Handhavingsarrangement Gemeente Bergen en politie basisteam Venray-Gennep

3.1.1 Privacywetgeving

Met de Europese AVG wetgeving wordt vanaf 2018 beoogd persoonsgegevens van natuurlijke personen en de verwerking daarvan te beschermen. De AVG geldt echter niet voor de verwerking van gegevens in het kader van de opsporing en vervolging van strafbare feiten. Hiervoor geldt de Europese Richtlijn 2016/680. Deze richtlijn is door vertaald naar nationale wetgeving, de Wet politiegegevens (Wpg). Een Boa kan naast (persoons-)gegevens die voortvloeien uit zijn strafrechtelijke bevoegdheden als buitengewoon opsporingsambtenaar ook te maken krijgen met (persoons-)gegevens die voortvloeien uit zijn bestuursrechtelijke toezichthouder (Awb) bevoegdheden. In het laatste geval vallen deze gegevens onder het regime van de AVG. Kortom, de Boa draagt hiermee ‘twee petten’.

3.1.2 Wettelijk kader Wet politiegegevens (Wpg)

In de Verstrekkingenwijzer Wpg voor Boa’s is over het verstrekken van politie informatie aan Boa’s het volgende opgenomen. Sinds 9 maart 2019 (Besluit politiegegevens buitengewoon opsporingsambtenaren) valt de Boa onder de Wpg voor wat betreft het ter beschikking stellen en verstrekken van gegevens volgens zijn Boa-akte. Daardoor dienen deze gegevens gedeeld te worden met andere Boa’s, politie en andere Wpg-partners (conform art. 15 lid 1 Wpg). We spreken van het ter beschikking stellen of de free flow van informatie zolang de gegevens nodig zijn voor de opsporingstaak van de ontvanger. Er is dus een plicht tot delen (weigeringsgrond mogelijk conform art. 15 lid 2). Dit handhavingsarrangement ziet alleen toe op ‘ter beschikking stellen’, daar waar informatie gedeeld wordt binnen het Wpg-domein.

3.1.3 Lokale afspraken informatiedeling

Gelet op bovenstaande uiteenzetting, wordt met het oog op het bevorderen van de samenwerking tussen boa’s en de politie specifiek afgesproken dat:

• •

  De politie deelt informatie met de boa, die noodzakelijk is voor de taakverdeling en taakuitoefening door de boa met inachtneming van de Wpg.

• •

  De politie deelt informatie met de boa voor zover dit passend is binnen de afspraken.

• •

  De politie legt in het politiesysteem vast als er politie-informatie gedeeld is met de boa.

• •

  De boa handelt volgens de verstrekkingenwijzer Wpg voor boa’s.

• •

  De boa legt vast als er informatie uit het Boaregistratiesysteem (BRS) gedeeld is met de politie. Dit betreft een afzonderlijke registratie. De politie heeft geen inzagemogelijkheid in BRS.

3.1.4 Toegang tot politiebureaus

De chef basisteam Venray-Gennep is eindverantwoordelijke voor de veiligheid van/in het politiebureau. Dit gaat niet alleen over de fysieke veiligheid, maar ook over de informatiebeveiliging. De chef draagt er zorg voor dat beschikbare informatie slechts in handen komt c.q. kan komen van daartoe bevoegden. Toegangsbeleid voor externen tot de politielocatie is daarom essentieel. Daartoe worden de volgende afspraken gemaakt:

De boa heeft toegang tot de publiekszone van het politiebureau via de hoofdingang van het politiebureau van het basisteam Venray–Gennep, gelegen aan de Leunseweg 4 te Venray op alle werkdagen tussen 08.00 en 17.00 uur.

Via de dienstingang en/of toegangspoort naar de parkeerplaats heeft de boa onder begeleiding van een politieambtenaar, toegang tot de samenwerkingszone. De boa zal te allen tijde toegang worden verleend, dus ook buiten de hiervoor genoemde tijden, mits er een politieambtenaar aanwezig is, die hen de toegang kan verschaffen. De boa’s hebben alleen onder begeleiding van een politieambtenaar toegang tot de overige ruimten en buiten de hiervoor genoemde tijden.

