Besluit Hotspotlijst 2007-2023 GGD Brabant-Zuidoost

a.

archiefbescheiden:

De in de Archiefwet 1995 in artikel 1, onder c, bedoelde archiefbescheiden;

b.

archivaris:

De volgens artikel 32 van de wet en in artikel 39 van de Gemeenschappelijke regeling GGD Brabant-Zuidoost als toezichthouder aangewezen streekarchivaris van het RHCe.

c.

DPG

de Directeur Publieke Gezondheid van GGD Brabant-Zuidoost;

d.

hotspots

Gebeurtenissen of ontwikkelingen die hebben geleid tot maatschappelijke beroering, veel media-aandacht, tegenstellingen tussen burgers onderling, wantrouwen tussen burgers en overheid en/of politieke onrust.

e.

hotspotmonitor

Proces waarbij op een gestructureerde manier wordt gekeken of in een bepaalde periode mogelijk hotspots kunnen worden vastgesteld.

f.

hotspotlijst

Lijst waarin de hotspots op een geordende wijze staan opgesomd.

g.

selectielijst:

Lijst waarin tenminste wordt aangegeven welke archiefbescheiden voor vernietiging in aanmerking komen als bedoeld in artikel 5 van de Archiefwet 1995;

h.

SIO:

Strategisch Informatieoverleg, zijnde een structureel overleg dat de besluitvorming inzake de informatiehuishouding vanuit de verantwoordelijkheid voor de informatieketen in samenhang voorbereidt;

• 1.

Q-Koortsepidemie

Periode

2007 – 2010

Criteria

1, 2 en 4

Beschrijving

Tijdens de Q-koortsepidemie in Nederland (2007-2010) vond een massale uitbraak van de bacterie Coxiella burnetii plaats, die werd verspreid via geiten en schapen. De bacterie veroorzaakte Q-koorts bij mensen, wat leidde tot symptomen zoals koorts, longontsteking en soms chronische complicaties. Vooral in Noord-Brabant en omstreken werden duizenden mensen getroffen. Tijdens de uitbraak werden er constant belangafwegingen gemaakt tussen burgers en landbouw, wat leidde tot maatschappelijke tegenstellingen.

De relatie met GGD BZO was cruciaal, omdat de organisatie verantwoordelijk was voor het monitoren van de volksgezondheid in het getroffen gebied. De GGD speelde een belangrijke rol in het opsporen van besmettingsbronnen, voorlichting geven en het coördineren van preventieve maatregelen.

Uniek nummer

2007-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Q-koorts

Mogelijk andere betrokkenen

• 1.

  RIVM

• 2.

  GGD Hart voor Brabant

• 2.

Patiënt met Marburgvirus 

Periode

2008

Criteria

1

Beschrijving

Op 5 juli 2008 werd in het Elkerliek Ziekenhuis in Helmond een Nederlandse vrouw opgenomen die tijdens vakantie in Oeganda besmet was met het Marburgvirus, een virus dat dodelijke hemorragische koorts veroorzaakt en verwant is aan het ebolavirus. De besmetting vond vermoedelijk plaats tijdens een reis naar Oeganda. De patiënt werd in strikte isolatie behandeld om verdere verspreiding te voorkomen. Twee dagen later werd zij overgebracht maar Leiden UMC.

De relatie met GGD BZO was van groot belang, omdat de GGD de volksgezondheidsrisico’s moest monitoren, contacten van de patiënt in kaart bracht, en zorgde voor communicatie met het RIVM en andere betrokken zorginstellingen om het risico voor de regio te beheersen.

Uniek nummer

2008-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Marburgvirus

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  RIVM

• •

  Elkerliek Ziekenhuis

• •

  Leids Universitair Medisch Centrum

• 3.

