Beleidsplan kapaanvragen Blaricum

Geldend van 10-09-2025 t/m heden

Intitulé

Beleidsplan kapaanvragen Blaricum

Samenvatting

Bomen zijn van belang in de leefomgeving. Ze dragen positief bij aan het straatbeeld, de biodiversiteit, klimaatadaptatie, hebben soms culturele waarde, enzovoort. Aan de andere kant kunnen bomen ook ergernis geven, bijvoorbeeld door lichtreductie, wortelopdruk of wanneer ze in de weg staan bij bouw. De huidige regelgeving voor het kappen van bomen houdt onvoldoende rekening met verschillende belangen. Daarom is nieuw beleid opgesteld.

Met het Beleidsplan Kapaanvragen kunnen we een eenduidige en transparante afweging maken tussen tegengestelde belangen. Daarvoor is een Afwegingskader opgesteld. Het beleid en Afwegingskader gelden zowel voor gemeentelijke als voor particuliere bomen.

Wat verandert er nog meer?

  • Kapaanvragen voor kleine bomen worden nu vrijwel altijd verleend. Een boom wordt kapvergunningsplichtig vanaf een stamomtrek van 95 cm (30 cm doorsnede) op 1,30 meter hoogte. Dit was 63 cm (20 cm doorsnede).

  • Bomen die op de Europese Unielijst invasieve exoten staan zijn kapvergunningvrij, evenals de Amerikaanse vogelkers (bospest).

  • Coniferen van de soort Thuja, Chaemacyparis en Cupressoparis leilandii waren kapvergunningvrij. Dit was bedoeld voor m.n. coniferenhagen. Coniferen zijn nu net als andere bomen kapvergunningplichtig vanaf een stamomtrek van 95 cm.

  • Vruchtbomen zijn niet langer kapvergunningvrij, tenzij ze bij een bedrijf horen (bedoeld voor verkoop van het fruit).

  • Voor bepaalde situaties, die niet kapvergunningsplichtig zijn, voeren we een meldingsplicht in. Namelijk voor het dunnen van bomen, kap vanwege ziekte of gevaar, kap van invasieve exoten. Zo voorkomen we vergissingen en meldingen van illegale kap die wel legaal blijkt te zijn.

  • Vergunningaanvragen, bijvoorbeeld een bouw- of uitritvergunning, beoordelen we gelijk op mogelijke gevolgen voor bomen ter plaatste. Zo kan onnodige kap van / schade aan bomen worden voorkomen.

  • Enkele onderdelen van de huidige VFL (Verordening fysieke leefomgeving Blaricum, voorheen APV: Algemene plaatselijke verordening) worden aangepast. Zo voorkomen we onnodige en/of onvolledige aanvragen en tegelijk beschermen we waardevolle bomen beter.

Handhaving

Bij illegale kap kan, naast herplantplicht, ook een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang worden opgelegd. Daarmee stemmen we de strafmaat af op de waarde van de boom.

Informatie

Op de gemeentelijke website komt informatie te staan over het kapbeleid en het afwegingskader. Met een zogenaamde “Bomenbeslisboom” kunnen inwoners voor de meest voorkomende gevallen zien of ze een kapvergunning nodig hebben en wat nodig is bij de aanvraag.

1. Inleiding

Een boom is voor de één een genot, voor de ander een ergernis. Voor de een heeft hij waarde, voor de ander is het een kostenpost. De huidige regelgeving voor het kappen van bomen houdt onvoldoende rekening met deze (en andere) tegengestelde belangen. De weigeringsgronden in de Verordening fysieke leefomgeving (VFL, voorheen APV) bieden onvoldoende houvast voor zowel inwoners, vergunningverleners, adviseur kapvergunningaanvraag, bezwaarcommissie, bestuur als voor de controle hierop door de raad.

Er is dus behoefte aan het verbeteren van de huidige regels. Het doel van dit beleidsplan is om een goede afweging te kunnen maken tussen de tegengestelde belangen. De overlast van bomen die bewoners soms ervaren willen we zo veel mogelijk wegnemen (verwijderingsbelang). Maar daarbij houden we nadrukkelijk rekening met het belang van de boom voor de omgeving en de natuur (boomwaarde). Samengevat: ruimer waar het kan en strenger waar het moet.

De uitgangspunten en regels in dit beleidsplan en de VFL gelden zowel voor gemeentelijke bomen als voor particuliere bomen. Ze gelden zowel voor het kappen van een enkele boom als voor een rij of groep. Ook de reden voor de aanvraag maakt geen verschil (zoals een particuliere (aan)bouw, sloop/nieuwbouw of groot ruimtelijk project). Als er verschil is in de regelgeving is dat aangegeven.

Waar in dit stuk gesproken wordt van kapvergunningaanvraag en kapvergunningen bedoelen we de (aanvraag van) een omgevingsvergunning voor het vellen van een boom. Onder boom verstaan we ook hakhout, houtwallen en meerstammige bomen. Onder kappen verstaan we ook het zwaar snoeien (waaronder toppen en kandelaberen) van een boom en het zodanig beschadigen van de boom dat deze daardoor (op termijn) dood gaat. De overige begrippen zijn toegelicht in hoofdstuk 4.

De gemeente is geen bevoegd gezag als het gaat om houtopstand buiten de bebouwde kom van één of meer rijen van 21 of meer bomen of om een bosoppervlakte van minimaal 1.000 m2. Hiervoor is de provincie bevoegd gezag (Wet natuurbescherming). Dit beleidsplan heeft geen betrekking op die situaties. Voor bomen op erven buiten de bebouwde kom is de gemeente wel bevoegd gezag en geldt dit beleidsplan wel.

2. Knelpunten en oplossingsrichtingen

In dit hoofdstuk is beschreven tegen welke knelpunten we momenteel aanlopen. Bij elk onderdeel is aangegeven wat de gewenste situatie is (doel) en hoe we daar willen komen (oplossingen). Bij het proces van een kapaanvraag zijn meerdere afdelingen/clusters van de BEL combinatie betrokken, zoals Vergunningen, Groen, juridische zaken, en soms ook externe deskundigen. Hiervoor is (ambtelijk) een werkproces opgesteld. In dit hoofdstuk benoemen we alleen waar nodig wie voor een bepaalde taak verantwoordelijk is.

2.1. Duidelijke en consistente motivatie toe- of afwijzing ontbreekt

2.1.1. Waar lopen we tegenaan

Kapaanvragen worden getoetst aan de Algemene Plaatselijke Verordening van Blaricum. Hierin is aangegeven voor welke bomen een kapvergunning nodig is. Er is ook aangegeven op welke gronden de vergunning kan worden geweigerd (art 4.13). Daarbij zijn vijf “waarden” van bomen genoemd, zoals de landschappelijke of de beeldbepalende waarde. Deze waarden zijn verder uitgewerkt in het beoordelingsformulier. Maar de omschrijving in dit formulier is niet altijd specifiek. Bijvoorbeeld: de houtopstand is typerend voor de lokale omstandigheden. Of: de houtopstand levert een belangrijke bijdrage aan het (stads)klimaat. “Typerend” en “belangrijk” zijn niet verder toegelicht/onderbouwt. Hierdoor zijn interpretatieverschillen mogelijk.

In de huidige VFL staat op welke gronden een vergunning kán worden geweigerd.

Maar naast redenen om een boom te willen behouden zijn er ook redenen om een boom te willen kappen (verwijderingsbelang). Denk aan wortelopdruk, schaduw, overhangende takken of een boom die in de weg staat bij bouwwerkzaamheden. Op dit moment ontbreekt een kader op basis waarvan we het verwijderingsbelang kunnen meewegen. Ook het verwijderingsbelangen moet specifiek zijn omschreven, om interpretatieverschillen te vermijden. Bijvoorbeeld bladval vindt niet iedereen even erg. De een ziet rommel of kans op gladheid, de ander een schuilgelegenheid voor egels en insecten.

Doel: Kapaanvragen kunnen eenduidig worden beoordeeld

2.1.2. Oplossing

Een afwegingskader voor het eenduidig en transparant toetsen van de kapaanvragen.

Dit afwegingskader maakt het mogelijk om het verwijderingsbelang en de boomwaarde tegen elkaar af te wegen (bijlage 1).

Zowel voor het verwijderingsbelang als voor de boomwaarde worden punten gegeven. In het werkproces staat wie voor welke onderdelen punten geeft. Dat zijn medewerkers van de BEL combinatie van de clusters Vergunningen, Groen en in sommige gevallen op basis van een rapport van externen (bv bij schade). Voor het bepalen van de hoogte van de punten is gekeken naar andere gemeenten die dit systeem al langer gebruiken, waaronder Laren.

