Beleidskader gemeenschapshuizen gemeente Vijfheerenlanden

Ontmoetingsplaatsen.

Een onderwerp dat inwoners in alle dorpen en wijken raakt en na aan het hart ligt. Waarom? Omdat het raakt aan de eigenheid van de gemeenschap en de kracht van het zelf doen en het zelf regelen. Omdat het raakt aan gehoord worden. Omdat het raakt aan je verbonden voelen met de mensen in je buurt.

Een onderwerp dat – sinds de fusie in 2019 – vraagt om eenduidige afspraken. Want de meeste ontmoetingsplaatsen die er al zijn in Vijfheerenlanden, zijn ouder dan de gemeente zelf. Zo ook de gemaakte afspraken. De diversiteit aan locaties is zichtbaar in eigendomsstructuren, exploitatievormen, financiële regelingen, inhoudelijke invulling en maatschappelijke behoeften. Er zijn geen maatstaven voor hoe en wanneer de gemeente ondersteuning biedt. Hoog tijd om afspraken te harmoniseren en te herijken in beleid.

Een onderwerp ook waar veel om te doen is in Vijfheerenlanden. De roep om (het overeind houden van) ontmoetingsplaatsen is er al even, terwijl een duidelijk beleidskader en bijbehorende acties uitblijven. Conclusie van de afgelopen tijd: de complexiteit is onderschat. Zoveel verschillende vormen van ontmoetingsplaatsen, verschillende in het verleden gemaakte afspraken en vastgestelde uitgangspunten die met elkaar botsen, zijn niet zomaar in een beleidskader te vertalen.

Inmiddels is de complexiteit, in samenspraak met de praktijk, ontrafeld en op een rijtje gezet. In overleg met alle betrokkenen én via een opiniërende bespreking in de raad, zijn de uitgangspunten opnieuw gekozen. Hiermee kunnen we nu echt de stap zetten naar een nieuw beleidskader en de gewenste acties in de praktijk.

1.1 Leeswijzer

In dit eerste hoofdstuk schetsen we de (historische) context van het onderwerp sociale ontmoetingsplaatsen in Vijfheerenlanden en de aanpak om tot voorliggend beleidskader te komen. Vervolgens beschrijven we in hoofdstuk 2 de visie op ontmoeten en plekken voor ontmoeting en bakenen we het beleidsonderwerp verder af. Een belangrijk uitgangspunt is dat de praktijk het vertrekpunt is voor beleid. In hoofdstuk 3 geven we daarom de huidige praktijk weer. Wat is de huidige situatie en wat is daarin belangrijk voor de toekomst? Op basis daarvan zetten we in hoofdstuk 4 de lijnen voor het beleid uit via de gekozen uitgangspunten naar beleidskeuzes. We hebben expliciet aandacht voor wat de uitgangspunten betekenen voor de kosten in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 beschrijven we de vervolgstappen: het pad van beleidskader naar uitvoering van beleid.

1.2 Ontmoetingsplaatsen gewenst

Vijfheerenlanden heeft een rijke geschiedenis met ontmoetingsplaatsen verdeeld over de gemeente. Inwoners hechten veel belang aan dit soort plekken waar zij elkaar kunnen ontmoeten en met elkaar dingen kunnen doen en beleven. Deze plekken leven voort door de vrijwillige inzet van inwoners. Zij dragen daarmee bij aan een sterke, levendige, inclusieve gemeenschap en daarmee ook aan de doelstelling van de gemeente: streven naar een vitale, inclusieve samenleving met inwoners die volwaardig meedoen. Daarom hebben we de wens om ontmoetingsplaatsen te faciliteren opgenomen in onze visies. In de strategische visie (2021) en het coalitieakkoord 2022-2026 is hiervoor de basis gelegd.

