Kadernota vaste activa 2025-2028

In deze kadernota zijn “spelregels” voor de bedrijfsvoering van de vaste activa voor de Gemeente Sittard-Geleen weergegeven. Deze zijn gebaseerd op wettelijke regelgeving en voor zover de wetgever ruimte biedt voor eigen beleidsinzichten. Zowel de waardering als de kapitaallasten (afschrijving en rente) van een investering worden uitgewerkt.

Vaste activa bestaat uit een drietal groepen te weten immateriële, materiële en financiële vaste activa. Kosten van beleidsplannen kunnen niet geactiveerd worden, deze worden direct in de exploitatie geboekt. Als het voornemen om te gaan investeren in een vast actief definitieve vormen aanneemt wordt een investeringskrediet gevoteerd. Binnen de gemeente Sittard-Geleen worden alle vaste activa investeringen boven € 50.000 in de balans opgenomen. Het betreft zowel de investeringen met een economisch nut (genereren inkomsten of zijn verhandelbaar) alsook de investeringen met een maatschappelijk nut (openbare ruimte).

Voor het instandhouden van het activum (kapitaalgoed) is klein en groot onderhoud nodig. Beiden zijn niet levensduur verlengend en kunnen dan ook niet als een investering worden aangemerkt. Uitsluitend investeringen in een nieuw actief of waardoor de levensduur van een activum met minimaal ¼ deel verlengd wordt mogen geactiveerd worden. Hieronder vallen ook vervangingsinvesteringen.

Inzet van eigen geldmiddelen zoals bijdragen uit reserves mogen niet in mindering op investeringen gebracht worden. Bijdragen vanuit reserves kunnen aangewend worden om de kapitaallasten in de exploitatie af te dekken. Bijdragen van derden dienen direct op het actief geboekt, deze verminderen de boekwaarde.

Een investering kan opgesplitst worden in componenten met elk een eigen waarderings- en afschrijvingsmethodiek. In de bijlage zijn de termijnen per soort actief gespecificeerd. Bij het opstellen van beheerplannen voor de vervanging en uitbreiding van kapitaalgoederen wordt in plaats van het vormen van een ideaalcomplex met ingang van deze kadernota de systematiek van reëel begroten gevolgd.

Deze kadernota haakt aan bij de Financiële verordening artikel 212 Gemeentewet. Bij de raming van elk investeringskrediet wordt het startjaar en het eindjaar aangegeven. Via de jaarrekening wordt vervolgens verantwoording afgelegd over de uitvoering en inzet van middelen. Afsluiting vindt in de jaarrekening plaats conform het geraamde eindjaar.

Tot het investeringsbedrag worden gerekend alle kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging van het activum kunnen worden toegerekend. Ook een redelijk deel van de indirecte kosten mogen aan het activum worden toegerekend. Het toerekenen van directe uren vindt plaats op contractbasis.

In principe worden alle activa lineair afgeschreven. Bij annuïteiten staat tegenover de annuïteit minimaal een gelijk bedrag aan kostendekkende inkomsten of tarieven. De afschrijvingen starten het jaar volgend op het jaar waarin de activa gereed zijn. Omdat activa worden gebruikt en gedurende de afschrijfperiode technisch en economisch slijten/verouderen zal de praktijk veelal zijn dat naar een boekwaarde € 0 moet worden afgeschreven, als het voornemen bestaat de activa tot het einde van de mogelijke gebruiksduur te benutten.

De aan taakvelden toe te rekenen rente wordt bepaald op basis van een bij de begroting (voor)gecalculeerd omslagrentepercentage. De basis hiervoor is de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die bij de taakvelden horen. Het bij de begroting gecalculeerde omslagrentepercentage wordt zodanig afgerond dat de rentekosten zo goed mogelijk verdeeld worden waarbij afgerond mag worden binnen een marge van 0,5%. Bij projectfinanciering worden de rentelasten van de aangetrokken leningen op de bij de activa behorende taakvelden geboekt. Renteopbrengsten van Schatkistbankieren worden in de omslagrente verdisconteerd voor zover deze geen relatie hebben met projectfinanciering. De ontvangen rente afkomstig van Schatkistbankieren worden toegerekend aan het taakveld van het actief waarvoor de projectfinanciering is aangetrokken.

1.1 INLEIDING

In de raadsvergadering van 13 november 2019 is het huidige beleidskader waarderings- en afschrijvings-beleid vastgesteld. In de Financiële verordening artikel 212 van de Gemeentewet zijn o.a. zaken geregeld over de waardering en afschrijving van de vaste activa. In artikel 10 van deze verordening staat dat eenmaal per 4 jaar deze nota aan de Raad wordt aangeboden.

Een belangrijk onderdeel van de begroting en de jaarstukken betreft de financiële positie van de gemeente, waarvan de activerings- en waarderingsgrondslagen en de afschrijvingsmethoden een onderdeel zijn.

In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn in hoofdstuk 5 artikelen opgenomen over de waardering, activering en afschrijving. In het BBV hoofdstuk 4 zijn de artikelen voor de jaarstukken en de toelichting hierop opgenomen. In bijlage 2 zijn de betreffende artikelen opgenomen.

