Subsidieregeling vergroten sociale en fysieke toegankelijkheid van Amsterdam

Ondertekening

Toelichting bij de subsidieregeling

Algemene toelichting:

Amsterdam heeft een brede opgave om op geleidelijke wijze de toegankelijkheid van de stad te verbeteren voor bewoners en bezoekers met beperkingen, zodat iedereen in de stad mee kan doen. Het uitgangspunt van het college van B&W is dat deze inzet zoveel mogelijk vanuit de reguliere werkzaamheden en binnen de eigen begroting wordt gerealiseerd. Bijvoorbeeld door bij een geplande verbouwing van gebouwen van de gemeente of bij de herinrichting van de openbare ruimte de toegankelijkheid te verbeteren en ook door zoveel mogelijk inclusief te ontwerpen.

In Amsterdam wonen veel mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking, mensen met een chronische ziekte en/of mensen met een psychische aandoening of die neurodivers zijn. Veel ouderen krijgen met het toenemen van de leeftijd ook te maken met verschillende chronische ziektes en/of langdurige beperkingen. Mensen met diverse beperkingen bereiken ook steeds hogere leeftijden. De groep ouderen met verschillende beperkingen wordt hierdoor steeds groter. Mensen met beperkingen, zowel jog als oud, hebben de rechten die verankerd zijn in het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (VN-verdrag handicap).

VN-verdrag handicap

In 2016 is het VN-verdrag in zake de rechten van personen met een handicap in werking getreden, dit verdrag wordt kortweg ook wel VN-verdrag handicap genoemd. Het VN-verdrag handicap heeft tot doel de positie van mensen met een beperking te versterken. Ook ouderen met langdurige ziekten en beperkingen vallen onder het VN-verdrag Handicap. Het gaat om zeer diverse mensenrechten zoals het recht op onderwijs, arbeid en deelname aan het cultureel leven. Het doel van het VN-verdrag handicap is het realiseren van een inclusieve samenleving. De overheid heeft een belangrijke taak in het realiseren van deze doelstelling. Deze subsidieregeling levert daaraan een bijdrage. Een belangrijk uitgangspunt van het VN-verdrag Handicap is dat er overleg gevoerd wordt met mensen met een beperking en hun representatieve organisaties over de ontwikkeling van wetgeving, het beleid en andere besluitvormingsprocessen rond zaken die betrekking hebben op mensen met een beperking.

Artikelsgewijze toelichting:

Artikel 1 Begripsomschrijvingen

In het eerste artikel zijn een aantal definities opgenomen.

Ad i. ITS: In deze standaard zijn de algemene toegankelijkheidsrichtlijnen en -normen omgewerkt naar bouwtechnische eisen, die worden toegepast bij het ontwerpen en realiseren van integraal toegankelijke projecten.

Op 9 februari 2025 heeft het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) de landelijke NEN-norm 9120 voor de toegankelijkheid en bruikbaarheid van gebouwen gepubliceerd. Deze norm is gebaseerd op de ITS-criteria en is het uitgangspunt voor subsidieaanvragen waarbij fysieke toegankelijkheid van gebouwen wordt vergroot. Vanuit Amsterdam hebben ambtenaren en Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) actief deelgenomen aan de werkgroepen die tot deze norm hebben geleid. Zie https://www.nen.nl/toegankelijkegebouwen voor meer informatie en de eisen. Hoewel het college in 2025 heeft besloten dat zij de NEN 9120 als streefwaarde hanteert bij verbouwingen accepteert het college nog steeds subsidieaanvragen die zijn gebaseerd op de ITS normen. Zie voor een toelichting van de Integrale Toegankelijkheid Standaard; https://www.pbtconsult.nl/itstandaard/213/56/ 

Ad m. WCGA 2.2.: internationale standaard voor digitale toegankelijkheid met richtlijnen die zijn opgebouwd rond vier principes waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust

Artikel 2 Toepasselijkheid Algemene Subsidieverordening Amsterdam 2023

De Algemene Subsidieverordening Amsterdam 2023 is van toepassing op deze regeling.

Artikel 3 Doel van de subsidieregeling

In de gemeente Amsterdam heeft ongeveer 1 op de 6 mensen een zichtbare of niet zichtbare beperking.

De gemeente vindt het belangrijk dat iedereen, met en zonder beperking gebruik kan maken van de voorzieningen in de stad, toegang hebben tot gebouwen en deel kunnen nemen aan activiteiten. Het toegankelijker maken van de stad is een proces dat tijd nodig heeft en waar stap voor stap aan gewerkt wordt. Amsterdam is vanaf juni 2018 deelnemer aan het landelijke VNG-Koplopersprogramma “Iedereen doet mee”. Door zich aan dit project te verbinden heeft Amsterdam de ambitie uitgesproken om te werken aan een inclusieve (en toegankelijke) gemeente. Deze subsidieregeling zal bijdragen aan deze doelstelling.