Aan beide kanten van de “weegschaal” worden de punten voor de verschillende onderdelen opgeteld. Een kapaanvraag wordt geweigerd als de boomwaarde hoger is dan het verwijderingsbelang.

Verwijderingsbelang

Bij een kapaanvraag moet de aanvrager aangeven welke redenen hij heeft voor het kappen van de boom. Er zijn 10 soorten verwijderingsbelang benoemd. Het kan gaan om overlast (bv. schaduw, belemmering bereikbaarheid), schade (bv. wortelopdruk, takken tegen de gevel), schaduw op zonnepanelen of bijvoorbeeld het in de weg staan bij bouwplannen.

Bij een kapaanvraag gaan we eerst na of de overlast is op te lossen zonder de boom te kappen. Bij bomen op openbaar terrein gebeurt dat door een ter zake deskundige medewerker van de BEL combinatie. Bij een particuliere boom moet de boomeigenaar zo nodig zelf een deskundige om advies vragen. Wortelopdruk is soms op te lossen door een boomspiegel groter te maken of door een deel van de oppervlakkige wortels weg te halen. Gladheid door blad- of vruchtval door extra te vegen. Soms kan ook het iets aanpassen van een bouwplan er voor zorgen dat een waardevolle boom kan blijven staan. In het Afwegingskader zijn mogelijke oplossingen beschreven (niet limitatief). Bij deze oplossingen moeten de kosten / inspanningen in verhouding staan tot de overlast en de boomwaarde.

De wet bepaalt dat geen onrechtmatige hinder mag worden toegebracht, maar ook dat enige mate van overlast van een boom geaccepteerd moet worden (zoals normale blad- en vruchtval en enige mate van schaduwwerking). Dit is ook in de afweging meegenomen.

We wegen mee of de gekapte boom wordt vervangen door een extra grote boom of meerdere nieuwe bomen, op of nabij dezelfde locatie.

Boomwaarde

De in de VFL benoemde weigeringsgronden zijn nu specifiek omschreven. De waarde Leefbaarheid heet nu Levensverwachting. Dit sluit beter aan bij de inhoud. Er zijn twee waarden toegevoegd, namelijk Cultuurhistorie en Klimaatadaptatie. Cultuurhistorisch waardevol zijn bijvoorbeeld herdenkingsbomen (zoals een Koninginneboom) of leibomen voor oude boerderijen. Klimaatadaptatie sluit aan bij de huidige en toekomstige bijdrage die een boom kan leveren aan het klimaat. Het gaat dan om zaken zoals koeling van de omgeving en het voorkomen van wateroverlast.

Buitenproportionele overlast

Soms is er sprake van grote overlast, terwijl op basis van het afwegingskader toch geen kapvergunning kan worden verleend. Denk aan een rij bomen met uitzonderlijk veel vruchtval of waarin een zeer luidruchtige vogelkolonie huist. In zo’n geval moet de aanvrager aantonen dat er sprake is van een bijzondere situatie. Wanneer de bomen op openbaar terrein staan vragen we de aanvrager ook om aan te tonen dat er draagvlak is in de buurt voor een kapaanvraag. Zo kunnen we het algemeen belang beter meewegen.

Zo nodig schakelt de gemeente een expert in op het gebied van de betreffende overlastsituatie. Deze beoordeelt de situatie en gaat na of een andere oplossing mogelijk is. Daarbij moeten de noodzakelijke inspanning/kosten van de oplossing in verhouding staan tot de Boomwaarde.

Wanneer in afwijking van het afwegingskader toch een kapvergunning wordt geadviseerd, dan wordt dit gemotiveerd en onderbouwd aan het college voorgelegd. Het college besluit of het inderdaad af wil wijken van het beleid.

2.2. Onnodige en onvolledige aanvragen

2.2.1. Waar lopen we tegenaan

Inwoners kunnen zelf niet goed toetsen of een kapvergunning nodig is. Hierdoor worden aan de ene kant onnodige aanvragen gedaan en wordt er aan de andere kant soms gekapt zonder de benodigde vergunning. Daarnaast zijn aanvragen soms onvolledig en/of onduidelijk. Informatie over het op een juiste manier aanvragen van een kapvergunning ontbreekt.

Een ander aspect is dat een groot deel van de aangevraagde vergunningen wordt verleend. Door de regels daar waar dat kan aan te passen, is niet langer een kapaanvraag nodig voor situaties waarin die altijd wordt verleend. Denk hierbij aan het aanvragen van een kapvergunning voor een minder waardevolle (dunne) boom.

Doel: Beperken van het aantal onnodige en onvolledige kapaanvragen.

2.2.2. Oplossingen

Heldere en goed vindbare regels.

Op de gemeentelijke website is informatie over het aanvragen van een kapvergunning makkelijk te vinden. De regels zijn helder beschreven. Aanvragers, belanghebbenden, etc., kunnen zien wanneer ze wel en niet een kapaanvraag moeten indienen. Een “bomenbeslisboom” helpt daarbij. Er is aangegeven welke informatie nodig bij een kapaanvraag. Er is beschreven welke stappen het proces doorloopt en wat de te verwachten doorlooptijd is. Voor het daadwerkelijk aanvragen van een kapvergunning wordt verwezen naar Omgevingsloket Online.

De regels verruimen waar dat kan en gewenst is.

De afgelopen jaren verleenden we ongeveer 85-90 % van de aangevraagde kapvergunningen.

We hebben kritisch gekeken naar de uitgangspunten in de VFL. Door de regels aan te passen, hoeft niet langer een kapaanvraag te worden gedaan voor situaties waarin we de vergunning (vrijwel) altijd verlenen. Het gaat dan om:

  • -

    Kapaanvragen voor dunne bomen. Bomen met een omtrek kleiner dan 95 cm (=30 cm doorsnede) zijn kapvergunningsvrij. Dit was 63 cm omtrek (= 20 cm doorsnede);

  • -

    Bomen die op de Europese Unielijst invasieve exoten staan alsmede Prunus serotina (Amerikaanse vogelkers oftewel bospest).

De EU heeft een lijst (Unielijst) samengesteld van invasieve soorten die schade kunnen (gaan) veroorzaken. Verspreiding van deze soorten in het wild moet zo veel mogelijk worden voorkomen.

Het is dan ook niet logisch een kapvergunning voor deze soorten te weigeren. Daarmee blijft de kans op uitzaaien van de soort immers in stand. De lijst wordt geregeld aangepast. Daarom verwijzen we in de VFL naar de lijst en benoemen we geen soorten. Op dit moment staan onderstaande bomen op de lijst: Ailanthus altissima (Hemelboom), Prosopis juliflora (Mesquite), Triadica sebifera (Talgboom), Acacia saligna (Wilgacacia). De Hemelboom komt vrij veel voor in Nederland, de andere soorten zeer zelden. De Bospest is een invasieve soort die al jarenlang alom bestreden wordt.

Voor bepaalde situaties voeren we een meldingsplicht in. Inwoners hebben niet altijd de (specialistische) kennis in huis om de situatie goed te beoordelen. Ook willen we vinger aan de pols kunnen houden bij uitzonderingssituaties. Zo voorkomen we vergissingen en meldingen van illegale kap die wel legaal blijkt te zijn. Het gaat om:

  • -

    Het dunnen van bomen;

  • -

    Kap vanwege besmettelijke ziekte;

  • -

    Noodkap;

  • -

    Bomen op de Unielijst lijst invasieve exoten alsmede Prunus serotina.

Coniferen van de soort Thuja, Chaemacyparis en Cupressoparis leilandii waren kapvergunningvrij. Hierdoor was voor bijvoorbeeld het rooien van een coniferenhaag geen kapaanvraag nodig. Maar coniferen in een haag zijn zelden zo dik dat ze kapvergunningsplichtig zijn. Terwijl individuele bomen van deze soort een hoge boomwaarde kunnen hebben. Coniferen beoordelen we nu op dezelfde manier als andere bomen, de stamomtrek bepaalt of ze kapvergunningsplichtig zijn.

Vruchtbomen, fijnsparren en kweekgoed die niet bedrijfsmatig worden gehouden zijn niet langer kapvergunningvrij. Denk bijvoorbeeld aan hoogstamfruitbomen in een park. Ook voor deze bomen bepaalt de stamomtrek of ze kapvergunningsplichtig zijn of niet.

