Beeldkwaliteitsplan Steenwijk Zuid Oost

1.1 Introductie

Dit beeldkwaliteitplan heeft betrekking op het voormalige terrein van de tapijtfabriek Betap Crilux. Voor deze woonwijk Steenwijk Zuidoost fase I is een bestemmingsplan opgesteld. In het bestemmingsplan zijn (bouw)regels opgesteld waar de toekomstige bebouwing voor dit ontwikkelingsgebied aan moet voldoen. Ten aanzien van de welstandscriteria (hoofdstuk 3) geldt dat in alle gevallen de (bouw)-regels uit het bestemmingsplan leidend zijn.

De welstandscriteria zijn opgesteld ten behoeve van het uiterlijk en de onderlinge samenhang van de bebouwing. Via deze criteria wordt er gestuurd op ruimtelijke kwaliteit. Deze welstandsbeoordeling vindt normaliter plaats aan de hand van criteria uit de gemeentelijke Welstandsnota. Deze beoordeling is gekoppeld aan bepaalde gebieden en hun kenmerken. Voor deze nieuwe ontwikkeling zijn nieuwe uitgangspunten (criteria) ontwikkeld, passend bij de uitgangspunten voor dit gebied.

Dit beeldkwaliteitplan geeft opdrachtgevers, ontwerpers en bouwers, vooraf informatie waaraan bouwplannen moeten voldoen en beoogt een inspiratiebron te zijn om een hoge kwaliteit te realiseren.

1.2 Wettelijke kader

De gemeente Steenwijkerland wil zorgvuldig omgaan met de bebouwing in de gemeente. Zij wil ook de bouwers, woningcorporaties en ontwikkelaars inspireren en stimuleren zorgvuldig om te gaan met nieuwbouw. Dit beeldkwaliteitplan biedt de bouwers en aanvragers van een bouwaanvraag inzicht en verheldering over de beoordeling van (zijn of haar) bouwplannen. Dit beeldkwaliteitsplan moet ook worden gezien als de welstandsnota voor dit gebied. De criteria waaraan getoetst wordt zijn opgenomen in hoofdstuk 3 van dit beeldkwaliteitplan.

Daarnaast is het welstandsbeleid verder uitgewerkt in gebiedsgerichte welstandscriteria. Naast de gebiedsgericht criteria kunnen ook specifieke criteria gelden, die in een beeldkwaliteitplan worden opgenomen. Voor Steenwijk Zuidoost fase I is een beeldkwaliteitsplan opgesteld waaraan de bouwplannen worden getoetst. In de welstandsnota in het algemeen en dit beeldkwaliteitplan in het bijzonder wordt beschreven hoe de gemeente om wil gaan met de gebouwde omgeving en op welke aspecten en criteria de welstandscommissie zich daarbij baseert. Als laatste, maar zeker niet als minste, biedt de welstandsnota voor de welstandscommissie een beoordelingskader.

Dit beeldkwaliteitplan fungeert derhalve als gebiedsgericht welstandskader voor dit specifieke plangebied, en vervangt daarmee voor dit gedeelte de welstandsnota. Voor de overige aspecten (algemene criteria, reclamecriteria etc.) zijn ook de criteria opgenomen in dit beeldkwaliteitplan.

1.3 Werkwijze

Initiatiefnemers kunnen met kennisneming van de regels van het bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan een bouwplan ontwerpen. In gemeente Steenwijkerland wordt gewerkt met een gecombineerde welstands- en monumentencommissie. Voor de welstandsadvisering maakt de gemeente Steenwijkerland gebruik van Het Oversticht, een adviesorganisatie voor ruimtelijke kwaliteit. Deze onafhankelijke commissie van deskundigen brengt advies uit aan burgemeester en wethouders. Het gaat dan vooral om bouwplannen. Bij de welstandsadvisering gaat het om de vraag of het uiterlijk of de plaatsing van een bouwwerk, waarvoor een aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend, wel of niet in strijd is met redelijke eisen van welstand en de welstandscriteria in dit beeldkwaliteitplan.