Mexicaanse Griep (Influenza A H1N1)

Periode

2009 –2011

Criteria

1

Beschrijving

De Mexicaanse griepepidemie, veroorzaakt door het H1N1-virus, verspreidde zich wereldwijd van 2009 tot 2011. In Nederland werden duizenden mensen besmet, met enkele honderden ziekenhuisopnames en dodelijke slachtoffers. De pandemie leidde tot grootschalige vaccinatiecampagnes en noodmaatregelen om de verspreiding van het virus te beperken.

GGD BZO was direct betrokken bij de lokale coördinatie van preventieve maatregelen, vaccinaties, en het verstrekken van informatie aan de bevolking. De GGD speelde een sleutelrol in het monitoren van ziektegevallen, het traceren van contacten, en het beheersen van de uitbraak in de regio.

Uniek nummer

2009-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Mexicaanse_Griep

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  RIVM

• 4.

Vliegramp Tripoli (Libië)

Periode

2010

Criteria

1

Beschrijving

Op 12 mei 2010 stortte een vliegtuig van Afriqiyah Airways neer tijdens de landing in Tripoli, Libië. Van de 104 inzittenden overleefde slechts één kind de ramp. Er waren 70 Nederlandse slachtoffers, waarvan een aantal uit de regio Brabant-Zuidoost. Dit leidde tot grootschalige repatriëringsoperaties en hulpverlening aan de nabestaanden in Nederland.

GGD BZO was betrokken bij de nazorg voor de nabestaanden en het ondersteunen van de lokale gemeenschappen. De GGD bood psychosociale hulp en werkte samen met andere organisaties om de impact van de ramp te beheersen.

Uniek nummer

2010-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Vliegramp_Tripoli

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Ministerie van Buitenlandse Zaken

• •

  Gemeenten (woongemeenten slachtoffers & nabestaanden)

• 5.

Brand op de Strabrechtse Heide

Periode

2010

Criteria

1

Beschrijving

In juli 2010 brak er een grote natuurbrand uit op de Strabrechtse Heide, een beschermd natuurgebied in Noord-Brabant. De brand verwoestte ruim 200 hectare heidegebied en bedreigde flora en fauna in het gebied. De brandweer had meerdere dagen nodig om de brand onder controle te krijgen door de droge omstandigheden en wind. De situatie werd opgeschaald naar GRIP-4.

GGD BZO speelde een rol in het monitoren van de luchtkwaliteit en het informeren van de omwonenden over mogelijke gezondheidsrisico’s door rook en fijnstof. Ook ondersteunde de GGD bij nazorg voor getroffenen.

Uniek nummer

2010-2

Identificatiekenmerk

Hotspot_Brand_Strabrechtse_Heide

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

• •

  Gemeenten Heeze-Leende, Someren en Geldrop-Mierlo

• •

  Provincie Noord-Brabant

• •

  Staatsbosbeheer

• 6.

Verhuizing GGD BZO naar de Witte Dame

Periode

2011 – 2012

Criteria

1 en 3

Beschrijving

In 2012 verhuisde GGD Brabant-Zuidoost naar het monumentale gebouw De Witte Dame in Eindhoven. Deze verhuizing markeerde een nieuwe fase voor de GGD, waarbij zij haar dienstverlening verder centraliseerde en toegankelijker maakte voor de regio. Het nieuwe pand bood meer ruimte en betere faciliteiten om de volksgezondheidstaken efficiënter uit te voeren. Deze verhuizing was van directe invloed op de werkomgeving en de dienstverlening van de GGD, aangezien deze zorgde voor verbeterde samenwerking tussen afdelingen en een centralere locatie voor inwoners van de regio Brabant-Zuidoost.

Uniek nummer

2012-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Verhuizing

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Gemeente Eindhoven

• 7.

