Leidraad Toezicht en Handhaving Kinderopvang Gemeente Meppel

1. Het belang van goede kinderopvang

Kinderopvang heeft een belangrijke plaats in onze samenleving. Er zijn verschillende soorten kinderopvang. In dit beleidsstuk hebben we het over kinderopvang bij:

• •

  Kinderdagverblijven 1 met of zonder voorschoolse educatie 2

• •

  Buitenschoolse opvang

• •

  Gastouderopvang via een gastouderbureau

Het college van burgemeester en wethouders (vanaf nu: de gemeente) heeft de wettelijke taak om toezicht te houden op (de kwaliteit van) de kinderopvang. Kwalitatief goede kinderopvang draagt bij aan een goede ontwikkeling en aan het welbevinden van kinderen. In de kinderopvang moeten kinderen zich veilig voelen en de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen (denk aan sociale-, emotionele-, cognitieve- en taalontwikkeling). Het gaat daarbij om een brede ontwikkeling met aandacht voor sociale activiteiten zoals samen spelen, samenwerken en leren van en met elkaar. Voor jonge kinderen is het ook een goede voorbereiding op de basisschool. In het Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 streeft de gemeente Meppel dan ook naar een deelnamepercentage van minimaal 80% van alle peuters in de gemeente aan peuteropvang. De kern van goede kinderopvang is:

Dit volgt ook uit de wetgeving. In de Wet kinderopvang (artikel 1.49 lid 1) wordt benoemd dat houders3 van kinderopvang moeten zorgen voor verantwoorde kinderopvang. Daar wordt onder verstaan:

[…] het in een veilige en gezonde omgeving bieden van emotionele veiligheid aan kinderen, het bevorderen van de persoonlijke en sociale competentie van kinderen en de socialisatie van kinderen door overdracht van algemeen aanvaarde waarden en normen.

2. Arbeidsparticipatie

Kinderopvang heeft natuurlijk ook een ander belangrijk doel: het mogelijk maken voor ouders/verzorgers om deel te nemen aan de maatschappij, bijvoorbeeld door te werken, een traject richting werk te volgen, te studeren of in te burgeren. Dit beleidsstuk gaat echter niet zozeer over dat doel, maar over het toezicht op en het waarborgen van de kwaliteit van de kinderopvang. Daar heeft de gemeente wettelijke taken in, die in het volgende hoofdstuk worden beschreven.

3. Visie op het toezicht op de kinderopvang

Hoge kwaliteit is een essentiële factor voor verantwoorde kinderopvang. Daarom wil de gemeente Meppel vanuit haar toezichthoudende rol waarborgen dat kinderen toegang hebben tot kwalitatief goede kinderopvang waarin zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. De gemeente ziet het als haar rol om houders te stimuleren de kwaliteit van de geboden opvang waar mogelijk voortdurend te verbeteren en de kwaliteit en veiligheid van kinderopvang hoog te houden.

De gemeente vertrouwt erop dat houders zich uit eigen beweging houden aan alle kwaliteitseisen zoals vastgelegd in wet- en regelgeving. Meppel spreekt kinderopvang-houders aan op hun eigen verantwoordelijkheid en is continu met hen in gesprek over ontwikkelingen en signalen. Goede kinderopvang zien we als onze gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarbij samenwerking en afstemming van waarde is. Handhaving wordt ingezet om herstel en verbetering te stimuleren. Als het niet anders kan handhaven we om naleving af te dwingen.

In dit beleidsstuk beschrijven wij hoe we in de gemeente Meppel onze wettelijke taken rond het toezicht op (de kwaliteit van) de kinderopvang uitvoeren.

4. Vier hoofdtaken

De gemeente heeft vier hoofdtaken rond de kinderopvang:

• •

  Het registreren en controleren van nieuwe kinderopvangvoorzieningen

• •

  Het registreren en controleren van wijzigingen bij bestaande kinderopvangvoorzieningen

• •

  Toezicht houden op de kwaliteit van de kinderopvangvoorzieningen

• •

  Handhaven op overtredingen bij kinderopvangvoorzieningen

Naast deze vier taken heeft de gemeente bijzondere taken op het gebied van ‘voorschoolse educatie’ in de peuteropvang. Deze taken zijn uitgewerkt in het Onderwijsachterstandenbeleid van de gemeente Meppel.

5. Toezicht op de taakuitvoering van de gemeente: de jaarlijkse rapportage kwaliteit kinderopvang

Het college rapporteert jaarlijks aan de Inspectie van het Onderwijs over het toezicht op en de handhaving van de kwaliteit van kinderopvangvoorzieningen. Dit gebeurt via de jaarverantwoording4 . Belangrijke onderdelen in dit verslag zijn:

• •

  De snelheid waarmee de gemeente heeft beslist over door houders ingediende wijzigingsverzoeken en aanvragen voor nieuwe voorzieningen.