Voor het politiebureau van Gennep, gelegen aan Martinushof 1a te Gennep, gelden vergelijkbare afspraken ten aanzien van de toegang voor de boa als bij het bureau in Venray. In tegenstelling tot het bureau in Venray beschikt het politiebureau in Gennep echter niet over een publiekszone. Dit betekent dat de boa’s daar altijd door een politieambtenaar moeten worden binnengelaten. Toegang tot het politiebureau van Gennep is uitsluitend mogelijk onder begeleiding van een politieambtenaar, ongeacht het tijdstip. Ook hier geldt dat toegang wordt verleend mits er een politieambtenaar aanwezig is die de toegang kan verschaffen.

3.1.5 Toegang tot gemeentehuis

In de gemeente Bergen regelen we aan de andere kant ook dat politieagenten functioneel toegang krijgen tijdens de openingstijden tot het gemeentehuis, Raadhuisstraat 2 te Bergen (centrale hal, raadzaal, vergaderruimten). Voor toegang tot het besloten gedeelte van het gemeentehuis meldt de politie zich bij de receptie. In geval van een incident wordt de politie opgewacht bij de receptie door een medewerker. Buiten openingstijden van het gemeentehuis meldt de politie zich bij de voordeur en wordt ontvangen of te woord gestaan door de beheerder gemeentelijk vastgoed.

3.1.6 Gezamenlijk briefen

In de samenwerking tussen onder andere de politie en de gemeente Bergen vindt regelmatig afstemming en informatie-uitwisseling plaats. Dit is met name van belang bij situaties zoals overlastmeldingen, (weg)werkzaamheden, evenementen of andere situaties waarbij meerdere partijen betrokken zijn. Door tijdige en gestructureerde communicatie kunnen zowel de politie als gemeentelijke handhavers (boa’s) efficiënter optreden en wordt de veiligheid en leefbaarheid binnen de gemeente verbeterd. Om deze samenwerking te versterken en relevante informatie te delen, is afgesproken dat de wijkagenten en de boa’s elkaar structureel op de hoogte houden van actuele ontwikkelingen. Concreet betekent dit dat zij iedere eerste maandag van de maand contact met elkaar hebben voor een gezamenlijke briefing. Tijdens deze overlegmomenten worden relevante zaken besproken, zoals actuele aandachtspunten in de wijk, meldingen van overlast, geplande werkzaamheden of evenementen, signalen uit de buurt, en mogelijke acties of toezichtmaatregelen.

3.1.7 Gedeeld communicatienetwerk

Communicatie is van vitaal belang in de samenwerking tussen boa’s en de politie. Zowel de politie als boa’s hechten veel waarde aan het laten aansluiten van de communicatienetwerken omdat dit de communicatie tussen de partijen bevorderd. Dit is dan ook de reden dat de boa’s op hetzelfde communicatienetwerk zijn aangesloten als de politie, te weten het C2000-netwerk.

Boa's maken middels portofoon gebruik van het C2000-netwerk op een eigen werkkanaal en melden zich bij elke dienst persoonlijk in bij het OC (meldkamer politie) middels de portofoon.

Boa’s melden zich daarnaast als groep per e-mail aan bij de OPCO (de operationeel coördinator bij de politie van basisteam Venray-Gennep) en bij de intake met vermelding van roepnummer en naam, zodat zij in het plotbord worden gezet. De OPCO binnen het basisteam Venray-Gennep is op maandag t/m vrijdag van 7.00 tot 16.30 uur beschikbaar. Ondanks dat de mailbox van de OPCO buiten deze tijden niet structureel wordt uitgelezen, wordt afgesproken dat boa’s ook bij inzet in de avond, nacht of in het weekend zich (als groep/per koppel) per e-mail aanmelden bij via de mailbox van de OPCO. Dit naast het persoonlijk aanmelden bij het OC via de portofoon.

De OPCO en het OC (meldkamer) luisteren het werkkanaal van de boa’s niet actief uit. Het OC reageert uitsluitend op een urgente spraakaanvraag of activeert de noodoproepprocedure wanneer gebruik wordt gemaakt van de noodknop op de portofoon. Voor onderling operationeel contact kan de OPCO, wijkagent of eenheid zelfstandig overschakelen op het boa-werkkanaal.

