Noodverordening COVID-19 Sint Eustatius 1 augustus 2020

Ondertekening

Toelichting

Algemene toelichting Noodverordening COVID-19

Voor een reeds langere periode waren er geen personen meer op het eiland die besmet zijn met de COVID-19 virus. Inmiddels is er weer 1 geval van een besmette persoon en alhoewel het een geïmporteerde geval is en de persoon in quarantaine is, is het van belang alsnog de nodige voorzorgsmaatregelen te hanteren. De reden hiervoor is omdat er nog steeds sprake is van een wereldwijde pandemie, en de virus nog steeds niet onder controle.

Met de komst van de hospitainer is er lichte een verbetering op de beperkte capaciteit van zowel klinische als preventieve services en diensten op de eilanden, echter zijn de eilanden nog steeds heel kwetsbaar voor ernstige gevolgen van deze pandemie.

Deze verordening staat er niet aan in de weg dat de gezaghebber gebruik maakt van andere bevoegdheden om de verspreiding van COVID-19 te voorkomen, zoals de bevoegdheid tot het geven van voorschriften van technisch-hygiënische aard in de Wet publieke gezondheid, bevoegdheden in de wet openbare manifestaties en de bevoegdheid tot het geven van bevelen ter beperking van gevaar in artikel 176, eerste lid, van de wet openbare lichamen BES.

Deze noodverordening en de twee voorgangers kenmerken zich doordat deze de eerste verordeningen zijn, waarbij alle maatregelen op het eiland Sint Eustatius afgezwakt zijn. Het groepsverbod, het verbod van evenementen, de anderhalve meter norm en de andere fysieke afstand normen uit de vorige verordeningen zijn gezien de epidemiologische situatie op het eiland Sint Eustatius zelf niet meer nodig. De bevolking wordt wel aangemoedigd om goede hygiëne te blijven uitoefenen, maar het beperken van grondrechten en mensenrechten op het eiland is niet meer nodig. Het virus is nog wel aanwezig in de regio en woekert ook nog op andere delen van de wereld.

In het verlengde daarvan ligt de focus daarmee volledig met deze noodverordening op de buitengrenzen. Het risico op reintroductie van het virus is nog steeds groot. Om die reden is in overleg met de Staatssecretaris van VWS en met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) besloten om het luchtruim van Sint Eustatius nog in de maand augustus gesloten te houden. Gezien de vergelijkbare epidemiologische situatie op Bonaire, Saba en Curacao kan Sint Eustatius weer open voor al het reisverkeer afkomstig uit die eilanden.

Dit is anders voor de eilanden Aruba en Sint-Maarten, omdat die weer open zijn gegaan danwel te kennen hebben gegeven open te zullen gaan voor toerisme uit Zuid- Midden- en/of Noord-Amerika. Daar komt nog bij dat beide eilanden momenteel te kampen heeft met een tweede golf van besmettingen, waarbij met name op St. Maarten een groot aantal lokale besmettingen betreft. Het reisverkeer van en naar Sint Eustatius geschiedt voornamelijk met Sint-Maarten als tussenstation. Met het openen door Sint Maarten van haar buitengrenzen Sint-Maarten, is het niet veilig om regulier reisverkeer toe te staan tussen Sint Eustatius en Sint-Maarten. Medisch reisverkeer, repatrianten en essentiële werkers kunnen echter wel binnenkomen via Sint-Maarten, onder bijzondere voorwaarden. Dit is ook op deze manier zo afgestemd met de Staatssecretaris van VWS en het Ministerie van IenW.

Artikelsgewijs

Artikel 3

In dit artikel wordt specifiek aangegeven alle inrichtingen als mede onderwijsinstellingen en kinderopvang, reinigings- en ontsmettingsmiddelen voor een ieder beschikbaar moeten hebben. Hieronder wordt met name verstaan het beschikbaar hebben van zeep, water en “sanitizer”. Aangezien nog niet alle inrichtingen en instellingen de benodigde beleidsregels hieromtrent gereed hebben en/of niet geheel voldoen is het noodzakelijk om dit nog steeds hier te regelen.

Wedstrijden in competitieverband en oefenwedstrijden met andere sportclubs worden bij de inwerking treding van deze verordening weer toegestaan.

Het tweede lid, betreft contactberoepen. Voor deze categorie bedrijven zullen de bedieners nog steeds voor zover mogelijk gebruik dienen te maken van mond- en neuskapje en handschoenen. Dit omdat de kans op overdracht van het virus wordt vergroot door het lichamelijk contact of de lichamelijke nabijheid die eigen is aan de uitoefening van deze beroepen

Artikel 4

Verwezen wordt ook naar het algemeen deel van deze memorie van toelichting.