Legionella-uitbraak bij Rendac

Periode

2013 - 2018

Criteria

1 en 3

Beschrijving

Tussen 2013 en 2018 vond er een aantal legionella-uitbraken plaats bij het afvalverwerkingsbedrijf Rendac in Son, waarbij meerdere mensen werden besmet met de bacterie Legionella pneumophila. De bacterie verspreidde zich via koelwaterinstallaties, wat leidde tot ernstige longinfecties bij betrokkenen.

GGD BZO speelde een belangrijke rol in het adviseren over gezondheidsrisico’s en het coördineren van preventieve maatregelen. De GGD zorgde ook voor voorlichting aan medewerkers en omwonenden over de mogelijke gevaren en de te nemen stappen om verdere besmetting te voorkomen. Wel was er (achteraf) kritiek op GGD BZO omdat het traceren van de bron vrij lang op zich liet wachten.

Uniek nummer

2013-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Legionella_Rendac

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  RIVM

• 8.

MH17-ramp

Periode

2014 –2015

Criteria

1

Beschrijving

Op 17 juli 2014 werd vlucht MH17 van Malaysia Airlines neergeschoten boven Oekraïne, waarbij alle 298 inzittenden, waaronder 48 Brabanders, omkwamen. De ramp leidde tot een grootschalige repatriërings- en identificatieoperatie voor de slachtoffers.

GGD BZO was betrokken bij het bieden van psychosociale hulp aan nabestaanden in de regio. Er werd samengewerkt met landelijke instanties om ondersteuning te bieden aan families van slachtoffers en gezorgd voor de coördinatie van lokale instanties in verband met de impact van de ramp op de gemeenschap.

Uniek nummer

2014-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_MH17

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Ministerie van Buitenlandse Zaken

• •

  Gemeenten (woongemeenten slachtoffers & nabestaanden)

• 9.

Europese vluchtelingencrisis en opvang asielzoekers (m.n. uit Syrië)

Periode

2015 – 2016

Criteria

1, 2 en 4

Beschrijving

Tijdens de Europese vluchtelingencrisis van 2015-2016 stroomden grote aantallen vluchtelingen Europa binnen, voornamelijk uit Syrië en andere conflictgebieden. In Nederland werden verschillende opvangcentra geopend, waaronder in de regio Brabant-Zuidoost, om asielzoekers tijdelijk onderdak te bieden. Over het aanbieden van deze (extra) opvang waren in heel Nederland de meningen verdeeld.

GGD BZO was nauw betrokken bij de medische en psychosociale zorg voor de asielzoekers. De GGD leverde gezondheidszorg, screening op besmettelijke ziektes, en bood begeleiding bij integratie. Daarnaast zorgde de organisatie voor voorlichting over hygiëne en welzijn binnen de opvanglocaties om de volksgezondheid te waarborgen.

Uniek nummer

2015-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Vluchtelingencrisis

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Gemeenten met opvanglocaties (o.a. Cranendonck en Eindhoven)

• •

  COA

• 10.

Decentralisatie Jeugdzorg

Periode

2015 – 2017

Criteria

1 en 3

Beschrijving

In 2015 werd de jeugdzorg in Nederland gedecentraliseerd, waarbij de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de jeugdzorg werd overgedragen van het Rijk naar gemeenten. Deze transitie moest de zorg efficiënter, dichter bij het kind en gezin, en op maat gemaakt maken. Echter, de overgang ging gepaard met uitdagingen zoals organisatorische veranderingen en financieringsproblemen.

GGD BZO speelde een rol doordat zij jeugdgezondheidszorg aanbiedt, en dus samen met lokale partners nieuwe zorgstructuren moest implementeren. De verandering van betrokken partijen zorgde vaak (ook gedwongen) voor een heel andere manier van werken, hetgeen ook weerstand opriep.

Uniek nummer

2015-2

Identificatiekenmerk

Hotspot_decentralisatie_jeugdzorg

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Gemeenten in regio Brabant-Zuidoost

• •

  Ministerie van VWS

• 11.

