Damoclesbeleid gemeente Vlaardingen 2026

Artikel 13b van de Opiumwet, ook wel aangeduid als de Wet Damocles, biedt de burgemeester bestuurlijke bevoegdheden om op te treden tegen het verkopen, verstrekken, afleveren of bezitten van middelen zoals verboden in de wet. Drugsgerelateerde misdrijven zijn schadelijk en ondermijnend voor onze samenleving.

De aanpak van georganiseerde drugscriminaliteit gaat verder dan alleen het strafrecht. Door de in de maatschappij merkbare gevolgen van ondermijning is de aanpak daarvan in toenemende mate een bestuursrechtelijke aangelegenheid.

De afgelopen jaren is een meer geïntegreerde aanpak ontwikkeld, waarbij verschillende instanties zoals OM, de politie, de Belastingdienst, gemeentebesturen, maar ook woningcorporaties samenwerken. De inzet van bestuurlijke bevoegdheden is een belangrijk onderdeel van deze integrale aanpak.

Artikel 13b van de Opiumwet is een bestuurlijk instrument die bijdraagt aan het stoppen of voorkomen van drugscriminaliteit. Het artikel geeft de burgemeester de bevoegdheden tot sluiting van panden waar drugs aanwezig zijn. Deze beleidsregels beschrijven hoe en onder welke omstandigheden de burgemeester van de gemeente Vlaardingen zijn bestuurlijke bevoegdheden op grond van artikel 13b kan toepassen.

3.1 Coffeeshops

Dit beleid ziet alleen toe op bestuurlijke maatregelen tegen woningen en panden, niet zijnde de maximaal drie gedoogde cannabisverkopende horeca-inrichtingen (coffeeshops) in de gemeente Vlaardingen. Hiervoor is afzonderlijk beleid vastgesteld. Zie daarvoor het geldende Coffeeshopbeleid gemeente Vlaardingen.

3.2 Growshops

Het bestaande strafrechtelijke instrumentarium blijkt ontoereikend om de illegale hennepteelt een halt toe te roepen. Sinds 1 maart 2015 stelt artikel 11a Opiumwet dergelijke bedrijfsactiviteiten strafbaar. Dit artikel omvat de voorbereidingen van beroepsmatige en bedrijfsmatige hennepteelt, wat het mogelijk maakt om in de voorfase op te treden tegen de faciliteerders van de illegale hennepteelt.

De gemeente Vlaardingen verstrekt geen vergunningen aan growshops en staat deze ook niet toe in de gemeente. Bij het constateren dat in de gemeente Vlaardingen ondernemingen opereren en identificeerbaar zijn als growshop, vindt handhavend optreden plaats in overeenstemming met de politie, het OM en de Belastingdienst.

4.1 Vaststellen van de bevoegdheid

De burgemeester is bevoegd, op grond van artikel 13b Opiumwet, tot het opleggen van een last onder bestuursdwang indien in een woning of lokaal of op een daarbij behorend erf:

• ▪

  een verboden middel als bedoeld in de Opiumwet wordt verkocht, afgeleverd of verstrekt of daartoe aanwezig is;

• ▪

  een voorwerp of stof als bedoeld in artikel 10a, eerste lid, onder 3°, of artikel 11a Opiumwet voorhanden is (strafbare voorbereidingshandelingen), zoals (niet uitputtende opsomming):

  • o

    Bepaalde apparatuur (assimilatielampen, luchtafzuigers, slakkenhuis, IBC-vaten, weegschaal etc.);

  • o

    Chemicaliën (apaan, zoutzuur etc.);

  • o

    Versnijdingsmiddelen, bepaalde verpakkingsmaterialen.