Strategische visie 2021 | De juiste balans voor goed samenleven in Vijfheerenlanden1

Coalitieakkoord 2022-2026 | Samen zijn wij Vijfheerenlanden, betrokken en betrouwbaar2

In lijn met deze strategische visie en het coalitieakkoord zijn er vervolgens verschillende participatieve trajecten met inwoners en/of maatschappelijke organisaties geweest, zoals het inwonersberaad Sociale ontmoetingsplaatsen3 en de trajecten voor de Omgevingsvisie4, de Dorps(woon)visies5, de Beleidsvisie sociale basis6 en de Visie wonen, welzijn en zorg7. De opbrengsten van deze participatieve trajecten onderschrijven het belang van (plekken voor) ontmoeting. Dit belang wordt door het theoretisch kader dat voor de visies is gebruikt is, verder onderbouwd.

1.3 Van wens naar werkelijkheid

Een wens is nog geen werkelijkheid, een visie nog geen praktijk. Om concreter te kunnen worden en de ambities te verwezenlijken, kunnen we niet zonder de praktijk.

Via een unieke vorm van inwonersparticipatie, het inwonersberaad, is in 2023 duidelijk geworden hoe inwoners de toekomstige ontmoetingsplaatsen zien. Het inwonersberaad heeft bovendien aanbevelingen gedaan hoe daar te komen. Daarnaast spelen de besturen van de ontmoetingsplaatsen een grote rol in de praktijk. De ontmoetingsplaatsen in onze gemeente worden veelal beheerd door zelfstandige stichtingen, bemenst door inwoners die zich hier vrijwillig voor inzetten. Sommige stichtingen bestaan al meer dan 100 jaar en dragen een enorme historie met zich mee. De mensen achter de stichtingen hebben veel kennis van de praktijk in hun dorp of wijk en hun ontmoetingsplek. Om die kennis te betrekken en om te werken aan gedragen oplossingen, zijn we de afgelopen jaren regelmatig met elkaar in gesprek geweest.

Als sluitstuk van het participatieve proces om te komen tot een beleidskader voor sociale ontmoetingsplaatsen is in 2025 een intensief co-creatietraject geweest met de stichtingsbesturen en wijk- en dorpsraden en de ambtelijke organisatie. Hiermee kunnen we de wens voor sociale ontmoetingsplaatsen met alle kennis vanuit de praktijk, vertalen naar uitvoerbaar beleid.

Van ontmoetingsplaats naar gemeenschapshuis

Uit het co-creatietraject blijkt allereerst dat het begrip sociale ontmoetingsplaats, ondanks de door het inwonersberaad geschetste definitie, in de praktijk verwarring oproept.8 Sociale ontmoetingsplaatsen zijn letterlijk en figuurlijk op iedere hoek van de straat te vinden. Er zijn immers tal van plekken zoals speeltuinen, schoolpleinen, het bankje in het park, de gemeenschappelijke ruimte in een seniorencomplex, de hangplek, het kerkplein, het dorpshuis, de sportkantine, een online platform, et cetera. Op al deze plekken vinden dagelijks betekenisvolle en waardevolle ontmoetingen plaats. In dit beleidskader gaat het ons om de fysieke gebouwen binnen het bredere begrip sociale ontmoetingsplaatsen met een sociale, maatschappelijke en culturele functie met ondersteuning van de gemeente. We noemen deze gebouwen vanaf nu gemeenschapshuizen.

Stenen en inhoud

Daarnaast komen twee belangrijke vraagstukken voor het ontwikkelen van beleid naar voren. De eerste vraag is hoe om te gaan met de ‘stenen’. De stenen gebouwen hebben zowel een fysieke als financiële kant. Welke maatstaven hebben we voor de verdeling van fysieke locaties en de bijbehorende (publieke) middelen? Vervolgens is de vraag hoe om te gaan met de inhoud. Welke eisen en ondergrenzen zien we voor de inhoud? Met de inhoud bedoelen we de openingstijden, programmering, gastvrijheid en inclusie en betrokkenheid van vrijwilligers en inwoners.

Door dieper in te gaan op de praktijk met de mensen uit de praktijk – en het hóe ook daarmee werkelijk vorm te geven – werd pas echt duidelijk hoe complex dit alles is.

