Beleids- en beheerplan civiele kunstwerken 2026-2030

Dit document gaat over het nieuwe beleids- en beheerplan voor de civiele kunstwerken van de gemeente Nieuwkoop voor de periode van 2026 tot en met 2030.

Hoewel dit beleidsplan bedoeld is om vooruit te kijken, is het ook goed om terug te blikken op de afgelopen periode en deze te evalueren.

De uitdaging ligt in het zorgen voor de infrastructuur en de bereikbaarheid van onze dertien dorpskernen binnen de gemeente. Civiele kunstwerken vormen in de meeste gevallen de verbinding tussen onze wegen en watersystemen. Een betrouwbare werking is daarom van groot belang voor de bereikbaarheid, beschikbaarheid en de beleving van onze openbare ruimte.

Dit nieuwe beleids- en beheerplan geeft een strategisch en toekomstbestendig kader voor het onderhoud, instandhouding en vervanging van civiele kunstwerken, tegen realistische kosten. In dit plan worden de visies, ambitie en beleidsuitgangspunten uiteengezet. Samen vormen zij de basis voor een concreet meerjarig beleids- en beheerplan voor civiele kunstwerken binnen onze gemeente.

Beheerplannen zijn nodig voor een goed technisch en financieel beheer. Daarom is het wenselijk dat een beheerplan minimaal elke vijf jaar wordt geactualiseerd. Dit beleids- en beheerplan civiele kunstwerken, voor de periode 2026 tot en met 2030, beschrijft het noodzakelijke dagelijkse onderhoud en de bijbehorende financiële gevolgen. Daarnaast vormt het een onderbouwing voor de toekomst.

Een civiel kunstwerk is, bouwkundig gezien, een door mensen gemaakt bouwwerk. De term wordt tegenwoordig vooral gebruikt voor onderdelen van infrastructuur, zoals verkeersvoorzieningen en waterbouwkundige constructies. Civiele kunstwerken worden toegepast bij overkluizing*, zoals bruggen, viaducten en aquaducten en bij waterstaatkundige werken, zoals sluizen. Ook betonnen duikers en loopvlonders in parken vallen onder deze definitie.

Binnen de gemeente Nieuwkoop zijn de volgende typen civiele kunstwerken relevant voor dit beheerplan:

• •

  Bruggen (vast en beweegbaar);

• •

  Remmingswerken en geleide werken (alleen voor bruggen);

• •

  Sluizen;

• •

  Aquaducten;

• •

  Tunnels;

• •

  *Duikers groter dan één meter;

• •

  Loopvlonders (bijvoorbeeld in het Argonnepark).

Recreatieve voorzieningen binnen het Nieuwkoops plassengebied zijn opgenomen in het beheerplan recreatieve voorziening en vaarwegen 2022-2026. Steigers hebben voor het grootste deel een recreatieve functie en worden in het kader van recreatieve voorzieningen onderhouden. Het beheer en onderhoud van stuwen is in het beheerplan waterpartijen 2025-2029 opgenomen. Andere civiele kunstwerk objecten, zoals een viaduct zijn in de gemeente Nieuwkoop niet van toepassing.

Culturele kunstwerken vallen buiten de scope van dit beleids- en beheerplan.

Doelstelling

Dit beleids- en beheerplan geeft inzicht in de maatregelen en kosten die nodig zijn om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van veiligheid, de minimale maatregelen die nodig zijn om de functionaliteit van de civiele kunstwerken te waarborgen en duurzaam in stand te houden. Dit beheerplan bevat:

• •

  Een inventarisatie van de civiele kunstwerken en hun kwaliteit op basis van inspecties;

• •

  Een beheerstrategie;

• •

  Een overzicht van de te nemen maatregelen;

• •

  Een overzicht van de bijbehorende kosten.

Dit beleids- en beheerplan gaat over het in stand houden van het huidige areaal aan civiele kunstwerken. De aanleg van nieuwe civiele kunstwerken valt buiten dit beheerplan en komt na oplevering van een project pas in het beheer. Klein onderhoud ‘wat er bij nieuwe objecten in de eerste periode niet of nauwelijks is’ wordt natuurlijk wel meegenomen.

De gemeente Nieuwkoop is een landelijke gemeente in het Groene Hart met dertien woonkernen. De oppervlakte is ruim 9.000 hectare, waarvan 20% water. In januari 2025 telde de gemeente 29.553 inwoners.