2.1 Concept

In Steenwijk Zuidoost wordt het landschap verweven met het woongebied. Groene lijnen dringen vanuit het omliggende landschap het woongebied binnen. Het zijn groen-, wadi- of ontsluitingsstructuren, of combinaties daarvan. De oorspronkelijke agrarische ondergrond vormt de basis voor de structuur, een 'transitielandschap' dat verbonden wordt met de omgeving en ook waarde heeft voor de omgeving, waar gewoond en gerecreëerd wordt in een groene en dorpse setting. Om deze transitie goed vorm te kunnen geven, ligt het voor de hand om een raamwerk vorm te geven dat gebaseerd is op de oorspronkelijke ondergrond die doorschemert in de nieuwe structuur, en tegelijk worden er nieuwe elementen aan toegevoegd. Zo worden de houtwal, grondwal en bestaande bomen opgenomen in de nieuwe stedenbouwkundige structuur. Er wordt ingezet op een afwisselend landschappelijk casco, de structuren variëren in type (bijv. wadi of bomenlaan), in beplanting en in gebruik. Er wordt voldoende ruimte gereserveerd voor spelen en ontmoeting.

2.2 Ambities

De ruimtelijke ambities voor Steenwijk Zuidoost bestaat uit vier focus-thema's: verbonden structuren, landschappelijk en natuurinclusief, water en waterberging en programma. Het wordt een nieuwe wijk waar alle structuren goed verbonden zijn met elkaar en de omgeving. Waar fietsroutes zijn verbonden met de omgeving, waar het landschappelijk raamwerk van de nieuwe wijk ecologisch is verbonden met het omliggend landschap en waar verschillende structuren samenvallen in één ruimte (o.a. groen, spelen, waterretentie)

Waar natuurinclusiviteit centraal staat op alle niveaus. Op stedenbouwkundige schaal, in de openbare ruimte en rond de woningen. Overal in het landschappelijke en groenblauwe raamwerk is natuurinclusiviteit terug te vinden, met rijke beplanting en voorzieningen voor fauna. Waterretentie en klimaatadaptatie komen samen in een robuust systeem dat hemelwater opvangt, vasthoudt en vertraagd afvoert. Zo kunnen piekbuien opgevangen worden en blijft overlast bij hevige neerslag beperkt, maar wordt ook droogte en hittestress tegengegaan. Een stelsel van wadi's en een watergang maken een verbonden systeem.

Bouwen voor de relevante doelgroepen is het devies voor Steenwijk Zuidoost. Daarbij gaat het om diverse doelgroepen zoals jongeren, starters, eenpersoonshuishoudens, senioren, etc. Maar het gaat ook om betaalbaarheid, met een bereikbare woning voor iedereen. In de nieuwe wijk komen specifieke typologieën voor de doelgroepen.

2.3 Stedenbouwkundig plan

De landschappelijke structuren scheiden verschillende bouwstroken van elkaar. Zo ontstaat een kleinschalig en intiem woongebied, waar korte zichtlijnen op bebouwing worden afgewisseld met lange zichtlijnen op het landschap in de richting van de stuwwal. Binnen het raamwerk wordt een informele en ontspannen woonsfeer ontwikkeld, met een afwisseling van rijenwoningen en twee-onder-één-kapwoningen. Er komen in principe geen appartementen in Fase 1. Woningen bij de grondwal, aan het water of in de bosrand krijgen een bijzonder landschappelijk-typologisch karakter, en aan de Meppelerweg komt een 'erf' vergelijkbaar met de oorspronkelijke bebouwing aan deze oude uitvalsweg.

De bebouwing bestaat uit bouwblokken van diverse grootte en vorm. Binnen een bouwblok is een variatie in woningtypen, maar zodanig dat het straatbeeld een eenheid vertoont. Dit betekend dat aan weerszijden van een straat rijwoningen en twee-ondereen-kap woningen voor komen. Variatie wordt verder bereikt door verschillen aan te brengen in gevelindeling en kleurgebruik van de gevels.

Om te komen tot een beeldkwaliteit voor Steenwijk Zuidoost met een 'natuurinclusieve, herkenbare en landschappelijke identiteit' als uitgangspunt, is voor de bebouwing een aantal welstandscriteria geformuleerd. De welstandscriteria betreffen architectuur in het algemeen, massa, materiaal-/ kleurgebruik, daken, erfscheidingen, voortuinen, natuurinclusieve maatregelen en duurzaamheid in het bijzonder. Deze welstandscriteria zijn middelen waarmee de sfeer gerealiseerd kan worden. De welstandscriteria beschrijven de voorgestane variatie als een keuzepalet waaruit gekozen kan worden.