Er is een samenhang tussen de stenen en de inhoud. Als de besturen van bijvoorbeeld minder tijd en energie hoeven steken in de instandhouding van de gebouwen, krijgen ze meer ruimte en energie voor het organiseren én faciliteren van de inhoud. In dit intensieve traject is kennis en ervaring van besturen en gemeente gestructureerd bij elkaar gebracht. Dit vormt de basis voor de volgende stap: van wens naar werkelijkheid.

1.4 Eenduidig beleid

Van drie gemeenten naar één gaan, vraagt om harmonisatie van afspraken. Een veranderende wereld vraagt bovendien om zo nu en dan de afspraken te herijken: zijn ze nog passend bij de (behoefte) van de samenleving van nu? Zijn ze nog uitvoerbaar in de praktijk? En past het nog binnen het financiële kader? Met dit beleidskader doen we beide: harmoniseren en herijken.

We geven hiermee als gemeente een antwoord op de vraag hoe we vanaf nu, vanuit onze rol, gaan bijdragen aan gemeenschapshuizen als ruimte voor ontmoeting. We formuleren eenduidige beleidsuitgangspunten en maken beleidskeuzes die passen bij de praktijk. In de uitvoering zal er vervolgens altijd sprake zijn van maatwerk. Geen situatie is hetzelfde, de uitgangspunten wel. Zo zorgen we ervoor dat we dezelfde taal spreken, en gemeente en gemeenschapshuizen weten waar ze aan toe zijn op het vlak van stenen, inhoud en de bijbehorende kosten.

We herkennen en erkennen het grote belang van ontmoeten en plekken voor ontmoeting voor de vitaliteit in onze dorpen en wijken. In het volgende hoofdstuk gaan we nader in op onze visie op (plekken voor) ontmoeten – de reden waarom we dit beleidskader opstellen – en bakenen we het begrip ‘gemeenschapshuizen’ verder af.

Ontmoeten is een belangrijk element van een sterke sociale basis. Zonder ontmoeting geen verbinding. Zonder verbinding geen gemeenschap. En zonder plekken voor ontmoeting… is elkaar werkelijk ontmoeten lastig. Daarom heeft ontmoeten een belangrijke plek in onze Beleidsvisie sociale basis en zien we een rol voor de gemeente in het faciliteren van plekken voor ontmoeting als belangrijke randvoorwaarde om een sterke sociale basis mede mogelijk te maken.

2.1 De waarde van ontmoeten

Ontmoeten gaat over in contact komen met elkaar. Wanneer buurtgenoten elkaar ontmoeten, ontstaat er ruimte voor interactie tussen mensen met verschillende achtergronden, waarden en ervaringen. Dit bevordert wederzijds begrip en respect, waardoor verbindingen kunnen ontstaan. Mensen die zich verbonden voelen met anderen, voelen zich fijner en zijn eerder geneigd actief bij te dragen aan hun buurt.

Het wordt steeds duidelijker dat het hebben van sociale relaties van cruciaal belang is voor het welzijn van mensen. Ontmoeten doet ertoe voor iedereen: jong en oud, in een kwetsbare situatie of niet. Ontmoeting kan aanzetten tot een grotere samen- of zelfredzaamheid en omzien naar elkaar, het veiligheidsgevoel bevorderen, mensen uit hun isolement halen, motiveren tot actie en helpen bij het voorkomen of vroeg signaleren van problemen.

Sterke gemeenschappen, waarin mensen elkaar ontmoeten, ondersteunen en met elkaar meedoen, zijn voor ons een doel op zich. Tegelijk zien we ook de instrumentele waarde: de sociale basis als middel. Vanwege de preventieve werking van wat er in de sociale basis gebeurt, ervaren inwoners minder (snel) problemen. De problemen die er zijn, worden eerder met elkaar opgelost of gedragen. Dit draagt bij aan de houdbaarheid van de zorg; een sterke sociale basis voorkomt of vertraagt het beroep op complexere en duurdere zorg en ondersteuning. Daarom is met de Kadernota 2026 opnieuw vastgesteld dat we vanuit onze rol de sociale basis willen versterken, onder andere door nadrukkelijk in te zetten op (plekken voor) ontmoeting.