Het BBV vormt samen met het document “Uitgangspunten gemodificeerd stelsel van baten en lasten provincies en gemeenten”, uitgebrachte notities met daarin opgenomen stellige uitspraken en aanbevelingen alsmede de “Vragen- en antwoordenrubriek” van de Commissie BBV het wettelijke kader.

Deze nota is samengesteld op basis van de huidige regelgeving. Daar waar het BBV of andere wettelijke regelgeving in de toekomst afwijkt van deze nota wordt deze nieuwe regelgeving gevolgd.

Het BBV bevat bepalingen waarvan niet afgeweken mag worden. Daarnaast biedt het BBV beleidsruimte voor gemeenten om eigen keuzes te maken. Het handelen in de “geest” van het BBV gegeven de wettelijke bepalingen zorgt voor een dynamisch financieel beheer van de vaste activa. Deze kadernota is dan ook geen star document. Binnen de budgettaire kaders met toepassing van het BBV is deze kadernota een hulpmiddel om de waardering en kapitaallasten van de vaste activa te beheren.

Deze kadernota is een vervanging van de nota zoals die is vastgesteld in november 2019. Het BBV is sindsdien voor de vaste activa niet gewijzigd. De belangrijkste wijzigingen in deze kadernota ten opzichte van 2019 zijn:

• •

  verhogen investeringsdrempel naar € 50.000,00;

• •

  bedrag significantie afwijking kapitaalasten investeringskrediet € 200.000,00;

• •

  vervreemden van vaste activa;

• •

  projectfinanciering;

• •

  Schatkistbankieren.

1.2 LEESWIJZER

Deze kadernota begint met dit inleidende hoofdstuk en gaat vervolgens nader in op de levenscyclus van de investering in een vast actief.

In hoofdstuk 5 zijn de bepalingen rondom de doorberekende rentelasten van de vaste activa verwoord.

In bijlage 1 is de afschrijvingstabel vaste activa opgenomen, bijlage 2 bevat diverse artikelen van het BBV.

1.3 DOELSTELLINGEN

In deze kadernota zijn “spelregels” voor de bedrijfsvoering van de vaste activa voor de Gemeente Sittard-Geleen weergegeven. Deze zijn gebaseerd op wettelijke regelgeving en voor zover de wetgever ruimte biedt voor eigen beleidsinzichten. Zowel de waardering als de kapitaallasten (afschrijving en rente) van een investering worden uitgewerkt.

De nota is onderverdeeld in:

• ▪︎

  activerings- en waarderingsgrondslagen,

• ▪︎

  afschrijvingstermijnen en afschrijvingsmethodieken en

• ▪︎

  rentelasten.

Alle vaste activa genereren kapitaallasten (afschrijving en rente) welke toe te rekenen zijn aan een kostendrager (taakveld) in de exploitatie. Dit taakveld maakt deel uit van een programma of thema.

Deze nieuwe kadernota is geldig vanaf boekjaar 2024 en vervangt alle voorgaande beleidsdocumenten over de in deze nota behandelde onderwerpen. Deze nota bevat geen stelselwijziging, alle bestaande vaste activa blijven hun oude regiem volgen voor zover dit niet in strijd is met enige wettelijke regelgeving.

1.4 DEFINITIES

Hieronder volgen in alfabetische volgorde een aantal begrippen die voor de waardering, activering en afschrijving van belang zijn.

Achterstallig onderhoud

Onderhoud dat niet op tijd is uitgevoerd, waardoor een onderhoudsrichtlijn is overschreden en niet wordt voldaan aan het gestelde kwaliteitsniveau. Achterstallig onderhoud ontstaat door lagere dan noodzakelijke lasten voor het desbetreffende kapitaalgoed in het verleden. Dit kan leiden tot kapitaalvernietiging.

Activa

De bezittingen van de gemeente. Deze worden ingedeeld in vlottende activa en vaste activa. Deze kader-nota betreft de vaste activa.

Activeren

Het op de balans presenteren van de financiële waarde van het aangeschafte of vervaardigde kapitaalgoed dat vanaf dat moment als bezitting kan worden beschouwd.

Afschrijven

Het bedrag van de waardevermindering in de boekhouding van (een) kapitaalgoed(eren).

Annuïtaire afschrijvingsmethode

Een afschrijvingsmethode waarbij de kapitaallasten jaarlijks gelijk zijn gedurende de gele economische levensduur van de investering. In de beginjaren is de afschrijvingscomponent laag en de rentecomponent hoog. Aan het eind ligt deze verhouding andersom.

Boekwaarde

Waarde van de activa op de balans. Dit is de verkrijgings- of vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen.

Boekwinst

Als het actief wordt verkocht tegen een prijs die hoger is dan de resterende boekwaarde op het moment van verkoop.

Componentenbenadering

Verschillende samenstellende delen van een materieel vast actief afzonderlijk afschrijven op basis van het individuele waarde verloop van die delen.

Economische levensduur

Slijtage van de activa door veroudering. Er komen nieuwe machines op de markt waarin de jongste technische kennis is verwerkt. De economische levensduur wordt bepaald door rationeel en doelmatig gebruik rekening houdend met technologische ontwikkelingen.

Erfpacht

Erfpacht is een zakelijk recht op gronden. Het is een vorm van pacht waarbij de pacht niet eindigt als de verpachter ophoudt te bestaan. De erfpachthouder heeft daardoor in economische zin een positie die nagenoeg gelijk is aan de positie van de eigenaar.

