Beleids- en beheerplan wegen 2026-2030

Aanleiding en doel

De wegen in de gemeente Nieuwkoop zorgen letterlijk voor verbinding. Het goed onderhouden en beheren van de wegen is van groot belang voor alle weggebruikers. Op grond van de Wegenwet heeft de gemeente zorgplicht deze wegen. Dit betekent dat de gemeente als wegbeheerder altijd verantwoordelijk is voor de kwaliteit en onderhoudstoestand van de verhardingen die zij in beheer heeft. Het gebruik van deze wegen moet veilig zijn. Schades en ongevallen door gebreken aan de weg moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Om het beheer en onderhoud van het gemeentelijk areaal op doelmatige en efficiënte wijze uit te voeren is dit Beleids- en beheerplan Wegen opgesteld.

In het najaar van 2024 is een globale, visuele weginspectie uitgevoerd op het wegenareaal van de gemeente. Tijdens deze inspectie zijn schadebeelden geïnventariseerd en geclassificeerd. Op basis van de verzamelde gegevens is een actueel kwaliteitsbeeld ontstaan van het wegenareaal. Dit beeld kan worden gebruikt om te toetsen of de kwaliteit overeenkomt met de ambitie. Daarnaast geeft het beheersysteem inzicht in de maatregelen die de komende jaren nodig zijn en in de bijbehorende kosten. Dit plan beschrijft op welke manier hieraan invulling wordt gegeven in de planperiode 2026-2030.

Doel

In dit hoofdstuk bespreken we de wettelijke en gemeentelijke kaders die van toepassing zijn op het wegbeheer. De wettelijke kaders zijn opgenomen in Bijlage 2 van dit beheerplan. Hieronder lichten we toe hoe er invulling wordt gegeven aan de gemeentelijke beleidskaders die raakvlakken hebben met het wegbeheer.

Beleidskaders

In de begroting 2025-2028 is opgenomen dat onze inwoners mogen rekenen op een kwalitatief goede en veilige woonomgeving. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving draagt in belangrijke mate bij aan het woonplezier, gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Een fijne woonomgeving verbindt onze inwoners en draagt bij aan de cohesie in de wijk.

Vanuit het wegbeheer is dit vertaald in zes doelen, namelijk;

• •

  De openbare ruimte is schoon, heel, veilig en goed toegankelijk voor onze inwoners en bezoekers.

• •

  In nieuwe woonkernen is voldoende ruimte voor de inrichting van een kwalitatief goede openbare ruimte met voldoende groen.

• •

  De kwaliteit van het onderhoud komt overeen met de vastgestelde kwaliteitsniveaus en er is geen achterstallig onderhoud.

• •

  Schade aan wegen en bermen door zwaar vracht- en (land)bouwverkeer neemt af.

• •

  Verhardingen zijn voldoende vrij van onkruid en zwerfafval.

• •

  De openbare ruimte is voor senioren en mindervaliden goed toegankelijk en looproutes zijn vrij van obstakels.

• •

  Invoering 30 km/u in de bebouwde kom (GOW30 en ETW30).

Borgen wijkgericht integraal werken

Eén van de speerpunten uit het wegbeheer is het borgen van een wijkgerichte, integrale aanpak bij de uitvoering van projecten. Het doel hiervan is om verschillende beheerdisciplines binnen één project uit te voeren, het zogenoemde integraal beheer openbare ruimte (IBOR). De scope van deze projecten omvat een hele woonwijk of een gedeelte daarvan. De openbare ruimte in een woonwijk is meestal in één keer aangelegd Dit is de start van de levenscyclus van alle aanwezige beheerdisciplines en vormt op deze manier een natuurlijke afbakening van de projectscope. Door het uitvoeren van dagelijks en klein planmatig onderhoud kunnen de levenscycli van de verschillende beheerdisciplines grotendeels op elkaar worden afgestemd, zonder kapitaalvernietiging.

Een integrale uitvoering biedt kansen om beheerdisciplines te combineren en elkaar te versterken. Dit zorgt voor een betere kosteneffectiviteit. Bovendien beperken we de overlast voor de omgeving, doordat bewoners maar één keer werkzaamheden ervaren waarbij meerdere beheerdisciplines in hun wijk tegelijk worden aangepakt. Door inwoners te betrekken kan er direct een slag worden gemaakt met de wensen van bewoners om hun leefomgeving plezieriger te maken.

Deze werkwijze maakt het makkelijker om de openbare ruimte te verbeteren. Vooral op het vlak van ruimtelijke inpassing ontstaan meer mogelijkheden wanneer alle disciplines gelijktijdig worden aangepakt. Om de verbetermogelijkheden goed te benutten, is bewonersparticipatie belangrijk. Bewoners kennen als ervaringsdeskundigen de knelpunten in hun omgeving. Het is daarom belangrijk om deze knelpunten tijdens het participatietraject helder in beeld te brengen en in het ontwerp te verbeteren. Deze aanpak sluit aan bij het huidige participatiebeleid.