• •

  De correctheid van de informatie die de gemeente in het Landelijk Register Kinderopvang heeft opgenomen.

• •

  Het aantal uitgevoerde inspecties.

• •

  Het aantal keren dat het college handhavingsinstrumenten inzet, zoals een aanwijzing, boete, last onder dwangsom en exploitatieverbod.

Het college houdt zo zicht op de staat van de kwaliteit van de kinderopvang. Het college kan de jaarlijkse rapportage ook gebruiken om de doeltreffendheid van de werkwijze te monitoren en waar nodig aan te passen.

6. Uitvoering

In de volgende hoofstukken wordt beschreven hoe we in de gemeente Meppel omgaan met de vier hoofdtaken rond de kinderopvang.

7. De aanvraag voor toestemming tot exploitatie

Een kinderopvangvoorziening mag pas starten met haar werkzaamheden als zij daarvoor toestemming heeft gekregen van de gemeente. Het exploiteren van een kinderopvangvoorziening zonder toestemming van het college is strafbaar gesteld als economisch delict. De toestemming staat in een brief (een besluit). Daarin staat ook de datum waarop de voorziening mag starten. Dit besluit heet ‘de toestemming tot exploitatie’. Het aanvragen hiervan kan met een door de rijksoverheid vastgesteld aanvraagformulier. Deze is te vinden op rijksoverheid.nl en ook op landelijkregisterkinderopvang.nl5 .

8. Streng aan de poort

Ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat kinderen vanaf de eerste dag van een kinderopvangvoorziening in een veilige, gezonde en verantwoorde omgeving worden opgevangen. De gemeente geeft dan ook alleen toestemming voor exploitatie als de toezichthouder van oordeel is dat een houder van een kinderopvangvoorziening vanaf de start kan voldoen aan de kwaliteitseisen en verantwoorde en kwalitatief goede opvang kan aanbieden. Deze werkwijze staat bekend als ‘Streng aan de poort’.

Voor een gastouderbureau geldt dat deze direct vanaf de start de werkzaamheden zo moet uitvoeren dat zowel het gastouderbureau als de gastouders die zij begeleidt, aan de kwaliteitseisen voldoen.

Het college laat alle nieuwe aanvragen tot exploitatie toetsen door de toezichthouder (GGD Drenthe). Daarbij beoordeelt de toezichthouder alle kwaliteitsaspecten vooraf, waaronder de kwaliteit van het beleid, de accommodatie en het personeel. De toezichthouder betrekt de organisatie-inrichting, het interne kwaliteitsbeleid en de bedrijfsvoering van een houder bij de beoordeling. Goede kwaliteit bij andere voorzieningen van de houder kan ertoe leiden dat de gemeente sneller een positief besluit neemt. Handhaving bij een andere voorziening van de houder kan aanleiding zijn om te besluiten dat een houder geen nieuwe opvang mag starten totdat alle overtredingen zijn hersteld.

De gemeente kijkt bij een nieuwe aanvraag ook naar andere vergunningen die van belang zijn voor de veiligheid en gezondheid van de op te vangen kinderen. Hier worden andere afdelingen bij betrokken. Denk aan het voldoen aan alle eisen voor bouw, brandveiligheid en bestemmingen. Relevante stukken moeten aanwezig en in orde zijn. Daarnaast moet de kinderopvang ook passen in het omgevingsplan.

9. Doorlooptijd

De gemeente heeft 10 weken de tijd om een beslissing op een aanvraag voor toestemming tot exploitatie te nemen. Deze termijn kan worden verlengd, zoals beschreven in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Als er toestemming is gegeven, registreert de gemeente de nieuwe voorziening in het Landelijk Register Kinderopvang. Binnen 3 maanden na registratie controleert de toezichthouder of de voorziening in de praktijk ook aan de kwaliteitseisen voldoet.

10. Niet gemelde kinderopvang

Als een kinderopvangvoorziening toch start zonder hiervoor schriftelijke toestemming te hebben gevraagd of verkregen, is sprake van niet gemelde oftewel illegale kinderopvang. Dit is een ernstige overtreding. In dat geval kan het college niet waarborgen dat er sprake is van verantwoorde en veilige opvang voor kinderen. De gemeente treedt hiertegen streng op. De locatie moet meteen sluiten en de gemeente kan een bestuurlijke boete opleggen en eventueel aangifte doen bij het Openbaar Ministerie.