2.3. Integraliteit vergunningen en aantal bezwaren

2.3.1. Waar lopen we tegenaan

Integraliteit

Bij de aanvraag van een vergunning zou gelijk ook gekeken moeten worden naar de benodigde andere vergunningen. Een veelgebruikt voorbeeld: bij een aanvraag bouwvergunning voor een garage kijk je gelijk of ook een uitritvergunning nodig is, of een kapvergunning voor de boom die op de plek van de garage en/of de uitrit staat. Dit loopt nog niet altijd goed, bijvoorbeeld omdat niet alle vergunningen tegelijkertijd worden aangevraagd.

Dit speelt ook bij een vergunningaanvraag voor bouwen op de bestemming bouwvlak. Door de vaststelling van het bestemmingsplan is al aangegeven dat hier gebouwd mag worden. Toch kan ook een kapaanvraag nodig zijn. Het gaat daarbij niet alleen om bomen die in de weg staan, maar ook om mogelijke indirecte schade. Zoals beschadiging van het wortelpakket door graafwerkzaamheden of door (tijdelijke) verlaging/verhoging van de grondwaterspiegel. Ook het veroorzaken van schade aan een boom valt onder de kapvergunningplicht. Soms kan dit door een kleine wijziging in het bouwplan of van het bouwvlak worden voorkomen. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat de afdeling vergunningen dit in een vroeg stadium aankaart. Als er geen redelijke oplossing mogelijk is wordt de kapvergunning verleend, al dan niet met herplantplicht.

Bezwaren

Aanvragers van een kapvergunning maken regelmatig bezwaar tegen het weigeren van de vergunning. Door het ontbreken van een helder en eenduidig toetsingskader is het lastig de weigering goed te onderbouwen, met name waar het gaat om individueel belang versus algemeen belang. Daardoor is er ruimte voor discussie / onenigheid tussen de verschillende afdelingen onderling of tussen de BEL en de bezwaarmaker.

Doel: efficiënte en integrale werkwijze

2.3.2. Oplossingen

Werkprocessen voor vergunningaanvragen en bezwaar- en beroepsprocedures, ondersteund door ICT.

De bestaande werkprocessen zijn waar nodig aangepast aan het nieuwe beleid. Het werkproces omvat onder meer de beoordeling van aanvraag van een kapvergunning (ontvankelijkheid), integrale afweging, beslissing college, publicatie, bezwaar- en beroepsprocedure, toezicht op naleving van eventuele gestelde voorwaarden. De benodigde middelen, zoals digitale formulieren, zijn ook aangepast. Alles is intern digitaal beschikbaar en waar nodig ook digitaal beschikbaar voor de aanvragers van een kapvergunning.

Dit alles met het oog op kortere doorlooptijden, minder overschrijdingen van doorlooptijden, minder (gegrond verklaarde) bezwaren, digitale afhandeling en helderheid voor de belanghebbenden.

Goede informatie voor de vergunningsaanvrager zowel bij toe- als bij afwijzen

De regels en informatie over hoe een kapvergunning aan te vragen zijn makkelijk vindbaar op de website. Aanvragers, belanghebbenden, etc., kunnen zien wanneer wel en niet een kapaanvraag moet worden ingediend en hoe deze moet worden ingediend. Er is helder uitgelegd welke stappen het proces doorloopt.

2.4. Overtreders kunnen niet (goed) worden aangepakt

2.4.1. Waar lopen we tegenaan

Op grond van de huidige VFL kunnen we overtreders niet goed aanpakken. Er zijn verschillende soorten overtredingen. In eerste instantie natuurlijk het kappen zonder de benodigde vergunning. Maar ook het drastisch snoeien (meer dan 20% van het kroonvolume) of zwaar beschadigen van de boom (inclusief het wortelpakket) en het niet voldoen aan de herplantplicht 1 .

Daarnaast speelt dat sommige inwoners de opgelegde sancties te laag vinden. De strafmaat staat niet in verhouding tot de overtreding.

Doel : Overtreders kunnen worden aangepakt en de strafmaat staat in verhouding tot de overtreding.

2.4.2. Oplossingen

De VFL biedt de gewenste mogelijkheden om te handhaven / boetes op te leggen.

De VFL wordt aangepast aan het nieuwe beleid. In de huidige VFL is niet opgenomen op welke gronden we sancties voor een kapvergunning kunnen opleggen.

De volgende sancties zijn mogelijk: het opleggen van herplantplicht, de last onder dwangsom en de last onder bestuursdwang. Per situatie wordt bepaald wat de meest passende sanctie is.

Herplantplicht:

Bij illegale velling kan het college een herplantplicht opleggen op grond van de VFL.

Dwangsom:

De gemeente kan een last onder dwangsom opleggen en bepaalt de hoogte van de dwangsom aan de hand van de ernst van de overtreding. Illegale kap is hierbij de meest ernstige overtreding, want die situatie is immers onomkeerbaar. De beeldbepalendheid van de vergunningsplichtige boom is niet te evenaren door plaatsing van een vervangende (jongere) boom.

Bestuursdwang:

De gemeente kan de last onder bestuursdwang toepassen als alternatief of ter vervanging van de last onder dwangsom. De boom wordt dan op kosten van de boomeigenaar herplant.

Aangifte:

Bij ernstige overtredingen kan de gemeente aangifte doen bij het Openbaar Ministerie op grond van de Wet economische delicten. Het OM bepaalt de hoogte van de boete.

De strafmaat staat in verhouding tot de waarde van de boom

Een aantal inwoners en bestuur vindt de sancties nu vaak te laag. Daardoor schrikken ze overtreders niet af. Bovendien is er nu geen mogelijkheid om bij een waardevollere boom een hogere boete op te leggen waarbij een boom terugkomt met een even hoge waarde. Vaak is het niet mogelijk om een boom van een bepaalde omvang te herplanten i.v.m. de overlevingskansen van die boom.

De hoogte van de sancties wordt bepaald in het sanctiebeleid en bij de wijziging van de VFL.

Werkprocessen voor handhaving, ondersteund door ICT.

Met een duidelijk werkproces kunnen we snel en adequaat optreden. De personen met de juiste kennis worden op het juiste moment betrokken (boa, groendeskundige, vergunningverlener, etc). Zo kunnen we bijvoorbeeld snel beoordelen of er sprake is van illegale kap en beslissen of de werkzaamheden stil moeten worden gelegd om erger te voorkomen.

2.5. Helder en efficiënt werkproces

2.5.1. Waar lopen we tegenaan

Bij het proces rond een kapvergunningaanvraag zijn meerdere afdelingen betrokken: Vergunningen, Handhaving en Juridische Zaken en OR/RO. De samenwerking en overdracht van stukken gaat in de meeste gevallen goed, maar er zijn geen duidelijke afspraken gemaakt over bijvoorbeeld de werkwijze, over de aanlevering van stukken, doorlooptijden en de overdracht van dossiers. Hierdoor is er kans op misverstanden en onnodige vertraging.

Doel: Helder en efficiënt werkproces

2.5.2. Oplossingen

Alle te doorlopen stappen in het werkproces zijn beschreven, inclusief de doorlooptijden.

Zoals gezegd zijn in het proces meerdere afdelingen betrokken. Maar er zijn ook meerdere processen, zoals een vergunningaanvraag voor de kap van een boom, een bouwaanvraag waarbij kap van een boom nodig lijkt en illegale kap. Soms zijn dit losse processen en soms raken ze elkaar. We brengen alle stappen in beeld en wie de betrokkene is per stap. Zo kunnen we efficiënt het proces doorlopen.

De benodigde middelen, zoals digitale formulieren, zijn beschikbaar.

Het bestaande digitale systeem (Open Wave) wordt geoptimaliseerd voor dit proces. Alle onderdelen krijgen hierin een plek. Denk aan de vergunningaanvraag en het beoordelen van de kapaanvraag. Maar ook het rapport van boa of Groendeskundige bij illegale kap kan via een sjabloon in Open Wave. Aanvragen worden digitaal via het bestaande omgevingsloket ingediend. Daarnaast komt zoals al benoemd de nodige informatie op de gemeentelijke website te staan.

3. Financiële herplantplicht

Doel

Bij een kapvergunning leggen we doorgaans herplantplicht op om zo het bomenbestand op peil te houden. Als herplant op eigen terrein niet mogelijk is moet de eigenaar een financiële vergoeding betalen die in verhouding staat tot de waarde van de te herplanten boom (“financiële herplantplicht”). Hiermee bekostigen we herplant op openbaar terrein.