Door het invoeren van de subsidieregeling vergroten sociale en fysieke toegankelijkheid van Amsterdam draagt de gemeente ook bij aan de doelstellingen in het Programma Ouderen in Amsterdam waarin het college wil zorgen dat Amsterdam een stad is voor iedereen, en zeker ook voor het toenemend aantal oudere Amsterdammers en Weespers.

Artikel 4 Subsidiabele activiteiten

Dit artikel bepaalt welk activiteiten subsidiabel zijn. De kosten betreffen incidentele activiteiten en kosten voor eenmalige fysieke aanpassingen aan een gebouw, het benodigd onderzoek (digitale audit) van een website of app voor het verbeteren van de digitale toegankelijkheid van een website of app, of investeringen in het vergroten van de toegankelijkheid van sociale activiteiten, die niet gedekt zijn in de reguliere begroting van de aanvrager.

Voor digitale toegankelijkheid geldt dat de subsidie zich richt op toegankelijkheidsonderzoeken (audits) die organisaties helpen om hun digitale toegankelijkheidsuitdagingen in kaart te brengen. Het daadwerkelijk implementeren van aanpassingen, achterstallig onderhoud van websites, en het trainen van ICT/communicatiepersoneel vallen niet onder subsidiabele activiteiten. Dit uitgangspunt ondersteunt lokale Amsterdamse organisaties bij het verkrijgen van inzicht in hun toegankelijkheidsopgave, zonder wettelijk verplichte aanpassingen te financieren zoals vereist door de European Accessibility Act (EAA) en WCAG-normen. Een voorbeeld van een activiteit om de sociale toegankelijkheid te vergroten zijn trainingen of voorlichting aan professionals en vrijwilligers door ervaringsdeskundigen in de juiste omgang en goede communicatie met mensen met diverse beperkingen.

Artikel 4 onder a.; bouwkundige aanpassingen voor het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van Huizen van de Wijk, Buurtkamers en Jongerencentra in Amsterdam

Op grond van artikel 4 onder a. kan subsidie worden aangevraagd voor activiteiten die gericht zijn op het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van Huizen van de Wijk, Buurtkamers en Jongerencentra in Amsterdam. Hier wordt voor 2026 een apart subsidieplafond voor vastgesteld van € 400.000,--

De reden hiervoor is dat uit Onderzoek van de Rekenkamercommissie van Amsterdam-Zaanstad, gepubliceerd op 16 september 2026, blijkt dat de fysieke toegankelijkheid van deze locaties – waar activiteiten plaatsvinden die zijn gericht op het bevorderen van de zelfredzaamheid en de participatie van Amsterdammers - nog onvoldoende is. Zie voor meer informatie Toegankelijkheid van buurthuizen - Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad. Volgens dit onderzoek worden juist kwetsbare groepen hierdoor het meest benadeeld, zoals ouderen en mensen met diverse beperkingen. In de bestuurlijke reactie op het onderzoek van de Rekenkamer dat is opgenomen in het bestuurlijk rapport van 16 september 2025 heeft het college een integraal plan van aanpak opgesteld, om de toegankelijkheid van de buurthuizen en de informatie hierover in 2026 in kaart te brengen en de toegankelijkheid te verbeteren.

Het college kiest ervoor om ongelijk te investeren voor gelijke kansen. Dit betekent dat de gemeente meer geld en personeel besteedt aan mensen of buurten die dat harder nodig hebben. In dit geval investeert het college meer in de fysieke toegankelijkheid van gebouwen zoals Huizen van de Wijk, Buurtkamers en Jongerencentra. De reden is dat deze sociale accommodaties een belangrijke rol hebben in het faciliteren van aanbod in de sociale basis dat gericht is op preventie, het versterken van zelfredzaamheid en samenredzaamheid en het ontplooien van talent.

Daarom heeft het college op 9 september 2025 besloten om een bedrag van € 400.000 specifiek beschikbaar te stellen voor het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van deze sociale accommodaties in Amsterdam. Voor activiteiten gericht op het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van Huizen van de Wijk, Buurtkamers en Jongerencentra in Amsterdam kan enkel een subsidieaanvraag ingediend worden binnen het plafond van artikel 5 onder a van deze Subsidieregeling.

Artikel 4 onder b., c., d. en e.

In 2026 is er een subsidieplafond van € 300.000 vastgesteld door het college voor subsidieaanvragen die de sociale, digitale en fysieke toegankelijkheid verbeteren van gebouwen en voorzieningen met een publieksfunctie.