Groot onderhoud

Onderhoud van veelal ingrijpende aard dat op een groot deel van het object wordt uitgevoerd en na een langere gebruiksperiode moet worden verricht.

Ideaalcomplex

De vrijval kapitaallasten wordt ingezet voor investeringen vanuit Nieuw Beleid en IBOR.

Investeren

Het aanschaffen of vervaardigen van goederen, waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt.

Investeringen met een economisch nut

Investeringen die verhandelbaar zijn en/of kunnen bijdragen aan het genereren van middelen.

Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

Investeringen die geen middelen genereren, maar duidelijk een publieke taak vervullen.

Investeringskrediet

Bedrag dat door de gemeenteraad is beschikbaar gesteld voor het doen van een investering.

Kapitaallasten

Dit zijn de jaarlijks terugkerende lasten die samenhangen met de investeringen. De kapitaallasten bestaan uit afschrijvingen en doorberekende rente.

Klein onderhoud

Jaarlijks terugkerend onderhoud dat op het object wordt uitgevoerd.

Levensduur verlengende investeringen

Investeringen die gepleegd worden ten behoeve van een bestaand actief en expliciet leiden tot een substantiële levensduurverlenging van het betreffend actief.

Lineaire afschrijvingsmethode

Een afschrijvingsmethode waarbij de kapitaallasten jaarlijks dalen. De afschrijvingscomponent is jaarlijks gelijk. Als gevolg van een daling van de boekwaarde neemt de jaarlijkse rentelast af.

Nieuwe of uitbreidingsinvesteringen

Investeringen ten behoeve van de ontwikkeling van nieuwe activiteiten of uitbreiding van de huidige activiteiten.

Omslagrente

De omslagrente is een rentepercentage voor de verdeling van de totale rentelasten.

Onderhanden werken

Lopende investeringsprojecten die worden opgenomen als vaste activa in “vaste activa projecten rubriek 7” van het financieel systeem.

Renovatie

Renovatie of renoveren is herstellen en wanneer nodig gedeeltelijk vernieuwen van een investeringsgoed, waardoor het beter bruikbaar wordt naar de huidige maatstaven en normen.

Rente

Een vergoeding voor het beslag dat de boekwaarde van een investering legt op de financieringsmiddelen van de gemeente. De rente is onderdeel van de kapitaallasten.

Restwaarde

De waarde van een actief aan het eind van de gebruikstermijn tegen het huidige prijspeil.

Vaste activa gereed

Afgeronde investeringsprojecten die worden opgenomen als vaste activa in “vaste activa module E-Assets” van het financieel systeem.

Verkrijgingsprijs

De inkoopprijs en de bijkomende kosten.

Vervaardigingsprijs

De aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend.

Vervangingsinvesteringen

Investeringen ten behoeve van de vervanging van een bestaand actief of als gevolg van economische veroudering of slijtage.

Waarderen

Het toekennen van een waarde aan een kapitaalgoed.

2.1. ALGEMEEN

Voor de gemeentelijke boekhouding is het stelsel van baten en lasten van toepassing. Hierdoor kent de gemeente ook een balans. In genoemd stelsel worden de uitgaven en de inkomsten toegerekend aan de jaren waarop ze betrekking hebben.

Dit betekent dat - als er bijvoorbeeld een auto is gekocht aan het einde van het jaar – de lasten op dat jaar worden geboekt, ook als de rekening pas in het volgende kalenderjaar binnenkomt en wordt betaald. Dit betekent ook dat investeringsbedragen in bijvoorbeeld een vervoermiddel dat x jaar meegaat niet ten laste van het jaar komen waarin de rekeningen zijn betaald, maar worden gespreid over de jaren waarin het vervoermiddel gebruikt kan worden. Door de uitgaven en de inkomsten toe te rekenen aan de jaren waarop ze betrekking hebben, wordt het inzicht in de kosten van producten bevorderd.

Uitgaven voor zaken met een meerjarig nut moeten in principe worden geactiveerd. Deze uitgaven dienen een bijdrage aan het activum te leveren. Zo kunnen uitgaven zoals juridische proceskosten en openingsfeest niet geactiveerd worden. Deze activering komt tot uitdrukking op de balans.

In artikel 59 van het BBV is het bovenstaande als volgt opgenomen:

• ▪︎

  lid 1: alle investeringen worden geactiveerd;

• ▪︎

  lid 2: in afwijking van het eerste lid worden kunstvoorwerpen met een cultuur-historische waarde niet geactiveerd. Een kunstschilderij is hiervan een voorbeeld.

Het activeren van een investering is verplicht.

Het BBV heeft in het kader van de uniformiteit, transparantie en vergelijkbaarheid tussen gemeenten, het zogenaamde netto activeren verplicht gesteld. Dit houdt in dat eventuele bijdragen van derden in aftrek moeten worden gebracht op de investering. Reserves mogen alleen worden ingezet ter dekking van de afschrijvingslasten. Het in mindering brengen van eigen geldmiddelen op een vast actief is niet toegestaan.

Het activeren van tekorten is niet toegestaan.

