Beleidsregel behoud eigendomsrecht en aanpak van onrechtmatig gebruik gemeentegrond

1. Toepassing:

Deze beleidsregel is opgesteld en vastgesteld voor bestaande en toekomstige gevallen van onrechtmatig gebruik van gemeentegrond. Het bevat enkele uitgangspunten en kaders waarbinnen te handelen, zodat de uitvoering beter kan worden gestroomlijnd en de transparantie en consistentie richting bewoners wordt vergroot.

2. College als bevoegd bestuursorgaan:

De gemeentewet (art 160 lid 1) bepaalt dat het college bevoegd is te besluiten tot het verrichten van privaatrechtelijke rechtshandelingen door de gemeente. Artikel 4 van hetzelfde artikel verplicht haar alle conservatoire maatregelen te nemen en te doen wat nodig is ter voorkoming van verjaring of verlies van recht of bezit. Het college is daarom bevoegd – daar waar het de uitoefening van haar bevoegdheden betreft - om deze beleidsregel vast te stellen.

3. Privaatrechtelijk kader:

De gemeente is eigenaar van grote delen van de grond in Montferland. In die hoedanigheid zijn ook de (verjarings)regels uit het Burgerlijk Wetboek van toepassing. Een bezitter te kwader trouw kan eigenaar worden van in bezig genomen grond van de gemeente door verloop van een termijn van 20 jaar. Verjaring wordt gestuit als de gemeente als eigenaar door een rechtsvordering zijn zaak opeist. Als hiertoe niet wordt overgegaan, is de bezitter dus eigenaar te kwader trouw geworden na 20 jaar. De verjaringstermijn begint te lopen vanaf het moment dat de bezitter te kwader trouw zich gedraagt alsof hij eigenaar is van de grond (bezitsactie zoals het plaatsen van een heg of schutting).

Overigens bestaat er ook nog een verjaring te goeder trouw. Hiervan zal in de regel zelden sprake zijn gelet op het feit dat hiertoe een fout in een notariële akte of het kadaster moet zijn geslopen. Dit wordt bezit te goeder trouw genoemd en de verjaringstermijn is 10 jaar.

Het stuiten van een lopende verjaring kan door schriftelijke aanmaning van de eigenaar of door erkenning van de gebruiker. De stuiting geldt in zulk geval slechts indien deze aanmaning/erkenning binnen 6 maanden gevolgd wordt door instellen van een vordering bij de rechtbank, in zulk geval ontstaat een nieuwe verjaringstermijn van 5 jaar die echter niet eerder kan verstrijken dan de oorspronkelijke termijn van 20 (of 10) jaar. Het is dus van belang dat de gemeente tijdig een vervolgactie onderneemt.

4. Publiekrechtelijk kader:

In gebruik genomen grond kan op dusdanige manier gebruikt worden, dat strijd ontstaat met een publiekrechtelijk voorschrift zoals het bestemmingsplan of de APV. Dit doet zich voor als een strook grond die bestemd is als ‘weg’ wordt gebruikt ten behoeve van ‘tuin’. De bestuursrechtelijke weg is gericht op het herstel in de oude situatie. Daarbij handelt de gemeente vanuit een ‘bovenliggende’ rol, in tegenstelling tot het privaatrechtelijk handhaven waarbij sprake is van gelijkwaardigheid.

5. Juridische kwalificatie onrechtmatig gebruik:

Het onrechtmatig gebruik kan verschillende vormen aannemen. Niet alle vormen lenen zich echter voor handhaving:

• -

  In bezit nemen en optreden als bezitter. Hierbij eigent zich een niet-rechthebbende de grond toe door zich feitelijke macht te verschaffen als ware hij de eigenaar. Dit kan zich uiten in het afsluiten van de grond, of het bouwen op de grond. Elk geval dient hierop beoordeeld te worden, het bezit moet namelijk ondubbelzinnig zijn. Tevens dient te worden geoordeeld of het bezit is te goeder of te kwader trouw.

• -

  In gebruik nemen met of zonder recht of titel. Hierbij eigent zich een bewoner weliswaar grond toe, maar zal er nimmer sprake zijn van verjaring en zal derhalve het eigendom bij de gemeente blijven. Van ingebruikname met titel is bijvoorbeeld sprake als er in het verleden een huur- of pachtovereenkomst is afgesloten voor de grond waardoor van meet af aan duidelijk was dat er geen eigendomsoverdracht heeft plaatsgevonden. Van ingebruikname zonder titel is sprake als een huurder grond in gebruik neemt of bewoners de grond gebruiken op basis participatie.

6. Handhaving

De wetgever schrijft geen keuze voor aan de gemeente tussen bestuursrechtelijke of privaatrechtelijke handhaving in dit soort kwesties. De keuze is aan de gemeente zelf, afhankelijk van de concrete situatie. Een samenloop van beide wegen is dus ook mogelijk en geoorloofd.

Handhaving gebeurt middels het als bijlage toegevoegde stappenplan en het stroomschema, zoveel mogelijk voorzien van voorbeeldbrieven of sjablonen. Deze aanvullende documenten dienen als richtsnoer voor de uitvoering van het beleid.

7. Prioriteitstelling

Gelet op de beperkte capaciteit kan, zodra een geval van onrechtmatig gebruik is vastgesteld, niet direct worden overgegaan tot handhaving. Er wordt hieronder derhalve vastgesteld welke gevallen als eerste aangepakt worden, met name in de opstartfase als de werkvoorraad hoog is. De volgende rangorde wordt gehanteerd:

• 1.

  De verjaringstermijn dreigt te voltooien of is mogelijk al voltooid

• 2.

  Het betreft een zeer recent geval waarbij sprake is van overtreding van het kavelpaspoort.

• 3.

  De grond ligt op kabels of leidingen, waaronder rioleringen of andere voorzieningen van openbaar nut.

• 4.

  De oppervlakte van de in gebruik genomen grond bedraagt meer dan 75 m2.

• 5.

  Op de grond welke in gebruik genomen is zijn toekomstige ontwikkelingen (reconstructie, planvorming) aanstaande

• 6.

  Verschillende aangrenzende eigenaren hebben gezamenlijk gronden in gebruik genomen

• 7.

  De grondoppervlakte bedraagt tussen de 25 en 75 m2.

• 8.

  Waardevol openbaar groen is door de ingebruikname van gemeentegrond verstoord of geheel weggenomen

• 9.

  Het grondoppervlak bedraagt minder dan 25 m2.

8. Slotbepalingen

Deze beleidsregel kan worden aangehaald als ‘Beleidsregel behoud eigendomsrecht en aanpak van onrechtmatig gebruik gemeente Montferland 2017’

Deze beleidsregel treedt in werking op de dag nadat deze is bekendgemaakt.