3 .1 Bebouwingskorrel

De variatie is niet per woning (pandsgewijs), niet per blok en niet per straat. De variatie is per 'gebouw' (2 twee-onder-één-kapwoningen = samen 1 gebouw- 1 rijtje woningen = samen 1 gebouw). Deze bebouwingskorrel wordt toegepast om een dorps, ontspannen, landschappelijk en informele sfeer te creëren. Binnen één gebouw is één samenhangende architectuur en\of één kleur /materiaalpalet toegepast. Het is belangrijk dat de gebouwen die naast elkaar staan niet hetzelfde zijn. Er zijn twee uitzonderingen voor de bebouwingskorrel. Het erf wordt als één geheel gezien en moeten allemaal hetzelfde uiterlijk krijgen, dit geldt ook voor de bebouwing aan het hof.

3.2 Algemene welstandsregels

3.3 Massa en positie

In Steenwijk Zuidoost komen twee-onder-één-kapwoningen, rijenwoningen, seniorenwoningen en beneden bovenwoningen. De woningen bestaan in principe uit twee lagen met een kap, incidenteel 1 laag met kap (bijv. seniorenwoningen). Alle rijenwoningen hebben een langskap met af en toe een accent aan de voorzijde. In het geval van twee-onder-één-kapwoningen dient er voor of naast de woning voldoende ruimte tot de voorzijde van de kavel te zijn voor 2 auto's naast of achter elkaar (afhankelijk van de breedte en diepte van de kavel).

Ten behoeve van een (groene) voortuin staat de voorzijde van de woning relatief ver vanaf de openbare ruimte: de rooilijn ligt op minimaal 2,00 meter en maximaal op 4,00 meter. Aan- en uitbouwen zoals kleine uitbouwen, erkers, veranda's en/of loggia's zorgen voor een verrijking van de gevels. De erker, een luifel bij de voordeur, een gemetselde plantenbak, doorlopende tuinmuur: alles draagt bij aan de geleidelijke overgang tussen binnen en buiten en tussen privé en openbaar. De toe te passen elementen worden zorgvuldig vormgegeven en komen op allerlei manieren tot uiting. Zijgevels die naar het openbaar gebied gericht zijn, zijn onderdeel van de totaalarchitectuur. Als er zo'n zijgevel is (kapwoningen, half-vrijstaande woningen), kan hier de woningentree komen en in ieder geval komen er gevelopeningen in de zijgevel.

3.4 Architectuur

De identiteit van Steenwijk Zuidoost fase I is dorps, ontspannen en landelijk. In de architectuur vormen massa, compositie, materialen, kapvorm en richting op een evenwichtige wijze een onlosmakelijk en samenhangend geheel. De architectuur zal meer een horizontale uitstraling hebben dan dat deze verticaal is. De architectuur is niet zo dat alle woningen hetzelfde zijn, maar ook niet dat alle woningen verschillend zijn (geen pandsgewijze variatie). Dit geldt in ieder geval voor rijenwoningen, waar voorkomen dient te worden dat in één blok alle woningen exact gelijk zijn. Ofwel: in een rijtje woningen (van 4 woningen of meer) dient minimaal één duidelijke 'afwijking' (verbijzondering) te worden aangebracht. De variatie in de architectuur wordt bereikt door te wisselen in de ritmiek of detaillering van de gevel, de toepassing van verschillende kleuren of materialen, toevoegingen (erkers, uitbouwen) en accenten zoals dwarskappen of een verhoogde dakgoot. Tegelijk laat een hele gevel- of straatwand zich lezen als één samenhangende architectuur.

3.5 Het 'boerenerf'

Aan de rand van Betap-Crilux komt een 'boerenerf': een grotere kavel die om een samenhangende oplossing vraagt ten aanzien van de bebouwing en de openbare ruimte direct eromheen. Dit is een oplossing die zowel ruimtelijk als qua gebruik een bijzonder woonmilieu oplevert.