11. Wijzigingen registratiegegevens LRK

Na het krijgen van de toestemming kunnen er wijzigingen in de geregistreerde gegevens plaatsvinden. Elke wijziging moet direct aan de gemeente worden doorgegeven. Het college kan dan bepalen of er eerst een onderzoek moet plaatsvinden door de toezichthouder. Het college kan een boete opleggen als een doorgevoerde wijziging niet of te laat is doorgegeven. Het kan bij wijzigingen bijvoorbeeld gaan om:

• •

  de toekenning van een KvK-vestigingsnummer

• •

  het (correspondentie)adres; bezoekadres en telefoonnummer, contactpersoon

• •

  de beëindiging van de exploitatie van de kinderopvangvoorziening

• •

  een wijziging van houder of rechtsvorm

• •

  het aantal kindplaatsen

• •

  bemiddelingsrelatie

• •

  verhuizing

De laatste vier worden hieronder verder toegelicht.

12. Wijzigingsformulier tijdig indienen

Wijzigingen moeten worden ingediend met een wijzigingsformulier. Deze is te vinden op rijksoverheid.nl en ook op landelijkregisterkinderopvang.nl. De houder moet het wijzigingsverzoek minimaal 8 weken voor de gewenste wijzigingsdatum indienen6 . De gemeente beoordeelt of er een onderzoek door de toezichthouder moet plaatsvinden. De gemeente besluit binnen 8 weken of de wijziging kan plaatsvinden en kan worden geregistreerd.

Voor sommige wijzigingen (zoals het wijzigen van een telefoonnummer of correspondentieadres) wordt geen besluit afgegeven. Het college informeert de houder als de wijziging is opgenomen in het LRK.

Een gastouder moet wijzigingen bij het gastouderbureau melden. Het gastouderbureau geeft wijzigingen voor gastouderopvang door aan de gemeente.

13. Goede contacten

In het belang van kwalitatief goede kinderopvang, en om het naleven van kwaliteitseisen te stimuleren, onderhoudt de gemeente ook buiten het traject van toezicht en handhaving contact met kinderopvanghouders in de gemeente. Vier tot zes keer per jaar is er kinderopvangoverleg met de grootste aanbieders van kinderopvang in de gemeente. Ook de welzijnsorganisatie, jeugdgezondheidszorg en andere partners zitten hierbij om tafel. In de gesprekken komen (aankomende) veranderingen in wet- en regelgeving, knelpunten en wijzigingen bij de houders aan de orde. Deze gesprekken zijn gericht op delen van informatie en samenwerking. Uit onderzoek blijkt dat dergelijke overleggen en korte lijntjes met de gemeente als regievoerder een positief effect hebben op de kwaliteit van kinderopvang.

Wanneer de gemeente een aanvraag ontvangt van een houder die nog niet in de gemeente actief is voert de gemeente een voorgesprek met deze houder. Tijdens dit voorgesprek wijst de gemeente op deze leidraad. Dit gesprek wordt niet met nieuwe gastouders gehouden.

14. Stimulerend toezichthouden

Toezichthouden is in de basis controleren of houders zich aan wetten, regels en normen houden. In de gemeente Meppel willen we echter stimulerend toezichthouden. Dit betekent dat wij houders willen stimuleren om de kwaliteit hoog te houden en te verbeteren. Wij werken hierbij vanuit het vertrouwen dat houders, net als de gemeente, hart hebben voor kinderen en hen graag een veilige, prettige plek willen bieden.

Om een goed beeld te krijgen van de organisatie gaat de toezichthouder in gesprek met de houder. Zij gaat daarbij in op de wijze waarop een houder haar organisatie heeft ingericht en het interne kwaliteitsbeleid van de houder. In het belang van een goede dialoog zal de toezichthouder:

• •

  zonder oordeel luisteren en observeren;

• •

  open vragen stellen en doorvragen en

• •

  controleren of de toezichthouder zaken goed heeft geïnterpreteerd.

De toezichthouder zet kinderopvangorganisaties aan om te werken aan de kwaliteit en veiligheid van hun opvang en risico’s te verminderen. Daar waar nodig worden verbeterpunten besproken. Wanneer sprake blijkt van een tekortkoming is van belang om te weten wat de omstandigheden zijn en wat de inbreuk was op de geboden kwaliteit van opvang. Dit weegt de toezichthouder mee in zijn oordeel en advies aan de gemeente.

15. Risicogestuurd toezichthouden

De toezichthouder houdt risicogestuurd toezicht op de geboden kwaliteit van kinderopvang en de naleving van de kwaliteitseisen. Dat betekent dat de toezichthouder minder intensief inspecteert bij locaties waar geen zorgen over bestaan en intensiever bij locaties waar wél zorgen over zijn.