Op basis van dit artikel is het enkel mogelijk voor de genoemde categorieën om Sint Eustatius binnen te reizen na verkregen toestemming van de regeringscommissaris. Verder kunnen personen die binnen reizen verplicht worden om 14 dagen in quarantaine te gaan. Er is relatief veel overleg geweest met de verschillende juristen binnen zowel Caribisch Nederland als de juristen op het Ministerie van VWS en het Ministerie van Koninkrijksrelaties met betrekking tot deze bepaling.

Op basis van artikel 2 en 3 van het vierde protocol van het EVRM hebben burgers het recht op vrijheid van beweging en tevens hebben burgers met een Nederlands paspoort het recht om het grondgebied van Nederland te betreden.

Deze rechten worden beperkt door de ministeriele regeling van de Minister van IenW en verder door deze noodverordening. Een juridische grondslag om het inreizen te beperken staat enkel in artikel 24 van de luchtvaarwet BES en dit betreft enkel luchtverkeer. Over de wijze van het vormgeven van het toelatingsbeleid met verschillende categorieën reizigers en gebaseerd op hoog-risico landen van herkomst is verder geen wettelijke bepaling. Om die reden heeft de regeringscommissaris van Sint Eustatius dit in deze noodverordening geregeld na uitvoerig overleg met zowel het Ministerie van IenW en met de Staatssecretaris van VWS.

De gedwongen quarantaine staat verder geregeld in artikel 35 van de wet publieke gezondheid. Lastig is dat op basis van dit wetsartikel gedwongen quarantaine enkel opgelegd kan worden nadat een persoon in direct contact is geweest met een ziek en besmet persoon. Het is echter nodig om personen uit hoog- risico gebieden in quarantaine te kunnen plaatsen bij aankomst op Sint Eustatius waarbij het niet altijd te herleiden is of de persoon in direct contact is geweest met een ziek en besmet persoon. Doordat de persoon uit een hoog-risico gebied komt rechtvaardigt dit de noodzaak tot quarantaine.

Proportionaliteit en subsidiariteit.

Grondrechten en mensenrechten mogen enkel beperkt worden wanneer dit proportioneel is tot de te beschermde belangen. Daarnaast is in beginsel de hoofdregel dat artikel 24 van de luchtvaartwet BES en artikel 35 van de wet publieke gezondheid als grondslag gebruikt dienen te worden voor beperking van het luchtruim en voor verplichte quarantaine, in het kader van subsidiariteit.

Gezien de kleinschaligheid op Sint Eustatius ziet het hele eiland letterlijk elke individuele passagier landen op het vliegveld. Wat ziekenhuisvoorzieningen betreft moet het ziekenhuis op Sint Eustatius gezien worden als een verlengde huisartsenpost. Er is geen IC-capaciteit aanwezig en voor spoedzorg moet al snel uitgeweken worden naar andere eilanden. Daarnaast is er gegronde vrees dat de andere eilanden Curacao en Sint-Maarten overspoeld raken. De medische capaciteit in brede zin is op de zes verschillende eilanden te beperkt om met een uitbraak om te gaan. Gezien het vorenvermelde het voor Sint Eustatius hoofdprioriteit om het eiland zo lang mogelijk virusvrij te houden, althans om zo goed als mogelijk de kans op een uitbraak, of diens grootte op het eiland, zoveel als mogelijk te beperken.

Op 14 maart 2020 heeft de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (nr. IENW/BSK-2020/51718) een besluit genomen tot beperking van de uitoefening van de burgerlijke luchtvaart in het luchtruim boven het territoir van de openbare lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, op basis van artikel 24 van de luchtvaartwet BES. Deze is sindsdien telkens verlengd. Deze wettelijke grondslag beschermt Sint Eustatius echter niet tegen mogelijke besmettingen van binnenkomende reizigers per zeevervoer. Daarnaast heeft de Minister het luchtverkeer enkel beperkt voor vluchten van de landen van de EU, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Zwitserland, IJsland, Liechtenstein, China, Iran en Zuid-Korea. Op het vliegveld van Sint Eustatius komen er echter geen vluchten binnen van die bestemmingen. Gezien de kleinschaligheid van het vliegveld passen alleen kleine vliegtuigen op de landingsbaan. Om die reden krijgt Sint Eustatius enkel regionale vluchten vanuit Sint-Maarten, Saint Barths, Saba, Anguilla of Saint Kitts en Nevis. Er was echter een gegronde vrees dat passagiers vanuit die eilanden echter daarvoor op bestemmingen waren geweest waarbij zij contact hadden met besmette mensen. Op 17 maart 2020 moest daarom snel gehandeld worden op Sint Eustatius. Dit heeft geleid tot het inreisverbod uit de noodverordening van 17 maart 2020, van 27 maart 2020 en van deze nieuwe noodverordening.