Een boerenerf is een (erf)-ensemble van meerdere woongebouwen (een woongebouw is een 2^1-kapwoning of een rij woningen) die in samenhang rond een gedeelde openbare ruimte zijn geplaatst; het erf als een soort hofje tussen boerderij- en schuur-achtige gebouwen. De bewoners wonen dus met de voordeur aan een gezamenlijk erf. Het erf-ensemble bestaat uit een collectief erf (openbaar), woningen en private tuinen. Het erf is de belangrijkste gezamenlijke buitenruimte van een erf-ensemble. Dit wordt bereikt door het erf vorm te geven als een gezamenlijk voorplein of hof voor de omwonenden. Daarom is het van belang dat het erf een collectieve inrichting krijgt en niet versnipperd wordt tot individuele voortuinen. Het erf moet een aangename verblijfs- en ontmoetingsruimte worden. Gewaakt moet worden dat het geen parkeerplaats wordt. Om dat te bereiken dient het parkeren op een integrale manier vormgegeven te worden met de erven. Bijvoorbeeld door een samenhang in materialisering, door een kapschuur die meedoet in het ensemble van woonvolumes of een parkeerpocket verscholen op het boerenerf (zoveel mogelijk uit het zicht).

3.6 Materiaal en kleurgebruik

Voor de gevels vormt baksteen het hoofdmateriaal. Variatie wordt aangebracht door het toepassen van verschillende baksteenkleuren, metselverbanden of voegwerk. Hierbij kan gedacht worden aan rollagen, verspringende lagen of een trasraam. Aanleiding voor wijzigingen in baksteenkleur, metselverband of voegwerk is een ontmoeting van bouwdelen of een beëindiging hiervan. De kap bestaat uit antraciete (zwarte) dakpannen.

De kleur van het metselwerk varieert doorgaans van geel tot bruin. Keimwerk in wit kan als accent in het gevelbeeld worden gebruikt. Hiervoor is een kleurpalet samengesteld. Hierin is een spectrum gegeven van verschillende baksteenkleuren. Toe te passen kleuren moeten zoveel mogelijk binnen dit spectrum vallen.

3.7 Daken, dakvorm

Er komen langskappen met gedraaide kappen/dwarskappen als accent. Het dak heeft een hellingshoek van circa 40-50 graden. De uitkragende dakrand wordt uitgevoerd in de vorm van een overstek en komt zowel in de langsgevels als de kopgevels. De overstek varieert tussen de 0,2 en 0,70 m. Het dak is afgedekt met mat zwarte (antraciet) dakpannen. De kap kan voorzien worden van een dakkapel, die aan de voorzijde ondergeschikt is aan de kap. Platte daken komen alleen voor op kleine bouwmassa's zoals bergingen, garages of serres.

3.8 Regels voor bebouwing

3.9 Duurzame energie

Om het contrast met pv-panelen zo klein mogelijk te maken worden alle daken uitgevoerd in zwarte of antraciet pannen. Zonnepanelen kunnen worden toegepast in 'all black', het is niet toegestaan om een aluminium omlijsting te plaatsen. De positie van de zonnepanelen mag niet willekeurig geplaatst worden. De panelen zo veel mogelijk geïntegreerd in het ontwerp. Bijvoorbeeld door het ritme van panelen mee te laten doen in het ritme van ramen en andere elementen in de voorgevel en het dak. Warmtepompen zo min mogelijk in het zicht plaatsen.

3.10 Klimaatadaptatie en hittestress

Hemelwater dat afstroomt van (verharde) private oppervlakten zoals daken en tuinen wordt afgekoppeld van het gemengde openbare rioleringsstelsel. Het afstromend water kan herbruikt worden (circulariteit), afwateren richting een groenzone en waterdoorlatende verharding om daar te infiltreren. Het op grotere schaal afkoppelen van regenpijpen ontlast het rioolstelsel. Dit principe is het meest interessant om toe te passen bij het realiseren van een waterbergende (groen)voorziening. Een regenton is wellicht de meest eenvoudige manier om hemelwater op te vangen. Deze vorm van waterberging is eenvoudig te koppelen aan de bestaande regenpijp. Het opgevangen water kan worden hergebruikt voor het bewateren van de tuin of voor schoonmaakwerkzaamheden. Een regenwaterschutting is een zeer platte variant van de regenton en kan worden gebruikt als erfafscheiding. Het voordeel hiervan is dat het relatief weinig ruimte in beslag neemt.

