Richtlijn Bewegwijzering Gemeente Ridderkerk

Deze richtlijn Bewegwijzering Gemeente Ridderkerk beschrijft het beleid voor plaatsing, uitvoering en beheer van de lokale en toeristisch-recreatieve bewegwijzering in de gemeente Ridderkerk. De richtlijn moet zorgen voor eenduidigheid in de verwijzing en uniformiteit in de uitvoering. Deze richtlijn is alleen van toepassing op de gemeentelijke wegen1.

1.1 Aanleiding

In de gemeente Ridderkerk is de lokale en toeristische bewegwijzering uitgevoerd in verschillende uitvoeringen die niet voldoen aan de landelijke richtlijnen voor bewegwijzering. De gemeente heeft daarom het besluit genomen om de lokale en toeristische bewegwijzering op orde te brengen. Tot nu toe had de gemeente Ridderkerk geen beleid voor bewegwijzering, waardoor de huidige bewegwijzering niet eenduidig is uitgevoerd. De vervangingswerkzaamheden vormen een logisch moment om beleid voor bewegwijzering te formuleren, zodat bij uitvoering en plaatsing één lijn kan worden getrokken.

1.2 Nut bewegwijzering

Bewegwijzering vervult een essentiële functie voor de weggebruiker en de wegbeheerder. Door bewegwijzering kan de weggebruiker zijn plaats bepalen en de weg vinden naar zijn bestemming. Bewegwijzering draagt zo bij aan een vlotte en veilige verkeersafwikkeling. Ook met de opkomst van de navigatiesystemen heeft bewegwijzering niets aan belang ingeboet. Gebruikers van deze systemen gebruiken de bewegwijzering als welkome bevestiging dat ze op de goede weg zijn. Door de verwijzing naar lokale (recreatieve) voorzieningen zorgt bewegwijzering daarnaast voor een stimulans van de lokale economie.

1.3 Doel richtlijn

Met de richtlijn beoogt de gemeente het volgende:

• ▪︎

  Uniformiteit in uitvoering

  De richtlijn moet zorgen voor een eenduidige uitvoering van de bewegwijzering voor grotere herkenbaarheid, meer duidelijkheid en een verzorgde uitstraling.

• ▪︎

  Een lijn in bestemmingen

  Met de richtlijn wil de gemeente een duidelijke lijn trekken in welke bestemmingen in de bewegwijzering mogen worden opgenomen. In de richtlijn staat welke objecten en accommodaties in aanmerking komen voor een verwijzing en wat de criteria zijn. Verzoeken van inwoners, bedrijven, stichtingen en verenigingen kunnen aan de hand van de richtlijn op een eenduidige manier worden getoetst. Objecten en accommodaties die in aanmerking komen zijn vooral gericht op bezoekers van buitenaf die niet bekend zijn in de gemeente Ridderkerk.

• ▪︎

  Minder borden

  De gemeente wenst minder borden in het straatbeeld. Focus in bewegwijzering zorgt voor terughoudendheid in het plaatsen van nieuwe bewegwijzering.

• ▪︎

  Onderhoud en beheer

  Tot slot staat in deze nota vastgelegd wie verantwoordelijk is voor onderhoud en beheer van de bewegwijzering.

Naast de richtlijnen voor het plaatsen van een wegwijzer is het voor de wegbeheerder ook belangrijk om te weten waar welke borden staan. Meldingen die binnenkomen over kapotte of ontbrekende wegwijzerborden kunnen efficiënt worden opgepakt als er overzicht en inzicht is in wat waar staat.

Deze richtlijn is een leidraad voor bewegwijzering op de gemeentelijke wegen die onder beheer van de gemeente Ridderkerk valt: de lokale en de toeristisch-recreatieve bewegwijzering voor het gemotoriseerd verkeer en voor de voetgangers. Alle overige bewegwijzering valt niet onder deze richtlijn.

2.1 Lokale objectbewegwijzering

De lokale objectbewegwijzering wordt voornamelijk gebruikt voor de verwijzing naar lokale doelen en objecten die geen recreatieve of toeristische bestemming hebben. Deze borden zijn blauw met een zwarte tekst in een wit vlak.

2.2 Toeristisch-recreatieve bewegwijzering

Toeristisch-recreatieve bewegwijzering omvat alle bebording en informatievoorziening naar objecten met een toeristisch-recreatieve functie, herkenbaar aan de witte tekst op een bruine achtergrond.