De balans kent een onderscheid in vaste en vlottende activa. Voor deze notitie zijn de vaste activa van belang. Deze activa bestaan uit de volgende drie onderdelen:

• ▪︎

  immateriële vaste activa;

• ▪︎

  materiële vaste activa;

• ▪︎

  financiële vaste activa.

Dit onderscheid is van belang voor de beantwoording van de vraag of bepaalde uitgaven wel of niet geactiveerd mogen/moeten worden.

In de volgende paragrafen zal hierop nader worden ingegaan.

2.2 IMMATERIËLE VASTE ACTIVA

In artikel 34 van het BBV wordt aangegeven welke kosten onder de immateriële vaste activa vallen. Dit zijn de volgende drie soorten:

• ▪︎

  kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio;

• ▪︎

  kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief;

• ▪︎

  bijdragen aan activa in eigendom van derden.

Andere kosten kunnen niet tot de immateriële vaste activa worden gerekend. De opsomming is dus limitatief.

2.3 MATERIËLE VASTE ACTIVA

Voor de materiële vaste activa wordt op grond van het BBV het volgende onderscheid gemaakt:

• ▪︎

  investeringen met een economisch nut;

• ▪︎

  investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven;

• ▪︎

  investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut.

Van de materiële vaste activa wordt aangegeven welke gronden in erfpacht zijn uitgegeven.

2.4 FINANCIËLE VASTE ACTIVA

In artikel 36 van het BBV zijn de volgende financiële vaste activa opgenomen:

• a.

  kapitaalverstrekkingen aan:

  • 1.

    deelnemingen;

  • 2.

    gemeenschappelijke regelingen;

  • 3.

    overige verbonden partijen;

• b.

  leningen aan:

  • 1.

    openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden;

  • 2.

    woningbouwcorporaties;

  • 3.

    deelnemingen;

  • 4.

    overige verbonden partijen;

• c.

  overige langlopende leningen;

• d.

  uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer;

• e.

  uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd van één jaar of langer;

• f.

  overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer;

2.5 VERVANGINGSINVESTERINGEN

Dit zijn investeringen ten behoeve van de vervanging van een oud (bestaand) actief als gevolg van economische veroudering of slijtage. Het oude actief wordt afgestoten uit de vaste activa administratie. Afstoten kan bestaan uit het verkopen of geheel afwaarderen van het actief.

2.6 INVESTERINGEN IN BESTAANDE ACTIVA

Bij een bestaand actief is sprake van een investering indien de uitgaven:

• ▪︎

  leiden tot een significante kwaliteitsverbetering; en/of

• ▪︎

  leiden tot een levensduurverlenging; en/of

• ▪︎

  aanpassingen betreffen om te voldoen aan wet- en regelgeving (bijv. investeringen in een gebouw om te voldoen aan veiligheidsvoorschriften).

Wanneer uitgaven worden gedaan ten behoeve van het behoud van de oorspronkelijke kwaliteit en levensduur van een actief, dan is er sprake van onderhoud.

2.7 ONDERHOUD

Onderhoud is niet levensduur verlengend, maar dient om het actief gedurende zijn levensduur in goede staat te houden. De levensduur wordt hier niet door verlengd.

Een belangrijke vraag is hoe omgegaan wordt met de verantwoording van onderhoudskosten. Om deze vraag te kunnen beantwoorden is het noodzakelijk een onderscheid aan te brengen tussen klein en groot onderhoud.

2.8 OMVANGSCRITERIUM

Er is sprake van een investering als de kosten minimaal € 50.000,00 bedragen. De investeringen met een kredietvotering voor 2025 blijven de vorige investeringsdrempel van € 10.000,00 behouden. Zijn de kosten lager dan worden deze in een keer ten laste van de exploitatie gebracht. Investeringen in gronden en terreinen worden altijd geactiveerd.

2.9 BIJDRAGEN VANUIT EIGEN GELDMIDDELEN (RESERVES)

Bijdragen uit reserves mogen niet in mindering gebracht worden op de investering. Indien voor de dekking van de kapitaallasten een reserve is opgebouwd dient deze reserve conform de afschrijving parameters van het bijbehorende actief periodiek via de resultaatbestemming vrij te vallen ter (gedeeltelijke) dekking van de kapitaallasten.

Bijdragen vanuit de exploitatie en boekwinsten bij verkoop van activa mogen niet in mindering gebracht worden op investeringen.

2.10 BIJDRAGEN DOOR DERDEN

Bijdragen door derden die in directe relatie staan op een investering moeten hierop in mindering gebracht worden (artikel 62, lid 2 BBV). Er dient dan een direct aantoonbare relatie te bestaan tussen de kosten van de investering en de daarvoor ontvangen bijdrage.

Bedragen welke in de Algemene Uitkering zijn opgenomen kunnen niet in mindering gebracht worden op een investering.

Kenmerkend voor de vaste activa is dat kosten geactiveerd worden. Deze kunnen dus alleen een positief bedrag hebben. Het is mogelijk dat bijdragen van derden hoger zijn dan de tussentijds gedane uitgaven. Hierdoor ontstaat ultimo boekjaar een negatieve boekwaarde.