Hoewel deze werkwijze in de praktijk werkbaar is, vormt de afwezigheid van actieve uitluistering, met name buiten kantoortijden, een risico in spoedeisende situaties. Ter beperking van dit risico wordt van boa’s verwacht dat zij zich bij risicovolle inzet buiten kantoortijden extra telefonisch aanmelden bij het OC en hun inzetgebied doorgeven. Daarnaast wordt bij (verwachte) verhoogde risico's in overleg met de wijkagent en/of OPCO bepaald of aanvullende communicatiemiddelen of ondersteuning nodig zijn.

De boa kan niet schakelen op het werkkanaal van de politie. Bij een gezamenlijke opdracht/project werken de boa en de politie op hun eigen werkkanaal.

Een uitzondering hierop wordt bij gezamenlijk optreden tijdens een project of grote evenementen een aparte gespreksgroep bij de politie wordt gebruikt. Voor een goede samenwerking bij dat evenement c.q. project, kan de C2000 portofoon van de boa, door het OC geschakeld worden op dezelfde gespreksgroep als die van de politie.

Tenslotte is er een WhatsApp groep, waarin de wijkagenten en de gemeentelijke boa’s domein I en II deelnemen. Deze app groep wordt uitsluitend gebruikt voor het afstemmen van beschikbaarheid en bereikbaarheid. Het delen van persoonsgegevens en foto’s tussen de politie en gemeentelijke boa’s via WhatsApp of andere onbeveiligde apps is tot op heden niet toegestaan. Anders dan de politie maken de boa’s van de gemeente Bergen geen gebruik van Black Berry Messenger (BBM) voor de communicatie met de politie en is het voor hen thans ook niet toegestaan om hier gebruik van te maken.1

3.2.1 Back up en ondersteuning door politie

De Boa’s kunnen bij hun werkzaamheden op straat in situaties komen die in de praktijk snel kunnen escaleren waarbij het risico op geweld en/of vijandigheid aanwezig is. Het gevolg is een situatie van onveiligheid voor Boa’s die niet gewenst is. De achtervang door de politie in geval van nood, als de arbeidsveiligheid van boa’s in het geding is, is een belangrijk aspect van de samenwerking tussen Boa’s en politie. Met Politie Basisteam Venray-Gennep zijn afspraken gemaakt over een adequate achtervang bij dergelijke dreigende of gewelddadige situaties.

In de gemeente Bergen is afgesproken dat buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's), indien de situatie daar aanleiding toe geeft, een noodhulpmelding kunnen doen via de noodknop ‘assistentie collega’. Deze melding wordt door de politie behandeld als een prioriteit 1-melding en wordt dus direct opgevolgd. Dit houdt in dat er met spoed politieversterking ter plaatse wordt gestuurd.

3.2.2 Handelen bij een aanhouding

Boa's met politiebevoegdheden (geweldsbevoegdheden) moeten in staat zijn om aangehouden verdachten zelfstandig over te brengen naar het politiebureau. Er zijn echter gevallen denkbaar dat dat niet werkbaar c.q. wenselijk is. Voor die gevallen, worden de navolgende afspraken gemaakt:

• •

  Als een boa een verdachte heeft aangehouden, dan draagt de boa deze verdachte aan de politie over op de plaats van de aanhouding;

• •

  Als er geen capaciteit bij de politie beschikbaar is, dan wordt de verdachte door de boa overgebracht naar het politiebureau;

• •

  Indien niet werkbaar of wenselijk, dan wordt er een assistentieverzoek gedaan bij het OC (meldkamer politie). De politie meldkamer stuurt een eenheid aan om de verdachte over te brengen.

Aandachtspunten zijn:

• •

  Geen van de vervoersmiddelen waar de BOA’s van de gemeente Bergen over beschikken zijn geschikt in geval dat een wederspannige verdachte meegevoerd dient te worden.

• •

  De boa die een verdachte aanhoudt, moet deze ten spoedigste overbrengen naar een plaats van verhoor ter geleiding voor een Hulpofficier van Justitie.

• •

  Bij een "burger aanhouding" is het de taak van de politie om voor vervoer en voorgeleiding bij een Hoofd Officier van Justitie te zorgen. Een burger aanhouding is een aanhouding c.q. iemand tijdelijk in bedwang houden als een persoon op heterdaad betrapt is bij het plegen van een strafbaar feit. In het geval een boa iemand op heterdaad betrapt bij het plegen van een strafbaar feit, waarvoor hij/zij niet bevoegd is, kan de boa een aanhouding verrichten als burger. In het geval van zo’n burger aanhouding mag de boa geen gebruik maken van de bevoegdheden, die hij als boa heeft gekregen. Dat betekent geen geweldsbevoegdheid en geen handboeigebruik, mocht de boa die verstrekt hebben gekregen.