Het beheer van de civiele kunstwerken is ondergebracht bij de afdeling Beheer Openbare Ruimte (BOR). Deze afdeling bestaat uit vier teams: Beheer, Werkvoorbereiding & Uitvoering, Buitendienst en Orde & Handhaving. Team Beheer houdt zich samen met de buitendienst bezig met het dagelijks beheer van de openbare ruimte. Zij leggen de doelstellingen vast door het opstellen en implementeren van beleid. De Buitendienst voert een klein deel van het reguliere beheer in de openbare ruimte uit. Het grootste deel van het reguliere onderhoud besteedt team Beheer uit. Groot onderhoud wordt meestal voorbereid en uitgevoerd door het team Werkvoorbereiding & Uitvoering.

Civiele kunstwerken worden volgens de wet gezien als onderdeel van de weg. Daarom vallen ze onder de Wegenwet. Op basis van die wet is de gemeente verantwoordelijk voor het in goede staat houden van de kunstwerken. Het gaat hierbij om de technische staat, maar ook om het goed blijven functioneren van de kunstwerken. Door de uitgebreide zorgplicht is het belangrijk dat het beheer in een beheerplan is vastgelegd en dat dit plan regelmatig wordt geactualiseerd.

Beheer openbare ruimte

Het beheer van de openbare ruimte betekent het beheer van de woon- en leefomgeving van onze inwoners. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving moet goed zijn, want een schone, goed ingerichte, groene en veilige woonomgeving draagt bij aan het woonplezier en het welzijn van de inwoners en verbindt mensen. De gemeente vindt dat inwoners zich verbonden moeten voelen met hun woonomgeving. Aan die verbondenheid en betrokkenheid willen wij bijdragen door inwoners waar mogelijk te betrekken bij het (her)inrichten van hun buurt en het oplossen van vraagstukken over hun woonomgeving. Wij willen graag dat inwoners meedenken over hun eigen woonomgeving en staan open voor inwonersinitiatieven.

Kwaliteit openbare ruimte

De kwaliteit van de openbare ruimte speelt een rol in het woonplezier van inwoners en heeft invloed op het gedrag van gebruikers van deze ruimte. Daarom vinden wij het belangrijk dat de kwaliteit van onze openbare ruimte goed onderhouden en verzorgd is.

Uitgangspunten in relatie met civiele kunstwerken:

• •

  Goede bereikbaarheid van onze dorpskernen, toeristische trekpleisters en plassen;

• •

  Duurzaam;

• •

  Goede kwaliteit openbare ruimte;

• •

  Beheerplannen worden op tijd geactualiseerd;

• •

  Programma van eisen;

• •

  De openbare ruimte is schoon, heel, veilig en goed toegankelijk;

• •

  Het onderhoud voldoet aan de afgesproken kwaliteitsniveaus en er is geen achterstallig onderhoud;

Voor de regelgeving die van toepassing is: zie Bijlage 2.

In dit hoofdstuk bespreken we de kaders van het beheer van de civiele kunstwerken. Deze kaders komen voort uit wetgeving en gemeentelijk beleid en zijn samen belangrijke uitgangspunten.

Wettelijke beleidskaders

De wettelijke kaders zijn: het Besluit Bouwwerken Leefomgeving en de Wet Kwaliteitsborging. Beide wetgevingen gaan over het ontwerp en bouwproces van civieltechnische kunstwerken. Ze zijn essentieel om de veiligheid en kwaliteit te waarborgen.

Besluit Bouwwerken Leefomgeving

Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving verwijst onder andere naar de normering NEN 3140 en Eurocodes NEN-EN. Deze normen zijn van toepassing op civieltechnische kunstwerken.

NEN 3140 bevat veiligheidsvoorschriften voor laagspanningsinstallaties. Dit is cruciaal voor het onderhoud van de elektrotechnische onderdelen van onze beweegbare bruggen. Technische kaders die door deze norm worden gesteld, zijn:

• •

  Inspectie en onderhoud: Regelmatige inspecties en adequaat onderhoud van de elektrische installaties om risico’s te minimaliseren.

• •

  Bediening en toezicht: Alleen bevoegd en bekwaam personeel mag werkzaamheden uitvoeren aan of in de buurt van elektrische installaties. De gemeente heeft de installatieverantwoordelijkheid voor beweegbare bruggen toegewezen aan de contracthouder.