Om de integrale doelen te behalen is het belangrijk om de werkzaamheden multidisciplinair te plannen en af te stemmen. Niet alleen binnen de organisatie, maar ook daarbuiten. Daarom stemmen we de planning van integrale projecten ook af met de waterschappen, nutsbedrijven en woningbouwverenigingen.

In de komende planperiode wordt ingezet om de samenwerking met externe partijen te verbeteren en de integrale aanpak blijvend te verbeteren.

In Bijlage 3 staat een overzicht van de wijkgerichte integrale projecten met daarbij aangegeven welke disciplines betrokken zijn bij de uitvoering.

GOW30 (nieuwe wetgeving)

Binnen de bebouwde kom onderscheiden we in het Nederlandse wegennet twee hoofdtypen wegen: erftoegangswegen (ETW) en gebiedsontsluitingswegen (GOW).

Erftoegangswegen zijn primair bedoeld voor verblijf en mengen van verschillende verkeerssoorten. De maximumsnelheid is hier 30 km/u. Gebiedsontsluitingswegen daarentegen hebben een verkeersfunctie. Op deze wegen worden verkeerssoorten zoveel mogelijk van elkaar gescheiden en geldt doorgaans een maximumsnelheid van 50 km/u.

In de praktijk komt het echter regelmatig voor dat een weg zowel een verblijfs- als een verkeersfunctie vervult (‘grijze weg’). In dergelijke situaties is het vaak niet mogelijk om de weg veilig in te richten als een 50 km/u-weg, bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van vrijliggende fietspaden. Verlaging van de maximumsnelheid kan dan bijdragen aan een hogere verkeersveiligheid.

Om die reden is er behoefte ontstaan aan een tussenvorm: de Gebiedsontsluitingsweg 30 (GOW30). Deze wegcategorie vormt een middenweg tussen de erftoegangswegen en de gebiedsontsluitingswegen met een hogere snelheid.

Toekomstige uitbreidingen

Duurzaamheid

Het beheer van wegen heeft direct raakvlak met de aspecten klimaatadaptatie, energietransitie en circulaire economie van het beleidskader duurzaamheid.

Klimaatadaptatie

Binnen het aspect klimaatadaptatie wordt gekeken naar hoe we omgaan met de gevolgen van het veranderende klimaat. In onze gemeente zien we vooral een toename van hevige piekbuien, verdroging en hittestress. Oplossingen voor deze effecten moeten gezocht worden binnen de beheerketen van openbaar groen, riolering, oppervlaktewater en verhardingen. Voor een effectieve aanpak is een integrale, wijkgerichte benadering noodzakelijk. Per wijk moet bekeken worden wat de beste oplossing is. Daarbij werken de verschillende beheerdisciplines nauw samen om maatwerk te leveren voor het beste resultaat.

Wegverharding draagt bij aan hittestress, doordat het warmte vasthoudt en deze vertraagd afgeeft. Ook zorgt het verharde oppervlak voor een snelle afvoer van hemelwater naar de riolering en sloten, waardoor deze overbelast kunnen raken. Anderzijds bieden verhardingen ook kansen. Met een slim ontwerp kan water geïnfiltreerd, gebufferd of vertraagd afgevoerd worden naar het oppervlaktewater. Een standaardoplossing bestaat niet. Per project is maatwerk nodig in samenwerking met de andere beheerdisciplines. Hierna worden een aantal oplossingen genoemd voor de verhardingen die nu actief binnen de projecten worden toegepast of worden onderzocht op toepassingsmogelijkheden.

Direct in openbaar groen afwateren

De meest praktische oplossing is het rechtstreeks afwateren van regenwater van verhardingen naar het openbaar groen in plaats van naar het (hemelwater)riool. Het is hierbij wel noodzakelijk dat verharding direct aan openbaar groen grenst en het openbaar groen is ingericht op het periodiek ontvangen van grote hoeveelheden water. Deze oplossing wordt nu in vrijwel alle projecten in meer of mindere mate toegepast.

Infiltrerende verhardingen

In Zuidhoek in Nieuwkoop wordt nu ervaring opgedaan met infiltrerende verhardingen. Hierbij zakt het regenwater door de verharding heen en wordt het vertraagd afgevoerd naar het grondwater. Dit wordt gemonitord en geëvalueerd om een goed beeld te krijgen van de voor- en nadelen van deze toepassing binnen de gemeente.

In de wijk Land van Koppen fase 2 zijn de parkeerkoffers voorzien van grasbetontegels. Dit zijn tegels met openingen waar gras en kruidachtige tussen kunnen groeien. Over het algemeen ligt de verhouding beton-groen invulling van deze tegels op 60-40. Ook hier infiltreert het hemelwater in de bodem. Door de combinatie van groen en verharding houden deze tegels minder warmte vast. Dit levert een positieve bijdrage tegen hittestress.

Verwijderen van verhardingen zonder verkeersfunctie

Een andere oplossing is het vergroenen van de openbare ruimte door verhardingen zonder verkeersfunctie te verwijderen en vergroenen. Om dit te realiseren is het vaak noodzakelijk om te schuiven met de inrichting van de verhardingen, zodat er robuuste groeninvullingen ontstaan. Daarom is deze maatregel alleen goed uitvoerbaar binnen een integrale, wijkgerichte aanpak. Deze oplossing draag bij aan het verminderen van zowel hittestress als wateroverlast.