3.11 Natuurinclusieve maatregelen

Door natuurinclusief te bouwen wordt niet alleen bijgedragen aan de waterhuishouding van het plan maar de toepassing van groene daken of gevels heeft tevens een verkoelend effect. Daarnaast zijn deze ook zeer geschikt voor de leefomgeving van insecten en vogels. Het ontwikkelen van mens- en milieuvriendelijke woonmilieus biedt kansen om meer te vergroenen en verhardingen in de private en openbare ruimte tegen te gaan. Bewoners kunnen betrokken worden bij het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van het groen. Zo ontstaat er gevoel van eigenaarschap en bewustwording.

In basis komt het erop neer dat er gezorgd wordt voor nestgelegenheid en voedsel. Dit kan door op slimme plekken extra groen toe te voegen of in de woningen nestgelegenheden te bouwen. De insteek is dit te doen voor soorten die nu al in de directe omgeving leven zoals de gewone dwergvleermuis, gierzwaluw, huismus, zwarte roodstaart, egel, wilde bijen en vlinders. Dit soort maatregelen dienen meegenomen te worden bij de ontwikkeling, aangezien ze voor het behoud van deze soorten cruciaal zijn. Andere maatregelen van natuurinclusief bouwen zijn groene gevels (bijvoorbeeld als kopgevel) en groene daken (in overleg met gemeente en ecogroen nader te bepalen). Dit zijn toepassingen die zowel voor de waterhuishouding als voor vogels en insecten van toegevoegde waarde zijn.

Natuurinclusief bouwen en ontwerpen gebruikt onder meer de mogelijkheden van daken en gevels. Groene daken zorgen voor een geringere opwarming van het dakoppervlak, ze houden regenwater vast en hebben een positief effect op biodiversiteit. Extensieve groendaken werken verkoelend in de zomer en werken als een extra deken in de winter. Op groendaken wordt het regenwater opgeslagen in planten en in het substraat. Ook is het mogelijk om een dunne laag kratten aan te brengen onder de vegetatie voor extra ruimte voor het bergen van hemelwater. Door verdamping verdwijnt een gedeelte van het water weer terug in de atmosfeer. Bij het streven naar een hoge biodiversiteit is het belangrijk om waar mogelijk platte en licht hellende daken van een groen dak te voorzien en vooral te werken met inheems plantmateriaal (in overleg met gemeente en ecogroen nader te bepalen). Op dergelijke daken zijn plantensoorten van droge, zandige, voedselarme en zonnige omstandigheden het best op hun plaats en leiden tot een verhoging van de biodiversiteit. Sedumdaken met vetplanten als muurpeper, tripmadam en wit vetkruid zijn kant en klaar te koop en kunnen worden verrijkt door lage inheemse planten van droge en voedselarme omstandigheden bij te zaaien. Ook zijn lokale inheemse zaadmengsels beschikbaar om groene daken mee te creëren (Eco groen, 2022).

Groendaken kunnen gecombineerd worden met zonnepanelen. Het rendement van de panelen is zelfs hoger door de lagere temperatuur van het dak. Daarnaast draagt een groen dak bij aan de levensduur van de dakbedekking.

Begroeide gevels kunnen ontstaan door klimplanten die zich hechten aan het geveloppervlak. Er zijn echter ook klimplanten die klimhulp nodig hebben. Architectuur, plantsoort en oriëntatie van de gevel hangen daarom sterk samen. Naar gelang de soort kan worden gekozen voor een ruw hechtoppervlak, een raster of kabels. Een groene gevel vormt als het ware een extra laag op de gebouwschil en biedt schuilplaatsen voor vogels, insecten en kleine zoogdieren. Sommige vogels kunnen hier zelfs hun nest bouwen en bij andere vogels kan het groen goed gecombineerd worden met nestvoorzieningen. Daarbij vangt gevelbeplanting veel fijnstof af.

Voor een geveltuin is een strook van circa 60 centimeter breed al genoeg om planten te

laten uit groeien. Door een geveltuin te beplanten met (inheemse) vaste nectarplanten, lage en hoge besdragende en/of dichte heesters en klimplanten wordt een geschikt biotoop aangelegd voor insecten en vogels (Eco groen, 2022). Een groene gevel kan ook als ladder dienen om naar een hoger gelegen groendak te kunnen migreren. Kabels of een pergola constructie kunnen de klimplanten ook horizontaal laten groeien en zo voor schaduw zorgen. Ook draagt dit bij aan het groene karakter van een woonbuurt.