• •

  Documentatie en registratie: Het bijhouden van een gedetailleerde documentatie van alle elektrische systemen en de bijbehorende veiligheidsmaatregelen.

Eurocodes NEN-EN zijn Europese normen voor het ontwerp en de bouw van civieltechnische kunstwerken. Ze zijn belangrijk voor:

• •

  Veiligheidsbeoordelingen: Het waarborgen van structurele integriteit en veiligheid gedurende de gehele levensduur van de kunstwerken.

• •

  Belastingen op constructies: Het standaardiseren van de toegestane belastingklasse op een kunstwerk is hierin vastgelegd.

• •

  Ontwerp en constructie: Uniforme regels voor ontwerp- en constructie in Europa, wat zorgt voor gelijke kwaliteits- en veiligheidsnormen.

• •

  Innovatie en duurzaamheid: Aanmoedigen van innovatieve en duurzame bouwmethoden binnen het kader van bewezen technische specificaties.

Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

De Wkb is bedoeld om de bouwkwaliteit en veiligheid te verbeteren. De wet introduceert een nieuw systeem waarbij de kwaliteit tijdens het bouwen beter wordt bewaakt. Dit heeft ook gevolgen voor het beheer van civieltechnische kunstwerken. Belangrijke punten zijn:

• •

  Kwaliteitsborger: De introductie van een onafhankelijke kwaliteitsborger die toeziet op de naleving van het Bouwbesluit tijdens de bouw- en onderhoudsfase.

• •

  Aansprakelijkheid: Bouwers zijn voortaan meer aansprakelijk voor gebreken die pas na oplevering ontdekt worden.

• •

  Dossier bevoegd gezag: De aanleg van een bouwdossier met documentatie over het gehele bouwproces, wat cruciaal is voor toekomstig onderhoud en beheer.

Gemeentelijke beleidskaders

Doorvaart

Onze gemeente heeft veel vaarroutes voor pleziervaart. Een klein deel van de vaarwegen is ook geschikt voor beroepsvaart. Op deze locaties maken onze bruggen zowel de scheepvaart als het wegverkeer mogelijk. Dit gebeurt met vaste en (elektrisch) beweegbare bruggen.

Om een veilige en vlotte doorvaart te garanderen, zijn er vaarwegprofielen en categorie-indelingen per vaarweg opgesteld. Deze ontwerpcriteria zijn vastgelegd in de gemeentelijke vaarwegverordening.

http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637586

Beweegbare bruggen

Beweegbare bruggen zijn ontworpen om flexibiliteit te bieden op plekken waar zowel scheepvaartverkeer als wegverkeer voorkomt. Deze bruggen worden geopend om schepen door te laten en gesloten om het wegverkeer door te laten rijden. Dankzij deze werking kunnen pleziervaartuigen en kleinere commerciële schepen de brug veilig passeren zonder risico op schade.

Binnen de gemeentegrenzen heeft Nieuwkoop in totaal negen beweegbare bruggen in eigendom. Deze zijn onderverdeeld in handbediende en elektrisch bedienbare bruggen.

Handbediende bruggen

• •

  Twee ophaalbruggen: Teuntjesbrug en Kwakelbrug

• •

  Twee draaibruggen: Hogedijk Nieuwkoop

Deze zijn handmatig te bedienen, zonder hulp van een brugwachter. De brug opent met een cijferslot of met een op aanvraag beschikbare sleutel.

Elektrisch bedienbare bruggen

Daarnaast zijn er ook nog vijf elektrisch bedienbare bruggen. Deze zijn zo geautomatiseerd en beveiligd dat schippers ze zelfstandig kunnen bedienen zonder brugwachter.

De vijf elektrisch bedienbare bruggen zijn:

• •

  Grote Brug, Langeraar

• •

  Paradijsbrug, Bovenland (Ter Aar)

• •

  Hoekse Aarbrug, Papenveer

• •

  Westveensebrug, Woerdense Verlaat*

• •

  Overzetbrug (fietsbrug), De Hoef. Gedeeltelijk eigendom (50%) *

*De Westveensebrug wordt niet alleen gebruikt door pleziervaart, maar ook vaak door de beroepsvaart. Niet om doorheen te varen, maar om na het lossen van lading in Woerdense Verlaat het schip te keren. Een goede werking is dus van groot belang voor hun bedrijfsvoering. Mede daarom is de brug in 2025 gerenoveerd en meteen voorzien van een nieuw brugdek, aandrijving en zijn diverse elektrische componenten vervangen.