Financiële compensatie bij kapvergunningaanvraag

Bij het opleggen van herplantplicht kijken we naar de plaatselijke situatie. In de meeste gevallen, waarbij een of enkele bomen gekapt worden, zal sprake zijn van 1 op 1 vervangen. Daarbij kan wel gekozen worden voor een andere boomsoort of een betere plek in de tuin. We houden ook rekening met de “toekomstbestendigheid” van de nieuwe boom. Kan de boom op die plek ook tot volle wasdom komen? Als er sprake is van het dunnen van bomen leggen we geen herplantplicht op.

Wanneer er sprake is van kap van een grotere hoeveelheid bomen bekijken we in een vroeg stadium of inpassen van de meeste / meest waardevolle bomen mogelijk is. Bijvoorbeeld wanneer er bomen gekapt moeten worden als gevolg van (woning)bouw of (grootschalige) renovatie van de openbare ruimte. In deze gevallen stellen we een herplantplan verplicht waarbij in redelijkheid gekeken wordt naar aan de ene kant het belang van eigenaar c.q. de omgeving en aan de andere kant de boomwaarde. Als binnen het plan onvoldoende ruimte is voor redelijke herplant leggen wij een financiële herplantplicht op.

Voor de financiële waarde / vergoeding worden bedragen vastgesteld op basis van de boomgrootte (de hoogte die ze bereiken als volwassen boom):

  • -

    grote boom > 15 meter

  • -

    middelgrote boom 8-15 meter

  • -

    kleine boom < 8 meter

Het bedrag is opgebouwd uit kosten voor:

  • -

    leveren en planten boom

  • -

    maken plantgat inclusief bodemverbetering

  • -

    3 jaar nazorg.

De eigenaar betaalt zo de reële kosten voor aanplant op openbaar terrein. Deze kosten zijn wel hoger wanneer ze zelf zouden herplanten.

Sancties

Zoals in paragraaf 2.4.2 is aangegeven kunnen sancties worden opgelegd bij illegale kap, naast de herplantplicht. Deze bedragen worden ook gebruikt voor nieuwe aanplant elders op openbaar terrein.

Uitgangspunten bij herplant uit financiële compensatie of sancties

De gemeente draagt zorg voor de herplant, op openbaar terrein in eigendom van de gemeente. De ingekomen bedragen worden alleen gebruikt voor:

  • -

    Aankoop en leveren van de boom;

  • -

    plantkosten, zo nodig ondergrondse voorzieningen, nazorg;

  • -

    eventuele kosten planvoorbereiding (ontwerp, klikmelding etc.);

De maat en soort van de aan te planten boom is afhankelijk van de plantlocatie. We herplanten alleen op locaties waar de boom ook tot volle wasdom kan komen. Op deze manier worden de bomen niet één op één herplant, maar zorgen we er wel voor dat de nieuwe bomen toekomstbestendig zijn.

NB: Als de gemeente zelf ergens bomen moet kappen nemen we herplant op de gebruikelijke wijze op in het plan. Daar is de financiële herplantplicht niet voor bedoeld.

We besteden de bijdragen in het plantseizoen (november t/m maart) volgend op het tijdstip van het vellen van de boom of uiterlijk één plantseizoen later. Hiervoor wordt ieder jaar een plantplan inclusief kostenraming gemaakt.

4. Begrippenlijst

Bebouwde kom

De bebouwde kom van de gemeente, vastgesteld overeenkomstig artikel 4.1, sub a, jo. artikel 9.9, eerste lid, Wet natuurbescherming.

Belanghebbende

Degene die binnen 100 meter van de boom woont of degene die tussen de 100 en 200 meter van de boom woont en vanuit de woning zicht heeft op de te kappen boom en organisaties waarbij uit hun statuten blijkt dat zij opkomen voor het belang van de natuur.

Bevoegd gezag

Bestuursorgaan dat bevoegd is tot het nemen van een besluit ten aanzien van een aanvraag om een omgevingsvergunning of ten aanzien van een al verleende omgevingsvergunning (conform artikel 1.1 eerste lid Wet algemene bepalingen omgevingsrecht).

Boa

Buitengewoon opsporingsambtenaar.

Bomenbeslisboom

Stroomschema als hulpmiddel om stapsgewijs te bepalen of een kapvergunning moet worden aangevraagd of niet.

Boom

Een levend, houtachtig, overblijvend gewas dat bestaat uit één of meerdere stammen die zich op zekere hoogte boven de grond vertakt respectievelijk vertakken.

Boomgrootte

Indeling van bomen in drie klassen volgens de hoogte die ze bereiken als volwassen boom.

1e grootte: boomsoorten hoger dan 15 meter

2e grootte: boomsoorten tussen 8 en 15 meter

3e grootte: boomsoorten lager dan 8 meter

Boomwaarde

Een optelling van punten voor verschillende waarden van een boom, zoals natuur- en landschappelijke waarde, stads- en dorpsschoon en de bijdrage aan klimaatadaptatie. De waarden zijn benoemd in het Afwegingskader.

Cultuurhistorie

Een boom is cultuurhistorisch waardevol als deze een rol van betekenis speelt in de geschiedenis van zijn omgeving. Te denken valt aan bomen die herinneren aan gebeurtenissen of bomen die een bepaald punt markeren.

Deskundige

Iemand die door beroep, studie of ervaring in het bijzonder bevoegd is tot het beoordelen van een zaak of het uitvoeren van een taak vaak van specialistische aard.

Dunnen

Vellen uitsluitend bedoeld als verzorgingsmaatregel ter bevordering van groei van na dunning overblijvende houtopstand.

Gemeentelijke boom

Boom die zich bevindt op grond waarvan de gemeente eigenaar is.

Hakhout

Eén of meer bomen of boomvormers die, na te zijn geveld, opnieuw op stronk uitlopen.

Herplantplicht

De plicht om een gekapte boom te vervangen voor een nieuwe boom dan wel een aanwezige boom te verplanten.

Hoogstam fruitboom

Een boom waarvan de vertakking met gesteltakken begint op minimaal 160 cm hoogte en eetbare vruchten geeft.

Houtopstand

Hakhout, houtwal of één of meer bomen.

Houtwal

Lijnvormige beplanting met bomen en/of struiken.

Kandelaberen

Het snoeien van de kroon van een boom, waarbij de takken tot ongeveer de helft van hun lengte wordt teruggesnoeid.

Kappen

Zie vellen.

Kapvergunning

Een omgevingsvergunning voor het vellen van een boom.

Kapvergunningsplichtige boom

Een boom die, op grond van de regels in de VFL niet gekapt mag worden zonder een omgevingsvergunning voor het vellen van een boom.

Klimaatadaptatie

De huidige en toekomstige bijdrage die een boom kan leveren aan het aanpassen aan de klimaatverandering. Het gaat dan om zaken zoals koeling van de omgeving en het voorkomen van wateroverlast.

Knotten

Periodiek geheel of gedeeltelijk verwijderen van uitgelopen takhout tot op de oude snoeiplaats.

Noodkap

Het kappen van een boom kappen omdat er acuut gevaar is voor schade aan de omgeving of personen.

Omgevingsvergunning voor het vellen van een boom

Kapvergunning.

Particuliere boom

Boom die zich bevindt op grond waarvan de eigenaar een ander dan de gemeente is.

Snoeien

Weghalen of inkorten van takken omdat ze dood, ziek of verkeerd geplaatst zijn, of omdat ze de vrije doorgang van het verkeer belemmeren, met een maximum van 20% van het kroonvolume en met behoud van de natuurlijke kroonvorm.

Unielijst invasieve exoten

De Europese Unielijst voor zorgwekkende invasieve uitheemse soorten. Sinds augustus 2016 geldt een Europees verbod (EU-exotenverordening 1143/2014) op bezit, handel, kweek, transport en import van een aantal schadelijke exotische planten en dieren. Deze soorten staan op genoemde Unielijst.

Vellen

Rooien, kappen met inbegrip van verplanten, snoeien van meer dan 20% van het kroonvolume, alsmede het handelen en nalaten van handelingen, zowel boven- als ondergronds, die de dood of ernstige beschadiging of ontsiering van houtopstand ten gevolge kunnen hebben.

Verschijningsvorm

De boom of houtopstand komt in een specifieke / uitzonderlijke vorm voor. Bijvoorbeeld knotvorm, haag- zuilvorm of als leiboom.

Verwijderingsbelang

Een optelling van de punten voor verschillende vormen van overlast, zoals door wortels opgedrukte bestrating, schaduw in tuinen of op zonnepanelen, blad- en vruchtval, overhangende takken of slechte bereikbaarheid door te smalle trottoirs. De waarden zijn benoemd in het Afwegingskader.