2.2 Ruimte voor ontmoeting

Om elkaar te ontmoeten, hebben mensen plekken nodig om elkaar (georganiseerd of toevallig) tegen te komen. Een gemeenschapshuis biedt zo’n plek in de buurt en is daarmee een randvoorwaarde voor een vitale gemeenschap.

Een plek waar je makkelijk samen kunt komen om samen aan je hobby te werken, te zingen of muziek te maken, te rouwen om het verlies van een dierbare of een bijzondere gebeurtenis te vieren. Een plek die kan dienen als opvang in crisissituaties of als broedplaats van nieuwe initiatieven. Een plek in de buurt, waar je altijd terecht kunt voor een kop koffie en een luisterend oor, een goed gesprek of plezier.

Een plek voor ouderen wiens actieradius beperkt is, maar evengoed voor jonge ouders die andere jonge ouders willen ontmoeten en willen uitwisselen over opvoeden en ouderschap, voor asielzoekers en statushouders die graag de taal leren en mensen in hun nieuwe omgeving willen ontmoeten, voor mensen die net verhuisd zijn naar onze gemeente en mensen willen leren kennen. Kortom: een plek voor iedereen.

Definitie gemeenschapshuis

Passend bij sterke gemeenschappen als sterke sociale basis, hebben we de term gemeenschapshuis gekozen voor de fysieke ontmoetingsplekken waar we het in dit beleidskader over hebben.

Criteria gemeenschapshuis

Op basis van de aanbevelingen van het inwonersberaad en het afbakeningskader sociale basis bepalen we aan de hand van onderstaande criteria wanneer we een plek een gemeenschapshuis noemen.

Ontmoeten gaat over mensen. Mensen die met en voor elkaar dingen doen. Mensen die de gemeenschapshuizen bemensen en tot leven brengen. Beleid maken voor gemeenschapshuizen kan niet zonder hen. In het volgende hoofdstuk beschrijven we de huidige praktijk van gemeenschapshuizen. Het beleidskader is nadrukkelijk gebaseerd op de kennis en ervaring van de praktijk.

We beginnen niet op nul. Er zijn al gemeenschapshuizen in Vijfheerenlanden, sommige vele jaren oud. Plekken die in de loop der tijd gegroeid zijn tot unieke, eigen plekken in de buurt. Plekken waarin van alles gebeurt, actieve vrijwilligers betrokken zijn en waar mensen graag komen. Plekken waarin de nodige kennis en ervaring in de praktijk aanwezig is. We gebruiken die praktijk als vertrekpunt voor beleid.

Hoewel we deze plekken allemaal gemeenschapshuizen noemen, kennen ze een enorme diversiteit in de praktijk. Die is zichtbaar in bijvoorbeeld eigendomsstructuren, staat van de gebouwen, functionaliteit, inhoudelijke invulling, exploitatievormen, en financiële regelingen. In dit hoofdstuk geven we die diversiteit weer in enkele feiten en beleving van de inwoners die de gemeenschapshuizen bemensen.

3.1 Gemeenschapshuizen in dorpen en wijken

Op dit moment telt Vijfheerenlanden 19 gemeenschapshuizen verspreid over de gemeente. Sommige dorpen of wijken hebben meer dan één gemeenschapshuis. In sommige dorpen of wijken is nu geen gemeenschapshuis, terwijl daar wel behoefte aan is. In de bijlage staat een overzicht van de huidige gemeenschapshuizen in de verschillende dorpen en wijken van Vijfheerenlanden.

3.2 Eigendom en staat gebouwen

De huidige gebouwen kennen drie eigendomsvarianten: eigendom van stichtingen gevormd door inwoners (vrijwillige inzet), van woningcorporaties of van gemeente.

Er zijn grote verschillen in de staat van het gebouw. Dit is te zien in de bouwjaren die variëren van 1919 tot 2021. Tien gemeenschapshuizen zijn al (meer dan) 40 jaar oud en nog nooit gerenoveerd. Als gevolg daarvan heeft een aantal gebouwen hoge onderhouds- en energiekosten.