2.3 Voetgangersbewegwijzering

Voetgangersbewegwijzering is een specifieke bewegwijzering in die zin dat landelijke uniformiteit van minder belang is. Wel is van belang dat ter plaatse onbekenden de bewegwijzering gemakkelijk herkennen en begrijpen. De herkenbaarheid kan verhoogd worden door binnen één bewegwijzerd gebied één systeem te gebruiken.

Gemeente Ridderkerk baseert haar bewegwijzeringsbeleid op de richtlijn bewegwijzering 2014 van het CROW (publicatie 322). Hierin zijn de kaders beschreven voor de bewegwijzering van wegen in Nederland. CROW is één van de partijen die zorgt dat de infrastructuur, de openbare ruimte en het verkeer en vervoer in Nederland goed geregeld is.

De CROW-richtlijn omschrijft onder meer de functie van bewegwijzering, de doelstellingen, de eisen waaraan de bewegwijzering moet voldoen, welke doelen in aanmerking komen voor verwijzing en wat het aantal verwijzingen mag zijn per wegcategorie.

3.1 Functie en doel

De bewegwijzering is met name bedoeld voor de weggebruiker die ter plaatse niet bekend is. De voornaamste doelstellingen van de bewegwijzering:

• ▪︎

  Oriëntatie: de weggebruiker kan met behulp van bewegwijzering vaststellen waar hij zich bevindt en waar zijn bestemming is.

• ▪︎

  Geleiding: de weggebruiker met de grootst mogelijke zekerheid en veiligheid naar zijn bestemming geleiden. Zo draagt bewegwijzering bij aan een vlotte en veilige verkeersafwikkeling.

3.2 Hoofdeisen bewegwijzering

De weggebruiker moet de aangeboden locatie- en routeinformatie kunnen lezen en verwerken zonder dat hij snelheid vermindert. Dit is belangrijk voor de doorstroming en verkeersveiligheid. De vier hoofdeisen waaraan bewegwijzering moet voldoen zijn:

• 1.

  Uniformiteit

• 2.

  Continuïteit

• 3.

  Leesbaarheid

• 4.

  Begrijpelijkheid

3.3 Verwijzingen per wegcategorie

Gemeente Ridderkerk heeft de openbare weg grotendeels ingericht volgens het inrichtingsconcept Duurzaam Veilig. Uit de inrichting van de weg kan de weggebruiker opmaken op wat voor soort weg hij zich bevindt en wat het snelheidsregime is. Het Mobiliteitsplan van de gemeente Ridderkerk (vastgesteld door de raad op 2 juli 2020) geeft de volgende indeling aan:

• •

  Stroomweg (mogelijk 70 km/u)

• •

  Gebiedsontsluitingsweg (50 km/u)

• •

  Gebiedsontsluitingsweg (30 km/u)

• •

  Erftoegangsweg 30 km/u of 60 km/u

Gemeente Ridderkerk streeft ernaar om de wegen die nog niet voldoen in te richten conform het inrichtingsconcept Duurzaam Veilig.

Een uniforme inrichting van deze wegtypes verhoogt de herkenbaarheid ervan voor de weggebruikers en beïnvloedt het verkeersgedrag in positieve zin. Ook een uniforme uitvoering van de bewegwijzering per wegcategorie draagt bij aan de herkenbaarheid. Hoe belangrijker de weg voor het doorgaand verkeer is, hoe harder er gereden mag worden en hoe hoogwaardiger de bewegwijzering moet zijn. Dit komt tot uitdrukking in het aantal en het type wegwijzers per locatie, de in de bewegwijzering op te nemen hoeveelheid informatie en de letterhoogte van de opschriften.

Buiten de bebouwde kom gelden de volgende uitgangspunten:

• ▪︎

  Langs gebiedsontsluitingswegen worden maximaal zes bestemmingen per locatie verwezen. Dat betekent dat de wegwijzers op één wegwijzerpaal (de drager) maximaal zes bestemmingen mogen aangeven.

• ▪︎

  Langs een erftoegangsweg wordt een maximum van zeven bestemmingen gehanteerd.

Binnen de bebouwde kom:

• ▪︎

  bedraagt het maximum aantal bestemmingen per locatie acht bestemmingen.

De richtlijn Bewegwijzering van de gemeente Ridderkerk is opgesteld conform lokale en landelijke wet- en regelgeving waarin ook de bevoegdheden van de gemeente zijn vastgelegd.

4.1 Beleidsregels

Het beleid voor de bewegwijzering, deze richtlijn, is opgesteld in opdracht van het college van de gemeente Ridderkerk en vastgesteld op 16 september 2025. Het college is daartoe bevoegd op grond van artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht.