VFL

Verordening fysieke leefomgeving Blaricum 2023

(voorheen APV: Algemene plaatselijke verordening Blaricum)

Ondertekening

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 28 maart 2024

mevrouw T.D. de Jong

griffier

mevrouw Drs. B.M. de Reijke, MBA

Voorzitter

AFWEGINGSKADER BEOORDELEN KAPAANVRAAG

Dit afwegingskader is bedoeld voor het beoordelen van een aanvraag voor het kappen van een kapvergunningsplichtige boom. Of een boom kapvergunningsplichtig is of niet staat in de VFL (Verordening fysieke leefomgeving Blaricum, voorheen APV: Algemene Plaatselijke verordening).

Het afwegingskader geld zowel voor particuliere als voor gemeentelijke bomen.

Het afwegingskader bestaat uit twee tabellen, Boomwaarde en Verwijderingsbelang.

Met de Boomwaarde bepalen we op welke gronden we een kapaanvraag zouden willen weigeren. Met het Verwijderingsbelang bepalen we op welke gronden we een kapaanvraag zouden willen verlenen. Voor de verschillende onderdelen worden punten gegeven.

Als het puntenaantal bij Verwijderingsbelang hoger is dan de punten voor Boomwaarde, dan wordt de kapvergunning verleend, anders niet.

Boomwaarde:

De Boomwaarde is de waarde van de bomen voor de omgeving en voor de natuur. Onder boomwaarde verstaan we bijvoorbeeld natuur- en landschappelijke waarde, stads- en dorpsschoon. Ook de verschijningsvorm van een boom (zoals leibomen), zeldzame soorten of hoge leeftijd spelen mee. Daarnaast zijn cultuurhistorische en ecologische waarden van belang.

Verwijderingsbelang:

In het verwijderingsbelang zijn verschillende vormen van overlast opgenomen. Bijvoorbeeld door wortels opgedrukte bestrating, schaduw in tuinen of op zonnepanelen, blad- en vruchtval of overhangende takken. Maar ook slechte bereikbaarheid door te smalle trottoirs. De punten voor verwijderingsbelang worden alleen toegekend wanneer oplossingen niet mogelijk of moeilijk uitvoerbaar zijn; de oplossingen hoeven alleen te worden uitgevoerd als er daadwerkelijk sprake is van overlast. En bovendien moeten de noodzakelijke inspanning/kosten van de oplossing in verhouding staan tot de Boomwaarde. Sommige vormen van overlast kunnen veel punten krijgen, maar wettelijk dient ook enige vorm van overlast geaccepteerd te worden in het algemeen belang.

Ruimtelijke plannen

Een andere reden om een boom te willen kappen zijn ruimtelijke plannen waarbij de boom “in de weg staat”. Denk aan een aanbouw, bouw van een garage of zwembad, aanleg van een uitrit of sloop/nieuwbouw. Het zoeken naar een oplossing geldt hier nadrukkelijk ook. Oftewel: met de aanvrager van de vergunning wordt overlegd of het plan zodanig kan worden aangepast dat de waardevolle boom behouden kan blijven. Daarbij gaat het niet om de “stip op de kaart” maar om de bovengrondse en ondergrondse groeiruimte die de boom nodig heeft. Het is noodzakelijk dit al in een vroeg stadium van de planvorming te bekijken, bijvoorbeeld bij een principeverzoek. Als er geen of weinig mogelijkheid is om het plan aan te passen wordt een kapvergunning verleend. Dan is er sprake van een dringende reden. Deze stap wordt opgenomen in het werkproces.

Boomwaarde

Waarden

Punten1

Toelichting

Natuur2

De boom is van belang als voedsel- , schuil- of nestplaatst of op een andere manier van belang voor andere planten en/of dieren.

Belang van bomen voor andere planten/dieren, zie tabel 1:

  • 10

    Meer dan 150 soorten

    5

    100-150 soorten

    3

    50-100 soorten

    1

    Minder dan 50 soorten

Het belang van een boom voor insecten geeft een indicatie voor het belang voor de natuur/biodiversiteit in het algemeen.

Landschap

De boom maakt onderdeel uit van een karakteristiek landschappelijk element of landschappelijke structuur

  • 10

    De boom maakt onderdeel uit van een van de structuren of kenmerken zoals aangegeven op de Groenstructuurkaart behorend bij het Beleidsplan Groenbeheer 2023-2038, met uitzondering van Buurt- en wijkgroen

    5

    Sluit direct aan op een van bovenstaande structuren of kenmerken

Structuren:

lanen, bomenrijen, bijzondere groene plekken

Kenmerken:

Engen, boskavels, Bos&heide, weide, Natuur Netwerk Nederland

Stads- en dorpsschoon

De boom maakt onderdeel uit van een beschermd dorpsgezicht, of accentueert een karakteristieke structuur in het dorp.

  • 10

    Onderdeel van een beschermd stads- en dorpsgezicht

    1

    Vormt een geheel met het dichtstbijzijnde huis / huizen

Beschermd stads en dorpsgezicht zijn vastgesteld5.

Onder andere de geschoren linden voor het woongedeelte van het huis, zijn daarin genoemd.

Beeldbepalend

De boom valt op / springt in het oog.

  • 10

    Onderdeel van een belangrijke rij of groep bomen

    10

    Valt op door hoogte, dikte, vorm en/of leeftijd

    5

    Vormt een herkenningspunt in het landschap

    5

    Vestigt de aandacht op iets dat typerend is voor Blaricum

Bij vorm kan het gaan om de natuurlijke vorm maar ook om lei-, knot- of gekandelaberde bomen.

Bomen die bij Cultuurhistorie al punten hebben gekregen voor snoeivorm krijgen die hier niet opnieuw.

 

Cultuurhistorie3

De boom speelt een rol van betekenis in de (plaatselijke) geschiedenis

  • 5

    Onderdeel van een gemeentelijk- of rijksmonument, buiten het beschermd dorpsgezicht

    5

    Herdenkingsboom, geplant ter gelegenheid van belangrijke (lokale) gebeurtenis; bijvoorbeeld geboorte of huwelijk van prins(es)

    5

    Bomen met cultuurhistorische waarde zoals leilinden als zonnescherm voor een boerderij, als onderdeel van een historische tuin/parkaanleg, markeringsbomen van een (voormalige) grens

    5

    (Knot) bomen langs historische linten

    Min 504

    Bomen in een gebied met het kenmerk engen

    zoals aangegeven op de Groenstructuurkaart behorend bij het Beleidsplan Groenbeheer 2023-2038

Monumenten zijn vastgelegd in een adressenlijst6. Let op: buiten beschermd dorpsgezicht, voorkom dubbeltelling.

Herdenkingsbomen zijn vastgelegd in Greenpoint

Inschatting door toetser, zo nodig advies vragen aan ter zake kundige collega.

Het kenmerk van engen is de openheid.

Levensverwachting

De conditie van de boom: gezondheid en beschadigingen.

  • 10

    Meer dan 15 jaar

    De conditie van de boom is heel goed en er zijn geen beschadigingen. De groeiplaatsomstandig-heden zijn ook goed. Binnen een termijn van 15 jaar worden geen problemen verwacht.

    5

    10-15 jaar

    De conditie van de boom is goed en er zijn geen beschadigingen. De groeiplaatsomstandigheden zijn ook goed. Binnen een termijn van 10-15 jaar worden geen problemen verwacht.

    1

    3-10 jaar

    De conditie van de boom is niet optimaal en/of er zijn kleine/ middelgrote beschadigingen. Verwacht mag worden dat ‘herstel’ van de boom mogelijk is.

    Min 504

    Minder dan 3 jaar

    De conditie van de boom is slecht en/of er zijn grote beschadigingen. Naar verwachting moet de boom binnen 3 jaar gerooid worden.

 

Klimaatadaptatie

Bomen leveren een (huidige of toekomstige) bijdrage aan de klimaatadaptatie.

De punten per boom zijn gebaseerd op de bijdrage aan

  • -

    beperken opwarming / verkoeling

  • -

    Interceptie neerslag (vasthouden)

  • -

    vastleggen CO2

Zie tabel 2 voor de puntentelling.

Beperken opwarming door schaduw en verdamping is gekoppeld aan de hoeveelheid bladmassa van een boom.

Interceptie neerslag: het (tijdelijk) vasthouden van water op blad, takken en stam is afhankelijk van de dichtheid van de kroon, bladsoort (bv altijd groen of ruw) en schorstype

CO2 vastleggen is afhankelijk van de volume van het hout (boven- en ondergronds) en groeisnelheid.