Bufferen van water op de verharding

Kortdurende buffering van hemelwater bij piekbuien op verharding is ook een mogelijkheid. Dit mag uitsluitend buiten langzaam verkeerroutes en wegen met doorgaand verkeer plaatsvinden. In de ontwerpfase kunnen geschikte locaties hiervoor worden bepaald en gecombineerd met aanpassingen aan het hemelwaterriool. Momenteel zijn er plannen gemaakt voor Krekelanden en Hart van Vrouwenakker waar dit toegepast gaat worden.

Energietransitie

De energietransitie is een van de grote nationale thema’s voor de komende jaren. Voor de gemeente betekent dit momenteel vooral dat netbeheerders hun netten aanpassen om lokale energieopwekking en teruglevering mogelijk te maken. Daarnaast maken woningeigenaren hun woningen energieneutraal. Een woningstichting pakt dit grootschalig aan. Op deze manier heeft extern beleid direct invloed op de kwaliteit van het gemeentelijk wegareaal.

Via het integraal plannen en afstemmen van projecten in de openbare ruimte met netbeheerders en woningstichtingen is het mogelijk om de overlast voor de omgeving en kwaliteitsverlies van de verharding te beperken. De belangen van de energietransitie zijn alleen vaak zo groot en urgent, dat werkzaamheden niet altijd kunnen wachten op een integrale afstemming. Toch blijft het uitgangspunt om in te zetten op samenwerking en integrale afstemming van de werkzaamheden.

Buurtaanpak Liander

We gebruiken steeds meer stroom en wekken steeds meer stroom op met bijvoorbeeld zonnepanelen. Hierdoor is het druk op het stroomnet. Op landelijk en regionaal niveau heeft Tennet (hoogspanning) al een netcongestie afgekondigd tot 2032. De beperkte energieleverantie vanuit hoogspanningsnet naar het onderliggende midden- en laagspanningsnet komt hiermee ook onder druk.

Naast de problemen met stroomlevering is er ook een probleem in de distributienetten om de stroom bij de gebruikers af te leveren. Om dit probleem aan te pakken gaan de nutspartijen zoals Liander aan de slag met de buurtaanpak.

Bij de buurtaanpak verzwaren ze het stroomnet, breiden ze de laagspanningsnetten uit en plaatsen ze meer elektriciteitshuisjes. Elk nieuw elektriciteitshuisje heeft een middenspanning voedingskabel nodig en hieruit ontstaan meerdere laagspanningskabels die naar de woningen gaan. We stemmen met Liander en Stedin de werkzaamheden af zodat er geen kapitaalvernietiging plaatsvindt en/of de wegen meerdere malen in korte tijd worden opgebroken.

In onze gemeente moeten er ongeveer 210 nieuwe elektriciteitshuisjes worden geplaatst.

Dit heeft een grote impact op de openbare verhardingen en de omgeving binnen de kernen. Bij deze werkzaamheden gaat het openbare gebied, zoals trottoirs en wegen soms tot drie keer open. Er is daarom gekozen om te wachten met de geplande reconstructies en groot onderhoudsprojecten totdat Liander klaar is met hun werkzaamheden.

Langeraar staat als eerste op de planning voor de buurtaanpak in 2027. Hierna volgen de andere kernen. Wanneer Liander in een kern klaar is, worden de uitgestelde reconstructies en onderhoudsprojecten weer opgepakt. In de tussentijd zullen er binnen de diverse kernen van onze gemeente diverse straten hun einde-levensduurfase bereiken. Deze straten krijgen extra onderhoud om de veiligheid en bruikbaarheid te waarborgen. Voor dit aanvullende onderhoud wordt een apart budget aangevraagd.

Na afronding van de buurtaanpak werkzaamheden van Liander worden de straten opgenomen en ingepland voor reconstructie of groot onderhoud in de toekomstige beheerplannen.

Warmtenet

Ook hebben we binnen de kernen te maken met warmtenetten. Woningen worden van het gas afgekoppeld en aangesloten op het warmtenet die de woning verwarmd. Omdat de trottoirs al vol liggen met kabels en leidingen is er geen ruimte meer voor de warmtenetten. Hierdoor moet er ruimte gemaakt worden in de rijbanen om dit aan te kunnen leggen.

In Langeraar wordt het warmtenet voorbereid. Net als bij de buurtaanpak is dit ook een reden om te wachten met geplande reconstructies en groot onderhoudsprojecten. De komende tijd zal meer klein onderhoud uitgevoerd moeten worden om de straten veilig en toegankelijk te houden.