Voor gemeenschapshuizen is het van enorm belang om toegankelijk te zijn. De staat van de toegankelijkheid van de gebouwen verschilt. Een aantal gebouwen heeft investeringen nodig om tot het gewenste toegankelijkheidsniveau te komen.

Besturen voelen een enorme druk om hun gebouwen overeind te houden en teren in op hun reserves. Investeren in verduurzamen om de hoge energiekosten te verminderen of het gebouw toegankelijker te maken lukt daardoor niet. Voor de meeste besturen is afstoten van het eigendom aan de gemeente geen oplossing. De trots op hun gemeenschapshuis zit ook in de stenen. Vrijwilligers en lokale ondernemers regelen samen veel van het onderhoud. Overdracht van eigendom naar de gemeente zal invloed hebben op die zo belangrijke lokale betrokkenheid, vrijwillige inzet, verantwoordelijkheid en eigenaarschap.

3.3 Functies en activiteiten voor ontmoeting

Er zijn verschillende variaties in functies van de gebouwen: sommige gemeenschapshuizen zijn gecombineerd met een sportfunctie of hebben ook een kookkeuken beschikbaar, andere niet.9

De gemeenschapshuizen faciliteren betekenisvolle ontmoetingen. Dat doen zij door activiteiten te organiseren. De invulling of programmering van de gemeenschapshuizen is verschillend. Dit hangt mede af van de aanwezige functies en mogelijkheden in het gebouw. In sommige gemeenschapshuizen vinden alleen kleinschalige laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten plaats, in andere komt de buurt ook samen voor feesten en begrafenissen.

Sommige besturen organiseren de activiteiten zelf, andere faciliteren de ruimtes zodat andere verenigingen en groepen inwoners er activiteiten kunnen organiseren. In een enkel geval organiseert de welzijnsorganisatie de ontmoetingsactiviteiten. In sommige gemeenschapshuizen zijn maatschappelijke organisaties actief als laagdrempelige inloop voor inwoners met vragen of zorgen.

Er is een breed gedragen wens om met deze plekken bij te dragen aan een sterke sociale basis. Er gebeurt al veel in de gemeenschapshuizen. En er is nog veel meer mogelijk om ontmoeten in Vijfheerenlanden te faciliteren, wanneer de enorme zorgen voor de instandhouding van de gebouwen zouden wegvallen.

3.4 Inkomsten en exploitatie

Om de gemeenschapshuizen in stand te houden, hebben gemeenschapshuizen inkomsten nodig. Zonder inkomsten kunnen in de huidige situatie de gebouwlasten niet worden betaald en de activiteiten niet of moeilijker worden georganiseerd. Er is een diversiteit aan inkomstenbronnen in de bestaande gemeenschapshuizen. De organisatie van de exploitatie varieert van vrijwilligersorganisaties tot commerciële uitbaters, bijna alle georganiseerd in zelfstandige stichtingen met een vrijwillig bestuur.

Een deel van de inkomsten wordt gegenereerd uit onder andere verhuur, het organiseren van activiteiten of horeca. Voor sommige inkomsten zijn (commerciële10 of paracommerciële11) vergunningen nodig. Behalve van de soort van vergunning, hangen de mogelijkheden om zelf inkomsten te genereren ook af van de functionaliteit van het gebouw. Daar waar meer functies aanwezig zijn, zoals een keuken, sportplek of een grote zaal, zijn meer mogelijkheden.

De bestemming van de locatie12 in combinatie met de rechtsvorm van de organisatie13, bepaalt welke vergunning bij een gemeenschapshuis vergeven kan worden en daarmee welke mogelijkheden er zijn om zelf inkomsten te genereren. Dit is mede gebaseerd op de Wet Markt en Overheid en met daarin regels over concurreren.14

Op basis hiervan kan door sommige gemeenschapshuizen geen alcohol geschonken worden tijdens activiteiten en bijeenkomsten en door andere wel. Ook is er een verschil in de mogelijkheden om zalen te verhuren. Voor sommige gemeenschapshuizen zijn de mogelijkheden om zelf inkomsten te genereren daardoor beperkt.