Onze bebouwde omgeving bood voorheen nog ruimte voor vogels en vleermuizen om te nestelen; in de spouw van gebouwen of onder de dakpannen. Dit was echter niet de intentie en slechts een gevolg van kieren en gaten die per ongeluk ontstonden. De hedendaagse architectuur is dermate afgedicht en haast steriel, waardoor bewust natuurinclusief ontwerpen een must is geworden. Nestelgelegenheid voor vogels en vleermuizen is nodig, zodat zij zich kunnen vestigen in een verstedelijkte omgeving waar natuurlijke nestvoorzieningen niet beschikbaar zijn. Er zijn talloze manieren om in nestelvoorzieningen te voorzien, waarbij ingebouwde varianten bestaan en varianten die op iedere gevel achteraf kunnen worden toegevoegd. Naast voldoende voedsel is beschutting rondom de nestplaats van groot belang. Bij het plaatsen van de voorzieningen is het van belang dat deze niet te warm worden in de zomerzon. Verblijfplaatsen dienen daarom noord of oost gericht te zijn, of in de schaduw van bomen of een overhangende dakgoot te vallen. De verblijfplaatsen bevinden zich bij voorkeur minimaal op drie meter hoogte, dienen een vrije aanvliegroute en vliegruimte te hebben en de locatie dient vrij van direct kunstlicht, vrij van verstoring en buiten bereik van predatoren te zijn. Variatie in hangrichting is aan te bevelen, zodat vleermuizen afhankelijk van het weer een geschikte verblijfplaats kunnen vinden. Gedurende het jaar gebruiken vleermuizen diverse verblijfplaatsen met verschillende functies. Het is aan te raden deze functies terug te brengen in de woonwijk door variatie in de maatregelen toe te passen. Kleine vleermuiskasten kunnen dienen als zomer- en paarverblijfplaats, terwijl grote kasten ook de functie van kraamverblijfplaats kunnen vervullen. Voor een woonwijk met de grootte van Betap Crilux volstaat een aantal van vier tot zes kraamkasten. Daarnaast kunnen in elk woningblok ruimtes voor zomer- en paarverblijven gecreëerd worden (Eco groen, 2022).

Bijenhotels en andere nestplekken voor insecten zijn belangrijk, omdat er een groot deel van ons verharde en verstedelijkte landschap geen ruimte biedt voor insecten. Idealiter worden dergelijke nestelvoorzieningen geïntegreerd in de bebouwing. Insecten zitten graag in kleine openingen. Er zijn ook insecten die afhankelijk zijn van specifieke bodemtypen om holen in te graven of om materiaal te oogsten als nestmateriaal; de metselbij bijvoorbeeld. Aandacht voor een diversiteit aan inheemse insecten is van belang, omdat dit nodig is voor een evenwichtig systeem. Een monocultuur aan honingbijen levert weliswaar honing, maar mag geen vervanging zijn van het rijke insectenleven dat van nature voor zou komen.

Op verschillende manieren kunnen tuinen een rol spelen in het vergroten van de biodiversiteit in een woonwijk:

• •

  Aanplant van bomen (afhankelijk van de grootte van de tuin) zorgt voor verkoeling en schaduw in de tuin. Ook vangen zij fijnstof en geluid weg.

• •

  Door ook inheemse plantensoorten en nectarplanten aan te planten, 'rommelhoekjes' met takken (snoeihout), boomstammen en dode bladeren en plantenresten te creëren worden vogels, insecten, amfibieën, egels en andere kleine zoogdieren aangetrokken naar de tuin.

• •

  Het plaatsen van een insectenhotel, vlinderkasten en bijenstenen bevordert de variatie aan insecten.

• •

  Open water in de vorm van een vijver of op kleinere schaal een waterschaal trekt vogels, amfibieën en libellen aan (Eco groen, 2022).

3.12 Groene voortuinen

De voortuinen zorgen voor verbinding met de groene aanliggende buitenruimtes. Deze zones zijn beeldbepalend voor het straatbeeld. Toevoegingen aan voorgevel zoals: erkers, luifels, overstekken, veranda's, schermen, pergola's, terrassen maken de identiteit voor de wijk. Dit zal er ook voor zorgen dat de voortuin een aangename plek wordt om in te verblijven.