De toezichthouder heeft vertrouwen in een houder als deze in alle informatie kan voorzien die nodig is om een oordeel te vormen over de kinderopvangvoorziening. Een houder die niet transparant is, een reactieve houding heeft, niet open staat voor zelfreflectie of niet overgaat tot het nemen van verbetermaatregelen is reden tot zorg. Overtredingen bij andere kindcentra van een houder kunnen ook leiden tot verscherpt toezicht bij andere kindercentra van dezelfde houder. Bij gastouders betrekt de toezichthouder het risicoprofiel van het gastouderbureau.

De toezichthouder stelt voor kindercentra en gastouderbureaus na elk jaarlijks onderzoek (en zo nodig vaker) een risicoprofiel op om de inspectielast te bepalen. Hiervoor gebruikt de toezichthouder een landelijk vastgesteld model, met verschillende indicatoren.

16. Onderzoeken en frequentie

De toezichthouder voert verschillende soorten onderzoeken uit, namelijk:

• •

  onderzoeken voor registratie

• •

  onderzoeken na registratie

• •

  reguliere jaarlijkse inspectieonderzoeken

• •

  incidentele onderzoeken

• •

  nader onderzoek (na geconstateerde overtreding(en))

Minimaal 1 keer per jaar bezoekt de toezichthouder onaangekondigd ieder gastouderbureau, kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang. Daarnaast bezoekt de toezichthouder ook jaarlijks ten minste 50% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang, waarbij iedere gastouderlocatie ten minste eens per 3 jaar bezocht wordt. Een bezoek van de toezichthouder vindt meestal onaangekondigd plaats.

17. Flexibele inspectieactiviteit

Door de invoering van de flexibele inspectieactiviteit wordt ieder jaar één van drie sets uit de wet Kinderopvang getoetst. In drie jaar is dus de hele wet getoetst. De toezichthouder beoordeelt altijd of de houder voldoet aan de eisen die betrekking hebben op:

• •

  Verklaringen Omtrent het Gedrag

• •

  registratie in het Personenregister kinderopvang

• •

  de aanwezigheid van een pedagogisch beleid

• •

  voorschoolse educatie (als daar op de locatie sprake van is)

Afhankelijk van onder andere het risicoprofiel en vastgestelde speerpunten onderzoekt de toezichthouder nog andere eisen. Dit betekent dat niet bij elke inspectie alle eisen worden onderzocht. De toezichthouder bepaalt jaarlijks samen met de gemeente waar de accenten het komend jaar liggen. Welke kwaliteitseisen dat zijn is afhankelijk van landelijke en lokale ontwikkelingen en signalen vanuit het toezicht.

18. Herstelaanbod

De toezichthouder beoordeelt de kwaliteit op locatie, maakt hiervan een rapport en adviseert aan de handhaver. Bij sommige overtredingen biedt de toezichthouder, onder voorwaarden, de mogelijkheid om deze snel te herstellen. Dit is het herstelaanbod. Binnen de door de toezichthouder gestelde tijd moeten maatregelen worden genomen om de gewenste kwaliteit te bereiken en een vastgestelde overtreding te herstellen. Dit gebeurt vóórdat het conceptrapport is opgesteld.

De afweging of een houder een herstelaanbod krijgt en welke termijn daarvoor geldt ligt bij de toezichthouder. Daarmee is een herstelaanbod ook geen recht. De toezichthouder bespreekt verbetermaatregelen en legt de afspraken vast. Na afloop van de afgesproken periode beoordeelt de toezichthouder of een overtreding structureel is opgeheven. Dit aanbod leidt tot snellere inzet van het herstel en een betere inschatting van de nalevingsbereidheid. Elke overtreding kan in aanmerking komen voor herstelaanbod, tenzij:

• •

  aard en ernst van de overtreding zich niet leent voor het herstelaanbod

• •

  er te veel overtredingen zijn

• •

  de houder in de voorgaande 3 jaar al in de gelegenheid is gesteld om dezelfde of een vergelijkbare overtreding op te heffen

• •

  de toezichthouder direct gemeentelijk ingrijpen noodzakelijk acht

• •

  herstel niet mogelijk is binnen de onderzoeksperiode

De toezichthouder beschrijft in het rapport de overtreding én of het herstelaanbod op tijd is nagekomen. Na afloop van de onderzoeksperiode geeft de toezichthouder een advies aan de gemeente.

19. Schriftelijk bevel

Als de kwaliteit van de kinderopvang zo ernstig tekortschiet dat de (emotionele) veiligheid en gezondheid van de kinderen direct in het geding komt, heeft de toezichthouder de mogelijkheid om zelf in te grijpen. Dit gebeurt met een schriftelijk bevel. Dit doet de toezichthouder in ernstige gevallen waarbij het nemen van maatregelen geen uitstel kan lijden. Het bevel heeft een geldigheidsduur van 7 dagen. In het bevel geeft de toezichthouder aan wat de overtreding(en) is/zijn, welke actie de houder moet nemen en binnen welke termijn de houder dit moet doen. Als de overtreding(en) niet of onvoldoende is/zijn hersteld, treedt de gemeente verder op.