4.2 Gebruikmaken van de bevoegdheid (evenredigheidstoets)

De burgemeester moet bij de, op grond van artikel 13b, eerste lid, van de Opiumwet, gegeven bevoegdheid tot het treffen van een maatregel, beoordelen of het in verhouding staat tot het betreffende geval. In de rechtspraak ligt met name op deze ‘evenredigheidstoets’ het zwaartepunt. Dat is zeker zo sinds de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) van 2 februari 2022. De uitspraak bepaalt dat een besluit, dat strekt tot uitoefening van de bevoegdheid op grond van artikel 13b Opiumwet, per geval moet voldoen aan artikel 3:4, tweede lid, Awb. De beoordeling vindt plaats aan de hand van onderstaande vragen:

• ▪︎

  Is het besluit noodzakelijk om het doel te bereiken? Het verplicht de maatregel te kiezen die de belanghebbende het minst belast;

• ▪︎

  Is de maatregel evenwichtig (evenredigheid stricto sensu)? Is de op zichzelf geschikte en noodzakelijke maatregel in de gegeven omstandigheden niet onredelijk bezwarend voor de belanghebbende?

De Afdeling beoordeelt sinds deze uitspraak de evenredigheid met inachtneming van dit beoordelings- en toetsingskader en het meer specifieke toetsingskader voor sluitingen van woningen en lokalen op grond van artikel 13b Opiumwet, zoals weergegeven in de overzichtsuitspraak van de Afdeling5. Deze beleidsregels sluiten bij dit beoordelings- en toetsingskader aan.

4.3 Last onder bestuursdwang (sluiting), last onder dwangsom of waarschuwing

Artikel 13b, eerste lid, Opiumwet bepaalt dat de burgemeester in de daarin genoemde gevallen (zie paragraaf 4.1.1 en 4.1.2 van deze beleidsregels) bevoegd is tot het opleggen van een last onder bestuursdwang. In de praktijk vindt bestuursdwang plaats, overeenkomstig de bedoeling van de wetgever, in de vorm van een sluitingsmaatregel. In het geval van voorbereidingshandelingen vindt bestuursdwang op grond van deze beleidsregels ook plaats in de vorm van het feitelijk verwijderen van de stoffen en voorwerpen die de desbetreffende voorbereidingshandeling opleveren.

Een bestuursorgaan dat bevoegd is een last onder bestuursdwang op te leggen, kan in plaats daarvan aan de overtreder een last onder dwangsom opleggen (artikel 5:62 Awb). Als de omstandigheden van het geval daar aanleiding voor geven kan een last onder dwangsom, vanuit het oogpunt van evenredigheid, meer op zijn plaats zijn.

Uit de totstandkomingsgeschiedenis van artikel 13b Opiumwet is in algemene zin bepaald dat bij een eerste overtreding niet direct wordt overgegaan tot het sluiten van de woning. Een waarschuwing of soortgelijke maatregel kan volstaan. Van dit uitgangspunt mag in ernstige gevallen worden afgeweken6. Op grond van de rechtspraak dient in ieder geval bij een geringe overschrijding van de gedoogde gebruikershoeveelheden drugs (zie paragraaf 4.1.1 van deze beleidsregels) te worden afgewogen of met een minder verstrekkende maatregel, zoals een waarschuwing, kan worden volstaan7.

Hoewel vorenbedoeld uitgangspunt volgens de wetsgeschiedenis niet bij lokalen geldt – de kwalificatie ‘ernstige gevallen’ is in deze beleidsregels voor lokalen dan ook niet uitgewerkt – kan er in voorkomend geval ook bij de constatering van een overtreding van de Opiumwet in een lokaal, gelet op de betrokken belangen, aanleiding bestaan om af te zien van sluiting en in plaats daarvan een minder verstrekkende maatregel te treffen.

Tot slot zijn in deze beleidsregels de voornoemde toepassingen van de bevoegdheid op grond van artikel 13b, eerste lid, Opiumwet meegewogen. Het beleid biedt ruimte om maatwerk te leveren en de bevoegdheidstoepassing af te stemmen op de specifieke omstandigheden van het geval.