Westveensebrug

*De overzetbrug (fietsbrug) over de Kromme Mijdrecht is gezamenlijk eigendom van gemeente Nieuwkoop en gemeente De Ronde Venen. De Ronde Venen regelt het dagelijkse beheer. De kosten delen we gezamenlijk.

Bedieningstijden van elektrisch beweegbare bruggen

Het vaarseizoen loopt meestal van 1 april tot en met 31 oktober.

Voor zelfbediening van de elektrische beweegbare bruggen in deze periode is de bedieningstijd tussen 8.00 en 20.00 uur.

Buiten het vaarseizoen kunnen de elektrische beweegbare bruggen ook zelfstandig worden bediend. Dan is de bedieningstijd tussen 8.00 en 20.00 uur.

De actuele bedieningstijden zijn terug te vinden via:

Bruggen & Sluizen van Nederland - Waterkaart Live

Vaste bruggen

Bruggen die niet kunnen bewegen. Ze zijn een permanente oplossing voor het oversteken van waterwegen (overkluizingen). Ze worden toegepast voor verkeersbruggen, bij fiets- en voetpaden en op plekken waar weinig of geen scheepvaartverkeer is.

De visie en ambitie van gemeente Nieuwkoop richt zich voor civiele kunstwerken op duurzaamheid, veiligheid en efficiënt beheer. Daarom stellen we periodiek een beheerplan op om de kwaliteit en functionaliteit van deze kunstwerken te waarborgen. Daarbij rekening houdend met:

• •

  Duurzaamheid: Het toepassen van duurzame materialen en technieken om de levensduur van kunstwerken te verlengen.

• •

  Veiligheid: Regelmatige inspecties en onderhoud om de veiligheid van de kunstwerken te garanderen.

• •

  Efficiëntie: Het inzetten van assetmanagementstrategieën om kosten te beheersen en onverwachte uitgaven te voorkomen.

Duurzaamheid en circulair beheer door standaardisatie

We gaan steeds meer inzetten op circulariteit en het verminderen van het gebruik van nieuwe grondstoffen. We hebben hierin een voorbeeldrol om anderen te stimuleren tot duurzame keuzes.

Ook binnen het beheer van civiele kunstwerken wordt de uitvoering van werkzaamheden steeds duurzamer, circulair en zo energieneutraal mogelijk ingericht. Dit draagt bij aan de vermindering van de CO2-uitstoot.

Bij de aankoop van nieuwe materialen gaan we zoveel mogelijk uit van standaardisatie en de totale levensduurkosten. De materiaalkosten zijn daardoor bij aanleg hoger, maar worden over een langere tijd af geschreven. Bovendien worden materialen zoveel mogelijk hergebruikt (circulair). Een belangrijk duurzaamheidsaspect is het toepassen van duurzame materialen bij vervanging of renovatie van kunstwerken of het hergebruiken van materialen die ergens anders zijn vrijgekomen. Bij het vervangen van kunstwerken wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om constructies zo te ontwerpen dat ze in de toekomst eenvoudig en gedeeltelijk vervangbaar zijn. Dit principe staat bekend als IFD-bouwen*.

Standaardisering helpt bij een efficiënte omgang met bouwmaterialen. Zowel in de productie als bij toekomstig hergebruik. IFD-bouwen draagt bij aan het doel om zuiniger om te gaan met primaire grondstoffen en bevordert hergebruik.

Op termijn is het landelijk verplicht om voor alle objecten een materialenpaspoort op te stellen. Dit gaan we de komende jaren oppakken.

Binnen het kunstwerkbeheer streven we actief naar duurzaamheid en circulariteit. Dit willen we doen op drie manieren:

Bewuste materiaalkeuze

Waar mogelijk kiezen we bewust voor het toepassen van materialen van staal, beton en composiet in de constructieve delen van onze kunstwerken. Staal is zeer duurzaam, omdat het keer op keer gerecycled kan worden zonder significant kwaliteitsverlies.

Beton en composiet worden toegepast vanwege hun langere levensduur.

Een relatief nieuwe ontwikkeling die steeds vaker wordt toegepast is geopolymeerbeton*.