Daarnaast kan de overgangszone tussen de woning en het trottoir in veel gevallen worden vergroend om op deze manier hemelwater lokaal te laten infiltreren. Door enkele tegels langs de gevel te verwijderen kunnen geveltuinen worden gecreëerd. De geveltuin dient vooral ter vergroening van het straatbeeld en om bewoners meer te betrekken bij 'hun straat'. De geveltuin heeft een sociale functie in de straat. In de geveltuin wordt hoofdzakelijk het regenwater dat op de tuinen zelf valt geïnfiltreerd, mogelijk bijkomstig ook het water van de daken. Daarnaast, bij het gebruik van opgaande beplanting of klimplanten, heeft de geveltuin een (beperkt) verkoelend effect in de zomer, zowel op de woning als in de straat. Met diverse bloemrijke beplanting kunnen de geveltuinen (zelfs in zeer smalle straten) bijdragen aan het verhogen van de biodiversiteit.

3.13 Erf scheidingen overgang openbaar privé

Erfafscheidingen kunnen vergunningsvrij gerealiseerd worden met uitzondering voor hoekwoningen. Om niettemin een zekere kwaliteitsambitie te bereiken zijn er in dit beeldkwaliteitplan enkele aanvullende criteria gegeven voor erfafscheidingen. Bij de Welstandstoetsing van de aanvraag van de omgevingsvergunning wordt de uitstraling van erfafscheidingen meegenomen.

Overal waar een privé-tuin direct grenst aan een (semi-)openbare ruimte wordt een meeontworpen en te realiseren erfafscheiding verplicht gesteld. Waar een zij- of achterkant van een tuin grenst aan het openbaar gebied, komt een erfafscheiding van 1,80 meter hoog (achter de voorgevelrooilijn). In deze hoge erfscheiding kunnen bergingen, poorten, carports, garages, etc. opgenomen worden.

Erfafscheidingen die aan achterpaden grenzen (tot 5 meter vanaf openbaar gebied) hoeven hier niet aan te voldoen.

Erfafscheidingen dienen in samenhang met de bebouwing ontworpen te worden. De erfafscheidingen kunnen dan bestaan uit metselwerk (laag muurtje), hekken of hagen of combinaties daarvan (bijvoorbeeld een muurtje met een hek er bovenop of een hekje met een haag erachter). Voor de hagen is een groenblijvende of bladhoudende boerenhaag, beukenhaag of gemengde haag gewenst. Een hek kan begroeid worden met hedera of een andere klimmende plant. Ook kunnen er plantenbakken worden toegepast, geïntegreerd met de bebouwing of in de gevel.

Als er in de voortuin een erfafscheiding wordt toegepast (voor de voorgevelrooilijn), is deze min. 0,40 meter en max. 1 meter hoog. Dit kan een muurtje zijn, eventueel in combinatie met een hekwerk of een haag (ook max. 1 meter hoog).

3.14 Samenvatting

Bebouwingskorrel

• •

  De variatie is niet per woning (pandsgewijs), niet per blok en niet per straat. De variatie is per ‘gebouw’ (2 twee-onder-één-kapwoningen = samen 1 gebouw - 1 rijtje woningen = samen 1 gebouw).

• •

  Binnen één gebouw: één samenhangende architectuursignatuur en/of één kleur /materiaalpalet, en afwijkend van het buurgebouw.

• •

  Het Erf en het hof als één bebouwingskorrel ontwerpen.

Massa en positie

• •

  De bouwmassa mag niet de maximale bouwvolume uit het bestemmingsplan overschrijden.

• •

  Rooilijn voorzijde minimaal 2,00 meter en maximaal 4,00 meter.

• •

  Volumes deels verrijkt met kleine uitbouwen, erkers, veranda's en/of loggia's.

• •

  Erker of uitbouw mogelijk aan voor- en zijkant woning. Maximaal één bouwlaag, maximaal 1,50 meter uit de gevel (met uitzondering van een garage).

• •

  Aan- of uitbouwen maken onderdeel uit van de hoofdmassa, erkers zijn 'toevoeging'

• •

  Zijgevel is onderdeel van totale architectuur, met woningentrees en gevelopeningen

• •

  Op de hoeken tweezijdige oriëntatie toepassen.

• •

  Voor het 'erf' is alzijdige oriëntatie verplicht. Dit betekent dat er geen dichte gevels zijn toegestaan.

Architectuur

• •

  Niet een uitgesproken kenmerkende stijl.

• •

  Bij rijenwoningen (4 woningen of meer) minimaal één verbijzondering.