5.1 Informatieverstrekking door politie

De Opiumwet biedt geen mogelijkheid om gemeentelijke toezichthouders aan te wijzen, waardoor de burgemeester afhankelijk is van informatie uit (opsporings)onderzoeken van de Nationale Politie. De burgemeester ontvangt deze informatie in het kader van zijn taak tot handhaving van de openbare orde en veiligheid zoals neergelegd in artikel 172 Gemeentewet. De politie verstrekt zo spoedig mogelijk een bestuurlijke rapportage aan de burgemeester na het constateren van een strijdige situatie. Dit kan zijn het aantreffen van een handelshoeveelheid verdovende middelen en/of voorbereidingshandelingen in een pand of dat blijkt dat een pand wordt gebruikt ten behoeve van de productie van en/of handel in verdovende middelen.

5.2 Voornemen

De burgemeester maakt na het ontvangen van een bestuurlijke rapportage het voornemen tot het opleggen van een last onder bestuursdwang bekend. Een voornemen tot sluiting is op schrift gesteld.

Bij het bestaan van een grotere informatiebehoefte ter onderbouwing van het toepassen van de bevoegdheid van artikel 13b Opiumwet bekijken de politie, het OM en de gemeente Vlaardingen welke informatie gedeeld mag worden. De burgemeester behandelt de informatie van de politie vertrouwelijk. De basis voor het verstrekken van dergelijke gegevens is artikel 16, eerste lid, aanhef en onder sub b, Wet politiegegevens.

5.3 Zienswijze

Belanghebbenden kunnen binnen de termijn van veertien dagen, na dagtekening van het voornemen tot sluiting, een zienswijze indienen ten aanzien van het voornemen van de sluiting. Op deze manier zorgt de burgemeester voor een zorgvuldige belangenafweging. In ieder geval de eigenaar en de gebruiker van het pand zijn belanghebbenden. Artikel 4:11 Awb biedt de mogelijkheid, bij spoedeisende gevallen, de zienswijzemogelijkheid achterwege te laten en onmiddellijk tot sluiting over te gaan.

5.4 Besluit

Na de periode van zienswijze neemt de burgemeester definitief het besluit tot het opleggen van een last onder bestuursdwang. Het besluit bevat ten minste:

• ▪︎

  Het bevel tot algehele sluiting;

• ▪︎

  De datum en het tijdstip van het ingaan van de sluiting;

• ▪︎

  Het adres waar het besluit betrekking op heeft;

• ▪︎

  De duur van de sluiting;

• ▪︎

  De motivering van het bevel tot sluiting, met een verwijzing naar het onderhavige beleid;

• ▪︎

  De aanzegging kostenverhaal.

Tegen een besluit zijn rechtsmiddelen mogelijk.

5.5 Verschillende typen bestuursdwang en uitvoering besluit

Het overtreden van de Opiumwet leidt in beginsel tot het verstoren van de openbare orde. Het doel van de sluiting is het herstellen van de openbare orde. Tussen het bekendmaken en uitvoeren van het besluit kan enige tijd overheen gaan. Die tijd kan betrokkene gebruiken om bijvoorbeeld spullen uit een woning te halen, het lokaal te ontruimen of om de bedrijfsvoering elders voort te zetten. De redelijkheid en billijkheid verlangt het hanteren van een bepaalde termijn zodat betrokkene vermelde handelingen kan uitvoeren.

Artikel 1. Definities

In deze beleidsregels wordt verstaan onder:

Artikel 3. Samenhangend geheel

Bij het constateren van (alleen) een handshoeveelheid drugs, stofgroepen of voorbereidingshandelingen in een lokaal én bij het aantreffen van aan drugshandel, dan wel voorbereidingshandelingen, gerelateerde zaken op hetzelfde erf in een woning, is de aanname dat er sprake is van een ‘samenhangend geheel’. In dat geval wordt voor het gehele erf (inclusief de woning) het regime voor lokalen toegepast.