Terughoudend gebruik van hout

Hout is een hernieuwbaar materiaal dat, mits verantwoord geproduceerd (zoals FSC) nog steeds veel wordt toegepast. Het draagt bij aan de verminderen van CO2-uitstoot, omdat bomen tijdens hun groeiperiode koolstofdioxide opnemen. Toch kiezen we ervoor om dit materiaal minder vaak te gebruiken door de kortere levensduur en beperkte circulariteit in vergelijking met andere materialen.

Herbruikbare brug(delen)

We streven ernaar om in de toekomst bruggen of brugdelen die nog in goede staat zijn te hergebruiken op andere/nieuwe locaties binnen onze gemeente. Op deze manier verlengen we de totale levensduur van materialen en verkleinen we onze ecologische voetafdruk. Wanneer dit niet lukt onderzoeken we of de nog bruikbare brug of brugdelen kunnen aanbieden aan externe partijen, zoals De Bruggenbank*.

Deze strategieën zijn niet alleen praktisch en economisch verantwoord, maar ze tonen ook onze inzet voor milieubeheer en duurzame ontwikkeling.

Veiligheid

Een goed bereikbare openbare ruimte draagt bij aan het woongenot van inwoners en aan de economie. Wanneer voorzieningen goed toegankelijk zijn voor alle doelgroepen, ontstaan er veilige en aangename verblijfsgebieden.

Civiele kunstwerken spelen hierin een belangrijke rol. Ze vergroten de bereikbaarheid doordat ze natuurlijke obstakels, zoals watergangen, overbruggen. Tegelijkertijd zorgt de aanwezigheid van een kunstwerk voor een verandering in de omgeving. Daarom is het van belang dat zowel de kunstwerken, als de toegangswegen overzichtelijk en veilig zijn ingericht én blijven. In de komende planperiode wordt bij het beheer gekeken naar de veiligheid van de directe omgeving rondom civiele kunstwerken. Per situatie bepalen we dan welke aanpassingen nodig zijn om de verkeersveiligheid en toegankelijkheid te verbeteren.

Efficiëntie door samen te werken aan samenwerken

In 2025 worden voor diverse beheerdisciplines nieuwe beleids- en beheerplannen opgesteld en aangeboden aan de gemeenteraad.

De werkzaamheden die voortkomen uit het programma civiele kunstwerken worden afgestemd op de andere beheerplannen. Het beheerplan wegen is hierin leidend. Bruggen die aan vervanging toe zijn én binnen het werkgebied van groot onderhoud aan wegen vallen, worden in dezelfde periode uitgevoerd om efficiëntie te bevorderen en overlast te beperken.

In dit hoofdstuk lichten we het planmatig gestuurd beheer met een levenscyclusbenadering toe. Dit vormt de kern van het beheerplan. We beschrijven welke concrete werkzaamheden we op basis van dit beheerplan uitvoeren en hoe de planning en prioritering daarvan tot stand zijn gekomen.

Tijdens de laatste inspectie is de algemene staat van de civiele kunstwerken beoordeeld. Elk kunstwerk heeft daarbij de beoordeling goed, redelijk, matig of slecht gekregen.

Uit de inspectieresultaten kunnen we concluderen dat het merendeel van de kunstwerken in goede staat is.

Gemeente Nieuwkoop beheert een areaal van 228 civiele kunstwerken. Dit varieert van eenvoudige fiets- en voetgangersbruggen tot hand- en elektrisch bedienbare ophaalbruggen, twee fietstunnels onder de N231, een aquaduct ter hoogte van de Kolfbaan in Nieuwkoop, een handbediende schutsluis in Papenveer en betonduikers.

De vervangingswaarde van het totale areaal is geraamd op € 26,5 miljoen. De duurste objecten zijn de fietstunnels, het aquaduct en de elektrisch beweegbare bruggen.

Het areaal bestaat grotendeels uit beton, hout en staal (65%, 63% en 62%). De rest bestaat uit een mix van alle materialen. Door het relatief hoge aantal houten objecten is dit deel van het areaal meer onderhoudsgevoelig. Dat is ook de reden om meer met duurzamere materialen te gaan werken.

In de volgende tabel staan de definities van de beoordelingscategorieën waarmee de inspecteur de conditie van een kunstwerk heeft vastgesteld.