Omdat Covid-19 inmiddels een pandemie is die over de rest van de wereld woekert en gezien de hoofd prioriteit zoals hiervoor genoemd, heeft de regeringscommissaris, na overleg met de lokale team en de adviezen van het RIVM, besloten om deze maatregelen te nemen in de vorm van het inreisverbod en de verplichte quarantaine.

Idealiter wordt gedwongen quarantaine enkel opgelegd met gebruik van artikel 35 van de wet publieke gezondheid. Op basis van deze grondslag is het echter juridisch niet mogelijk om iedere binnen reizende persoon zonder input van de witte kolom, de openbare gezondheidsdienst, te verplichten om in quarantaine te gaan. De kracht van artikel 35 wet publieke gezondheid is dat het de rechten zoveel mogelijk waarborgt van de burger. Het vereist echter continu inbreng van de witte kolom. Dit is tegelijkertijd de beperking van artikel 35 wet publieke gezondheid. De regeringscommissaris kan namelijk niet iedereen die het eiland binnenkomt, zonder medische toets en ongeacht waar de persoon is geweest, in quarantaine plaatsen. De gronden op basis van de wet publieke gezondheid zijn namelijk:

• a.

  er redenen zijn om aan te nemen dat die persoon recentelijk een dusdanig contact met een lijder of een vermoedelijk lijder aan een infectiezieke behorend tot groep A heeft gehad, dat deze persoon mogelijk met dezelfde ziekte is geïnfecteerd,

• b.

  ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat door verspreiding van die infectieziekte, en

• c.

  die persoon niet tot vrijwillige onderwerping aan die maatregel bereid is.

Omdat de regeringscommissaris een veel verdergaande maatregel moet nemen om de openbare gezondheid en openbare orde en veiligheid te borgen op Sint Eustatius, is een noodverordening nodig. De beperkte realiteit van de medische zorg op het eiland en in de regio is de hoofdreden. Dit maakt ook dat een dergelijke verdergaande maatregel proportioneel is, mede gezien de gevaren op openbare gezondheid bij een mogelijke uitbraak. In overleg met het RIVM is vastgesteld dat deze maatregel proportioneel is voor de specifieke gezondheidsrisico’s op het eiland Sint Eustatius.

Daarnaast voldoet de maatregel aan het subsidiariteitsbeginsel. De grondslag van artikel 35 wet publieke gezondheid biedt immers onvoldoende basis om een dusdanig verdergaande maatregel te nemen die thans wel nodig is om een containment van dit virus op het eiland te bereiken. Op basis van lid 3 van dit artikel kan de regeringscommissaris in zijn capaciteit als gezaghebber gemotiveerd besluiten nadere maatregelen te nemen met betrekking tot de gevallen zoals omschreven in lid 1 en lid 2. Voorbeelden van deze maatregelen zijn via een noodbevel op grond van artikel 178 lid 1 beperken van binnenreizen voor ingezetenen of een langere verplichte quarantaine dan de genoemde 14 dagen. Dergelijke maatregelen dienen echter gemotiveerd te worden en zoveel als mogelijk dient de regeringscommissaris te bekijken of de burger bewogen kan worden om vrijwillig mee te werken.

Artikel 8

Inherent aan de bevoegdheid om noodverordeningen vast te stellen is de bevoegdheid om daarvan in concrete gevallen af te wijken. De Regeringscommissaris, kan derhalve in alle situaties waarin hij dat noodzakelijk acht, afwijken van de bepalingen in deze verordening. Hij dient zich daarbij vanzelfsprekend wel te houden aan de opdrachten op basis van artikel 7 van de Wet publieke gezondheid.

Daarnaast bevat dit artikel uitzonderingen voor de betrokken hulpdiensten, locaties en activiteiten die noodzakelijk zijn voor de voortgang van vitale processen. Dit alles staat er niet aan in de weg dat de regeringscommissaris in concrete gevallen van zijn wettelijke (nood)bevelsbevoegdheden gebruik kan maken.

Artikel 10

Met deze overgangsrechtelijke bepaling wordt voorkomen dat besluiten op basis van de vorige noodverordeningen (zoals aanwijzingen van uitzonderingen en toezichthouders) hun geldigheid verliezen.