Bij het constateren van (alleen) een handelshoeveelheid drugs, stofgroepen of voorbereidingshandelingen in een woning én bij het aantreffen van aan drugshandel/voorbereidingshandelingen gerelateerde zaken op hetzelfde erf bevindende lokaal, is er eveneens sprake van een ‘samenhangend geheel’. In dat geval wordt voor het gehele erf het regime voor woningen toegepast.

(Toelichting: van een samenhangend geheel is sprake als een woning en een lokaal ruimtelijke en functionele samenhang vertonen. Van ruimtelijke samenhang is sprake als zij bijvoorbeeld op hetzelfde kadastrale perceel staan, dezelfde eigenaar hebben, in elkaars nabijheid staan, etc. Van functionele samenhang is sprake als bijvoorbeeld in het lokaal drugs en in de woning aan drugs gerelateerde attributen worden aangetroffen of vice versa, of als in het lokaal of de woning drugs worden aangetroffen en het lokaal en de woning gas-, water- en/of elektra-aansluitingen of (andere) voorzieningen delen. Om als samenhangend geheel te kunnen worden aangemerkt is niet vereist dat in alle samenhangende delen drugs zijn aangetroffen. Wel zal in ten minste één onderdeel (bijvoorbeeld het lokaal) van het samenhangend geheel een overtreding van de Opiumwet aan de orde moeten zijn (vgl. ABRvS 11 april 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1193)).

Artikel 8. Spoedeisende bestuursdwang

Al naar gelang de omstandigheden van het geval kan gekozen worden voor toepassing van spoedeisende bestuursdwang. De verplicht te volgen procedureregels bij het overgaan tot toepassen van spoedeisende bestuursdwang, zijn opgenomen in de artikelen 5:31 en 4:11, eerste lid, onder a, Awb.

Artikel 9b. Indicatoren ernstig geval

Bij een ernstig geval is volgens deze beleidsregels de noodzaak tot sluiting gegeven. Van een ernstig geval is in ieder geval sprake als aannemelijk wordt gemaakt dat één of meer van de navolgende indicatoren van toepassing is/zijn, waarbij geen sprake is van een limitatieve opsomming:

• a.

  de hoeveelheid aangetroffen middelen als bedoeld in lijst I, IA en/of lijst II van de Opiumwet. Bij harddrugs geldt dat sprake is van een ernstig geval bij het aantreffen van ten minste 5 gram of 5 milliliter (of voor zover dit de 5 gram of 5 milliliter niet overschrijdt, 10 pillen, 10 ampullen, 10 bolletjes of 10 wikkels). Bij softdrugs is er sprake van een ernstig geval bij het aantreffen van minimaal 30 gram, meer dan 5 hennepplanten en meer dan 10 ampullen lachgas. Voor GHB geldt 5 ml als gemiddelde consumptie-eenheid. Voor de substanties behorende bij de stofgroepen vermeld op lijst IA worden dezelfde hoeveelheden aangehouden, met een aantal uitzonderingen. Uitzondering geldt voor substanties die zijn afgeleid van de op lijst IA vermelde stofgroep 4-aminopiperidine, oftewel de fentanyl-achtigen. Voor fentanyl-achtigen is het uitgangspunt voor een consumptie-eenheid 2 milligram;

• b.

  een combinatie van handelshoeveelheden softdrugs, harddrugs en stofgroepen. Er is sprake van een ernstig geval bij het aantreffen van een combinatie van meer dan 2,5 gram/2,5 milliliter harddrugs én meer dan 15 gram softdrugs;

• c.

  ongeacht de indicatoren genoemd onder a en b is er sprake van een ernstig geval bij het aantreffen van, naast handels-hoeveelheden softdrugs, harddrugs en stofgroepen, aan drugshandel gelieerde attributen zoals een weegschaal, verpakkingsmateriaal, versnijdingsmiddel, grote sommen contant geld en/of wapens;

• d.

  ongeacht de indicatoren genoemd onder a en b is er sprake van een ernstig geval als aannemelijk is dat minderjarigen betrokken zijn bij drugshandel;

• e.

  de mate waarin de woning betrokken is bij drugshandel dan wel bekend staat als pand waar drugs aanwezig is. Dit blijkt onder andere uit politiewaarnemingen, meldingen en verklaringen van omwonenden of betrokkenen, (waarnemingen van) aanloop van personen die gelieerd zijn aan drugshandel en/of drugsgebruik.