20. Signalen

Er kunnen bij een kinderopvangvoorziening ook signalen en situaties zijn die de toezichthouder in het toezicht niet direct constateert, maar ouders, beroepskrachten, andere betrokkenen of de kinderopvangorganisatie zelf wel. Zowel de gemeente als de toezichthouder roepen iedereen die een zorg, melding of signaal heeft over de kinderopvang op deze te delen. Dit kan zowel bij de GGD Drenthe als bij de gemeente gedaan worden. Na elk signaal wordt bepaald welke actie nodig is, zoals een extra onderzoek of extra aandacht tijdens een jaarlijks onderzoek.

De toezichthouder deelt ook zelf signalen met andere toezichthouders in de kinderopvang. Dit zijn bijvoorbeeld de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en gemeentelijk toezicht op het gebied van brandveiligheid. Ook kan de toezichthouder signalen delen met toezichthouders kinderopvang in een andere GGD-regio.

21. Gastouderopvang

Gastouderopvang vindt plaats in de woning van de gastouder of van het kind. De wettelijke kwaliteits- en toezichteisen wijken op enkele punten af van die voor kindercentra. Ook zijn de verantwoordelijkheden anders verdeeld: niet alleen de gastouder (de houder van de voorziening) is verantwoordelijk voor de kwaliteit, maar ook het gastouderbureau dat bemiddelt en begeleidt.

De toezichthouder kan binnen het inspectieonderzoek bij een gastouderbureau contact opnemen met de aangesloten gastouders, ook als hun voorziening is gevestigd buiten onze gemeente. Wanneer de toezichthouder tijdens een inspectieonderzoek bij een gastouder een overtreding van het gastouderbureau vaststelt, dan legt de toezichthouder deze overtreding ook vast in een inspectierapport. Daarnaast kan de toezichthouder zorgen over een gastouderbureau buiten onze gemeente en signalen uit inspectieonderzoeken delen met de toezichthouder die toezicht houdt op het gastouderbureau.

22. Voorschoolse educatie

De gemeente is verantwoordelijk voor voldoende aanbod en een goede spreiding van de voorschoolse educatie. Zij doet dit via subsidie aan kinderopvangorganisaties. De voorschoolse educatie is onderdeel van het Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) van de gemeente Meppel. Verschillende kinderopvangorganisaties in Meppel en Nijeveen bieden voorschoolse educatie aan. Voor voorschoolse educatie gelden aanvullende wettelijke kwaliteitseisen, waar de toezichthouder ook toezicht op houdt. De toezichthouder heeft hierbij een signaalfunctie richting de Inspectie van het Onderwijs die toezicht houdt op de gehele voor- en vroegschoolse educatie (vve).

23. Inleiding

De gemeente verwacht van houders in de kinderopvang dat zij verantwoorde en kwalitatief goede kinderopvang aanbieden en structurele maatregelen nemen om incidentele overtredingen op te heffen en te voorkomen. Of de kwaliteit van de kinderopvang op orde is blijkt doorgaans uit inspectierapporten van de toezichthouder. Het niet naleven van de kwaliteitseisen kan echter ook door de gemeente zelf worden vastgesteld. Daar waar dat nodig is grijpt de gemeente in via handhaving. Wanneer de toezichthouder handhaving adviseert, ziet de gemeente alleen in uitzonderlijke gevallen af van handhaving.

De gemeente gebruikt verschillende handhavingsinstrumenten om kinderopvangorganisaties tot naleving van de kwaliteitseisen te bewegen. De gemeente weegt bij elke handhaving af welke maatregel geschikt, passend en noodzakelijk is. Daarmee is handhaving maatwerk. Immers, de omstandigheden bij iedere houder, locatie en overtreding zijn verschillend en daarom kan ook de aanpak bij overtredingen verschillen. Bij de keuze voor de best passende maatregel hanteert de gemeente bij de volgende uitgangspunten:

• •

  vasthouden van kwalitatief goede kinderopvang waar het goed gaat

• •

  snel structureel herstel daar waar de kwaliteit tekortschiet

• •

  sluiting van locaties waar de kwaliteit ernstig en/of structureel tekortschiet

Hiermee wil de gemeente bereiken dat kinderen en ouders erop kunnen vertrouwen dat kinderen worden opgevangen bij kindercentra en gastouders die voldoen aan de kwaliteitseisen gesteld in wet- en regelgeving. Inspectierapporten zijn in te zien via het Landelijk Register Kinderopvang. Ouders kunnen deze informatie gebruiken bij het zoeken naar passende kinderopvang.