Een uitzondering op de richtlijn Bewegwijzering kan gemaakt worden door het college van B&W, mits goed onderbouwd.

4.2 Publiekrecht

De gemeente bepaalt welke bestemmingen in de bewegwijzering mogen worden opgenomen. Die bevoegdheid is juridisch te vinden in artikel 108, eerste lid, van de Gemeentewet: ‘De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten’.

Aanvragen voor opname in de bewegwijzering kunnen bij de gemeente Ridderkerk worden ingediend. De gemeente Ridderkerk beoordeelt of een aanvraag binnen de beleidsregel past.

4.3 Privaatrecht

Indien een object of bestemming in de bewegwijzering wordt opgenomen, gaat de aanvrager hiervoor een schriftelijke overeenkomst aan met de gemeente. In nagenoeg alle gevallen is de gemeente eigenaar van de grond waarop de wegwijzers staan. Ter waarborging van de belangen van beide partijen wordt in de overeenkomst (op privaatrechtelijke basis) een aantal zaken geregeld, waaronder de verantwoordelijkheid voor onderhoud en beheer.

Indien gronden in eigendom zijn bij particulieren of andere (overheids-)instanties moet plaatsing van wegwijzers worden afgestemd met de grondeigenaar.

4.4 Handhaving

Tegen bewegwijzering die is geplaatst in afwijking van de beleidsregel wordt opgetreden. De gemeente zorgt voor handhaving. Bij een (aanzet tot) overtreding gaat de gemeente in overleg met de overtreder. Indien overleg niet toereikend is, treedt de gemeente tegen de overtreder op.

De gemeente Ridderkerk hanteert een consequente systematiek voor het plaatsen van wegwijzers. Ondernemers en organisaties die een object of doel in de bewegwijzering willen laten opnemen, moeten aan specifieke criteria voldoen.

De Nationale Bewegwijzeringsdienst is verantwoordelijk voor het goed uitvoeren van de bewegwijzering in Nederland, zijnde de bewegwijzering die onder de categorie K-borden valt (de oude ANWB-wegwijzers).

5.1 Systematiek bewegwijzering

Voor de lokale en toeristisch-recreatieve bewegwijzering geldt dat geen aparte verwijzing plaatsvindt zolang de weggebruiker op basis van algemene geografische bewegwijzering naar de bestemming kan rijden (bijvoorbeeld door de aanwijzing ‘Ridderkerk’ op borden te volgen indien de bestemming in Ridderkerk ligt).

Vanaf wegen buiten de bebouwde kom wordt niet verwezen naar bestemmingen binnen de bebouwde kom. Daarvoor kan de weggebruiker immers de borden richting het centrum blijven volgen. Eenmaal binnen de bebouwde kom wordt verwezen naar het specifieke doel. Objecten worden zoveel mogelijk gebundeld tot een terrein of gebied. Eenmaal binnen het terrein of gebied kunnen de afzonderlijke objecten worden aangeduid.

5.2 Lokale objectbewegwijzering

De lokale objectbewegwijzering voor lokale doelen en objecten is herkenbaar aan een blauw bord met zwarte tekst en een zwart symbool in een wit kader. Lokale doelen bestaan uit twee categorieën:

• ▪︎

  (winkel)gebieden, terreinen en sportparken: een verzameling van afzonderlijke bedrijven of instellingen.

• ▪︎

  solitaire objecten of instellingen, zoals een begraafplaats.

5.3 Toeristisch-recreatieve bewegwijzering

Toeristisch-recreatieve bewegwijzering is alle bebording en informatievoorziening naar objecten met een toeristisch-recreatieve functie, herkenbaar aan de witte tekst op een bruine achtergrond. Voor deze kleurstelling is gekozen vanwege de internationale afstemming voor toeristische verwijzingsobjecten.

De CROW-publicatie 322 typeert recreatieve bestemmingen als: ‘duidelijk waarneembaar begrensd gebied met een beperkt aantal in/toegangen, die door aard, omvang en wijze van beheer zijn ingesteld op bezoek door recreanten/toeristen. Dergelijke bestemmingen zijn gedurende een periode van minimaal zes maanden per jaar geopend. Het kunnen zowel commerciële als niet-commerciële bestemmingen zijn.’