• f.

  er is sprake van (andere) strafbare feiten, zoals geweldsdelicten, wapenbezit in de zin van de Wet wapens en munitie, diefstal van stroom, of er is sprake van openbare ordeverstoringen gerelateerd aan de woning. Bij gerelateerde openbare ordeverstoringen valt te denken aan het in de woning aantreffen van personen met een strafrechtelijk verleden op het gebied van geweld, drugs of wapenbezit, of van personen die dergelijke (strafbare) feiten eerder pleegden.

• g.

  er is sprake van herhaling (recidive): het staat vast of er zijn sterke aanwijzingen dat (één van) de betrokkene(n) eerder betrokken was (of waren) bij drugshandel;

• h.

  er is sprake van verwijtbaar gedrag van de betrokkene. Dit is aannemelijk als de betrokkene zelf betrokkenheid heeft bij de aangetroffen drugs of dat betrokkene op de hoogte is dan wel redelijkerwijs op de hoogte kon zijn van de aanwezigheid van de aangetroffen drugs in de woning. Hierbij kan een strafrechtelijk verleden, het hebben van relaties met personen die bij de politie bekend staan als drugsdelinquenten, al dan niet in georganiseerd verband, of die bekend staan in verband met georganiseerde criminaliteit of als de betrokkene zodanig bij de politie bekend staat meewegen. Ook speelt in dit verband mee de mate waarin degene die een woning verhuurt, of anderszins aan anderen in gebruik geeft, zich in voldoende mate en tot op zekere hoogte liet informeren over hoe er gebruik van het pand is gemaakt.

  Woningeigenaren en hoofdhuurders zijn verplicht om concreet toezicht op het gebruik van hun pand te houden. Zij voeren verplicht controles uit die zijn gericht op het gebruik van het pand;

• i.

  de mate van gevaarzetting of risico voor het woon-en leefklimaat in de omgeving en/of voor omwonende(n). Te denken valt aan een buurt waarin de woning zich bevindt en de mate waarin deze kwetsbaar is voor (de gevaren die verbonden zijn aan) drugscriminaliteit. Redenen zijn dat er al langer druk op de omgeving bestaat in verband met drugsoverlast, of vanwege de vermoedelijke betrokkenheid van (georganiseerde) drugscriminaliteit en daarmee verband houdende gevaren, zoals geweldpleging, de aanwezigheid of inzet van vuurwapens/explosieven, etc.;

• j.

  de aannemelijkheid dat naast de woning of het bijbehorende erf, nog één of meer andere locaties betrokken zijn bij de geconstateerde drugshandel (dit vormt een sterke indicator dat er sprake is van betrokkenheid van een drugscircuit); en/of

• k.

  bij hennepteelt of de productie van harddrugs, de inrichting, het bedrijfsmatig karakter evenals de professionaliteit van de hennepplantage/-kwekerij of het drugsproductiepunt. Bijvoorbeeld illegaal stroom aftappen, aanwezige hennep-/drugsresten van een productie, aanwezigheid van precursoren, preprecursoren, IBC’s (Intermediate Bulk Container) en randapparatuur voor het in stand houden en onderhouden van de hennepplantage-/kwekerij of het productiepunt.

• l.

  feiten of omstandigheden die duiden op georganiseerde criminaliteit of drugshandel in georganiseerd verband. Dit zijn bijvoorbeeld verklaringen of meldingen van getuigen, omwonenden, gebruikers, handelaren e.d.