24. Handhavingsafwegingen

Vanuit de eigen taak en verantwoordelijkheid besluit de gemeente in elke individuele casus welke handhavingsmaatregel passend en geboden is om het beoogde doel te bereiken: kwalitatief goede kinderopvang. De gemeente stelt handhavingsbesluiten zo duidelijk en eenvoudig mogelijk op. Ook combineert de gemeente zoveel mogelijk handhavingsbesluiten, zoals meerdere aanwijzingen, in één brief aan de houder.

In de keuze van een handhavingsmaatregel neemt de gemeente het volgende mee:

• •

  het inspectierapport, met daarin:

• •

  gerapporteerde overtreding(en)/tekortkoming;

• •

  bevindingen en conclusies van de toezichthouder;

• •

  indien van toepassing, de beschrijving van de (specifieke) omstandigheden;

• •

  het advies van de toezichthouder;

• •

  de reactie (zienswijze) van de houder;

• •

  Eventuele reacties van de houder aan het college;

• •

  De inspectie- en handhavingsgeschiedenis op locatieniveau en organisatieniveau;

• •

  Alle betrokken belangen waaronder het zwaarwegende belang van ouders en kinderen;

• •

  In hoeverre de kwaliteit van opvang is beïnvloed door de overtreding.

• •

  Of een voorschrift een of meerdere keren is overtreden;

• •

  De ernst van een vastgestelde overtreding

• •

  De zwaarte van de op te leggen sanctie

• •

  Of evenredigheid bestaat tussen de ernst van een vastgestelde overtreding en de zwaarte van de op te leggen sanctie;

In beginsel beoordeelt het college iedere overtreding afzonderlijk en wordt handhaving per overtreding ingezet. Wanneer naar het oordeel van de toezichthouder blijkt dat een houder voldoende maatregelen heeft getroffen om een overtreding structureel te herstellen, kan het college besluiten om af te zien van handhaving gericht op herstel. Maar blijkt uit één inspectieonderzoek dat één voorschrift meerdere keren is overtreden dan weegt dit mee in de ernst van de overtreding. Dit uit zich in een kortere hersteltermijn of een hoger sanctiebedrag. Zodra een handhavingsbesluit wordt verstuurd is het college van oordeel dat het onderzoek van de toezichthouder zorgvuldig is uitgevoerd.

Wanneer blijkt dat een houder voldoende maatregelen heeft getroffen om een overtreding structureel te herstellen, kan de gemeente besluiten om af te zien van handhaving. Dit is met name het geval wanneer de toezichthouder een herstelaanbod heeft gedaan en dit positief resultaat heeft gehad. Zo worden tekortkomingen eerder hersteld en kan de gemeente onnodig handhaven voorkomen.

In beginsel beoordeelt het college iedere overtreding afzonderlijk en wordt handhaving per overtreding ingezet. Wanneer naar het oordeel van de toezichthouder blijkt dat een houder voldoende maatregelen heeft getroffen om een overtreding structureel te herstellen, kan het college besluiten om af te zien van handhaving gericht op herstel. Maar blijkt uit één inspectieonderzoek dat één voorschrift meerdere keren is overtreden dan weegt dit mee in de ernst van de overtreding. Dit uit zich in een kortere hersteltermijn of een hoger sanctiebedrag. Zodra een handhavingsbesluit wordt verstuurd is het college van oordeel dat het onderzoek van de toezichthouder zorgvuldig is uitgevoerd.

25. Herstellend en bestraffend handhaven

De gemeente heeft de mogelijkheid om zowel herstellend als bestraffend te handhaven.

• •

  Herstellende handhaving is gericht op structureel herstel van een overtreding. In beginsel handhaaft de gemeente altijd herstellend. Het doel is de kwaliteit van opvang zo snel mogelijk te herstellen.

• •

  Bestraffende handhaving is gericht op het bestraffen van begane overtredingen, ongeacht of deze inmiddels hersteld zijn. Voor enkele overtredingen handhaaft de gemeente altijd bestraffend; deze overtredingen zijn opgenomen in het afwegingmodel. Voor de overige overtredingen geldt dat bestraffend gehandhaafd kan worden als de gemeente dit nodig vindt.

26. Recidive

De houder is verantwoordelijk voor de naleving van de kwaliteitseisen. Elke herhaling van een overtreding van een voorschrift, waarvoor eerder een herstelaanbod is gedaan of handhaving is ingezet, is recidive. Bij recidive zet de gemeente doorgaans direct een zwaarder handhavingsmiddel in.