De aanvrager moet eigenaar of huurder zijn van het gebouw waar subsidie voor wordt aangevraagd. Huurders kunnen alleen subsidie aanvragen voor fysieke aanpassingen als zij daarvoor toestemming hebben van de eigenaar. Subsidieaanvragen kunnen ingediend worden voor gebouwen die een publieksfunctie hebben, zoals:

• -

  Een bijeenkomstgebouw, bijvoorbeeld een theater of evenementenhal;

• -

  Een horecagebouw, bijvoorbeeld een café, hotel of restaurant;

• -

  Een winkelgebouw, bijvoorbeeld een kiosk, winkel of warenhuis.

Aanpassingen die te maken hebben met het vergroten van de brandveiligheid of het verbeteren van de duurzaamheid van een gebouw kunnen niet via deze subsidie aangevraagd worden.

Het onderhoud van bouwkundige aanpassingen die met een subsidie zijn gerealiseerd is geheel voor rekening van de aanvrager. Voor aanpassingen om de eigen woning bereikbaar, toegankelijk en bruikbaar te maken kunnen Amsterdammers in aanmerking komen voor een individuele Wmo-voorziening.

(Collectieve) aanpassingen voor de algemene toegankelijkheid en algemene ruimten van woongebouwen waar veel ouderen wonen kunnen aangevraagd worden via de Subsidieregeling stedelijke vernieuwing, verhuisregelingen en ouderenhuisvesting Amsterdam 2019.

Artikel 4 onder d.; digitale toegankelijkheid

Ad 4. Voor digitale toegankelijkheid geldt dat de subsidie zich richt op toegankelijkheidsonderzoeken (audits) die organisaties helpen om hun digitale toegankelijkheidsuitdagingen in kaart te brengen. Hierbij wordt beoordeeld of een bestaande website aan de eisen van de internationale standaard Web Content Accessibility Guidelines 2.2. ofwel WCGA 2.2 voldoet.

Het daadwerkelijk implementeren van aanpassingen, het uitvoeren van achterstallig onderhoud van websites, en het trainen van ICT/communicatiepersoneel vallen niet onder subsidiabele activiteiten. Met dit uitgangspunt ondersteunt het college lokale Amsterdamse organisaties bij het verkrijgen van inzicht in hun toegankelijkheidsopgave, zonder wettelijk verplichte aanpassingen of regulier onderhoud te financieren, zoals bijvoorbeeld vereist door de European Accessibility Act (EAA) en WCAG-normen.

Artikel 5 Subsidieplafond

Het college stelt elk jaar opnieuw een subsidieplafond vast. De subsidie aanvragen worden behandeld op volgorde van binnenkomst. Deze volgorde wordt bepaald op basis van de datum dat de subsidieaanvraag compleet is ingediend.

Artikel 7 Bij de subsidieaanvraag in te dienen gegevens

Dit artikel bepaalt dat alle, naast de in de ASA 2023 genoemde gegevens en stukken, de aanvraag tevens stukken moet bevatten van eventuele aangevraagde subsidies of andere vormen van financiële bijdragen waarop de aanvrager aanspraak heeft gemaakt voor de uitvoering van de activiteit. Bij bouwkundige activiteiten dient de aanvrager tevens aan te geven wanneer met de bouwkundige werkzaamheden zal worden aangevangen en wanneer deze zullen zijn afgerond. Indien voor bouwkundige activiteiten een omgevingsvergunning noodzakelijk is, dan dient ook deze te worden overlegd bij de aanvraag.

De gemeente vraagt schriftelijke gegevens in te dienen bij de subsidieaanvraag waaruit blijkt, dat er overleg met de doelgroep in Amsterdam of Amsterdamse vertegenwoordiging van de doelgroep is gevoerd. Dit kan een brief of een mail zijn van gebruikers met een beperking van de huidige locatie/voorziening of het kan een brief of een mail zijn van lokale ervaringsdeskundigen en/of belangenbehartigers. In deze schriftelijke gegevens staat duidelijk vermeld welke problemen mensen met een beperking ervaren met de toegankelijkheid, en dat zij behoefte hebben aan meer toegankelijkheid van de locatie/voorziening om gelijkwaardig mee te doen. De gemeente kan bij twijfel over de behoefte of nut van de aanpassing voor Amsterdammers met beperkingen bij lokale experts hierover een advies opvragen.

Artikel 8 Weigeringsgronden

Een- of meerdaagse evenementen worden uitgesloten omdat deze doorgaans een tijdelijk karakter hebben zonder structureel effect op de toegankelijkheid van Amsterdam voor mensen met een beperking. Voor evenementen bestaan bovendien andere subsidieregelingen binnen de gemeente.