• •

  Niet alle woningen hetzelfde, niet alle woningen verschillend (geen pandsgewijze variatie).

• •

  Variatie in architectuur en tegelijk één samenhangende architectuur voor een gevel- of straatwand.

• •

  Toevoegingen aan voorgevel afstemmen op architectuur: erkers, luifels, overstekken, veranda's, schermen, pergola's, terrassen.

Het boerenerf

• •

  Samenhangend gebouw-ensemble rond collectief erf (hofje) met boerderij- en schuur-achtige gebouwen

• •

  Niet alle bebouwing op het erf krijgt exact dezelfde uitstraling

• •

  Het gevelmateriaal moet binnen een bouwvolume hetzelfde zijn

• •

  Toe te passen gevelmateriaal is baksteen (in een kleurstelling van bruin tot geelbruin) of hout

• •

  Toegepaste kleuren zijn ‘onverzadigd’ in een vergrijsd of ‘gedekt’ kleurpalet. Er mogen geen harde of felle kleuren voorkomen.

• •

  Gezamenlijk parkeren integraal vormgegeven en zoveel mogelijk uit zicht

• •

  (Groot) dakvlak met lage goot, geen platte daken toegestaan,

• •

  Geen individuele voortuinen (bij rijwoningen)

• •

  Geen erfscheidingen aan voorzijde

• •

  Erfscheidingen aan achterzijde uitvoeren als haag (passend in boerenerf-gedachte), bijvoorbeeld 1,2 m. en niet hoger dan 2,0 m.

Materiaal en kleurgebruik

• •

  Hoofdmateriaal gevel: baksteen, aangevuld met keimwerk.

• •

  Variatie door verschillende baksteenkleuren, metselverbanden, voegwerk, trasraam.

• •

  De kleur van het metselwerk varieert doorgaans van geel tot bruin. Toe te passen kleuren moeten zoveel mogelijk binnen het gegeven spectrum vallen (zie volgende pagina).

• •

  Keimwerk in wit kan als accent in het gevelbeeld worden gebruikt.

• •

  Dak wordt afgedekt met antraciete (zwarte) dakpannen.

• •

  Hout wordt toegepast als ondergeschikt materiaal, kozijnen en dak beëindigingen (evt. als decoratief element).

Daken, dakvorm

• •

  Materiaal: mat antraciete (zwarte) dakpannen (niet geglazuurd)

• •

  Het dakvlak heeft waar mogelijk een overstek tussen de 0,20 en 0,70 m.

• •

  De kaphelling van het dak is tussen 40° en 50°

• •

  Dakkapel voorzijde ondergeschikt aan de kap

• •

  De nok van het dak loopt parallel aan de langste zijde van het volume.

• •

  Incidenteel is een gedraaide kap (dwarskap) toegestaan

Duurzame energie

• •

  All black zonnepanelen, geen aluminium omlijsting

• •

  Geen 'willekeurige' positie van zonnepanelen,

• •

  Warmtepompen zo min mogelijk in het zicht

Klimaatadaptatie en hittestress

• •

  Afkoppelen van regenpijpen ontlast het rioolstelsel.

• •

  Hemelwater opvangen voor waterberging.

• •

  Afstromend water herbruiken (circulariteit) of afwateren naar groenzones

Natuurinclusieve aanbevelingen (gewenst niet verplicht)

• •

  Nest- en broedvoorzieningen, afgestemd op doelsoorten (vogels, vleermuizen, egels, etc.)

• •

  De wens is nadrukkelijk om nestelvoorziening zoveel mogelijk te integreren in de gebouwen, al moet hierbij wel worden gelet op de onderhoudsvriendelijkheid van dergelijke voorzieningen (in overleg met gemeente en ecogroen nader te bepalen).

• •

  Aandacht voor een diversiteit aan inheemse insecten is van belang, omdat dit nodig is voor een evenwichtig systeem.

• •

  Indien nestplaatsen worden toegepast is beschutting van groot belang.

• •

  Mogelijkheid voor insecten- en wormenhotels in privétuinen.

• •

  Voorzieningen aan gevels voor klimmende beplanting

• •

  Op de platte daken van aanbouwen en bergingen worden groene daken (sedum)toegepast

• •

  Toepassen van verschillende soorten in een haag draagt eveneens bij aan de biodiversiteit.

• •

  Verblijfplaatsen dienen noord of oost gericht te zijn.