Wanneer een houder een overtreding binnen 3 jaar na het opleggen van een aanwijzing herhaalt, dan legt de gemeente voor nieuwe overtredingen een last onder dwangsom op. Wordt een overtreding herhaald na het opleggen en invorderen van een last onder dwangsom of het opleggen van een bestuurlijke boete, dan legt de gemeente een hogere dwangsom of boete op. In beginsel wordt het bedrag uit het afwegingsmodel bij iedere herhaling van een overtreding met 50% verhoogd.

Wanneer binnen 3 jaar twee keer voor dezelfde overtreding een last onder dwangsom is opgelegd en ingevorderd, vervolgt de gemeente de handhaving doorgaans met het exploitatieverbod. De kwaliteit van opvang schiet immers structureel tekort. Het belang van ouders en kinderen bij kwalitatief goede kinderopvang gaat voor het (financiële) belang van de houder en het personeel.

27. Verbeteringen op organisatieniveau

De gemeente voert handhaving in beginsel op locatieniveau uit, waarbij de gemeente wel rekening houdt met overtredingen bij andere locaties van de houder. Het doel is om de houder te stimuleren zijn brede verantwoordelijkheid te nemen. Bij constateringen op één locatie verwacht de gemeente van de houder dat die organisatie breed verbeteringen doorvoert. Tekortkomingen moeten voor de gehele organisatie worden hersteld en niet slechts op de locatie waar de overtreding vastgesteld is.

28. Handhavingsmiddelen

Bij de inzet van handhaving denkt de gemeente in effect. Dat betekent dat de gemeente bij de keuze van handhavingsinstrumenten kiest voor de instrumenten die het snelst het grootste effect hebben. De gemeente maakt gebruik van de volgende handhavingsmaatregelen, van licht naar zwaar:

29. Gastouderopvang

De eerder beschreven werkwijze is ook van toepassing op de gastouderopvang. Daarbij houdt de gemeente wel rekening met de kleinschaligere en informelere aard van de gastouderopvang. Dit vertaalt zich als volgt:

• •

  Lagere boetes en dwangsommen voor de gastouder: door de beperkte omvang heeft een gastouder ook minder financiële draagkracht. De gemeente houdt hier rekening mee in de vaststelling van de bedragen voor boetes en dwangsommen.

• •

  Boetes bij niet gemelde wijzigingen: gastouderbureaus zijn medeverantwoordelijk voor het toezicht op de gastouderopvang. De gemeente legt aan gastouderbureaus daarom direct boetes op bij het niet melden van: een uitbreiding, de start of beëindiging van bemiddelingsrelaties en de beëindiging van de exploitatie van een voorziening.

• •

  Snellere sluiting: bij een gastouder gaat de gemeente sneller over tot sluiting (exploitatieverbod) van de opvangvoorziening en intrekking van de toestemming. De kwaliteit van de opvang is namelijk onlosmakelijk verbonden aan de gastouder en de gemeente verwacht daarom geen verbetering na herhaling van overtredingen.

• •

  Signaal naar andere gemeenten: als de gemeente handhavingsmaatregelen inzet bij een gastouderbureau in een andere gemeente, informeert zij de betreffende gemeente.

• •

  Personenregister kinderopvang: Het gastouderbureau is verantwoordelijk voor registratie en wijzigingen in het personenregister kinderopvang. Hiervoor is het gastouderbureau afhankelijk van informatie van de gastouder. Het is aan een gastouderbureaus om aan te tonen dat zij er redelijkerwijs alles aan hebben gedaan om overtredingen te voorkomen.

30. Voorschoolse educatie (ve)

Als sprake is van een overtreding van de wettelijke basisvoorwaarden voor voorschoolse educatie, informeert de toezichthouder de Inspectie van het Onderwijs. Deze gebruikt de informatie als signaal in het eigen toezicht. De toezichthouder kan ook voor de ve specifieke eisen een herstelaanbod doen.

De gemeente verstrekt subsidie aan kinderdagverblijven met voorschoolse educatie om een ander kwaliteitsniveau te realiseren. Als de toezichthouder een overtreding vaststelt van de wettelijke kwaliteitseisen voorschoolse educatie, zet de gemeente een aanwijzing in volgens het reguliere handhavingsprotocol. Als een aanwijzing niet is opgevolgd, treedt de gemeente eerst op binnen de subsidierelatie. Overtredingen kunnen grond zijn voor het weigeren van een subsidieaanvraag of leiden tot lagere subsidievaststelling. Bij overtredingen van aanvullende gemeentelijke kwaliteitseisen treedt de gemeente direct op binnen de subsidierelatie.