Tabel 1: Top 20 inheemse boomsoorten voor insecten (Bron: Insecten op inheemse en uitheemse boomsoorten.

http://dendrologie.nl/wp-content/uploads/Insecten-op-inheemse-en-uitheemse-boomsoorten.pdf)

Meer dan 150 soorten

 

100-150 soorten

 

50-100 soorten

 

Minder dan 50 soorten

Wilg

Zomer en Winter eik

Zachte en Ruwe berk Eenstijlige meidoorn

Populier

Grove den

Sleedoorn

450

423

334

209

189

172

153

Zwarte Els

Iep

Wilde appel

Hazelaar

141

124

118

106

Beuk

Fijnspar

Gewone es

Wilde lijsterbes

Linde

Haagbeuk

98

70

68

58

57

51

Overige boomsoorten

Tabel 2: Bijdrage bomen aan klimaatadaptatie. Bron: Groen in de stad, soortenlijst, Wageningen University & Research` https://edepot.wur.nl/460540 

Pnt

Boomsoort

Pnt

Boomsoort

Pnt

Boomsoort

Pnt

Boomsoort

3

Acer buergerianum

6

Chamaecyparis lawsoniana

8

Picea abies

9

Salix alba

6

Acer campestre

5

Cornus mas

5

Picea pungens

8

Salix babylonica

7

Acer negundo

5

Corylus colurna

8

Pinus nigra

6

Salix x sepulcralis

9

Acer platanoides

5

Crataegus coccinea

6

Pinus strobus

5

Sambucus nigra

9

Acer pseudoplatanus

5

Crataegus x lavallei

8

Pinus sylvestris

6

Sophora japonica

8

Acer rubrum

5

Crataegus monogyna

9

Platanus occidentalis

6

Sorbus aria

9

Acer saccharinum

3

Elaeagnus angustifolia

9

Platanus orientalis

6

Sorbus aucuparia

6

Acer tataricum ssp. Ginnala

9

Fagus sylvatica

9

Platanus x acerifolia

4

Sorbus intermedia

9

Aesculus hippocastanum

8

Fraxinus angustifolia

9

Populus alba

4

Sorbus latifolia

7

Aesculus x carnea

9

Fraxinus excelsior

9

Populus nigra

3

Sorbus x thuringiaca

7

Alnus cordata

7

Fraxinus ornus

9

Populus tremula

5

Tamarix gallica

7

Alnus glutinosa

6

Fraxinus pennsylvanica

9

Populus x canadensis

8

Taxodium distichum

6

Alnus incana

7

Ginkgo biloba

9

Populus x canescens

7

Taxus baccata

5

Alnus spaethii

8

Gleditsia triacanthos var. inermis

8

Prunus avium

7

Thuja occidentalis

3

Amelanchier arborea

5

Gymnocladus dioicus

5

Prunus cerasifera

7

Thuja plicata

4

Amelanchier lamarckii

6

Ilex aquifolium

4

Prunus cerasus

9

Tilia americana

8

Betula nigra

9

Juglans nigra

6

Prunus maackii

9

Tilia cordata

6

Betula papyrifera

9

Juglans regia

6

Prunus padus

9

Tilia platyphyllos

8

Betula pendula

5

Koelreuteria paniculata

5

Prunus sargentii

9

Tilia tomentosa

8

Betula pubescens

8

Larix decidua

4

Prunus serrulata

9

Tilia x europaea

5

Betula utilis

8

Liquidambar styraciflua

4

Prunus spinosa

4-7

Ulmus cv's

8

Carpinus betulus

9

Liriodendron tulipifera

3

Prunus virginiana 'Shubert'

7

Ulmus laevis

9

Castanea sativa

5

Magnolia grandiflora

4

Pyrus calleryana

7

Ulmus pumila

6

Catalpa bignonioides

5-8

Magnolia spp

9

Quercus cerris

7

Zelkova serrata

6

Cedrus atlantica

5

Malus baccata

9

Quercus coccinea

 
 

6

Cedrus deodara

5

Malus tschonoskii

9

Quercus frainetto

 

6

Cedrus libani

5

Malus cv's

8

Quercus ilex

 

8

Celtis australis

6

Metasequoia glyptostroboides

7

Quercus palustris

 

8

Celtis occidentalis

6

Morus alba

9

Quercus petraea

 

7

Cercidiphyllum japonicum

6

Morus nigra

9

Quercus robur

 

6

Cercis canadensis

5

Parrotia persica

9

Quercus rubra

 

6

Cercis canadensis

7

Paulownia tomentosa

8

Robinia pseudoacacia

 

Voetnoten:

  • 7.

    Verwijderingsbelang

TYPE OVERLAST6

OPLOSSINGEN (niet limitatief)1

WAARDERING VERWIJDERINGSBELANG6

Wortelwerking

Van hinder door wortelwerking is sprake als:

  • -

    Grote hoogteverschillen ontstaan in de verharding (> 3 cm) waardoor opritten, wegen en voet- of fietspaden slecht of niet toegankelijk zijn;

  • -

    Water niet voldoende snel kan worden afgevoerd vanaf wegen;

  • -

    Aantoonbaar door boomwortels schade (scheuren of ontwrichting) aan woningen, riolering of andere elementen zoals tuinmuren is of zal ontstaan.

Wortelwerking op terrein van de gemeente:

De hieronder staande oplossingen worden altijd gecombineerd met groeiplaats-verbetering en uitgevoerd in overleg met een deskundige2:

  • -

    Oude leidingen vervangen door moderne kunststof buizen en koppelingen.

  • -

    Verruimen van de boomspiegel.

  • -

    Verwijderen van enkele oppervlakkige wortels (maximaal 4 cm dik).

  • -

    Gefaseerde wortelsnoei (indien mogelijk).

  • -

    Ophogen van de verharding met maximaal 10 cm (indien voorgaande opties niet mogelijk zijn).

  • -

    Verstevigen constructie van woningen en tuinmuren.

  • -

    Herinrichting van de omgeving van de boom.

  • -

    Wortelwerking op particulier terrein: het staat de inwoners vrij om de op hun erf groeiende wortels te verwijderen, zolang de vitaliteit en stabiliteit van de boom niet in gevaar komen.

Wortelopdruk

0-3 cm: 0 punten. Tot 3 cm wordt (wettelijk) acceptabel geacht. 

3-5 cm: 2 punten per m2

5-10 cm: 5 punten per m2

> 10 cm: Als voor de wortelopdruk geen oplossing is (zie kolom hiernaast): kapvergunning.

Wortelschade:

Bij aantoonbare schade aan openbare of private gevels/ fundering van gebouwen, riolering/afvoer, verharding, erfscheiding wordt een maatwerkoplossing gezocht. Is de oplossing niet of moeilijk uitvoerbaar: kapvergunning.

Bij grote bomen (>15 meter) op minder dan 2 meter van bebouwing kan wortelschade niet uitgesloten worden: 50 punten. 

Takschuring

Van takschuring is sprake als takken tegen delen van een gebouw aan komen en daarbij:

  • -

    Schade ontstaat (zoals afschuren van verf, schade aan dakgoten of dakpannen).

  • -

    Ongewenst geluid ontstaat.

Snoei van de kroon in overleg met een deskundige2. De natuurlijke groeivorm5 van de boom moet behouden blijven.

  • -

    Takschuring niet oplosbaar door snoei:50 punten

Lichtreductie / schaduw

Van lichtreductie is sprake als een boom van invloed is op de lichtinval in een leef- of werkruimte of een tuin.

De mate van lichtreductie is afhankelijk van de situering van de boom ten opzichte van de zon en woning/tuin, de grootte van de tuin/woning, de omvang van de boom en van de dichtheid van de kroon.