Toegankelijkheid

Toegankelijkheid is een essentieel onderdeel van de inrichting van de openbare ruimte. Het doel is om deze zo aan te leggen dat iedereen zonder belemmeringen gebruik kan maken van wegen, stoepen en andere voorzieningen. In het programma van eisen van de gemeente Nieuwkoop zijn duidelijke richtlijnen opgenomen voor maatvoering en vormgeving voor een toegankelijke openbare ruimte. Toch blijft het belangrijk om bij elk ontwerp actief te letten op inclusiviteit in het gebruik. We werken hierin samen met Het Platform voor Gehandicapten en Senioren in Nieuwkoop.

Inleiding

Binnen de beheerstrategie stappen we over op levenscyclusbeheer. Levenscyclusbeheer is het proces van beheren van een product, dienst gedurende de hele levensduur, van concept tot afschrijving.

Deze benadering helpt om de maximale levensduur van de verhardingen te behalen. Bovendien geeft het beter inzicht in vraagstukken over het areaal, het onderhoud en de financiële gevolgen van beheer- en beleidskeuzes. Deze benadering is een aanvulling op het wegbeheer op basis van de visuele inspectie. Het huidige wegenareaal, de aantallen, staan beschreven in bijlage 4.

In dit hoofdstuk gaan we in op hoe dit levenscyclusbeheer eruitziet en wat de relatie is met de gewenste beeldkwaliteiten. We beschrijven de invulling van de verschillende onderhoudsvormen en gaan in op een aantal beheermatige keuzes per beheeronderdeel. Deze dragen bij om de doelen en ambities uit hoofdstuk vijf te realiseren.

Beheerpakket

Binnen de gemeente gebruiken we het beheerpakket Geovisia. Dit is een Geografisch Informatie Systeem (GIS). In dit systeem is het volledige wegareaal vastgelegd als vlakken die overeenkomen met de wegvakken. Aan elk vak is een datebase gekoppeld met informatie over dat specifieke wegvak. Ook belangrijke historische informatie en de geprojecteerde levenscyclus zijn in Geovisia opgenomen. Hiermee kunnen we het areaal eenvoudig doorberekenen en maatregelen of planningen visueel weergegeven.

In 2025 zijn alle vlakken binnen de gemeentegrens inzichtelijk, maar er moet nog een grote stap gezet worden in het toevoegen van de juiste kenmerken en types verharding. Voor de komende jaren ligt hier een duidelijke uitdaging. Alle (her)ingerichte wegen en verhardingssoorten, zoals grasbetontegels, halfverharding, betonplaten en straatstenen moeten op de juiste manier in het systeem verwerkt worden. Om dit voor elkaar te krijgen zoeken we naar de juiste balans tussen inhuur en interne begeleiding om onze digitale database op orde te krijgen.

Module planning

De eerste stap is de afgelopen jaren gezet. We zijn “online” gegaan met onze beheer applicatie. Hierdoor kunnen we gemakkelijker de module planning aan het systeem koppelen. Deze voldoet aan de landelijke norm: het CROW-kenmerk voor wegbeheer.

In deze module kunnen straks niet alleen de wegen, maar ook andere beheeronderdelen, zoals riolering, bruggen en openbare verlichting bijgehouden worden. Hierdoor krijgen beheerders inzicht in elkaars planning en is de levensduur zichtbaar. Dit maakt gemakkelijker samenwerken en een betere integrale programmering mogelijk. Daarnaast kan hierdoor efficiënter gewerkt worden en is de data gewaarborgd. Een deel van de data willen we ook inzichtelijk maken voor onze inwoners via de gemeentelijke site. Dit in het kader van de transparantie en de Wet Open Overheid.

Wijk integraal werken

Zoals bij de doelen en ambities al is toegelicht, zetten we zoveel mogelijk in op wijkgericht en integraal werken. Deze aanpak ondersteunt het levenscyclusbeheer, omdat de aanleg van de openbare ruimte binnen een wijk of deel ervan doorgaans gelijktijdig is gestart. Daardoor hebben de verschillende beheeronderdelen binnen een wijk vaak een vergelijkbare levensduur. Het kan voorkomen dat door de jaren heen het onderhoud van de woonwijken versnipperd is uitgevoerd. Om kapitaalvernietiging te voorkomen is daar bij de indeling van wijken binnen het levenscyclusbeheer zoveel mogelijk rekening mee gehouden. Dit doen we op basis van historische onderhoudsgegevens aangevuld met de resultaten uit de visuele inspectie en restlevensduurbepaling. Door planmatig klein onderhoud uit te voeren, kunnen de kwaliteiten naar elkaar toe worden gebracht. Op deze manier neemt de versnippering af en wordt de wijkindeling logischer en robuuster.

Bij het opstellen van de projectplanning in dit beheerplan zijn in het voortraject zoveel mogelijk werkzaamheden afgestemd met de andere beheerdisciplines. Hiervoor zijn verschillende sessies georganiseerd, met als doel om te bepalen waar gezamenlijke uitvoering van projecten mogelijk is. Binnen de planning hebben riolering en wegen in de meeste gevallen een leidende rol. Dit komt ook doordat er een afhankelijkheidsrelatie is tussen deze twee beheerdisciplines. Het riool kan namelijk niet vervangen worden zonder de weg open te breken. Het is daarom belangrijk om de cycli van deze twee beheerdisciplines zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen. Dit kan met planmatig klein onderhoud voor riolering en verharding.