31. Publicatie van handhavingsbesluiten

De gemeente maakt handhavingsbesluiten openbaar in het Landelijk Register Kinderopvang zodra deze onherroepelijk zijn. Een handhavingsbesluit is onherroepelijk zodra alle bezwaar- en beroepsprocedures tegen het besluit zijn afgerond. In besluiten staat hoe in bezwaar en/of beroep gegaan kan worden.

32. Hersteltermijnen

Voor elke overtreding beoordeelt het college welk hersteltermijn passend en geboden is.

• •

  Overtredingen met grote consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang moeten in beginsel direct of binnen maximaal 7 dagen worden beëindigd.

• •

  Overtredingen met gemiddelde consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang moeten in beginsel binnen maximaal 14 dagen worden hersteld.

• •

  Overtredingen met lichte tot matige consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang moeten in beginsel binnen een gemiddelde termijn van maximaal 21 dagen worden hersteld.

33. Inleiding

In het afwegingsmodel is vastgelegd welke bestuurlijke handhavingsmaatregel(en) het college doorgaans oplegt. Per domein staat de hersteltermijn waarbinnen overtredingen moeten zijn hersteld en de hoogte van boetes.

Voor de bedragen van de boetes sluit het college aan bij de categorieën genoemd in artikel 23 lid 4 van het Wetboek van Strafrecht. Gezien de ernst van het niet aanbieden van kinderopvang die voldoet aan de minimale kwaliteitseisen is met name aangesloten bij de tweede, derde en vierde categorie. In de tabel is het maximum sanctiebedrag bij een eerste overtreding van het voorschrift opgenomen. Bij recidive verdubbelt de gemeente dit maximum. Voor de gastouderopvang, met uitzondering van de gastouderbureaus, gelden andere bedragen.

De hier opgenomen bedragen gelden per overtreding van een voorschrift. Het aantal overtredingen waarvoor het college een financiële sanctie oplegt is beperkt tot 4 overtredingen van hetzelfde voorschrift per inspectieonderzoek.

34. Dwangsommen Kindercentrum

Overtredingen in het domein Algemene voorwaarden kwaliteit en naleving hebben grote consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang.

Overtredingen in het domein pedagogisch klimaat hebben grote consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang.

Overtredingen in het domein Personeel en groepen hebben grote consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang.

Overtredingen in het domein Veiligheid en gezondheid hebben grote consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang.

Overtredingen in het domein Accommodatie hebben, bij het ontbreken van een acute situatie, gemiddelde consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang. Bij acute situaties hebben overtredingen grote consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang.

Overtredingen in het domein Ouderrecht hebben lichte tot matige consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang.

35. Dwangsommen Gastouderbureau

Overtredingen in het domein Personeel hebben grote consequenties voor de kwaliteit van opvang.

Overtredingen in het domein Veiligheid en gezondheid hebben grote consequenties voor de kwaliteit van opvang.

Overtredingen in het domein Ouderrecht hebben Lichte tot matige consequenties voor de kwaliteit van kinderopvang.

Overtredingen in het domein Kwaliteit gastouderbureau en zorgplicht hebben grote consequenties voor de kwaliteit van opvang.

36. Dwangsommen Gastouder

Het maximum dwangsombedrag voor een voorziening voor gastouderopvang is gelijk aan het bedrag genoemd bij de eerste categorie artikel 23 lid 4 Wetboek van Strafrecht en bij recidive het dubbele daarvan.

37. Bestuurlijke boete (directe boete)

Per overtreding van het voorschrift. Voor enkele overtredingen legt het college, naast een herstelsanctie, in beginsel altijd een boete op. Deze overtredingen staan in de eerste tabel: Directe boete. Voor de overige overtredingen kan naast een herstelsanctie ook een boete worden opgelegd. In de tabel is het maximum boetebedrag bij een eerste overtreding van het voorschrift opgenomen. Bij recidive verdubbelt het college het maximum boetebedrag.

Bij het opleggen van een bestuurlijke boete stemt het college de hoogte van de boete altijd af op de ernst van de overtreding en de mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten. Daarbij houdt het college rekening met de omstandigheden waaronder de overtreding is begaan. Om tot matiging over te gaan, verwacht het college een actieve houding van de overtreder. Het is belangrijk dat een houder niet alleen stelt dat bepaalde (bijzondere) omstandigheden zich hebben voorgedaan, maar dat de houder dit ook aantoont.

Als met 1 feitelijke gedraging 2 of meer overtredingen zijn begaan legt het college alleen een bestuurlijke boete op voor de overtreding met het hoogste boetebedrag. Daarnaast matigt het college een boete aan de hand van de omvang van de organisatie.

*GOB = gastouderbureau