Daarnaast zorgt de regelgeving voor een spanningsveld tussen de behoefte van een dorp of wijk – waar bijvoorbeeld geen andere voorzieningen zijn – aan meer ontmoetingen en de ruimte die de paracommerciële vergunning hiervoor biedt. Zo is het risico dat gemeenschapshuizen door te beperkende regelgeving onderbenut worden terwijl er geen (commerciële) alternatieven zijn.

Een andere inkomstenbron is financiële ondersteuning door de gemeente. Deze ondersteuning met subsidies is historisch verschillend gegroeid. Dit heeft geleid tot ongelijkheid in de verdeling van de subsidies.

De gemeenschapshuizen zouden naast (aanvullende) financiële ondersteuning door de gemeente, geholpen zijn met het verruimen van de mogelijkheden om inkomsten te genereren. Hierbij is winst maken is geen doel op zich, hooguit om meer ontmoeten te faciliteren.

3.5 Eigenheid en ondernemerschap

Elk gemeenschapshuis vervult een unieke functie – sociaal, maatschappelijk en cultureel – binnen het eigen dorp of wijk, gebaseerd op de behoeften van de lokale gemeenschap. Het behouden van die eigen kleur, sfeer, vertrouwde gezichten en de manier waarop dingen georganiseerd worden – dat maakt dat mensen zich thuis voelen.

Gemeenschapshuisbesturen zorgen hiervoor met ondernemerschap. Hun ondernemerschap staat voor de kracht om zelf te organiseren in samenwerking met het netwerk, keuzes te maken en innovatieve slagkracht. Deze zelfstandigheid geeft ruimte om te doen wat werkt. Besturen doen dit op vrijwillige basis. Ze zetten hun eigen tijd in om te doen wat nodig is, en de plek te laten bruisen.

De eigenheid wordt als essentieel gezien voor het draagvlak, de betrokkenheid van vrijwilligers en de herkenbaarheid voor inwoners. Om die eigenheid te behouden, hebben gemeenschapshuisbesturen ruimte voor ondernemerschap nodig: vermogen om zelf te plannen, te organiseren, kansen te grijpen en oplossingen te vinden.

3.6 Klaar voor de toekomst

Wat de stichtingsbesturen gemeen hebben, ondanks de diversiteit van de gemeenschapshuizen, zijn hun zorgen over de toekomstbestendigheid. De toekomstbestendigheid van een sociale ontmoetingsplaats blijkt in de praktijk vooral te gaan over het in stand kunnen houden van een gebouw. Gemeenschapshuisbesturen geven allemaal aan dat de zorg voor de gebouwen (stenen) vanwege de kosten zoveel aandacht en energie vraagt dat de ruimte om te werken aan een bruisende plek (inhoud) onder druk staat.

De besturen vragen de gemeente dringend om te ondersteunen bij het gebouwenonderhoud en de verduurzaming van gebouwen en om regelgeving aan te passen aan de praktijk. Met die ondersteuning denken de besturen dat de balans terug zal komen in hun aandacht tussen stenen en inhoud en zijn ze beter voorbereid op de toekomst.

Gemeente en gemeenschap hebben een gedeelde verantwoordelijkheid in het laten bruisen en voortbestaan van de gemeenschapshuizen. De gemeenschapshuisbesturen en andere actieve inwoners zetten tijd en energie in om de gebouwen in hun dorp of wijk te beheren en ontmoeting te faciliteren. De gemeente ondersteunt met financiële middelen en ambtelijke capaciteit.

In het volgende hoofdstuk beschrijven we hoe we als gemeente gaan bijdragen aan het voortbestaan van de gemeenschapshuizen, zodat zij ontmoeten kunnen faciliteren. De intensieve samenwerking om tot beleid te komen, houdt niet op met het vaststellen van dit beleidskader. Het is het begin van een duurzame samenwerking.