De inspecteur heeft ook de conditiescore van de afzonderlijke bouwdelen bepaald volgens de NEN2767. In totaal gaat het om 2.033 bouwdelen van de geïnspecteerde kunstwerken. In onderstaande grafiek is de verdeling van de conditiescores weergeven.

Uit bovenstaande grafiek is duidelijk af te lezen dat het merendeel van de afzonderlijke bouwdelen in uitstekende staat verkeert. Het is wel belangrijk om hierbij op te merken dat een goede conditie niet automatisch betekent dat er geen onderhoud nodig is. Dit geldt ook andersom. Een bouwdeel in slechte conditie heeft wellicht minder onderhoud nodig dan een bouwdeel in redelijke conditie. Voor een compleet beeld van de technische staat van een civiel kunstwerk is het daarom aan te raden om de resultaten van de NEN2767-conditiemeting te combineren met de verwachte onderhoudsbehoefte.

De totale conditie per object kan over het algemeen als goed worden gekwalificeerd. Op sommige onderdelen is wel de beoordeling matig tot slecht vastgesteld. Dit komt vooral doordat diverse houten bruggen 40 jaar of ouder zijn en op korte termijn aan vervanging toe zijn. Op de langere termijn moeten ook enkele oude gemetselde objecten aangepakt worden. Dit komt vooral door de toenemende verkeersbelasting.

Verder is geconstateerd dat er bij een aantal oudere, steenachtige objecten nog onvoldoende inzicht is in de constructieve veiligheid. Daarom is besloten om bij deze objecten verder onderzoek uit te laten voeren, zodat eventuele urgentie om te vervangen meteen duidelijk wordt.

Figuur - Areaalgegevens

Prioriteiten onderhoud

Bij het bepalen van de onderhoudsmaatregelen hanteren we vier prioriteiten: veiligheid, functionaliteit, duurzaamheid en toonbaarheid. Deze prioriteiten geven aan op welke randvoorwaarden een onderhoudsmaatregel betrekking heeft.

De beheerder kan het onderhoudsniveau, de risico’s en de gebruikersbehoefte beïnvloeden door een bepaalde prioriteit meer of minder aandacht te geven. Onderhoudsprojecten die betrekking hebben op de prioriteit veiligheid zijn belangrijker dan onderhoudsprojecten die betrekking hebben op de prioriteit duurzaamheid of toonbaarheid.

De vier prioriteiten zijn als volgt gedefinieerd:

• •

  Veiligheid;

• •

  Functionaliteit/beschikbaarheid;

• •

  Duurzaamheid;

• •

  Toonbaarheid.

Veiligheid

Binnen de prioriteit veiligheid staat centraal of een civiel kunstwerk veilig gebruikt kan worden. Bepaalde schades of achterstallig onderhoud veroorzaken gevaarlijke situaties voor gebruikers. Door onderhoudsprojecten met deze prioriteit op tijd uit te voeren, voorkomen of verhelpen we risico’s van gevaarlijke situaties. Het is duidelijk dat aan veiligheid hoge eisen worden gesteld vanuit het oogpunt van de gebruiker. Maar ook voor de beheerder is het behoud van de (constructieve) veiligheid van groot belang. De beheerder of de gemeente kan bij gebreken aansprakelijk gesteld worden. Situaties waarin de veiligheid in het geding komt zijn bijvoorbeeld als brugdekplanken ontbreken of versleten zijn, een leuning los zit of als de constructie rekenkundig niet sterk genoeg is.

Functionaliteit/beschikbaarheid

De prioriteit functionaliteit gaat over het functioneel en comfortabel gebruiken van een civiel kunstwerk voor de gebruiker. Het kunstwerk moet functioneel en comfortabel te gebruiken zijn. Wanneer een onderhoudsproject niet of te laat wordt uitgevoerd, kan het civiele kunstwerk tijdelijk zijn functie niet vervullen of leidt het tot oncomfortabel gebruik.

Voorbeelden hiervan zijn: een vastgelopen beweegbare brug kan niet meer open of dicht en verliest daarmee zijn functionaliteit. En corrosie aan een stalen leuning kan ervoor zorgen dat de leuning zijn kerende functie niet meer kan vervullen. Dan is er geen veilige afscherming meer.