Schaduw op zonnepanelen:

Zie de tabel hieronder

Snoei van de kroon in overleg met een deskundige2. De natuurlijke groeivorm5 van de boom moet behouden blijven

Indien sprake is van gevaar door gladheid door bv mos, vruchten of bladeren: extra veegbeurt

Schaduw op woning of tuin, zie toelichting onderaan:

  • Tuin op het

    Boom

    punten

    zuiden

    Grote boom (> 15 meter)

    10

    zuiden

    Middelgrote boom (8- 15 meter)

    5

    zuiden

    Kleine boom (< 8 meter)

    3

    westen

    Grote boom (> 15 meter)

    5

    westen

    Middelgrote boom (8- 15 meter)

    3

    westen

    Kleine boom (< 8 meter)

    1

    oosten

    Grote boom (> 15 meter)

    3

    oosten

    Middelgrote boom (8- 15 meter)

    1

    oosten

    Kleine boom (< 8 meter)

    0

    noorden

    Grote boom (> 15 meter)

    1

    noorden

    Middelgrote boom (8- 15 meter)

    0

    noorden

    Kleine boom (< 8 meter)

    0

De boom veroorzaakt gladheid (door mos, vruchtval, of andere oorzaken): 2 punten3

Belemmering van openbare verlichting

Van belemmering van openbare verlichting is sprake:

  • -

    In de periode mei tot oktober als de armatuur van een lichtmast zich in de boomkroon bevindt én de boom een dichte kroon heeft die weinig licht doorlaat (conform: ‘Van den Berk over bomen’ ISBN: 90-807408-5-3).

  • -

    In het gehele jaar als de armatuur van een lantaarnpaal zich in de boomkroon van een wintergroene boom bevindt.

  • -

    Snoeien in de kroon in overleg met een deskundige2.

  • -

    De kroon van de boom tot boven het verlichtingselement opkronen.

  • -

    Mast verplaatsen.

  • -

    Ander type mast plaatsen.

Overlast door belemmering van verlichting zal nagenoeg altijd oplosbaar zijn met technische maatregelen. 0 punten

Ziekten, plagen, parasitaire schimmels, insecten en andere dieren

Van deze vormen van overlast is sprake als deze zijn aangetoond door een deskundige2.

  • -

    Bij zeer besmettelijke ziekten en plagen (bv iep-ziekte, boktor) wordt overgegaan tot noodkap.

  • -

    Bij overige ziekten en plagen worden zo nodig en mogelijk passende maatregelen (voldoen aan de inspanningsverplichting) genomen door de eigenaar van de boom.

  • -

    Zeer besmettelijke ziekten of ernstige aantasting door parasitaire schimmels (aangetoond door een deskundige2) zijn altijd reden tot noodkap. Geen puntentelling.

  • -

    Overige ziekten, plagen, aantastingen: 3 punten3

  • -

    Bomen met hars, luis, vogelkolonies en dergelijke boven parkeerplaats: 5 punten 

  • -

    Kans op gladheid, zie: Schaduwwerking.

Bladval

In het najaar kan bladval leiden tot hinder, zoals het in huizen binnenwaaien van blad en het bedekt raken van verhardingen, gazons en borders, rieten daken met dood blad. Dit is echter een natuurlijk verschijnsel dat bij bomen hoort en moet dan ook als zodanig geaccepteerd worden.

  • -

    Geven van voorlichting (over het nut van een bladerdek en de bladcampagne).

  • -

    Adviseren om verstopte dakgoten te voorkomen door het monteren van een bladrooster op de dakgoot (door en op kosten van de eigenaar van het pand).

Bladval: 1 punt3

Kans op gladheid, zie: lichtreductie / schaduw

Bladval op rieten dak: zie overhangende takken

Vruchtval

Treedt op in de zomer en het najaar wanneer de vruchten rijp zijn en uit de bomen vallen. Dit is een natuurlijk verschijnsel dat bij bomen hoort en moet dan ook als zodanig geaccepteerd worden. Van overlast wordt gesproken als:

  • -

    Vruchtbomen in of nabij verharding staan en de vruchtval overlast op openbaar verhard terrein veroorzaakt;

  • -

    Vruchtbomen in gemeentelijk eigendom zijn en de vruchtval overlast veroorzaakt op particulier terrein;

  • -

    In de directe omgeving van bomen met harde vruchten zoals eiken, paardenkastanjes en boomhazelaars gemarkeerde parkeervoorzieningen aanwezig zijn en geen alternatieve parkeermogelijkheden aanwezig zijn.

  • -

    Bij harde vruchten: extra veegbeurt indien sprake is van gevaar door gladheid.

  • -

    Situaties met zachte vruchtdragende bomen boven verhardingen: extra inspanning leveren d.m.v. bijvoorbeeld veegrondes indien sprake is van gevaar of ernstige hinder.

  • -

    Hinder door val van harde vruchten boven parkeerplaatsen: 10 punten

  • -

    Hinder door overmatige en langdurige vruchtval: zie: Buitenproportionele overlast

  • -

    Kans op uitglijden: zie Schaduwwerking

  • -

    Overige hinder door vruchtval: 0 punten3

  • -

    Vruchtval op rieten dak: zie overhangende takken

Allergie

Van bomen afkomstig stuifmeel en pollen kunnen allergische reacties veroorzaken (hooikoorts).

Goede voorlichting: www.pollennieuws.nl geeft informatie en tips over pollen en hoe de burger zelf om kan gaan met de allergie.

Stuifmeelallergie:

  • -

    bomen genoemd in de pollenkalender7 op www.pollennieuws.nl : 1 punt3

  • -

    overige bomen: 0 punten

Overhangende takken

Bomen nabij de erfgrens kunnen door hun overhangende takken voor overlast zorgen, zoals gebrek aan zonlicht, bladval etc.

In het najaar kunnen overhangende takken boven een rieten dak door blad- of vruchtval voor overlast zorgen.

Het staat de buren vrij om, na aanmaning van de boomeigenaar, de over hun erf hangende takken weg te snoeien, zolang de vitaliteit en natuurlijke groeivorm van de boom niet in gevaar komen en in overleg met een deskundige2 . Goed nabuurschap heeft hier echter de voorkeur. In conflicten tussen buren is de gemeente geen partij.

Overhangende takken:

  • -

    De takken bedekken <10% van de oppervlakte van het dakvlak of het erf: 1 punt3

  • -

    Idem voor 10-20%: 5 punten

  • -

    Idem voor > 20%: 10 punten

Overlast door blad- en/of vruchtval op een rieten dak: 2 punten.

Overlast door schaduwwerking, blad- of vruchtval, takschuring: zie aldaar.

Belemmering bereikbaarheid

Bijvoorbeeld te smalle doorgang voor rolstoelen, kinderwagens, scootmobiels

Herinrichting straatprofiel, bijvoorbeeld in plaats van twee zijden met bomen en smal trottoir deze om te vormen tot één zijde met voldoende breed trottoir en een zijde met smaller trottoir en bomen.

Indien niet oplosbaar:

50 punten

Vrijwillige herplant

Bij een groter aantal of grotere plantmaat dan de verplichte herplant.

Indien na kap de verplichte herplant uitgevoerd wordt met bomen van een hogere boomgrootte de dan de te kappen boom of wanneer minimaal 2x zoveel bomen worden geplant dan de verplichte herplant, dan weegt dit mee bij het verwijderingsbelang.

Op dezelfde locatie: 5 punten

Nabij dezelfde locatie: 3 punten

Elders: 0 punten

Schaduw op zonnepanelen:

Het beoordelen van een aanvraag voor kap met als reden / een van de redenen schaduw op een zonnepaneel gaat in 3 stappen:

1e stap : we beoordelen de aanvraag volgens het afwegingskader. Als de boom op basis daarvan gekapt mag worden wordt niet apart op zonnepanelen getoetst.

2e stap: Mag de boom niet gekapt worden dan kijken we naar de boomwaarde. Als deze 40 punten of meer is dan gaat het om een zeer waardevolle boom en verlenen we geen kapvergunning, ook al wordt aan de voorwaarden bij de 3e stap voldaan. De maximale score voor boomwaarde is 64 punten.

3e stap: we toetsen de aanvraag op onderstaande voorwaarden

Voorwaarden

Toelichting

  • 1.

    De aanvraag kan alleen gedaan worden voor bomen op het eigen perceel die schaduw geven op een eigen zonnepaneel;

  • 2.

    Er is geen (andere) geschikte plek op het terrein voor de zonnepanelen, waarbij kap niet nodig is;

  • 3.

    Het minimale productievermogen van de zonne-installatie is 1500 W;

  • 4.

    De jaaropbrengst van de zonne-installatie is ten minste 30% minder dan bij dezelfde installatie zonder obstructie van de te kappen boom/bomen. Dit wordt door de aanvrager aangetoond op basis van een rapport van een ter zake deskundige.

  • 5.

    Het rendementsverlies treedt alleen op bij de zonnepanelen die in de schaduw liggen, en zijn niet het gevolg van serieschakeling van panelen.

  • 6.