Beeldkwaliteiten en onderhoudscyclus

De gekozen onderhoudsstrategie en bijhorende cycli hebben direct raakvlak met de technische kwaliteiten en uitstraling van de openbare ruimte. Deze uitstraling wordt ook wel beeldkwaliteit genoemd.

In de vorige beheerplannen is de keuze gemaakt voor een algemeen kwaliteitsniveau B binnen de gemeente. Voor locaties met voorzieningen voor ouderen en winkelgebieden is afgesproken dat beeldkwaliteit A wordt gehanteerd. In bijlage 5 zijn de beeldkwaliteiten opgenomen

Volgens de kwaliteitscatalogus van het CROW worden de gekozen kwaliteiten als onderstaand beschreven:

Niveau A Hoog

Bij het onderhoudsniveau hoog wordt het onderhoud met betrekking tot de technische staat gelijk gehouden. Er worden wel enkele concessies gedaan op esthetisch vlak.

Niveau B Functioneel

Op dit niveau komt een aantal beheeractiviteiten met betrekking op de toonbaarheid te vervallen. Bij sommige beheeractiviteiten worden bijvoorbeeld lagere frequenties gehanteerd. Dit betekent dat de verhardingen nog steeds in goede staat worden gehouden, maar dat kleine schades worden geaccepteerd, zolang de functionaliteit of veiligheid niet in gevaar is.

Onderhoudscyclus

De onderhoudscycli zijn afgestemd op de gekozen beeldkwaliteitsniveaus. Bij de eerste aanleg van de verharding ligt het kwaliteitsniveau altijd op A+. Na verloop van tijd neemt de beeldkwaliteit af en worden kleinschalige gebreken hersteld door klein onderhoud. Dit gebeurt totdat de kwaliteit zakt onder het acceptatiepunt. In dit geval kwaliteitsniveau B. Op dat moment wordt planmatig klein onderhoud uitgevoerd en ligt de kwaliteit weer boven het acceptatiepunt totdat deze weer onder het beeldkwaliteitsniveau ligt. Op dat moment is het tijd voor groot onderhoud. De complete verharding wordt integraal en wijkgericht opnieuw aangebracht en wanneer nodig ook opgehoogd. Dit deel van de cyclus herhaalt zich tot de verharding toe is aan een reconstructie en wordt vervangen.

In de onderstaande afbeelding is het principe van de levenscyclus van betonnen elementenverharding weergegeven. De levenscyclus van gebakken elementenverhardingen, asfalt en betonplaten kan hiervan afwijken.

Binnen de gemeente kennen wij 2 kwaliteitsniveaus. Kwaliteitsniveau A hanteren wij voor de openbare verharding rondom de winkelcentra en kwaliteitsniveau B wordt voor de rest van de gemeentelijke openbare verharding gehanteerd.

Kwaliteitsniveau A wordt behaald door het uitvoeren van extra tussentijds planmatig klein onderhoud en het regelmatig proactief uitvoeren van klein onderhoud. Op deze manier wordt aangestuurd op de gewenste beeldkwaliteit.

De lengte van de levenscyclus van de verhardingen is afhankelijk van drie factoren: de ondergrond, het materiaal en de belasting van de weg. Dit is conform de nota activa en afschrijvingen.

Beheeronderdelen binnen het wegbeheer

Binnen het wegbeheer van gemeente Nieuwkoop kennen we verschillende beheeronderdelen. Dit zijn:

• •

  Asfaltverhardingen

• •

  Cement-betonverhardingen

• •

  Elementenverhardingen

• •

  Halfverhardingen

• •

  Wegmarkeringen

• •

  Veeroosters

• •

  Vangrail

In deze paragraaf wordt beschreven welke keuzes er gemaakt worden in het beheer van het bijbehorende beheeronderdeel. Hierbij wordt onder andere ingegaan op beheerproblematiek, ontwerp- en materiaalkeuzes, onderhoudskeuzes en duurzaamheid.

Bij het uitvoeren van onderhoud maken we onderscheid in verschillende onderhoudstypen. Deze onderscheiden we van elkaar in doel, grootte en de mate van overlast op de omgeving. Ook financieel en contractueel onderscheiden deze zich.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kenmerken per onderhoudstype.

Dagelijks en klein onderhoud

Dit gaat over kleinschalig onderhoud aan asfalt, elementen en halfverhardingen met beperkte overlast op de omgeving en duurt maximaal een halve dag. Ook onderhoud aan wegmarkeringen en veeroosters die in beheer zijn vallen hieronder. Dit onderhoud wordt door de eigen dienst en door gecontracteerde aannemers uitgevoerd en ontstaan uit meldingen (curatief) en inspecties (proactief).

Het doel van dit onderhoud is het heel, verkeersveilig en toegankelijk houden van de openbare ruimte. Bij consequente uitvoering en een proactieve aanpak draagt het kleinschalig onderhoud bij aan kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte en leidt het tot een afname van meldingen, schade aan voertuigen en valpartijen in de openbare ruimte.