Artikel 44, lid 2 BBV stelt dat het niet bestede gedeelte van de bijdrage in een voorziening wordt gestort om de hieraan gerelateerde toekomstige uitgaven te dekken. Dus ultimo boekjaar worden de niet bestede gelden in een voorziening investeringsgelden geboekt. In het daaropvolgende boekjaar worden deze gelden teruggeboekt naar het betreffende actief.

Voor zover het niet bestede gelden van Europese en Nederlandse overheidslichamen betreft worden deze als overlopende passiva geboekt,

2.11 COMPONENTEN BENADERING

De componentenbenadering houdt in dat verschillende samenstellende delen van een materieel vast actief afzonderlijk worden afgeschreven op basis van het individuele waardeverloop van die delen. Per samenstellend deel kunnen de economische gebruiksduren namelijk verschillen.

De componentenbenadering voor gemeenten is niet voorgeschreven. Als deze niet wordt gebruikt kunnen via het vormen van een voorziening de kosten van een toekomstig (groot) onderhoud gelijkmatig gespreid worden in de tijd.

De opsplitsing in componenten wordt bepaald aan de hand van de economische/technische levensduur. Hiervoor zijn geen voorschriften, maar uit praktische overwegingen is het raadzaam de opsplitsing te beperken.

Binnen onze gemeente wordt deze in beginsel niet toegepast tenzij de raad hierover een expliciet besluit neemt.

Parkeergarages hebben als gebouw een levensduur van 50 jaar. Bij deze activa is toepassing van de componenten benadering wenselijk. De levensduur van de technische installaties wijkt sterk af van het gebouw. Parkeerautomaten hebben een levensduur van maximaal 10 jaar. Bij de aanleg van nieuwe parkeergarages dient de componenten benadering toegepast te worden. Een duidelijk onderscheid in de verschillende afschrijvingstermijnen wordt voorgeschreven.

Voor parkeergarages is het systeem van afschrijven met restwaarde ingevoerd.

2.12 KAPITAALGOEDEREN: VERVANGING EN UITBREIDING

Een meerjarige investeringsplanning is noodzakelijk om de kapitaallasten in de begroting beschikbaar te houden. Bij het opstellen van beheerplannen voor de vervanging en uitbreiding van kapitaalgoederen wordt in plaats van het vormen van een ideaalcomplex met ingang van deze kadernota de systematiek van reëel begroten gevolgd. Dat betekent dat op jaarbasis wordt aangegeven wat het beschikbare budget voor vervanging en uitbreiding moet zijn.

Voor vervanging inzake vastgoed, riolering en ibor wordt hiertoe gewerkt met jaarlijkse beheerplannen. Voor uitbreiding (nieuw beleid) wordt gewerkt met een jaarlijks vast te stellen plafond.

Er ligt derhalve geen relatie meer tussen de jaarlijkse afschrijvingslasten en de investeringsbedragen voor vervanging en vernieuwing.

Volgens de methodiek van het BBV, artikel 59, dienen alle investeringen te worden geactiveerd voor het bedrag van de investering.

2.13 FINANCIËLE VERORDENING ARTIKEL 212 GEMEENTEWET

De Commissie BBV adviseert investeringen afgesloten vóór 2004 (invoering BBV) niet meer door de accountant op rechtmatigheid te laten beoordelen. De onderhandenwerken, investeringsprojecten, worden door de accountant op rechtmatigheid beoordeeld bij de jaarrekening controle. Bij de desbetreffende jaarrekening wordt het volle bedrag van de investering meegenomen in de rechtmatigheid controle.

In de jaren volgend op het jaar van gereedkomen wordt niet meer gekeken naar de rechtmatigheid van de oorspronkelijke investering maar naar de rechtmatigheid van de afschrijvingen.

De Kadernota Vaste Activa maakt deel uit van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet.

Onderstaand voor de begroting en verantwoording artikelen van deze verordening opgenomen welke een raakvlak hebben met vaste activa.

Artikel 4. Inrichting begroting en jaarstukken

• ▪︎

  Artikel 4 lid 2. Bij de uiteenzetting van de financiële positie in de begroting wordt van de nieuwe investeringen per investering het benodigde investeringskrediet weergegeven en wordt van de lopende investeringen het geautoriseerde investeringskrediet en de raming van de uitputting van het investeringskrediet in het lopende boekjaar weergegeven.

  Verder wordt in aanvulling op het bepaalde in artikel 20 en artikel 21 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten inzicht gegeven in de ontwikkeling van de schuldpositie als gevolg van de begroting, de meerjarenraming, de investeringen en de grondexploitatie.

• ▪︎

  Artikel 4 lid 3. In de jaarrekening wordt van de investeringen de uitputting van de geautoriseerde investeringskredieten en de actuele raming van de totale baten en lasten weergegeven.

Artikel 6. Autorisatie begroting en investeringskredieten

• ▪︎

  Artikel 6 lid 2. Bij de begrotingsbehandeling geeft de raad aan welke nieuwe projecten en investeringen onder de “Regeling Grote Projecten gemeente Sittard-Geleen 2025” vallen en volgens die regeling worden behandeld. Artikel 6 van deze financiële verordening heeft geen betrekking op de regeling Grote Projecten. Artikel 3 van deze regeling bepaalt de informatieplicht met betrekking tot de projecten die als groot project zijn aangeduid door de gemeenteraad. De overige nieuwe investeringen worden bij de begrotingsbehandeling met het vaststellen van de financiële positie goedgekeurd.