Noodweer Zuidoost-Brabant

Periode

1 januari 2016

Criteria

1

Beschrijving

In juni 2016 trof extreem noodweer de regio Brabant-Zuidoost, met zware hagelbuien en windstoten. Vooral in Someren en omgeving veroorzaakte de hagel, met stenen zo groot als tennisballen, grote schade aan huizen, landbouwgewassen en auto's. Het noodweer leidde tot miljoenen euro’s aan schade, maar gelukkig niet tot lichamelijk letsel.

GGD BZO zorgde (ook in de jaren erna) voor psychosociale ondersteuning voor bewoners die getroffen waren door de storm.

Uniek nummer

2016-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_noodweer

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

• •

  Gemeenten Asten, Bergeijk, Heeze-Leende en Someren

• 12.

Grote KPN-storing

Periode

2019

Criteria

1

Beschrijving

Op 24 juni 2019 werd Nederland getroffen door een grote KPN-storing die meerdere uren duurde en waardoor belangrijke communicatiediensten, waaronder 112, onbereikbaar waren. Dit zorgde voor ernstige veiligheidsrisico’s en hinderde zowel hulpdiensten als burgers. Hierdoor werd opgeschaald naar GRIP-2.

GGD BZO speelde een cruciale rol door alternatieve communicatiemiddelen in te zetten om bereikbaar te blijven voor noodoproepen en zorgvragen. De GGD coördineerde ook crisiscommunicatie met andere lokale instanties en zorgde ervoor dat essentiële diensten zo goed mogelijk operationeel bleven tijdens de storing.

Uniek nummer

2019-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_KPN-storing

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

• 13.

COVID-19 (coronapandemie)

Periode

2019 –2023

Criteria

1, 2, 3 en 4

Beschrijving

De coronapandemie, veroorzaakt door het SARS-CoV-2-virus, bracht wereldwijd gezondheidscrises en leidde tot ingrijpende maatregelen. Nederland kende verschillende golven van besmettingen, waarbij lockdowns, een avondklok, social distancing en vaccinatiecampagnes werden ingevoerd om de verspreiding te beperken. De regio Brabant-Zuidoost werd met name in de beginfase zwaar getroffen. Uiteindelijk verviel op 16 juni 2023 de A-status van COVID-19, waardoor de ziekte niet meer meldingsplichtig was.

GGD BZO speelde een centrale rol in het testen, vaccineren en traceren van besmettingen. Ook coördineerde GGD BZO samen met lokale zorginstanties de preventieve maatregelen en zorgde voor de uitvoering van het landelijke coronabeleid in de regio, waarbij zowel zorg als voorlichting aan de bevolking prioriteit had.

De volgende zaken vallen ook onder de hotspot COVID-19 (coronapandemie):

• -

  Verspreiding van desinformatie over COVID-19.

• -

  Onrust en dreiging bij vaccinatielocaties en teststraten.

• -

  Onduidelijkheid rondom bezoekersregelingen.

• -

  Beleid dat verschilde per GGD-organisatie. Geen/onvoldoende landelijke zeggenschap door centrale overheid.

• -

  Softwareproblemen en datalek rondom HP-Zone.

• -

  Personele strubbelingen tussen de corona-organisatie en de rest van het personeel van de GGD BZO, aangezien de corona-organisatie personeel wegkaapte vanwege hogere beloningen.

• -

  Personele strubbelingen binnen GGD BZO doordat tekorten moesten worden aangevuld met uitzendkrachten die beter betaald werden dan vast personeel.

Uniek nummer

2020-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_COVID-19

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Gemeenten

• •

  Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

• •

  RIVM

• •

  Ministerie van VWS

• •

  Ziekenhuizen in de regio

• 14.

Peelbrand bij Deurne

Periode

2020

Criteria

1

Beschrijving

In april 2020 woedde een grote natuurbrand in de Deurnese Peel, een veengebied in Noord-Brabant. De brand verspreidde zich snel door droogte en zorgde voor grote schade aan natuur en omliggende gebieden. Het duurde dagen voordat de brand volledig onder controle was.