De subsidieregeling richt zich op incidentele investeringen in toegankelijkheid, niet op kosten die behoren tot de normale bedrijfsvoering van organisaties.

De regeling heeft specifiek tot doel Amsterdam toegankelijker te maken voor Amsterdammers met een beperking. Landelijke initiatieven zonder aantoonbare focus op de Amsterdamse context vallen hier niet onder. Wel kunnen pilots in Amsterdam die later landelijke opvolging krijgen in aanmerking komen, mits de pilot aantoonbaar bijdraagt aan de toegankelijkheid van Amsterdam.

Met de inwerkingtreding van de European Accessibility Act (EAA) en bestaande WCAG-vereisten zijn bepaalde digitale toegankelijkheidsaanpassingen wettelijk verplicht voor commerciële partijen. Deze wettelijk verplichte aanpassingen behoren tot de reguliere verantwoordelijkheid van organisaties en worden niet gesubsidieerd.

Daarnaast betreffen implementatiekosten veelal het inhalen van achterstallig onderhoud of het nakomen van reeds bestaande wettelijke verplichtingen inzake digitale toegankelijkheid, waaronder verplichtingen die samenhangen met de Wet Gelijke Behandeling op grond van handicap of chronische ziekte, Wet digitale overheid, European Accessibility Act en de daarop gebaseerde WCAG‑normen. Het dragen van deze kosten behoort tot de reguliere verantwoordelijkheid van de organisatie zelf. Ter bevordering van gelijke behandeling en doelmatige inzet van middelen komen toegankelijkheidsonderzoeken (audits) wél voor ondersteuning in aanmerking. Audits verschaffen een onafhankelijk en toetsbaar inzicht in de toegankelijkheidsopgave, zonder (mede)financiering van implementatiekosten.

Werkgevers hebben op grond van bestaande wetgeving de verplichting werkplekken toegankelijk te maken voor eigen medewerkers. Hiervoor kunnen werkgevers vaak een bijdrage ontvangen van het UWV. Deze subsidieregeling richt zich op publieke toegankelijkheid.

Tot slot is in de laatste weigeringsgrond geregeld dat een rechtspersoon maar één keer per boekjaar subsidie verleend kan krijgen op grond van deze regeling zodat zoveel mogelijk organisaties aanspraak kunnen maken op de beschikbare middelen in het subsidieplafond.

Artikel 9 Nadere verplichtingen

Het college kan aan de subsidie de verplichting verbinden dat, waar het een bouwkundige aanpassing betreft, met de bouwkundige activiteiten waarvoor de subsidie is aangevraagd binnen een door het college te bepalen termijn wordt aangevangen. Het uitgangspunt bij het realiseren van fysieke aanpassingen is de integrale toegankelijkheid standaard (ITS). Daarnaast kan het college als verplichting opnemen dat de bouwkundige werkzaamheden worden getoetst aan de geldende IT-standaarden.

Vanaf definitieve publicatie van de NEN 9120 voor de toegankelijkheid en bruikbaarheid van gebouwen kan de NEN-norm 9120 als uitgangspunt dienen, aangezien deze gelijkwaardig of hoger is dan de integrale toegankelijkheid standaard.

Om te voorkomen dat bouwkundige aanpassingen binnen een afzienbare termijn niet meer het doel dienen waarvoor de subsidie is verleend, kan het college een termijn verbinden aan het subsidiebesluit. Dat betekent dat bijvoorbeeld een subsidie wordt verleend om een gebouw geschikt wordt gemaakt voor een bepaalde doelgroep, dit gebouw niet binnen vijf jaar niet meer kan worden gebruikt door de doelgroepen.

We vragen alle subsidieaanvragers gebruik te maken van de Toolkit Toegankelijk Communiceren. Deze toolkit biedt duidelijke en uniforme communicatie over de toegankelijkheidsstatus van voorzieningen en gebouwen. Door gebruik te maken van deze toolkit en bijbehorende symbolen wordt voor bezoekers met een beperking snel inzichtelijk wat de toegankelijkheid is van een locatie. Meer informatie over de toolkit is te vinden op: https://www.iamsterdam.com/amsterdam-en-partners/amsterdamse-musea-lanceren-nieuwe-communicatieaanpak-om-toegankelijkheid-musea-duidelijk-te-maken

Artikel 11 Inwerkingtreding

De subsidieregeling vergroten sociale en fysieke toegankelijkheid van Amsterdam treedt in werking na publicatie in het Gemeenteblad op 1 januari 2025 en vervalt op 31 december 2026.