• ▪︎

  Artikel 6 lid 3. Het college rapporteert tussentijds aan de raad als:

  • •

    De lasten van een programma de begrote lasten zullen overschrijden;

  • •

    De baten van een programma de verwachtte baten zullen onderschrijden.

• Bovenstaand betreft in elk geval significante afwijkingen. Een afwijking is significant als de afwijking groter is dan € 200.000 .

  • •

    De investeringsuitgaven van een investeringskrediet het vastgestelde investeringskrediet zal overschrijden;

• Bovenstaand betreft in elk geval significante afwijkingen. Een afwijking is significant als de afwijking ten minste tot € 200.000 hogere kapitaallasten leidt.

  In het geval dat een significante afwijking zich met zekerheid gaat voordoen, is er sprake van actieve informatieplicht. In dat geval is een afzonderlijk raadsvoorstel vereist met een begrotingswijziging om de afwijking op te vangen.

  In het geval dat een significante afwijking een prognose en daarmee een signaal betreft, is er sprake van passieve informatieplicht. In dat geval wordt gerapporteerd middels de tussentijdse programmarapportage volgens de reguliere P&C-cyclus.

  Voor alle andere – dus niet significante - afwijkingen geldt artikel 12 van deze verordening.

• ▪︎

  Artikel 6 lid 4. Bij de behandeling van de tussentijdse programmarapportages in de raad doet het college voostellen voor (indien nodig) het wijzigen van het vastgestelde investeringskrediet voor meerjarige investeringen op grond van actuele ramingen.

• ▪︎

  Artikel 6 lid 5. In geval van een investering lopende over meerdere jaren is een overschrijding van het budget over één jaarschijf toegestaan zolang het aannemelijk is dat het totale, meerjarige investeringskrediet niet wordt overschreden.

Artikel 7. Tussentijdse rapportage

• ▪︎

  Artikel 7 lid 1. De tussentijdse rapportages, ook wel afwijkingenrapportages genoemd, bevatten een uiteenzetting over de uitvoering en het bijstellen van het beleid en een overzicht met de bijgestelde raming van:

  • e.

    voorstellen voor nieuwe en/of aanvullende investeringskredieten.

Artikel 8. Wensen en bedenkingen over grote onderwerpen

Het college besluit niet over:

• a.

  de aan- en verkoop van goederen, werken en diensten groter dan € 5 mln. voor zover de raad hier niet eerder via expliciete besluitvorming toestemming voor heeft gegeven;

• b.

  het verstrekken van investeringsbijdrage, leningen, waarborgen en garanties groter dan € 0,5 mln. voor zover de raad hier niet eerder via expliciete besluitvorming toestemming voor heeft gegeven;

  Bij het aangaan van investeringsbijdrage, leningen, waarborgen en garanties kleiner dan € 0,5 mln. is het voldoende de raad te informeren tijdens een raadsronde.

Artikel 12. Begrotingscriterium

• ▪︎

  Artikel 12 lid 3. Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaalbedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd.

• ▪︎

  Artikel 12 lid 4. Uitgangspunten voor begrotingsonrechtmatigheden zijn:

  • a.

    iedere overschrijding van de lasten en investeringskredieten is onrechtmatig;

  • b.

    iedere toevoeging en onttrekking aan de reserves die niet door de gemeenteraad is vastgesteld is onrechtmatig;

  • c.

    iedere onderschrijding van lasten of investeringskredieten en/of lagere of hogere baten dan begroot die niet tijdig zijn gemeld en verantwoord is onrechtmatig.

• ▪︎

  Artikel 12 lid 5. Bovenstaande onrechtmatigheden worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties:

  • a.

    Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren;

  • b.

    Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling;

  • c.

    De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.

  • d.

    Indien de overschrijding van lasten en investeringskredieten binnen het bestaande beleid valt en/of als dit wel gemeld is, maar er nog geen begrotingswijziging heeft plaatsgevonden.

  • e.

    De onrechtmatigheid tijdig wordt gemeld en verantwoord. In onderdeel 7 van dit artikel wordt hier nader duiding aan gegeven.

• ▪︎

  Artikel 12 lid 7. De melding en verantwoording in de jaarrekening van begrotingsafwijkingen, die ontstaan zijn na de laatste programmarapportage van dat betreffende jaar, als tijdig te duiden. Uitgezonderd zijn begrotingsafwijkingen die betrekking hebben op een overschrijding van lasten en investeringskredieten, deze zijn in ieder geval onrechtmatig behalve indien deze voldoen aan lid 5 van dit artikel.

3.1 ALGEMEEN

In artikel 63 BBV zijn de voorschriften over de waarderingsgrondslagen opgenomen. Het BBV maakt gebruik van het toerekeningsbeginsel. Dit houdt in dat uitgaven en inkomsten, die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden verwerkt in de jaarrekening van dat begrotingsjaar.

Het toerekeningsbeginsel is onderverdeeld in 3 onderdelen te weten:

• ▪︎

  voorzichtigheids-,

• ▪︎

  realisatie- en

• ▪︎

  het vergelijkingsbeginsel.

Het voorzichtigheidsbeginsel houdt in dat bij de waardering de nodige voorzichtigheid in acht wordt genomen. Als de bijdragen van derden onzeker zijn dan worden deze niet in mindering gebracht op het actief.