3.2.3 Veilige publieke taak en geweldsprotocol

Werknemers met een publieke taak kunnen te maken krijgen met agressie en geweld tijdens het uitvoeren van hun werkzaamheden. Dat geldt ook voor de boa’s van de gemeente Bergen. Agressie en geweld kunnen niet alleen grote persoonlijke gevolgen hebben voor medewerkers, maar ook een goede uitoefening van hun taak in de weg staan. Agressie, geweld en bedreigingen mogen nooit getolereerd worden. Gedrag waarbij medewerkers psychisch en/of fysiek worden aangevallen, zoals schelden en duwen, worden niet geaccepteerd.

De gemeente maakt aan verdachten duidelijk dat agressie en geweld tegen medewerkers niet getolereerd wordt. Daarom wordt er na een vorm van agressie of een geweldsincident altijd aangifte of een melding gedaan bij de politie. Met de politie is afgesproken dat er voor hulpverleners, waaronder de boa’s, geen wachttijd is voor het doen van aangifte en dat de aangifte met de hoogste prioriteit wordt opgepakt. Met een aangifte kan de verdachte worden vervolgd en eventuele schade worden verhaald. Het aangifteproces kan versneld worden als de boa tegen wie het geweld gericht is geweest, zelf een proces-verbaal van bevinden opmaakt.

De gemeente Bergen stelt voor al haar medewerk(st)ers agressie- en weerbaarheidstrainingen beschikbaar, zet zich in voor het registreren en melden van incidenten in overeenstemming met het agressieprotocol, voert afdoende preventief beleid en heeft oog voor nazorg bij slachtofferschap alsook voor heldere procedures op het gebied van aangifte en aangiftebereidheid.

Het borgen van een veilige taakuitvoering door de boa’s is primair een verantwoordelijkheid van de gemeente Bergen als werkgever van de boa’s. Daarbij zijn maatregelen van kracht om de veiligheid van de boa’s te verbeteren. Deze maatregelen zijn gericht op het voorkomen van incidenten en op de nazorg in het geval dat er incidenten plaatsvinden. Deze maatregelen zijn:

• •

  Trainingen gericht op gevaar- en geweldbeheersing (RTGB en IBT);

• •

  Het bieden van juridische ondersteuning bijv. bij schadeverhaal;

• •

  Benoemen van vertrouwenspersonen;

• •

  Inmelden bij het OC (meldkamer) en de OPCO (basisteam);

• •

  Noodknop porto;

• •

  Voldoende en adequate uitrusting (portofoon, steekwerend vest, wapenstok, handboeien);

• •

  Aandacht voor het werken op straat in koppel;

• •

  Aandacht voor inzettijden van de boa buiten kantoortijden.

3.2.4 Geweldsprotocol

De gemeente Bergen hanteert een zero-tolerancebeleid ten aanzien van agressie en geweld. Elke vorm van agressief gedrag, fysiek of verbaal, richting medewerkers, bestuurders of raadsleden wordt serieus genomen.

Een belangrijk uitgangspunt is het zoveel mogelijk voorkomen van incidenten door preventieve maatregelen en een respectvolle, klantvriendelijke benadering. Wanneer zich toch een incident voordoet, wordt dit altijd vastgelegd via het ‘meldingsformulier agressie’. Dit formulier wordt gebruikt voor elke daad en/of uiting van agressie, ongeacht de locatie of de vorm waarin het incident zich heeft voorgedaan.

Afhankelijk van de ernst van het incident kan er een waarschuwing volgen, een tijdelijke of permanente ontzegging van toegang tot het gemeentehuis, en/of aangifte bij de politie.

3.2.5 Melding geweldsaanwending Boa

Conform de wettelijke procedure, die is vastgelegd in de Ambtsinstructie voor de politie, de Koninklijke marechaussee en andere opsporingsambtenaren moet de boa zo spoedig als mogelijk melding doen van de geweldsaanwending bij de HOvJ en via een I8 formulier bij de direct toezichthouder.