Klein planmatig onderhoud

Planmatig klein onderhoud is onderhoud aan asfalt en elementenverhardingen en heeft als doel de kwaliteit te verbeteren en de gewenste levensduur van de verharding te behalen. Het wordt ook gebruikt om de kwaliteitsverschillen tussen wijken met versnipperde onderhoudscycli te verkleinen of de onderhoudscycli van verschillende beheerelementen op elkaar af te stemmen. Hierdoor kan toekomstig wijkgericht integraal onderhoud uitgevoerd worden zonder kapitaalvernietiging.

Het planmatig klein onderhoud wordt opgepakt voordat verkeersgevaarlijke situaties ontstaan. Dit gebeurt over grotere oppervlakten, maar wordt altijd lokaal uitgevoerd. In de basis worden dezelfde materialen op dezelfde plek teruggebracht. De werkzaamheden kunnen per locatie een aantal dagen duren. Bewoners worden op tijd geïnformeerd over de uitvoering van werkzaamheden. Afhankelijk van de impact op de omgeving wordt het communicatietraject opgeschaald. De inrichting van de openbare ruimte blijft ongewijzigd. Daarom vindt er geen participatie plaats met bewoners bij het uitvoeren van dit type onderhoud.

Groot onderhoud

Groot onderhoud wordt in de basis altijd wijkgericht en integraal uitgevoerd. Voor ontsluitingswegen buiten de woonwijken geldt dat dit per wegvak gebeurt. Het doel is van groot onderhoud is alle bestaande verhardingsmaterialen vervangen en opnieuw aanbrengen. Hierdoor verdwijnen de aanwezige schadebeelden en is de kwaliteit van de verharding weer optimaal. In de zettingsgevoelige gebieden betekent dit ook dat de elementenverharding weer wordt opgehoogd. Asfaltverhardingen krijgen een nieuwe toplaag en wanneer nodig constructieve versterkingen.

Bij dit type projecten worden ook de werkzaamheden van de andere beheerdisciplines gelijktijdig uitgevoerd. Door de wijkgerichte integrale aanpak is er ruimte voor het verbeteren van de inrichting van de openbare ruimte. Om deze verbetermogelijkheden goed te benutten is bewonersparticipatie belangrijk. Bewoners kennen als ervaringsdeskundigen de knelpunten in hun leefomgeving het beste.

De projecten kennen een lange voorbereidings- en uitvoeringstijd. Ze hebben een grote impact op de omgeving. Tijdens de voorbereiding is er daarom ook voldoende ruimte voor de communicatie en participatietrajecten.

Reconstructie

Een reconstructie volgt grotendeels dezelfde lijn als groot onderhoud. Het verschil bij een reconstructie is dat niet alleen de verhardingsmaterialen worden vervangen, maar dat ook de wegfundering wordt opgewaardeerd of volledig vernieuwd, zodat deze een levenscyclus mee kan. Met de uitvoering van de reconstructie begint de levenscyclus van de verharding opnieuw. De bijbehorende financiële middelen worden geactiveerd en gedurende de levenscyclus van de verharding afgeschreven binnen de voorziening.

Dijkversterkingen

In de gemeente liggen een aantal wegen op dijken. De beheerders van deze dijken zijn Hoogheemraadschap van Rijnland, Waternet en het Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden. Zij hebben een opgave om dijkversterkingen en ophogingen uit te voeren.

Omdat de dijken minder lang meegaan dan de levenscyclus van asfaltverharding, wordt hier bij het beheer rekening mee gehouden. Om kapitaalvernietiging te voorkomen is er een goede verdeelsleutel opgesteld tussen de waterschappen en de gemeente. De verdeelsleutel regelt de verdeling van kosten en afschrijving van het asfalt op de dijken.

Onuitstelbaar onderhoud Dorpskernen

Zoals in de voorgaande hoofdstukken is beschreven, hebben we te maken met de buurtaanpak van Liander en de aanleg van het warmtenet. Dit betekent dat er straten en wegen het einde van hun levenscyclus naderen, maar deze nog enkele jaren verlengd moet worden, omdat de kabel- en leidingbedrijven nog meerdere keren door de straten en trottoirs moeten voor het vernieuwen en verzwaren van de netwerken.

Om te voorkomen dat wegen in de tussentijd onveilig worden of onnodig overlast veroorzaken voor weggebruikers, is het noodzakelijk om een post onuitstelbaar onderhoud op te nemen voor onderhoud. Deze post maakt het mogelijk om op tijd maatregelen te nemen die de verkeersveiligheid garanderen en de kwaliteit van de verharding behouden, totdat de kabel- en leidingbedrijven klaar zijn en de reconstructiewerkzaamheden wel mogelijk zijn binnen de komende beheerplannen. In de tussentijd verlengen we de levensduur van verhardingen om kapitaalvernietiging en onnodig overlast voor de omgeving te voorkomen.