Artikel 10b. Indicatoren ernstig geval voorbereidingshandelingen

Is er sprake van een ernstig geval, dan is volgens deze beleidsregels in beginsel de noodzaak tot sluiting gegeven. Van een ernstig geval is in ieder geval sprake als één of meer van de hieronder staande indicatoren van toepassing is/zijn. Daarbij is geen sprake van een limitatieve opsomming én is het mogelijk om bijvoorbeeld ook elementen – voor zover hier niet al genoemd – uit artikel 9b van deze beleidsregels te betrekken:

• a.

  de aard van de stoffen of goederen. Te denken valt aan het voorhanden hebben van een chemische stof, apparatuur of aanverwante artikelen die niet of nauwelijks anders toepasbaar zijn dan bij de productie, handel of transport van drugs;

• b.

  de professionaliteit van de aangetroffen goederen en stoffen. Bij softdrugs wordt aangesloten bij paragraaf 3.2.1 en bijlage 1 van de Aanwijzing Opiumwet. Bij harddrugs is dit een kwestie van een bestuurlijke beoordeling, gebaseerd op de feitelijke omstandigheden zoals door de politie vastgesteld. Te denken valt aan voor de productie van harddrugs geprepareerde ketels. De mate van professionaliteit van de goederen en stoffen duidt op de betrokkenheid van een drugscircuit waarin die goederen en stoffen voorhanden en beschikbaar zijn;

• c.

  de combinatie van aangetroffen stoffen. Te denken valt aan het tegelijk verkopen, dan wel de aanwezigheid van goederen die voor (grootschalige) verwerking, transport of bereiding van drugs bedoeld zijn (grammenweegschalen, drugsverpakkingen, versnijdingsmiddelen);

• d.

  de hoeveelheid aangetroffen stoffen of goederen. Ook hier is het mogelijk de Aanwijzing Opiumwet en (artikel 1, tweede lid van) het Opiumwetbesluit mee te laten wegen;

• e.

  de mate van bekendheid van de woning en het daarbij behorende erf waar dergelijke producten geproduceerd, verkocht, verhandeld of gebruikt worden;

• f.

  er is sprake van (andere) strafbare feiten, zoals geweldsdelicten, wapenbezit in de zin van de Wet wapens en munitie, diefstal van stroom, etc., of er is sprake van openbare ordeverstoringen gerelateerd aan de woning. Bij gerelateerde openbare ordeverstoringen valt ook te denken aan het in de woning aantreffen van personen met een strafrechtelijk verleden op het gebied van geweld, drugs of wapenbezit, of van personen die dergelijke feiten eerder begingen (recidive); en/of

• g.

  de mate van risico of gevaar voor het woon- of leefklimaat in de omgeving en/of voor omwonenden. Te denken valt aan een buurt die door drugscriminaliteit reeds zwaar onder druk staat of het gevaar dat een hennepkwekerij of drugslaboratorium met zich meebrengt, zoals fluctuaties op het stroomnet en (daardoor) brandgevaar, of door het risico op de ontwikkeling van giftige dampen.

Artikel 14. Overgangsbepaling

Handhavingsprocedures met betrekking tot de toepassing van artikel 13b Opiumwet die zijn opgestart c.q. dossiers waarin handhavingsstappen reeds zijn genomen (waarschuwingen/voornemens/besluiten vóór datum inwerkingtreding van deze beleidsregels), worden nog conform het beleid van 6 juni 2019 beoordeeld. Alle andere gevallen worden per datum inwerkingtreding aan het huidige beleid getoetst.

Artikel 15. Citeertitel

Deze beleidsregels worden aangehaald als: ‘Damoclesbeleid gemeente Vlaardingen 2025’.

Artikel 16. Inwerkingtreding

Dit beleid treedt in werking op de dag na publicatie met gelijktijdige intrekking van de huidige beleidsregels (‘Damoclesbeleid gemeente Vlaardingen 2019’).