Voor het melden en registeren van geweldtoepassing en het gebruik van geweldsmiddelen door de boa’s wordt de procedure gevolgd, die opgesteld is door Korpscheftaken en de direct toezichthouder voor de boa’s. Zo zal elke boa in geval van aangewend gemeld dit zelf zo spoedig mogelijk mondeling melden bij de hulpofficier van Justitie onder vermelding van de feiten en omstandigheden, waaronder de redenen die tot het aanwenden van het geweld hebben geleid. Daarnaast wordt het I8 formulier volledig opgemaakt en ingestuurd naar de direct toezichthouder via het daarvoor beschikbare e-mailadres bij korpscheftaken.

Door de coördinator VTH van de gemeente Bergen wordt toegezien op het op een correcte wijze opvolgen van deze instructies door de BOA’s.

3.3.1 Samenwerking boa’s en Stichting Halt

Boa’s zijn een belangrijke schakel in de wijk, dagelijks zien en spreken zij buurtbewoners, waaronder jongeren. Boa’s handhaven op veelvoorkomende overlastfeiten zoals hinderlijk gedrag van hangjongeren, middelengebruik en verkeersovertredingen. Zo dragen boa’s bij aan de leefbaarheid in de openbare ruimte. Een jongere, die een overtreding begaat, heeft recht op een afdoening buiten het strafrecht. Dat is Halt. Daarnaast zet Halt zich in voor een veilige wijk en vroegtijdige begrenzing van grensoverschrijdend gedrag van jongeren. Daarom is Halt voor boa’s een belangrijke samenwerkingspartner.

Boa’s zijn bevoegd om jongeren van 12 tot 18 jaar naar Halt te verwijzen bij het constateren van strafbaar gedrag. Boa’s zijn landelijk aangewezen om jongeren naar Halt te verwijzen voor de volgende strafbare feiten:

• •

  Artikel 45 Alcoholwet - alcohol voorhanden hebben of gebruiken in de openbare ruimte door jongeren tot 18 jaar;

• •

  Artikel 453 Wetboek van Strafrecht - openbare dronkenschap;

• •

  Artikel 2.3.6. Vuurwerkbesluit - het buiten de toegestane tijden afsteken van consumentenvuurwerk of APV-feiten gerelateerd aan vuurwerk;

• •

  Vandalisme (kleine vernielingen);

• •

  Openbare dronkenschap;

• •

  Overlast door vuurwerk (buiten de toegestane periode);

• •

  Graffiti spuiten;

• •

  Spijbelen (leerplichtwet);

• •

  Wildplassen;

• •

  Belediging van een ambtenaar.

Om in te kunnen spelen op de lokale wensen en behoeften, kan op gemeenteniveau sprake zijn van een projectmatige aanwijzing. Op basis van deze projectmatige aanwijzing kan het OM de boa’s als bevoegd aanwijzen om voor andere overtredingen naar Halt te verwijzen. Dit gebeurt in afstemming met de politie en de gemeente in de lokale driehoek.

3.3.2 Toelichting op samenwerkingsafspraken in bijlage A

De verschillen qua taken, aandachtsvelden en prioriteiten bij BOA’s en de politie zijn in de onderstaande schema’s vervat. Met deze verschillen is rekening gehouden bij het opstellen van de samenwerkingsafspraken die beschreven zijn in bijlage A, opdat recht wordt gedaan aan ieders rollen, mogelijkheden en de werkpraktijk zo goed en effectief mogelijk in te richten. De voorgestelde verdeling en samenwerking moet zorgen voor een efficiënte taakverdeling waarbij politie zich kan richten op zware en complexe taken, terwijl BOA’s lichte en specifieke taken lokaal snel en effectief oppakken om goede snelle service aan de samenleving te leveren.

Centraal hierbij staat dat de BOA’s zich primair richten op lokale leefbaarheid en handhaving van de APV, met een signalerende en bemiddelende rol bij misdrijven, terwijl de politie brede strafrechtelijke bevoegdheden heeft en zich focust op openbare orde en zware criminaliteit. De samenwerking is complementair: BOA’s fungeren als de ‘ogen en oren’ van de gemeente, terwijl de politie de leiding neemt bij escalaties en complexe onderzoeken.

3.3.3 Samenvatting verschillen taken, aandachtsvelden en prioriteiten BOA’s en Politie

Hier volgt een overzicht van de verschillende taken, aandachtvelden en prioriteiten waar bij het opstellen van de samenwerkingsafspraken in Bijlage A rekening mee gehouden is.