Het realisatiebeginsel sluit hierbij aan. Verliezen dienen direct genomen te worden. Winsten mogen pas genomen worden als deze zijn gerealiseerd.

Het vergelijkingsbeginsel geeft aan dat uitgaven en inkomsten die bij elkaar horen ook bij elkaar verantwoord worden.

De betaalde omzetbelasting wordt niet geactiveerd als deze verrekenbaar (Wet op de Omzetbelasting 1968) of compensabel is volgens de Wet op het BTW-Compensatiefonds.

Als voor investeringen bijdragen van derden worden ontvangen komen deze ten gunste van het vast actief. Deze investeringen worden voor de netto investering op de balans verantwoord.

Van vaste activa waarvan de bestemming verandert, wordt de actuele waarde van de nieuwe bestemming in de toelichting op de balans opgenomen. Herwaarderen van vaste activa is niet toegestaan.

Bij een duurzame waardevermindering dient op het actief extra afgeschreven te worden. Nadien herwaarderen doordat de actuele waarde is gestegen is niet toegestaan.

3.2 IMMATERIËLE VASTE ACTIVA

De waardering van de immateriële vaste activa moet volgens artikel 63 van het BBV plaatsvinden op basis van de verkrijgings- of vervaardigingprijs.

Onder de verkrijgingsprijs wordt verstaan de inkoopprijs en de bijkomende kosten.

In de vervaardigingsprijs is het ook toegestaan om de uren van de eigen medewerkers op te nemen. Het toerekenen van directe uren naar vaste activa projecten vindt plaats op contractbasis (vaste prijsafspraken) en niet op basis van het werkelijke aantal gemaakte uren.

In de vervaardigingsprijs kunnen ook worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten over het tijdvak dat aan de vervaardiging van het actief wordt gewerkt.

3.3 MATERIËLE VASTE ACTIVA

Voor de materiële vaste activa zijn eveneens de in paragraaf 2.2.2 aangegeven waarderingsgrondslagen van toepassing.

De vervaardigingprijs omvat ook de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en overige kosten, die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs is het ook toegestaan om de uren van de eigen medewerkers op te nemen. Het toerekenen van directe uren naar vaste activa projecten vindt plaats op contractbasis (vaste prijsafspraken) en niet op basis van het werkelijke aantal gemaakte uren.

3.4 FINANCIËLE VASTE ACTIVA

Financiële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs of de duurzaam lagere waarde.

Aandelen welke niet verhandelbaar zijn en geen dividend uitkeren worden op nihil gewaardeerd.

Aandelen welke niet verhandelbaar zijn maar wel dividend uitkeren worden gewaardeerd op nominale waarde.

Verhandelbare aandelen worden gewaardeerd op verkrijgingsprijs dan wel lagere marktwaarde. De waardering van aandelen kan nimmer hoger zijn dan de verkrijgingsprijs of lagere marktwaarde.

Door de wet over Schatkistbankieren zijn decentrale overheden verplicht het grootste deel van hun (tijdelijke) overtollige geldmiddelen aan te houden in de schatkist van het Rijk. Voor openbare lichamen met een begrotingstotaal kleiner dan of gelijk aan € 500 miljoen is het drempelbedrag gelijk aan 2,0% van het begrotingstotaal, waarbij het drempelbedrag minimaal € 1 miljoen bedraagt. Als deze uitzetting naar verwachting langer dan een jaar duurt is sprake van een financieel vast actief.

4.1 ALGEMEEN

Als een investering is geactiveerd, wordt in de boekhouding de waardevermindering tot uitdrukking gebracht in een afschrijvingsbedrag. De afschrijvingsbedragen worden in de jaarrekening verantwoord.

De afschrijving is afhankelijk van wettelijke voorschriften, de afschrijvingstermijn en de afschrijvingsmethode. Een naar verwachting duurzame waardevermindering wordt overigens op het moment van constatering als verlies genomen.

Afschrijvingen geschieden onafhankelijk van het resultaat.

Met afschrijven wordt begonnen in het jaar volgend op het jaar waarin het kapitaalgoed gereed komt/verworven wordt.

4.2 WETTELIJKE VOORSCHRIFTEN

In artikel 64 van het BBV zijn de volgende bepalingen opgenomen betreffende afschrijvingen:

• 1.

  De afschrijvingen vinden plaats onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar. Voor inzicht in de activa en de toekomstige benodigde investeringen is het belangrijk om activa consequent en onafhankelijk van het resultaat af te schrijven.

• 2.

  Slechts om gegronde redenen mogen de afschrijvingen plaatsvinden op andere grondslagen dan die in het voorgaande begrotingsjaar zijn toegepast. De reden van de verandering wordt in de toelichting op de balans uiteengezet. Tevens wordt inzicht gegeven in haar betekenis voor de financiele positie en voor de baten en de lasten aan de hand van aangepaste cijfers voor het begrotingsjaar of voor het voorafgaande begrotingsjaar.

• 3.

  Op vaste activa met een beperkte gebruiksduur wordt jaarlijks afgeschreven volgens een stelsel dat is afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur. Dit betekent dat extra afschrijven op activa met een economisch nut uitsluitend is toegestaan als er sprake is van een duurzame waardevermindering of als het actief eerder buiten gebruik wordt gesteld.