Duurzaamheid

De prioriteit duurzaamheid richt zich op het behouden van de levensduur, herbruikbaarheid en kwaliteit van een civiel kunstwerk op de lange termijn. De duurzaamheid komt in het geding wanneer onderdelen na herstel niet meer teruggebracht kunnen worden naar de oorspronkelijke ontwerpstaat. Bijvoorbeeld door de afname van staaldikte door corrosie of aantasting van houten onderdelen door schimmels.

Toonbaarheid

Toonbaarheid verwijst naar de uitstraling van een civiel kunstwerk. De beheerder en gebruiker hechten waarde aan hoe een civiel kunstwerk eruitziet. Afhankelijk van de locatie en functie krijgt toonbaarheid meer of minder prioriteit. Voorbeelden van verminderde toonbaarheid zijn graffiti of groene aanslag op het object. Een verzorgde uitstraling draagt bij aan het ervaren van comfort en imago van de openbare ruimte.

Inspecties vaste bruggen

Om de huidige onderhoudsstatus van de civiele kunstwerken in kaart te brengen, is in 2024 door een extern ingenieursbureau een toestandsinspectie uitgevoerd. Het doel van deze inspectie was het objectief vaststellen van de conditie van de bouwdelen, op basis van een conditiemeting volgens NEN 2767. Daarmee is inzicht verkregen in de technische staat, het benodigde onderhoud en de instandhoudingskosten van de objecten voor de periode 2026 tot en met 2030. De rapportage geeft een mooi totaalbeeld van de onderhoudsstaat van alle vaste objecten.

Uit de inspectie blijkt dat de civiele kunstwerken in de gemeente Nieuwkoop in een goede staat van onderhoud verkeren. Tegelijkertijd is vastgesteld dat in de komende beheerperiode ongeveer 34 kunstwerken aan vernieuwing toe zijn. Afhankelijk van de uitkomsten van de nog uit te voeren nadere onderzoeken, blijkt of er meer of minder civiele kunstwerken vervangen moeten worden. Ook kan de onderhoudsbehoefte voor de periode 2026 tot en met 2030 groter of kleiner uitvallen dan nu wordt verwacht op basis van de instandhoudingsinspectie.

Van de geïnspecteerde civiele kunstwerken zijn er ongeveer 18 met matig tot slecht beoordeeld. Hiervan worden er 9 al binnen de komende beleidsperiode vervangen. Voor de overige kunstwerken hebben we een technische inspectie uit laten voeren om de levensduurverwachting te bepalen. Uit deze inspectie komt naar voren dat we de komende beheerperiode aandacht moeten schenken aan verschillende onderdelen waar we dus binnen de nieuwe beleids- en beheerperiode mee aan de slag gaan.

Toekomstige vervangingen na beheerperiode 2026-2030, gebaseerd op de inspectie uit 2024:

Voor de beweegbare bruggen zijn meerdere inspecties uitgevoerd die betrekking hebben op de elektrische en de mechanische onderdelen.

Inspecties beweegbare bruggen

Het doel van deze inspectie is inzicht krijgen in de huidige onderhoudsstaat van de werktuigbouwkundige installaties en staalconstructie. Door een visuele inspectie is de functionele toestand van de installatie vastgelegd.

De inspectie is uitgevoerd volgens de NEN-2767-4 conditiemeting en de CUR-Aanbeveling 117, B2 Toestandsinspectie en een C2 Meer Jaren Onderhoud Planning (MJOP). Op basis daarvan zijn de civieltechnische, mechanische en elektrische onderdelen van de beweegbare bruggen in kaart gebracht. De uitkomsten en het advies van de inspectiebureaus laten zien dat er op korte termijn bij alle objecten groot onderhoud gewenst is.

Kwaliteit

De civiele kunstwerken die de gemeente beheert, hebben regelmatig onderhoud nodig om functioneel en veilig te blijven en zodat de gebruikelijke levensduur niet wordt verkort. Alleen wanneer er geen achterstallig onderhoud is, kunnen we de kunstwerken op het gewenste onderhoudsniveau onderhouden. Dit gebeurt zoveel mogelijk via cyclisch onderhoud.

Het onderhoudsniveau van het voorgaande beheerplan wordt aangehouden en dit is niveau 4. In dit niveau wordt er onderhoud gepleegd als de functionaliteit of veiligheid in het geding komt. Bij het vaststellen van dit niveau is ook gekeken naar vergelijkbare onderhoudsniveaus van andere disciplines in de openbare ruimte, zoals onderhoudsniveau B (sober en doelmatig) dat wordt toegepast voor wegen.

