeld gebracht. We geven hieronder aan hoe we komende periode als gemeente op verschillende domeinen werken aan de uitwerking van beide thema’s. Dit doen wij samen met onder andere dorps- en wijkraden, woningcorporaties en zorg- en welzijnsinstellingen. Elementen voor die uitwerking zijn:

Aanpak leefbaarheid in de wijk

We werken aan het verbeteren van de leefbaarheid in alle wijken, met extra aandacht voor de meest kwetsbare wijken. Dit doen wij op basis van de richting die de raad heeft meegegeven naar aanleiding van de Startnotitie leefbaarheid huidige wijken die wij in oktober 2025 hebben vastgesteld.

• •

  We brengen in kaart in welke wijken leefbaarheidsproblemen spelen.

• •

  We stellen voor de meeste kwetsbare wijken een verbeteraanpak leefbaarheid op. De uitvoering van de aanpak leggen we vast in prestatieafspraken.

Versterken gemeenschapsvorming

Alleen fysieke ingrepen gericht op variatie in bewonersgroepen en kruisbestuiving tussen groepen is niet genoeg. Dit vraagt ook om het stimuleren van gemeenschapsvorming en mensen met elkaar in contact brengen.

• •

  We onderzoeken daartoe de financiële haalbaarheid om met community builders, andere welzijnsfunctionarissen en inwoners de gemeenschapsvorming in de wijken te versterken. In de uitvoering sluiten we aan op de wijkaanpak leefbaarheid die we samen met de corporaties opstellen.

• •

  We gaan na in hoeverre we de ontwikkeling van zorgzame buurten kunnen toepassen bij nieuw te bouwen wijken.

• •

  We onderzoeken samen met zorgpartijen de mogelijkheid om dagbesteding van cliënten van zorginstellingen die daar gebaat bij zijn, dichter bij de leefomgeving van die cliënten te organiseren, in de wijk en bij lokale ondernemers en organisaties.

Prettig samenleven in aantrekkelijke wijken en dorpen

Verduurzaming woningvoorraad

Uit de mondiale klimaatopgave uit het Klimaatakkoord van Parijs volgen ambities voor het verbeteren van de woningvoorraad: energiezuiniger, duurzaam verwarmd, klimaatbestendig, natuurinclusief en circulair. Deze zijn onder andere vastgelegd in de Nationale Prestatieafspraken, de gemeentelijke warmtevisie en het programma energietransitie.

• •

  In de overleggen over de prestatieafspraken bewaken we de afspraken over de verduurzaming van de corporatiewoningen in onze gemeente.

• •

  De uitdaging om de particuliere woningvoorraad te verduurzamen, koppelen we aan de warmte-transitievisie en het programma energietransitie. De te nemen maatregelen werken we uit in samenhang met het Warmteprogramma dat we in 2026 uitwerken als opvolger van de Warmtevisie.

• •

  Voor een natuurinclusieve woonomgeving werken aan een Soortenmanagement-plan, waaruit maatregelen voortvloeien om ‘gebouw bewonende diersoorten’ te behouden. Te denken valt aan het plaatsen van nestkasten.

• •

  Het klimaatbestendig maken van wijken pakken we op via de gebiedsgerichte aanpak van onderhoudsprojecten. Als we de riolering en verharding van wijken vervangen, onderzoeken we ook hoe we deze wijken kunnen vergroenen en klimaatbestendig kunnen maken.

Zorgvuldige monitoring is essentieel voor een effectieve uitvoering van het Volkshuisvestingsprogramma. Daarbij kijken we zowel vooruit - via de programmering - als terug - via de realisatie. De concrete actielijnen die in dit programma zijn uitgewerkt en waarvan een overzicht met prioritering is opgenomen in bijlage 3, vormen daarbij het kompas.

Voor de monitoring sluiten we zoveel mogelijk aan bij bestaande structuren. Het college informeert de gemeenteraad via de Begrotingscyclus, de Monitor Volkshuisvesting en de Bouwmonitor over de voortgang, ontwikkelingen en eventuele bijsturing binnen het programma. We zorgen er daarbij voor dat de indicatoren aansluiten bij het vernieuwde beleidskader. Bij de herijking van de kaders maken we gebruik van actuele inzichten uit onder meer de Monitor Sociaal Domein, het onderzoek Wonen in de Metropoolregio Amsterdam (WiMRA) en diverse dashboards van het Rijk en de provincie die momenteel in ontwikkeling zijn.

Door deze gegevens continu te benutten en te actualiseren, houden we het Volkshuisvestingsprogramma actueel en kunnen we tijdig en onderbouwd bijsturen waar dat nodig is.

5.1 Monitors

Monitor Volkshuisvestingsprogramma

Een keer per jaar beschrijven we in de Monitor Volkshuisvestingsprogramma (voorheen Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen) de voortgang van de actielijnen in het Volkshuisvestingsprogramma. Dit doen we in de vorm van een stoplichtennotitie.

Bouwmonitor

Twee keer per jaar rapporteren we in de Bouwmonitor over de voortgang van de woningbouwprojecten en -planning. Ook houden we bij of voldoende betaalbare en passende woningen worden toegevoegd (onderverdeeld in de verschillende woningbouwcategorieën) en waar dus aanvullende toevoeging nog gewenst is. Daarbij wordt ook aangegeven of de (oudere) plannen nog onder oude beleidskaders vallen of dat zij onder de nieuwe kaders vanuit de Omgevingsvisie en het Volkshuisvestingsprogramma.

Omgevingsvisie

Het Volkshuisvestingsprogramma is een uitwerking van de Visie op Wonen en Volkshuisvesting. Deze visie vervangt het Hoofdstuk Wonen in de Omgevingsvisie. Met de visie en het programma sluiten we aan op de cyclus van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie wordt ten minste één keer per bestuursperiode geactualiseerd.

Onderzoek ‘Wonen in de Metropoolregio Amsterdam’

De WiMRA is een onderzoek dat elke twee jaar wordt uitgevoerd in de MRA. Het onderzoek is in 2023 voor de vierde keer uitgevoerd. Bijna 47.000 inwoners van 29 gemeenten in de MRA vulden vorig jaar een enquête in over hun woonsituatie, woonlasten en verhuiswensen. Het onderzoek kijkt ook naar de verhuisbewegingen in de MRA.

Monitor meerjarige Prestatieafspraken

De uitvoering van de Prestatieafspraken 2024–2027 monitoren we op ambtelijk, directie- en bestuurlijk niveau via een overlegstructuur met de corporaties. De concrete activiteiten en werkzaamheden worden jaarlijks vastgelegd in de werkafspraken waarin de Prestatieafspraken verder worden uitgewerkt. Over de voortgang wordt periodiek gerapporteerd.

Contractmanagement

We toetsen de gemaakte programmatische afspraken in overeenkomsten met ontwikkelaars van woningbouwprojecten over onder meer financieringscategorieën, grenzen, typologie, metrages en indeling aan de hand van ontwerpfases en realisatie.

5.2 Doelen en indicatoren