Ondernemers in de recreatiesector zijn primair verantwoordelijk voor de vindbaarheid van hun bedrijf. Ondernemers kunnen de vindbaarheid van hun bedrijf vergroten door het bezoekadres duidelijk te vermelden op alle bedrijfsuitingen en daarbij de opzet van de bewegwijzering te vermelden zoals “..volg Ridderkerk Centrum, daarna ziet u de borden naar ….”. Ook kunnen zij via hun digitale uitingen routebeschrijvingen aanbieden met behulp van routeplanners als Google Maps.

Criteria voor opname in bewegwijzering

Een toeristische bestemming komt alleen in aanmerking voor toeristische bewegwijzering indien wordt voldaan aan de criteria voor dagrecreatie, verblijfsaccommodaties of horeca, zoals beschreven in de volgende paragrafen. Deze selectiecriteria zijn ook opgenomen in een stroomschema waarmee eenvoudig kan worden vastgesteld of een bestemming aan de criteria voor verwijzing voldoet (zie hoofdstuk 7).

5.4 Voetgangersbewegwijzering

Voetgangersbewegwijzering heeft zin als:

• -

  er regelmatig voetgangers zijn die de weg niet weten;

• -

  er één of meer objecten of bestemmingen zijn die relatief veel mensen trekken;

• -

  deze bestemmingen of objecten op loopafstand liggen van een punt waar mensen hun vervoermiddel verlaten (parkeerlocatie, station of ander openbaar vervoerlocaties).

6.1 Aanschaf en plaatsing

Aanschaf en mutaties van toeristisch-recreatieve borden in de categorie verblijfsaccommodaties (paragraaf 5.3.2) en horeca (paragraaf 5.3.3) komt voor rekening van aanvrager. De gemeente Ridderkerk toetst een aanvraag aan de hand van de opgestelde criteria en zorgt ook voor plaatsing van de borden.

Indien plaatsing gewenst is aan een weg die in beheer is bij een andere wegbeheerder dan de gemeente, moet altijd contact worden opgenomen met de betreffende wegbeheerder. Het aanvragen van vergunning voor plaatsing van deze borden komt voor rekening van de aanvrager.

Voor de overige objecten en locaties komen de kosten voor rekening van de gemeente. Dit betreft:

• -

  Sportterreinen en winkelcentrum aangegeven in paragraaf 5.2.1.

• -

  Objecten zoals sporthallen, zorgcentra, bibliotheken etc. zoals aangegeven in paragraaf 5.2.2.

• -

  Dagrecreatie zoals aangegeven in paragraaf 5.3.1.

6.2 Onderhoud

Het onderhoud van de borden is een verantwoordelijkheid van de gemeente als wegbeheerder en ligt bij de beheerder van het straatmeubilair. De gemeente Ridderkerk pleegt alleen onderhoud aan borden langs wegen die in eigen beheer zijn. De borden die langs de rijks- of waterschapsweg staan, worden onderhouden door Rijkswaterstaat respectievelijk het Waterschap. Onder onderhoud wordt verstaan: zorgen voor een reparatie en het schoonmaken van de lokale- toeristische en recreatieve objectbewegwijzering.

6.3 Mutaties

In een aantal gevallen kan het voorkomen dat een verwijzing moet worden aangepast of verwijderd. Dit is bij:

• 1.

  Wijziging van een verkeerssituatie.

• 2.

  Sluiting/naamsverandering/verplaatsing van een object.

• 3.

  Wijziging van het beleid.

• 4.

  Verwijzing voldoet niet langer aan de criteria uit de ‘Richtlijn bewegwijzering 2014 van het CROW’, NBd en landelijke richtlijn.

De kosten komen voor rekening van de gemeente.

6.4 Heroverweging bestaande bewegwijzering

Bestaande bewegwijzering die niet voldoet aan de richtlijnen, komt te vervallen. Gekeken wordt naar de opzet van verwijzing, uitvoering en naamsvermelding.

De huidige objectverwijzing is in beheer van de gemeente Ridderkerk. Bij het opheffen van objectverwijzingen die niet voldoen aan de richtlijnen, houdt de gemeente rekening met bestaande vergunningen en overeenkomsten. De gemeente Ridderkerk treedt hierover in contact met de vergunninghouder om het nieuwe aanduidingenbeleid uit te leggen en de alternatieve naamvermelding aan te geven.

Aan de hand van onderstaand schema is eenvoudig vast te stellen of een bestemming wel of niet voldoet aan de criteria voor opname in de bewegwijzering. Dit schema is gebaseerd op de landelijke richtlijnen voor de bewegwijzering van het CROW.

Toelichting stroomschema