Duurzaam beheer

In het kader van de duurzaamheidsagenda past de gemeente Nieuwkoop steeds meer duurzame materialen toe bij het beheer van civiele kunstwerken.

In de afgelopen periode is het materiaal composiet toegepast. Een kunststof dat is versterkt met glasvezel of koolstofvezel. Dit materiaal is zeer geschikt voor brugdekken voor fiets- en voetgangersbruggen. In de komende beheerperiode willen we vanuit duurzaamheidsoverwegingen, bij nieuwe objecten vaker gebruik maken van stalen brugdekken. Staal is makkelijker te demonteren en bijna 100% circulair. We houden de mogelijkheid om bij enorme prijsstijgingen van staal ook nog steeds voor een hout of composiet brugdek te kiezen.

Aanvullend advies vanuit duurzaamheidsoverwegingen

• •

  Geadviseerd wordt om de houten objecten een keer per jaar grondig te reinigen. Dit helpt aantasting door algen, mos en schimmels te beperken en vermindert de kans op versnelde aantasting door houtrot.

• •

  Op de contactvlakken van houten onderdelen hoopt zich vaak vocht en vuil op. Wanneer het vochtgehalte in hout boven de 21% komt, ontstaan er schimmels die houtrot veroorzaken. Dit risico geldt ook ter hoogte van de grond- en waterlijn. Geadviseerd wordt om bij groot onderhoud, vervanging van onderdelen en bij aanleg van nieuwe objecten duurzamere detaillering toe te passen. Hierdoor kan de levensduur aanzienlijk worden verlengd.

• •

  Bij de aanleg van een nieuwe betonbrug of het vervangen van de asfaltverharding is het verstandig om de bovenzijde van het brugdek te voorzien van een waterdicht membraam. Dit voorkomt lekkage en indringing van dooizouten.

Afschrijftermijnen

In de Nota Activa 2017 staan de onderstaande afschrijvingen genoemd.

De te vervangen onderdelen/objecten willen we afschrijven op basis van de realistische ontwerplevensduur.

In onderstaande tabel zijn de nieuwe afschrijftermijnen van de verschillende materialen weergegeven. Ze sluiten zo beter aan op de werkelijke levensduur van de verschillende onderdelen.

Het laatste deel van het beheerplan gaat over de financiële aspecten. We geven een overzicht van de benodigde middelen en hoe deze worden ingezet om de geplande maatregelen te realiseren. Dit omvat een financiële planning voor de korte, middellange en lange termijn. De financiële paragraaf is zo opgesteld dat deze transparant en duidelijk inzicht geeft in de kosten van het beheerplan.

Regulier en klein onderhoud

De kosten voor regulier en klein onderhoud kunnen jaarlijks sterk verschillen, omdat schades, defecten en storingen de bestedingen sterk kunnen beïnvloeden. Op basis van ervaringen van de afgelopen jaren worden de kosten geraamd, zoals weergegeven in de onderstaande tabel.

In het voorgaande beheerplan 2021-2025 is de keuze gemaakt om diverse onderhoudskosten in de voorziening te verrekenen. Hierdoor vallen de werkelijke onderhoudskosten in de exploitatie lager uit en kan het begrootte bedrag verlaagd worden.

Levensduur verlengend groot onderhoud (renovatie) of vervangingen worden aangemerkt als investeringen en worden geactiveerd. Zie voor het actuele investeringsoverzicht Bijlage 4.

Groot onderhoud

De kosten voor het groot onderhoud komen ten laste van de voorziening. Op basis van de onttrekkingen aan de Voorziening, die voortvloeien uit het geplande groot onderhoud, is het verloop van de Voorziening doorgerekend tot 2065 (zie Bijlage 5). Het totaal uit te voeren groot onderhoud in de komende 40 jaar omvat een bedrag van € 7.882.076,- aan werkzaamheden. Gemiddeld per jaar is dat een bedrag van € 197.052,-. Uitgangspunt voor het bepalen van de jaarlijkse storting in de Voorziening is dat deze de komende 25 jaar (dus tot 2045) in geen enkel jaar negatief wordt. Uitgaande van de stand van de voorziening en de geplande onttrekkingen, is hiervoor minimaal een jaarlijkse storting nodig van € 191.687,-.