Hierdoor verschuift de focus naar wegen in het buitengebied. Deze verhardingen hebben door klimaatomstandigheden, zoals droge periodes en lage waterstanden steeds vaker te maken met zettingen in de ondergrond (samendrukken door belasting). Vooral op dijkwegen leidt dit tot schade en vervormingen, waardoor er vaker onderhoud nodig is om de veiligheid en bruikbaarheid van deze wegen te garanderen.

In de uitvoeringsparagraaf wordt ingegaan op hoe de onderhoudsplanning tot stand is gekomen. Dit is voor het planmatig en het klein dagelijks onderhoud uitgewerkt. In Bijlage 6 van dit beheerplan staat de complete onderhoudsplanning weergegeven van het planmatig wegonderhoud. Hierbinnen zijn in het groot onderhoud en het planmatig klein onderhoud een aantal stelposten opgenomen. Ook deze worden in dit hoofdstuk toegelicht. De financiën van het uitvoeringsprogramma zijn terug te vinden in hoofdstuk 7.

Onder het uitvoeringsprogramma van het planmatig onderhoud vallen de reconstructies (volledige vervangingen) van de wegen. Het groot onderhoud en het planmatig klein onderhoud wordt betaald uit de voorziening wegen.

Het planmatig onderhoud is ingepland op basis van CROW-publicatie 147 wegbeheer uit juni 2019. Deze publicatie is de opvolging van wegbeheer 2011. Het verschil is dat er binnen de versie van 2019 meer ruimte is gemaakt voor het assetbeheer op basis van levenscyclus. Zo gaat de systematiek in op de restlevensduurbepaling (deflectiemetingen) voor asfaltverhardingen als hulpmiddel. Ook is er ruimte gemaakt voor deel-inspecties binnen het beheerareaal. Het geeft ook de mogelijkheid om op basis van deze publicatie het planningsproces te optimaliseren door het beschikbaar maken van de historische gegevens voor het beheer. Door meer factoren mee te laten wegen binnen het planningsproces is het resultaat dat het abstractieniveau lager wordt en er doelmatiger beheerd kan worden.

Onderstaand de stappen volgens CROW-publicatie 147 wegbeheer 2019.

• -

  Stap 1: Basis op orde - beheergegevens

• -

  Stap 2: Basis op orde - cycli en kosten

• -

  Stap 3: Inspecties en metingen

• -

  Stap 4: Analyse en programmeren

Stap 1: Basis op orde - beheergegevens

De aanwezige beheergegevens gaan we komende beheerperiode verder uitbreiden en aanvullen.

Stap 2: Basis op orde - cycli en beheerkosten

Voor alle wegverhardingen is bepaald waar deze zich in de levenscyclus bevinden en zijn de beheerkosten bijgewerkt.

Stap 3: Inspecteren en onderzoeken

In 2024 is er een visuele weginspectie uitgevoerd. In 2026, 2028 en 2030 zullen de volgende visuele weginspecties uitgevoerd gaan worden. Als gemeente zijn wij verplicht om eventuele aansprakelijkheden te kunnen weerleggen.

Stap 4: Analyse en programmeren

In deze stap wordt bepaald welke onderhoudsmaatregel de beste prijs-prestatieverhouding heeft om de schade te verhelpen. Ook worden afwijkingen ten opzichte van de geprojecteerde levenscyclus zichtbaar. Deze afwijkingen worden geanalyseerd en bijgestuurd door middel van een onderhoudsmaatregel of de te verwachte levenscyclus.

Reconstructies

In het uitvoeringsprogramma zijn zeventien reconstructieprojecten opgenomen. Binnen deze projecten wordt de gehele wegconstructie vervangen. Zie Bijlage 6.1.

Dertien reconstructieprojecten hebben een integrale samenwerking. Vijf van deze projecten zijn dijkverzwaringen waarbij er wordt samengewerkt met één van de drie waterschappen binnen de gemeente. Met een aandeel van 24% binnen de planning van de reconstructies is het aandeel dijkverzwaringen relatief groot. Voor deze projecten wordt op basis van restlevensduur van de verhardingen afspraken gemaakt over kostenverdeling voor de vervanging ervan. Uitgangspunt is dat het waterschap de restwaarde van de verharding bijdraagt vanuit het project. De gemeente draagt op basis van het al afgeschreven deel bij aan de nieuwe wegconstructie.

Het aandeel reconstructies ten opzichte van het groot onderhoud binnen het uitvoeringsprogramma is hoog. Dit wordt veroorzaakt door het hoge percentage dijkreconstructies en het feit dat een aantal wegen binnen de gemeente het einde van hun levensduur heeft bereikt, waardoor vervanging noodzakelijk is.

Groot onderhoud

In het uitvoeringsprogramma zijn elf groot onderhoudsprojecten opgenomen. De uitvoering van vijf van deze projecten vindt integraal plaats. Zie Bijlage 6.2.

Binnen het groot onderhoud wordt de bestaande elementenverharding volledig opgenomen en weer opnieuw aangelegd. Bij asfaltwegen wordt de deklaag vervangen. In sommige gevallen gebeurt dit in combinatie met versterkingsmaatregelen, waarbij de asfaltconstructie wordt versterkt om de beoogde levensduur te behalen.