GGD BZO monitorde de luchtkwaliteit vanwege de rookontwikkeling en informeerde bewoners over gezondheidsrisico’s. De GGD verstrekte adviezen voor kwetsbare groepen en ondersteunde de coördinatie van de hulpverlening door nauw samen te werken met lokale en regionale noodhulpdiensten.

Uniek nummer

2020-2

Identificatiekenmerk

Hotspot_Peelbrand

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

• •

  Veiligheidsregio Limburg-Noord

• •

  Gemeenten Deurne en Horst a/d Maas

• •

  Ministerie van Defensie

• 15.

Ongeluk met Ambulance in Helmond

Periode

2021

Criteria

1

Beschrijving

In november 2021 vond op de Heeklaan in Helmond een ernstig verkeersongeval plaats waarbij een auto frontaal op een ambulance botste. De auto vervoerde vier tieners, waarvan drie jongens om het leven kwamen: twee jongens van 15 en 16 jaar uit Eindhoven en een 16-jarige uit Nuenen, die de auto bestuurde. Een vierde inzittende raakte zwaargewond. De ambulance was zonder patiënt onderweg, en de twee ambulancemedewerkers raakten lichtgewond.

GGD BZO was in eerste instantie betrokken als aanbieder van ambulancezorg in de regio (en dus werkgever van de ambulancemedewerkers), maar ook door het aanbieden van psychosociale hulp voor de nabestaanden en hulpverleners.

Uniek nummer

2021-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Ongeval_Ambulance

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

• 16.

Uitbraak Mpox

Periode

2022 –2023

Criteria

1

Beschrijving

In 2022 vond een uitbraak van mpox (voorheen bekend als apenpokken) plaats, met meerdere gevallen in Nederland, waaronder in de regio Brabant-Zuidoost. Mpox is een virusinfectie die vergelijkbaar is met pokken en kan leiden tot koorts, huiduitslag en andere symptomen. De uitbraak veroorzaakte bezorgdheid vanwege de snelle verspreiding, vooral onder bepaalde risicogroepen, zoals mannen die seks hebben met mannen.

GGD BZO was nauw betrokken bij de lokale respons door testen en vaccinaties aan te bieden, het traceren van contacten te coördineren, en voorlichting te geven over preventieve maatregelen. GGD BZO zorgde ook voor begeleiding en ondersteuning van besmette personen en werkte samen met landelijke gezondheidsorganisaties om de uitbraak in te dammen.

Uniek nummer

2022-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_mpox

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  RIVM

• •

  Ziekenhuizen in de regio

• 17.

Ophef Week van de Lentekriebels

Periode

2023

Criteria

1, 2 en 4

Beschrijving

In 2023 ontstond er landelijke ophef rondom de Week van de Lentekriebels, een jaarlijks programma voor basisscholen over relationele en seksuele vorming. In sommige regio's, waaronder Brabant-Zuidoost, was er kritiek vanuit ouders en maatschappelijke groeperingen op de inhoud van de lessen. Sommigen vonden de onderwerpen, zoals seksuele diversiteit en genderidentiteit, te expliciet voor jonge kinderen, wat leidde tot publieke discussies en een mediastorm.

GGD BZO ondersteunt scholen bij de uitvoering van de Week van de Lentekriebels, en gaf voorlichting en advies over de juiste aanpak van seksuele educatie. In reactie op de ophef heeft GGD BZO extra aandacht besteed aan het bieden van ondersteuning aan scholen en het communiceren van de doelen van het programma naar ouders en andere belanghebbenden.

Uniek nummer

2023-1

Identificatiekenmerk

Hotspot_Lentekriebels

Mogelijk andere betrokkenen

• •

  Ministerie van VWS

• •

  Kenniscentrum Rutgers