    Bij de kapvergunning wordt altijd herplantplicht opgelegd voor herplant van een boom op eigen terrein. De aan te planten boom:

    • a.

      heeft een minimale plantmaat van de is 20-25 cm omtrek op 1,00 meter hoogte;

    • b.

      is minimaal van dezelfde boomgrootte (zie begrippenlijst, in tabellen is aangegeven elke boomsoort welke grootteklasse heeft)

    • c.

      heeft een natuurlijke verschijningsvorm (het mag geen lei- knot of gekandelaberde boom zijn / worden.)

  • 7.

    Zonnepanelen moeten zijn aangebracht voordat eventuele kap mag worden uitgevoerd.

  • 1.

    Het is niet mogelijk een aanvraag te doen voor een boom van de gemeente / de buren die schaduw geeft op uw panelen of voor de eigen boom die schaduw geeft op een paneel van de buren

  • 2.

    Een geschikte plek is een plek, al dan niet op een dak, waarbij de vermindering van de jaaropbrengst lager is dan 30% (zie punt 4).

  • 3.

    Dit is op dit moment (2024) ongeveer 5 panelen. Mogelijk wordt dit in de toekomst we dit bijstellen wanneer de panelen efficiënter worden.

  • 4.

    Bij deze grens is rekening gehouden met zowel de bijdrage van zonnepanelen aan duurzaamheid als die van bomen aan klimaatadaptatie.

  • 5.

    Bij een bepaalde schakeling geeft schaduw op één paneel ook rendementsverlies van de andere panelen, waardoor je onnodig snel aan 30% verlies komt

  • 6.

    Herplantplicht wordt altijd opgelegd. Bij een kapaanvraag vanwege zonnepanelen stellen we extra voorwaarden. Wanneer herplant niet mogelijk is verlenen we geen kapvergunning. Financiële herplant is in dit geval niet mogelijk.

  • 7.

    Deze voorwaarde wordt in de vergunning opgenomen. Het is vergelijkbaar met de regel dat je niet mag kappen voordat de bouwvergunning definitief is.

Voetnoten:

  • 1.

    De noodzakelijke inspanning/kosten van de oplossing moeten in verhouding staan tot de Boomwaarde

  • 2.

    Deskundige: VTA (visual tree assesment) of gelijkwaardig

  • 3.

    Het is een algemeen maatschappelijk gegeven dat bewoners enige overlast van bomen dienen te accepteren, zoals blad- en vruchtval, schaduw. Een dergelijke overlast weegt op tegen het algemeen ervaren nut en genot dat een boom verschaft. De overlast mag echter niet zodanig zijn dat er sprake is van hinder in de zin van artikel 6:162 BW. Voor gladheid wordt maar 1x punten gegeven, onafhankelijk van de oorzaak.

  • 4.

    De zoninstraling is in de maanden mei, juni en juli het hoogst. De peildatum is in het midden van deze maanden gekozen.

  • 5.

    De natuurlijke groeivorm is per boom verschillend. Uitgangspunt is in ieder geval dat maximaal 20% van de kroon verwijderd mag worden, toppen of kandelaberen is niet toegestaan. Als de snoei door of in opdracht van de gemeente plaats vindt, worden de takken zodanig teruggesnoeid dat de eerstvolgende vier jaar geen overlast is te verwachten. Dit sluit aan bij de gebruikelijke snoeicyclus. De natuurlijke groeivorm wordt beoordeeld op déze mate van snoei.

  • 6.

    Wanneer er sprake is van overlast dient de aanvrager dit aan te tonen. Zo nodig met een rapport door ter zake deskundige, bijvoorbeeld bij wortelschade aan fundering, beperkte lichtinval in huis of schaduw op zonnepanelen. Als er geen onderbouwing van de hinder is wordt de aanvraag niet in behandeling genomen. Uitzondering is wortelopdruk in openbaar gebied, dit wordt door een deskundige van de gemeente beoordeeld.

  • 7.

    Berk, Beuk, Cupres familie, Den, Es, Eik, Els, Hazelaar, Haagbeuk, Iep, Linde, Plataan, Populier, Tamme Kastanje, Taxus, Wilg (Pollennieuws.nl)

Onderstaande tekeningen zijn ter informatie, om de schaduwwerking van bomen te verduidelijken. De mate en richting van de schaduw is uiteraard afhankelijk van de plaats van de boom (in of buiten de tuin) en het formaat van de boom.

afbeelding binnen de regeling

afbeelding binnen de regeling

1. Begrippenlijst

Boom

Een levend, houtachtig, overblijvend gewas dat bestaat uit één of meerdere stammen die zich op zekere hoogte boven de grond vertakt respectievelijk vertakken.

Boomgrootte

Indeling van bomen in drie klassen volgens de hoogte die ze bereiken als volwassen boom.

1e grootte: boomsoorten hoger dan 15 meter

2e grootte: boomsoorten tussen 8 en 15 meter

3e grootte: boomsoorten lager dan 8 meter

Boomwaarde

Een optelling van punten voor verschillende waarden van een boom, zoals natuur- en landschappelijke waarde, stads- en dorpsschoon en de bijdrage aan klimaatadaptatie. De waarden zijn benoemd in het Afwegingskader.

Cultuurhistorie

Een boom is cultuurhistorisch waardevol als deze een rol van betekenis speelt in de geschiedenis van zijn omgeving. Te denken valt aan bomen die herinneren aan gebeurtenissen of bomen die een bepaald punt markeren.

Deskundige

Iemand die door beroep, studie of ervaring in het bijzonder bevoegd is tot het beoordelen van een zaak of het uitvoeren van een taak vaak van specialistische aard.

Gemeentelijke boom

Boom die zich bevindt op grond waarvan de gemeente eigenaar is.

Hakhout

Eén of meer bomen of boomvormers die, na te zijn geveld, opnieuw op stronk uitlopen.

Herplantplicht

De plicht om een gekapte boom te vervangen voor een nieuwe boom dan wel een aanwezige boom te verplanten.

Hoogstam fruitboom

Een boom waarvan de vertakking met gesteltakken begint op minimaal 160 cm hoogte en eetbare vruchten geeft.

Houtopstand

Hakhout, houtwal of één of meer bomen.

Houtwal

Lijnvormige beplanting met bomen en/of struiken.

Kandelaberen

Het snoeien van de kroon van een boom, waarbij de takken tot ongeveer de helft van hun lengte wordt teruggesnoeid.

Kappen

Zie vellen.

Kapvergunning

Een omgevingsvergunning voor het vellen van een boom.

Kapvergunningsplichtige boom

Een boom die, op grond van de regels in de VFL niet gekapt mag worden zonder een omgevingsvergunning voor het vellen van een boom.

Klimaatadaptatie

De huidige en toekomstige bijdrage die een boom kan leveren aan het aanpassen aan de klimaatverandering. Het gaat dan om zaken zoals koeling van de omgeving en het voorkomen van wateroverlast.

Noodkap

Het kappen van een boom kappen omdat er acuut gevaar is voor schade aan de omgeving of personen.

Omgevingsvergunning voor het vellen van een boom

Kapvergunning.

Particuliere boom

Boom die zich bevindt op grond waarvan de eigenaar een ander dan de gemeente is.

Snoeien

Weghalen of inkorten van takken omdat ze dood, ziek of verkeerd geplaatst zijn, of omdat ze de vrije doorgang van het verkeer belemmeren, met een maximum van 20% van het kroonvolume en met behoud van de natuurlijke kroonvorm.

Vellen

Rooien, kappen met inbegrip van verplanten, snoeien van meer dan 20% van het kroonvolume, alsmede het handelen en nalaten van handelingen, zowel boven- als ondergronds, die de dood of ernstige beschadiging of ontsiering van houtopstand ten gevolge kunnen hebben.

Verschijningsvorm

De boom of houtopstand komt in een specifieke / uitzonderlijke vorm voor. Bijvoorbeeld knotvorm, haag- zuilvorm of als leiboom.

Verwijderingsbelang

Een optelling van de punten voor verschillende vormen van overlast, zoals door wortels opgedrukte bestrating, schaduw in tuinen of op zonnepanelen, blad- en vruchtval, overhangende takken of slechte bereikbaarheid door te smalle trottoirs. De waarden zijn benoemd in het Afwegingskader.

VFL

Verordening fysieke leefomgeving Blaricum 2023

(voorheen APV: Algemene plaatselijke verordening Blaricum)


Noot
1

Herplantplicht wordt opgelegd wanneer de boom vanwege zijn functie of standplaats waardevol is. Bij herplant kan dan gekozen worden voor een beter passende soort of een andere standplaats. Daarbij wordt rekening gehouden met de functie van de boom (bv ecologische waarde) of de specifieke cultuurhistorische waarde (bv onderdeel van een laan).