Planmatig klein onderhoud

Voor het planmatige klein onderhoud zijn momenteel weinig projecten opgenomen.

Zoals al eerder omschreven is er wel een stelpost opgenomen om de wegen die toe zijn aan een reconstructie, maar moeten wachten op de kabel en leiding bedrijven, om deze veilig te houden voor de komende periode tot het volgende beheerplan. Zie bijlage 6.3.

Posten

Binnen het uitvoeringsprogramma zijn een aantal posten opgenomen. Hierbij is een overzicht te vinden van deze posten met de bijhorende toelichting.

Onderzoek en weginspectie budget 2026 en 2028 en 2030

Deze post is bedoeld voor het uitvoeren van een visuele weginspectie voor een gedeelte van het areaal in 2026 en het gehele areaal in 2028. Deze resultaten worden gebruikt voor het programmeren van het planmatig klein onderhoud in de jaren 2026 en 2027, 2028 en 2029 en het programmeren van het onderhoud in het beheerplan 2031-2035.

Onuitstelbaar onderhoud

Om het planmatig klein onderhoud goed en efficiënt uit te kunnen voeren vindt er in 2026 een programmering van dit onderhoud plaats op basis van de weginspectie. Voor de uitvoering is een stelpost opgenomen in deze jaren. De hoogte hiervan is ingeschat om de komende jaren de levensverlengende periode te overbruggen tot de reconstructies kunnen plaatsvinden.

Advisering en onderzoeken projecten

Advisering en onderzoeken is opgenomen om binnen de wegontwerpen en projecten te kunnen anticiperen op locatie specifieke omstandigheden. Hiermee kan maatwerk worden geleverd in het ontwerp wanneer de situatie daarom vraagt. Ook worden hieruit de noodzakelijke milieukundige onderzoeken gefinancierd die nodig zijn voor het afvoeren van reststoffen.

Dit hoofdstuk geeft inzicht in de financiële consequenties van dit beheerplan. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen de onderhoudssoorten op basis van de financiële onderverdeling in de begroting. Globaal gaat het om posten die direct uit de exploitatiebegroting worden gedekt en posten die vanuit de voorziening wegen worden gefinancierd. De voorziening wegen wordt vanuit de exploitatiebegroting op peil gehouden door middel van een jaarlijkse toevoeging. Op deze manier blijft de begroting in balans en zijn de kosten voor toekomstig onderhoud gedekt. De hoogte van de voorziening is gebaseerd op de vastgestelde levenscyclus voor het gehele areaal. Op basis van geraamde kosten van het planmatig onderhoud is ook bekeken wat de belasting is op de organisatie met betrekking tot voorbereiding, administratie en toezicht (VAT) op de projecten.

Kosten uit de exploitatiebegroting

Uit de exploitatiebegroting komen alle kosten die niet direct bijdragen aan de levensduur van de wegen, maar wel belangrijk zijn voor het gebruik, uitstraling of verkeersveiligheid.

Binnen de post regulier en klein onderhoud vinden op basis van dit beheerplan een aantal aanpassingen plaats. Vanwege de aanstaande energietransitie wordt er meer planmatig klein onderhoud uitgevoerd, hierdoor nemen de uitgaven voor regulier klein onderhoud toe. Daarnaast is het wenselijk om binnen deze post een onderverdeling te maken voor de uitgaven voor:

• •

  materialen voor uitvoering van de eigen dienst;

• •

  onderhoud wegmarkeringen;

• •

  onderhoud veeroosters;

• •

  onderhoud elementenverhardingen;

• •

  onderhoud asfaltverhardingen.

In onderstaande tabel zijn de aanpassingen verwerkt. Deze bedragen zijn ook mee gerekend in de nieuwe exploitatiebegroting.

Exploitatiebegroting Wegen 2026-2030

Voor de exploitatiebegroting van dit nieuwe beheerplan 2026-2030 wordt jaarlijks meer budget gevraagd. Dit verschil wordt veroorzaakt doordat de storting in de voorziening stijgt t.o.v. van de huidige storting. Dit heeft te maken met de inflatiecorrectie. De materialen en kosten zijn minimaal 20% gestegen t.o.v. van het huidige beheerplan 2021-2025. Daarnaast zijn nog wat kleine budgets bij elkaar gevoegd om meer overzicht te creëren. De huidige begroting is te vinden in bijlage 7.1

Verloop voorziening onderhoud wegen

De kosten voor het groot onderhoud komen ten laste van de voorziening. Op basis van de onttrekkingen aan de Voorziening, die voortvloeien uit het geplande groot onderhoud, is het verloop van de Voorziening doorgerekend tot 2050 (zie Bijlage 7.2). Het totaal uit te voeren groot onderhoud in de komende 25 jaar omvat een bedrag van € 47.339.400,- aan werkzaamheden. Gemiddeld per jaar is dat een bedrag van € 1.893.576,-. Uitgaande van de stand van de voorziening en de geplande onttrekkingen, is hiervoor een jaarlijkse storting nodig van € 1.469.579,-.