Met de praktijk als uitgangspunt en passend bij de eerder genoemde visie(s), definitie en criteria, hebben we uitgangspunten voor beleid voor gemeenschapshuizen geformuleerd. Eenduidige uitgangspunten waarop we onze beleidskeuzes baseren. Hiermee weten gemeenschapshuisbesturen en gemeente waar ze aan toe zijn en is er een beleidskader dat richting geeft aan het handelen in de praktijk.

In dit hoofdstuk beschrijven we die uitgangspunten en vervolgens de beleidskeuzes aansluitend bij de thema’s aan de hand waarvan we de praktijk beschreven hebben in hoofdstuk 3.

4.1 Uitgangspunten voor beleid

Onderstaande uitgangspunten vormen samen de basis voor onze beleidskeuzes:

4.2 Beleidskeuzes

Op basis van de beleidsuitgangspunten hebben we keuzes gemaakt hoe de gemeente gaat bijdragen aan het voortbestaan van de gemeenschapshuizen in Vijfheerenlanden. Per uitgangspunt beschrijven we wat we concreet gaan doen en hoe we dat gaan aanpakken. In hoofdstuk 5 schetsen we het bijbehorende tijdspad.

Van beleidskader naar uitvoering gaat niet van de een op andere dag. Sommige beleidskeuzes vragen nadere uitwerking, organisatie of besluitvorming, zowel voor gemeente als gemeenschapshuisbesturen. We gaan daarom uit van een transitieperiode met verschillende fases om te komen tot de situatie die we voor ogen hebben: toekomstbestendige gemeenschapshuizen in ieder dorp en iedere wijk die ontmoeten in Vijfheerenlanden faciliteren.

5.1 Transitieperiode

In die transitieperiode is sprake van een stapsgewijs proces. Met kleine, beheersbare stappen wordt in co-creatie het vervolg ontwikkeld en geïmplementeerd. Elke stap voegt functionaliteit toe of brengt het beleid dicht bij het einddoel, wat regelmatige evaluatie en bijsturing mogelijk maakt. Dit proces is een ingroeiproces zoals weergegeven in onderstaand figuur: oud en nieuw beleid lopen parallel aan elkaar, uiteindelijk uitkomend in de nieuwe situatie.

Een dergelijk stapsgewijs proces vraagt vertrouwen van de raad in de praktijk, het ambtelijk apparaat en de samenwerking tussen beide. De richting is helder, maar pas met het zetten van de stappen wordt duidelijk hoe de nieuwe werkelijkheid vorm krijgt.

5.2 Planning in de tijd

De transitieperiode bestaat uit vier fases: planfase, besluitvormingsfase, uitvoeringsfase en nieuwe situatie. In de planfase werkt een multidisciplinaire ambtelijke projectgroep samen met de betrokkenen in de dorpen en de wijken aan het uitvoeringsplan en wordt het vervolgtraject met de gemeenschapshuisbesturen opgestart. Besluitvorming over het uitvoeringsplan en de dekking voor de bijbehorende kosten staat medio 2026 op de planning. Vervolgens starten we met de stappen in de uitvoering. De nieuwe regels voor subsidie gaan in per 1 januari 2027.

Hoe dit proces er in de tijd uit ziet is weergegeven in onderstaand figuur:

Tijdens dit proces informeren we de raad ieder half jaar over de voortgang met een raadsinformatiebrief.

Het realiseren en behouden van toekomstbestendige gemeenschapshuizen vraagt een investering in tijd en geld van de gemeente. In dit hoofdstuk beschrijven we de financiële uitwerking van de gemaakte keuzes.

6.1 Financiële ondersteuning gemeenschapshuizen

We dragen financieel bij aan de gebouwen die we gemeenschapshuis noemen en de activiteiten voor ontmoeting in gemeenschapshuizen.

6.2 Ambtelijke capaciteit

Daarnaast is een bedrag nodig om de verandering goed te borgen in de gemeentelijke organisatie. Dit betreft enerzijds een structurele personele oplossing ten bedrage van € 153.500 en anderzijds een incidentele oplossing ten bedrage van € 197.900. In deze paragraaf gaan we hierop in.