• 4.

  De afschrijvingstermijn van kosten van het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio mag maximaal gelijk zijn aan de looptijd van de nieuw af te sluiten lening.

• 5.

  De afschrijvingstermijn van kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief mag ten hoogste vijf jaar zijn.

• 6.

  Voor bijdragen aan de activa in eigendom van derden is de afschrijvingsduur maximaal gelijk aan die activa waarvoor de bijdrage aan derden wordt verstrekt.

In artikel 65 van het BBV zijn de volgende bepalingen opgenomen:

• 1.

  Naar verwachting duurzame waardeverminderingen van vaste activa worden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking genomen.

• 2.

  Voorraden en deelnemingen worden tegen de marktwaarde gewaardeerd indien de marktwaarde lager is dan de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Bij deze waardeverminderingen moet gedacht worden aan nieuwe inzichten in de technische en/of economische levensduur van activa of de aantasting van het vermogen van deelnemingen.

• 3.

  Een actief dat buiten gebruik wordt gesteld, wordt afgewaardeerd op het moment van buitengebruikstelling indien de restwaarde lager is dan de boekwaarde.

De balanspositie onder het BBV is te typeren als een balans van (rest)boekwaarden welke nog met de burgers moeten worden verrekend. Om deze reden, en ook vanwege de gewenst administratieve eenvoud, is de commissie BBV van mening dat voor een stelselwijziging en/of een schattingswijziging geen terugwerkende kracht kan gelden. Er vindt dus geen herrekening of herwaardering over de al afgeschreven waarden plaats. De nog bestaande (rest)boekwaarden worden dus via de nieuwe inzichten afgeschreven.

Een stelselwijziging betreft een wijziging van de “vrij te kiezen” waarderingsgrondslagen. Bij een stelselwijziging worden bestaande (rest)boekwaarden niet herrekend, maar over de langere, dan wel kortere, dan wel gelijkblijvende verwachte gebruiksperiode afgeschreven.

Een schattingswijziging betreft een wijziging van een verwachte toekomstige gebruiksduur c.q. gebruiksintensiteit dan wel de “naar verwachting” duurzaam lagere gebruikswaarde.

De bestaande (rest)boekwaarde wordt niet herrekend, maar over de langere, dan wel kortere, dan wel gelijkblijvende verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven.

Een stelsel- en/of schattingswijziging kunnen niet vanwege louter financiële redenen plaatsvinden, maar alleen op basis van gegronde redenen.

4.3 AFSCHRIJVINGSBASIS

4.4 AFSCHRIJVINGSMETHODEN

4.5 AFSCHRIJVINGSTERMIJNEN

5.1 ALGEMEEN

De kapitaallasten bestaan uit de afschrijvingen en toegerekende rente. Toegerekende rente betreft het doorberekenen van directe financieringslasten aan de taakvelden. De rente die aan de taakvelden wordt doorbelast, wordt conform artikel 13 BBV toegerekend op basis van een bij de begroting (voor)gecalculeerd omslagrentepercentage. De basis hiervoor is de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die bij de taakvelden horen. In de berekening wordt geen rente over het eigen vermogen en de voorzieningen meegenomen.

Het percentage van de omslagrente voor de toerekening van rente voor de financiering van de in gebruik zijn de activa, bedoeld in het eerste lid, wordt jaarlijks met de begroting vastgesteld. Het percentage van deze omslagrente wordt bepaald uit het gewogen gemiddelde van het bij de begroting geraamde rentepercentage van de rentekosten op de opgenomen langlopende leningen, kortlopende leningen en kredieten. De uitkomst van dit percentage van de omslagrente wordt zodanig afgerond dat de rentekosten zo goed mogelijk verdeeld worden waarbij afgerond mag worden binnen een marge van 0,5%.

Indien de ontwikkeling van de boekwaarden en de rentelasten en rentebaten en het effect hiervan op het omslagrentepercentage daartoe aanleiding geeft stelt de Raad in de 1^e en/of 2^e programmarapportage van het lopende jaar een gewijzigd omslagrentepercentage vast.

Als voor een investering in een vast actief een specifieke lening is aangetrokken is sprake van projectfinanciering. De rentelasten van deze lening worden toegerekend aan het taakveld waarop de kapitaallasten van het actief worden verantwoord. Rentebaten verkregen door het tijdelijk uitzetten van de ontvangen geldlening worden vanuit het taakveld Treasury doorberekend naar het taakveld waarop de rentelasten worden doorberekend.

Provincie Limburg stelt in haar Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) dat gemeenten reële, werkelijk te verwachten lasten moeten ramen. Voor nieuwe investeringen wordt daarom op basis van meerjarige prognoses de rentelasten geraamd.

5.2 ONDERHANDEN WERKEN

De rente van lopende investeringsprojecten wordt (tenzij anders door de Raad besloten) ten laste van de exploitatie gebracht.

5.3 KAPITALISATIE

Het gereed melden van onderhanden werken, waarbij de geregistreerde gegevens in het financieel systeem administratief overgeheveld worden van “vaste activa projecten rubriek 7” naar “vaste activa module E-Assets”.

5.4 VASTE ACTIVA GEREED